

D3807

@##། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཤེས་རབ་བདག་ཉིད་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་གཙོ། ། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ནས། །བླ་མའི་ལུང་གིས་བདག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར། །འདི་ཡི་གཞུང་འགྲེལ་གནོད་འཇོམས་བྱ་བར་འདོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་སྲུང་བར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ། འཕགས་པ་བྱམས་པས་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་དྲིས་པ་ དང་།འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་འདི་བདག་གིས་ཐོས་པར་ཁས་འཆེས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་བཤད་དོ། ། ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བརྗོད་ཅེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་ནི། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི ཁམས་སྣ་ཚོགས་ནས་འདུས་པའི་འདུལ་བའི་རིགས་དང་།བསམ་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དབང་པོ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་།སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། མི་འགག་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པར་དབྱེ་བ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་ མཆེད་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པར་དབྱེ་བ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་ པར་དབྱེ་བ་དང་།སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པར་དབྱེ་བ་རྣམས། སྐད་སྣ་ཚོགས་དང་། སྒོ་སྣ་ཚོགས་དང་། སྒྲ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཆོ་ འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་དང་།འཇུག་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་བཤད་པའི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གིས་སྟོན་ཏེ། དེ་སྙེད་ཅིག་ཆར་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་བཤད་དོ་ཞེས་མ་བརྗོད་ཀྱི། བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཅི་ཙམ་གྱུར་པ་ཉི་ཚེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།

顶礼文殊童子！
《十万般若波罗蜜多广释》
顶礼以智慧为体性、般若波罗蜜多为主尊的佛母！
恭敬顶礼胜者之母后，
承蒙上师教诲为利己，
今欲造此论释除障碍。
为护持如来们的色身和正法之聚，圣者弥勒在眷属中向圣者金刚手请问。
'如是我闻'表明我亲自听闻此般若波罗蜜多之说法。
为何不说'世尊如是说'？因为世尊所说非金刚手自身境界。
如是，世尊对来自各个世界、具有不同种姓、意乐、行为、信解、根器的所化众生，在一刹那中，以种种语言、种种门径、种种音声、种种神变、种种趣入、种种获得果位的方式，以一智慧宣说无常、苦、空、无我、不生、不灭、本来寂静、自性涅槃等差别，以及蕴、界、处、缘起、圣谛等差别，念住、正断、神足、根等差别，十力、四无畏、十八不共佛法等差别。
如此众多内容非金刚手一时之境界，故未说'世尊如是说'，而是为显示唯说己之境界，故说'如是我闻'。

 །དེ་ལྟར་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་མདོ་ལས། ཞི་བའི་བློ་གྲོས ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་དག་ན།སེམས་ཅན་དུ་བསྡུ་བར་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་ཆེས་མང་གིས། སའི་ཁམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞི་བའི་བློ་ གྲོས་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་གྱུར་ལ།ཞི་བའི་བློ་གྲོས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའི་ཤེས་རབ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་ཡང་གྱུར་ལ། ཤཱ་རིའི་བུ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་།ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཡེ་ཤེས་དེ་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་ཏེ། རྣམ་གྲངས་འདིས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ལ། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། བསྐལ་ པ་ལས་ལྷག་པར་ཐེ་ཚོམ་དྲི་བ་བསམས་ཤིང་གཞལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ལ།སེམས་ཅན་གཅིག་གིས་ཐེ་ཚོམ་དྲི་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་གྲངས་འདིས། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་དྲི་བ་ཐ་དད་པ་བསམས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གན་དུ་དོང་ནས། སེ་གོལ་ གཏོགས་པ་སྲིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་དྲི་བ་དེ་དག་གསོལ་ཀྱང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་གཅིག་གིས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་དྲན་པས། དེ་དག་གིས་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་བཟུང་ནས། གསུང་གཅིག་བརྗོད་པས་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་དེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་ བར་ཤེས་ཤིང་།ཞུས་པའི་ལན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་རངས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་རིམ་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ སྡུད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་བཤད་དོ་ཞེས་མ་བརྗོད་པར་བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཇི་ཙམ་གྱུར་པ་དང་། ཅི་ཐོས་པ་ཉི་ཚེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དུས་གཅིག་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དུས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དུས་ངེས་པ་མ་མཛད་ཅེ་ན། དུས་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཆེད་མི་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྩོད་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་། དུས་ངེས་པ་མ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་དང་།གནས་སྣ་ཚོགས་རྣམས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ།གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། འདུལ་བ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཆོས་བཤད་པ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཛད་པར་སྣང་སྟེ། གལ་ ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ།གཞན་དག་ཀྱང་རུང་སྟེ། གདུལ་བའི་འགྲོ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འདུས་པར་གྱུར་ན། འདི་སྐད་དུ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་ཡུལ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ན། བདག་ཅག་གི་དེ་ན་བཞུགས་སོ། །བདག་ ཅག་གི་དེ་ན་བཞུགས་སོ་ཞེས་རྩོད་པའམ།ཡིད་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་སྲིད་དེ། དེ་ལྟར་འགྱུར་དུ་དོགས་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཆོས་སྡུད་པ་མཛད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་ངེས་པ་མ་མཛད་དོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་ལན་མང་དུ་བཞུགས་བཞུགས་ པའི་ཕྱིར།རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་བཞུགས་པའི་དུས་ཅིག་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྟེན་བརྟེན་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དབང་ཕྱུག་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། གྲགས་པ་དང་། དཔལ་དང་། བསོད་ནམས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བརྟེན་པར་བྱ་བ་འདི་རྣམས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མངའ་ཞིང་ལྡན་པས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱའོ།

如何证明这一点呢？如同在如来密意经中所说：'寂慧，在无量无数的十方世界中，所有归属于有情众生的数量，以佛陀智慧所知晓的众生界是极其众多的，而地界并非如此。寂慧，假如所有这些众生同时获得人身，寂慧，如果这些众生都具有如长老舍利弗那样的智慧和觉知，并且如舍利弗般的所有众生的智慧和觉知都集中在一个众生身上，以此类推，所有众生都具有如此智慧和觉知。
寂慧，假使这些众生都在超过一劫的时间里思维、衡量并寻求疑问，每个众生所提出的疑问都各不相同。以此方式，寂慧，所有众生思维不同的疑问后，来到世尊面前，在打响指的瞬间提出这些疑问，世尊以一心专注的正念，领会他们所有的疑问，以一音回答断除所有疑惑，他们都明白自己的疑惑已经消除，对世尊所作的解答都感到欢喜。'
因此，如来对所调伏众生所作的教法次第，不是菩萨结集法藏者的境界，所以不说'世尊如是说'，而是为了显示仅仅是自己所经历和所听闻的范围，故说'如是我闻'。
'一时'的含义是在某一个时候的意思。为什么不确定具体时间呢？因为确定时间的意义不大。另一方面，为了避免争议也未确定具体时间。这是因为如来在一刹那、一瞬间、一须臾之间，在各种世界和处所中，对菩萨或其他应受教化者宣说种种法门，显现各种行为。
如果所有这些菩萨或其他应受教化的众生聚集在一起，他们可能会争论说：'那时如来在这个世界的这个地方，与我们在一起。与我们在一起。'可能会产生争议或疑惑。为了避免这种情况，在所有结集法藏时都没有确定具体时间。
另一种解释是，由于在王舍城多次驻锡，所以'一时'是指在王舍城驻锡期间的某一时候。'世尊'是指降伏四魔并具足的意思。另一种解释是，'世尊'也指依止和所依止相应，所依止有六种：即自在、智慧、名声、吉祥、福德和精进，如来具足拥有这些所依止，故称为世尊。

 ། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པའི་གནས་མཆོད་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གནས་ངེས་པར་བསྟན་ཏོ། །གནས་དེ་ན་བཞུགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་བཞུགས་ཏེ། སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བཞུགས་པ་དང་། ཆོས་འཆད་པས་བཞུགས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བཞུགས་པ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གིས་བཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་སུ་གཏོགས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་བཞུགས་པའོ། ། གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་འཆད་པས་བཞུགས་པའོ། །ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་བཞུགས་པ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གིས་བཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་ཏིང་ངེ འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བཞུགས་པའོ།།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་འཇིག་རྟེན་ལ་དགོངས་པ་དང་། ལྷ་ལ་སོགས་པ་འོང་བའི་གོ་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་གཅིག་པུ་དབེན་པ་ན་བཞུགས་པ་ནི། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་གིས་བཞུགས་པའོ། །རྒྱལ་ པོའི་ཁབ་ཀྱི་རི་བྱ་རྒོད་འཕུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཡུལ་དེ་ན་འདྲེ་གདོན་གྱིས་རྟག་ཏུ་གཙེས་པ་ལས། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མིང་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བཏགས་ནས་འདྲེ་གདོན་གྱིས་མི་ཚུགས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ཚུན་ཆད་ཡུལ་དང་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་གྲགས་སོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གྲོང་ཁྱེར་དེ་གྲོང་ཁྱེར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཅེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་འདི་ཡང་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཆོག་དེར་བཤད་ པ་སྨོས་སོ།།རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བས། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་གང་ཁོ་ན་ན་བཞུགས་པ་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་རི་བྱ་རྒོད་འཕུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རི་དེའི་ དབྱིབས་བྱ་རྒོད་འཕུངས་པ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བྱ་རྒོད་འཕུངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱལ་པོའི་ཁབ་དང་རི་བྱ་རྒོད་འཕུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་གཉིས་སྨོས་པ་ནི་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། རྒྱལ་པོའི་ ཁབ་སྨོས་པས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་བསོད་སྙོམས་མཛད་ཅིང་གཤེགས་པའི་ཚེ།ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་མཐོང་ན་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ། བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་འབུལ་ཞིང་། བསོད་སྙོམས་ བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་འདོགས་སོ།།རི་བྱ་རྒོད་འཕུངས་པ་སྨོས་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ། ཆོས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་འདུ་འཛིའི་ནང་ན་མི་གནས་པར་དགོན་པའི་ས་ཕྱོགས་རི་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་སློང་ལྔ་སྟོང་ཙམ་གྱི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། འཁོར་ཡང་དགེ་སློང་གི་འཁོར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།དེ་གཉིས་ལས་དགེ་སློང་གི་འཁོར་སྔར་སྨོས་པ་ནི། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་སྦྱིན་གནས་སུ་གྱུར་པའི་མཆོག་ཡིན་པས། འཇིག་རྟེན་པས་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་འོས་ཡིན་པ་དང་།[་(]བཅོམ་[,]བཅོམ་ལྡན་[)]འདས་ཀྱི་ཞམ་འབྲིང་ན་རྟག་ཏུ་གནས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་གི་འཁོར་སྔར་སྨོས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ནི། ཁྱིམ་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པས་སྦྱིན་གནས་སུ་མ་གྲགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་གཤེགས་པས་ཞམ་འབྲིང་ན་མི་རྟག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་སྨོས་སོ།།དགེ་སློང་ལྔ་སྟོང་ཙམ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སྨོས་པས་འཁོར་མང་བ་བསྟན་པའོ།

所谓'住在王舍城'是说，世尊所住之处成为塔庙，为了增长众生的福德，故而明确指出住处。在此处所住也有四种方式：以威仪而住，以说法而住，以等持而住，以内正安住而住。其中，凡是属于身业的一切皆是以威仪而住。凡是属于语业的一切皆是以说法而住。凡是属于意业的一切皆是以等持而住和以内正安住而住。其中，经常入定并趣入三昧是以等持而住。以大悲观照世间，为诸天等开启来临机会而独自安住寂静处，是以内正安住而住。
'在王舍城灵鹫山'是说明殊胜住处。因为该地常被鬼魔侵扰，故取名为王舍城后便不再受鬼魔侵扰，从此这地方和城市便以王舍城闻名。另一种说法是，因为这座城市是一切城市中最为殊胜的，如同国王一般，故称王舍城。为了显示此经典也是一切经典中最为殊胜的，故说在此最胜城市宣说。
由于王舍城这个地方和城市非常广大，若只说王舍城则不知世尊具体住在何处，为了明确指出，故说'在王舍城灵鹫山'。因为该山形状如同秃鹫翱翔，故称灵鹫山。提到王舍城和灵鹫山两处，是为了显示利益在家众和出家众两方：提到王舍城是表明世尊在王舍城托钵行走时，属于在家众的人们见到如来身相生起无厌足的信心，供养食物等，以托钵方式予以利益。
提到灵鹫山是显示对属于出家众的利益，即对不住于喧嚣而居住在山间旷野处的出家众，以宣说正法的方式予以利益。'与约五千比丘的大比丘僧众俱'等，是显示眷属圆满，眷属又有比丘眷属和菩萨眷属两种。在这两种中，先提到比丘眷属是因为：出家众是最殊胜的应供处，是世间应当供养恭敬的对象；常住于世尊身边承侍；是一切世间人的行境，故先提到比丘眷属。
菩萨眷属则因为：以在家相而住故不以应供处闻名；为利益众生而行故不常随侍；非一切世间人的行境，故后说。提到'约五千比丘'的数量是显示眷属众多。

 །ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ། ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། འཁོར་རྣམས་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཆེ་བ་ ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཁོར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཤ་སྟག་སྟེ། འཁོར་དེའི་ནང་ན་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སློབ་པའི་གང་ཟག་གམ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །དགྲ་ བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་རྣམས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། ཨ་རི་ཧན་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་ལ་ཡང་སྙེག་སྟེ། འཁོར་བར་སླར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཅན་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། ཨ་རི་ཧན་ཞེས་བྱ་ བ་འོས་པའམ།ནུས་པ་ལ་ཡང་སྙེག་སྟེ། བདག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས། གཞན་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འོས་ཤིང་ནུས་པའམ། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བར་འོས་པའམ། ཁམས་གསུམ་གྱི་མི་དང་ལྷའི་གཙོ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ དུ་མས་མཆོད་པར་འོས་པ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཨ་རི་ཧན་ཞེས་བྱ་བ་མཆོད་པ་ལ་ཡང་སྙེག་སྟེ། འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཆོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དགྲ་བཅོམ་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདོད་པའི་ཟག་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཟག་པ་རྣམས་སྤངས་ཏེ་ཟད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་པའི་ཟག་པ་ནི། འདོད་པའི་ ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ།།སྲིད་པའི་ཟག་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་གྱི་མ་རིག་པའོ། །ལྟ་བའི་ཟག་པ་ནི། ལྟ་བ་ལྔ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ཆོས་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བར་འཁོར་ཞིང་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕུང་པོའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་ མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་རྣམས་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་གཞི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱའོ།།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མའི་མངལ་ནས་འབྱུང་བའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། དེ་རྣམས་མེད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་དུ་གྱུར་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་བཞི་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་དང་། དབང་པོ་ལ་དབང་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ལ་དབང་བའོ། །དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ དེ་དག་གི་དབང་དུ་འགྱུར་རོ།།དབང་པོ་ལ་དབང་བས་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཉེ་བར་ཞི་བས་དེ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་རྣམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བས་ནི་བདག་གི་སེམས་དབང་དུ་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ལ་དབང་བས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ཐམས་ཅད་མེད་པར་བྱེད་དེ་བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་བཞིན་དུ་རང་དབང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ།

通过'一切皆是阿罗汉、漏尽'等词，是从显示眷属功德圆满的角度来显示其殊胜性。'一切皆是'这个词表明所有圣者声闻眷属都是阿罗汉，显示在那些眷属中没有一个预流果等学人或凡夫。
'阿罗汉'是因为已经降伏烦恼敌人。另一种解释，'阿罗汉(arihan)'也可以理解为'不生'之义，意即已经成为不再轮回的法性。又一种解释，'阿罗汉'也可以理解为'应当'或'能够'，意即因为已经圆满自利，故能教导他人，或应当称为僧宝，或应当受到三界人天主的种种供养。另一种解释，'阿罗汉'也可以理解为'供养'，因为这些圣者阿罗汉以修行供养不断供养如来，所以称为阿罗汉。
'漏尽'是指已断除并灭尽四种漏：欲漏、有漏、无明漏和见漏。其中欲漏是指属于欲界的烦恼。有漏是指属于色界和无色界的烦恼。无明漏是指三界的无明。见漏是指五种见：身见、边执见、邪见、见取见和戒禁取见。因为这些法使众生轮回并堕入恶趣，所以称为漏。
'无烦恼'是指已断除并远离业烦恼、烦恼性烦恼、异熟蕴烦恼和生烦恼。其中业烦恼是指造作有为的善业、不善业和无记业的烦恼。烦恼性烦恼是指贪等烦恼。异熟烦恼是指作为痛苦和烦恼基础的五蕴。生烦恼是指从母胎出生时经历诸多痛苦。远离这些称为无烦恼。
'得自在'是指具足四种自在：神通自在、根自在、定自在和慧自在。其中神通自在能掌控有情世间和器世间。根自在以寂静威仪令世人生起欢喜。定自在能掌控自心。慧自在能断除一切烦恼、业和异熟，如同解脱束缚般获得自在。
'心善解脱'是指已断除属于贪欲方面的一切烦恼和随烦恼，这样获得心解脱就显示已从禅定障碍中解脱。

།ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པས་ ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བསྟན་ཏོ། །ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་མདོ་སྡེ་དག་ལས་ཀྱང་། འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅང་ཤེས་པ་ལྔ་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ལྕེ་འབབ་པ་ ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་བག་ཚ་བ་དང་།འཇིགས་པ་མེད་པས་ཁྱུ་མཆོག་ཅང་ཤེས་པ་དང་། འཐབ་མོའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ཅང་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱེད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་སེང་གེ་ཅང་ཤེས་པ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཅང་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།།འདིར་ནི་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བག་ཚ་བ་བཞི་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བག་ཚ་བ་དང་། འཇིགས་པས་བག་ཚ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་བག་ཚ་བ་དང་། མི་ཤེས་པས་བག་ཚ་བའོ། །དེ་ལ་མྱ་ ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམས་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བག་ཚ་བ་མེད་དོ། །བདག་གིས་སྨད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་སྨད་པ་དང་། ངན་འགྲོར་ལྟུང་བ་དང་། འཚོ་བ་མི་འབྱོར་བ་དང་། ཆད་པས་གཅད་དུ་དོགས་པ་དང་། མི་སྙན་ པར་གྲགས་སུ་དོགས་པ་དང་།འཆི་བས་འཇིགས་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིགས་པའི་བག་ཚ་བ་མེད་དོ། །རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་མ་གྲགས་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ ཀྱིས་བག་ཚ་བ་མེད་དོ།།མི་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པར་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། མི་ཤེས་པའི་བག་ཚ་བ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་བག་ཚ་བ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གླང་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཆེན་ པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གླང་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱ་བ་བྱས་པ་བྱེད་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་གཙོ་བོར་མི་བྱར་མི་རུང་བ་ལ་ནི་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཞར་ལ་བྱ་ བ་ནི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ལས་ཀྱི་གཙོ་བོ་མི་བྱར་མི་རུང་བ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་ལ་བྱ་བ་ བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཞར་ལ་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ཆུང་བར་བྱ་བ་དང་། ཆོག་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མགུ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་ནི་བྱེད་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱ་བ་བྱས་པ་ བྱེད་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ།།ཁུར་བོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁུར་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཕུང་པོའི་ཁུར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར་དང་། ཁས་འཆེས་པའི་ཁུར་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ ཁུར་རྣམས་ཏེ།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་ཕུང་པོའི་ཁུར་བོར་རོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར་བོར་རོ། །ལམ་བསྒོམས་པས་ནི་ཁས་འཆེས་པའི་ཁུར་བོར་རོ། །འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ ཁུར་བོར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།བདག་གི་དོན་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གི་དོན་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་མ་ཡིན་པ་སྤངས་པ་དང་། དོན་དུ་གཉེར་བ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ནི། དོན་མ་ཡིན་པ་སྤངས་པའོ། །རིག་པ་བསྐྱེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བ་གྲུབ་པའོ།

所谓'极为解脱的智慧'是说明已断除属于无明方面的烦恼。如是获得智慧解脱，由于断除一切烦恼，说明从烦恼障中获得解脱。
'善解'是指无所畏惧，因此在经典中也说有五种善解，如：无有语言等生起的怯懦和恐惧故为牛王善解，无有斗争恐惧故为马和象善解，无有他人加害恐惧故为狮子善解，无有死亡恐惧故为阿罗汉善解。
此处'善解'说明无有四种怯懦。何为四种？苦的怯懦、恐惧的怯懦、世间法的怯懦、无知的怯懦。
其中，由于无有忧愁、悲叹、痛苦、不悦，故无苦的怯懦。由于无有自责、他责、堕恶趣、生计困难、恐遭惩罚、恐有恶名、死亡恐惧，故无恐惧的怯懦。由于不为得失、名誉、毁誉、苦乐所染，故无世间法的怯懦。由于无有无知、疑惑知见、邪知，故无无知的怯懦。因此，由于无有如是诸怯懦，故称为善解。
'大象'是指大尊者之义，由于获得殊胜证悟之法，故称为大象。
'所作已办已作所作'说明一切事业圆满功德。不得不做的主要事业称为'所作'。附带事业称为'已作'。其中，不得不做的主要事业即是圆满戒定慧而解脱一切痛苦，圆满成就这些称为'所作已办'。
附带事业是指圆满成就少欲、知足、住持头陀功德、令一切众生欢喜等，称为'已作所作'。因此，'所作已办已作所作'说明圆满一切应成就的功德。
关于'舍负'，负有四种：蕴的重负、烦恼的重负、承诺的重负、精进的重负。其中，由遍知苦谛而舍蕴的重负，由断集谛而舍烦恼的重负，由修道而舍承诺的重负，由现证灭谛而舍精进的重负。
关于'获得自利'，获得自利有二种：断除非义和成就所求义。其中，由断除无明而断除一切烦恼障是断除非义，由生起明而获得涅槃是成就所求义。

 །སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པར་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་སྤངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྲིད་པར་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། ལྟ་བའི ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་།མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྲག་དོག་གི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། སེར་སྣའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། སྲེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཀའ་ཡང་དག་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ཡང དག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་ཡང་དག་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་དབང་ཐམས་ ཅད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཆོག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གོམས་པའི་མཐུས་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ།ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་ཅིང་། ཇི་ལྟར་འདོད་པར་མཉམ་པར་འཇོག་ནུས་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་ཤིང་མཐར་ཕྱིན་པ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ཟག་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་ནི་འདི་ལྟར་སློབ་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་འབའ་ཞིག་དེའི་ཚེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པར་བྱ་བ་ལ་སློབ་ པ་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྨོས་པའི་ནང་དུ་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་འབའ་ཞིག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱིས། གཞན་ཐམས་ཅད་དགྲ་བཅོམ་པ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་དགེ་སློང་རྣམས་ བསྟན་ནས།འཁོར་དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགེ་སློང་མ་གྲགས་འཛིན་དང་སྐྱེ་དགུའི་བདག་མོ་ཆེན་མོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་ཤིན་ཏུ་མང་བ་ཀུན་ཀྱང་ཆོས་མཐོང་བ་ ཤ་སྟག་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཀུན་ཀྱང་ཆོས་མཐོང་བ་ཤ་སྟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཚད་དང་གྲངས་ངེས་པ་མ་སྨོས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་ནས་འདུས་པ་ཤ་སྟག་སྟེ། མང་ཆེས་པའི་ཕྱིར་ཚད་དང་གྲངས་འདི་སྙེད་ཅིག་གོ་ཞེས་ཚད་དང་གྲངས་ཆོད་པར་མ་སྨོས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་རྣམས སོ།།དེ་ལ་ས་དང་པོ་ནས་ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའོ། །ས་བདུན་པ་ནི་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའོ། །ས་དགུ་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ངེས་པ་ལ་ ཞུགས་པའོ།།ས་བཅུ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུངས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པས་ན་གཟུངས་ཞེས་བྱ་སྟེ།མདོར་བསྡུས་ན་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ལ་བྱའོ།

所谓'轮回中一切结缚完全灭尽'是指断除了轮回中的九种烦恼结。什么是轮回中的九种烦恼结呢？即见结、执取结、疑结、嫉妒结、悭吝结、嗔恚结、我慢结、无明结、贪爱结。因为这些烦恼使众生结缚于轮回中出生，所以称为轮回结。
所谓'以正教而心得究竟解脱'中，如来的正教是指正见，由于修习正见而完全断除一切烦恼障，心得清净，故称为以正教而心得究竟解脱。
所谓'获得一切心自在波罗蜜之最胜'是显示由于修习禅定和三昧的力量而获得心自在的功德。由于获得心自在，对于四禅、四无色定和灭尽定，能够顺行、逆行及跳跃入定而无碍，能够随意安住，于一切三昧心得自在，圆满究竟。
所谓'除一补特伽罗'是指学人预流果的具寿阿难，当时唯有阿难一人得预流果，是修学阿罗汉道的学人。其余所有人都包含在'阿罗汉漏尽'等功德所说的范围内，唯有他是预流果，其余都是阿罗汉。
如是说明比丘众后，为说明比丘尼众、优婆塞众和优婆夷众，说道'比丘尼耶舍陀罗、摩诃波阇波提等五百人，以及众多优婆塞、优婆夷皆是见法者'。'皆是见法者'意即他们全都是见谛者。
以'无量无数菩萨摩诃萨'等说明菩萨眷属圆满。未说确定数量，是因为从各种不同世界集聚而来，数量太多，故未说'有如是数量'的确定数字。
菩萨有五种：清净增上意乐者、有功用无相住者、无相任运住者、入决定行者、一生所系者。从初地至六地住者是清净增上意乐。第七地是有功用无相住。第八地是无相任运住。第九地是入决定行。第十地是一生所系，应当了知。
'一切皆得总持'等说明这些菩萨的功德圆满。其中'总持'是指不颠倒地持有诸法的义理和文句，故称总持，简言之即是念力和智慧。

 །སོ་སོར་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུངས་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་དང་ ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་དང་།དོན་གྱི་གཟུངས་སོ། །དེ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུངས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་ཤིང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ཤེས་རབ་དང་དྲན་པས་བསྒོམ་པའི་དོན་དང་། ཚིག་མ་བརྗེད་པར་ རྟོགས་པས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་རྟོགས་པར་ནུས་ཤིང་།སྟོང་པས་མི་སྐྲག་པར་གྱུར་པ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཟོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་ཚེ། ཤེས་རབ་དང་དྲན་པ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། ། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་ཅིང་སེམས་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པའི་མཐུ་དང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་སྤྱོད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་བྱིན་གྱིས རློབས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་གསང་སྔགས་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་གཟུངས་སྔགས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ལ་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། ། ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་ནི་ས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཉན་པའི་ཚེ་སྔོན་མི་ཤེས་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་ཅིང་དྲན་པས ཡུན་རིང་པོར་ཡང་མི་བརྗེད་པར་ནུས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ།།དོན་གྱི་གཟུངས་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་མང་པོ་བཤད་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཟུང་བའི་དོན་ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་ སོགས་པ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་ནུས་པའི་དྲན་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ལ་དོན་གྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་གཟུངས་དང་ལྡན་པ་ལ་གཟུངས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་རྣམས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ། མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན། རྟོག་པ་མེད་ པའི་སྨོན་ལམ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གཏོགས་པས་ ན།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ཅིང་བསྒོམས་པའི་རྒྱུས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་། མཚན་མར་མི་འཛིན་པས་ན་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ན།ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པས། ཁམས་གསུམ་གྱི་བདེ་བའམ་འབྱོར་པ་གང་ལ་ཡང་བདེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་། དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་མེད་པས་ན། རྟོག་པ་མེད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་ལྡན་པ་ ཞེས་བྱའོ།

分为四种差别：菩萨获得忍辱之因的总持、密咒的总持、法的总持和义的总持。其中获得忍辱之因的总持是为了通达一切法本来不生且自性空性而修行时，以智慧和正念不忘修行的意义和词句，能够通达一切自性不生，且对空性不生恐惧，称为获得忍辱。修习如是获得忍辱之因的三摩地时，智慧和正念称为获得忍辱之因的总持。
密咒的总持是：菩萨们以三摩地成就及心得自在的力量，以及往昔愿力和行为的力量，为了遣除众生各种损害而加持密咒语句。如是以三摩地力所加持的密咒，也能遣除众生一切损害，具有如是加持咒语的力量称为密咒的总持。
法的总持是获得地位的菩萨们，在听闻佛陀和菩萨说法时，对于前所未知未闻的无量无数无边的法门，如所说般以智慧领会并以正念长久不忘，称为法的总持。
义的总持是如是所说的众多法语，无颠倒地领会其义理，能够获得地、波罗蜜多、菩提分、力、无畏等众多无量无数的果位，具有如是正念和智慧，称为义的总持。具足如是等总持称为获得总持。
所谓获得殊胜三摩地是指获得勇进三摩地等数百种三摩地的意思，这些三摩地的性相下文将详细解说。以空性而行、无相为行境、具无分别愿，是说明获得三解脱门的功德。如是以上述次第获得总持和三摩地的菩萨们，因为一切法皆属空性，故称为以空性而行。
如是行持空性修习的缘故，于色等内外诸法皆不视为实有，不执为相，故称为无相为行境。如是于一切法不视为实有且不执为相时，于任何法都无执著，于三界的安乐或圆满都无有乐想分别，不为获得彼等而发愿，故称为具无分别愿。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ལེགས་པར་གནས་པ་དེ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་བཞི་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་། འཁོར བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་སྟེ།བཟོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་ཀྱང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་ཡང་མི་བྱེད་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་ རྟོགས་ཤིང་།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པས་འཁོར་བ་ལ་ཡང་ཆགས་ཤིང་ཐོགས་པ་མེད་པ། ཉན་ཐོས་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཆགས་ཤིང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ལ། ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྟན་པ་ཟད་མི་ ཤེས་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་ཐབས་རྣམ་པ་མང་པོ་ཟད་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཤ་ སྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཆོས་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བསམ་ གཏན་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་མཐུས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆེན་པོ་སྨོས་པ་ནི་འཇིག་ རྟེན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བས་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པ་དང་།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་ལྷའི་མིག་གིས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཅི་སྤྱོད་པ་རྣམས་གཟིགས་ནས། དེ་དང་མཐུན་པའི་དོན་མཛད་དོ། ། ལྷའི་རྣ་བས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་སྒྲ་ཐོས་ནས་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་མཛད་དོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་ཤེས་པས་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཡོ་བྱད ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་ཕན་འདོགས་སོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་ཅི་སེམས་པ་ཤེས་པས་དེ་དག་གི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། དབང་པོ་ ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ནས།དེ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་ཅིང་ཕན་འདོགས་སོ།

所谓'获得一切法平等性忍'，是指如是善住于三解脱门三摩地者，为息灭一切戏论，获得四种一切法平等性忍。何为四种？由于无有自他分别，故有情平等性忍；由于无有爱憎，故想平等性忍；由于一切法唯是真如，故一切法平等性忍；由于于轮回涅槃心平等，故无住平等性忍。由具足如是诸忍，故称为获得一切法平等性忍。
所谓'具无碍辩才'，是指如是获得一切法平等性忍者，虽以智慧通达一切法空，然以大悲不舍众生故，不现前证空性本性涅槃。以智慧通达一切法空，断除诸烦恼故，于轮回亦无执著障碍，如声闻于涅槃亦无执著障碍，具足如是智慧，称为具无碍辩才。
所谓'通达无尽教法之别别正知之理'，是指如前所说次第，具无碍辩才，于为众生说法诸多无尽方便，皆具足善巧功德。
所谓'以大神通游戏'，是指如是善巧说法之菩萨，为显示善巧说法之因，为利益众生，以禅定三摩地力获得六神通。以彼六神通作种种利益众生事，称为以大神通游戏。言'大'者，是因较世间神通及声闞、缘觉之神通，威力功德殊胜故。
六神通即：天眼、天耳、神足通、他心通、宿命通、漏尽通等六。其中，以天眼见十方世界众生行善不善诸行，而作相应利益。以天耳闻地狱、畜生、饿鬼、人等之苦恼不悦之声，而为除其痛苦。以神足通知变现种种身语幻化及资具事物，随众生各自意乐而作利益。以他心通知他众生心所思，如实了知彼等意乐、随眠、根等，而随顺说法利益。

 །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་གནས་གང་དང་གར་སྐྱེས་པ་དང་། ཅི་དང་ཅི་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པས། དེ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ སོགས་པས་ཕན་འདོགས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་རླབས་པོ་ཆེ་རྨད་དུ་བྱུང་བ་རྣམས་བདག་གིས་དྲན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཟླས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་དད་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་ཚེ་རབས་སྔ་ མ་བྱུང་བའི་རྒྱུད་བསྟན་པས་རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་།ཆད་པར་ལྟ་བ་ལས་བཟློག་པར་མཛད་དོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་ གྱུར་ཏམ།མ་གྱུར་པ་ཡང་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ཡང་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ནས། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་དུ་མཛད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་ཀྱང་ཆོས་དེ་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ མཛད་པ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཚེ་འཕོས་ན་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།བརྒྱ་ལ་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་ན་ཡང་ཉམས་ཤིང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཉན་པར་འོས་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་ པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་གཙོར་བྱེད་པས།ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་དགའ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངག་ཉན་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་འགལ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཉན་པར་འོས་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔོན་སྦྱིན་པ་དང་། ཚིག་སྙན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དང་ལྡན་ཞིང་། རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་འབའ་ཞིག་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་མཉན་པར་འོས་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལེ་ལོ་མེད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ལེ་ལོ་མེད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་བཙལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ཕངས་པར་དམ་པའི་ཆོས་བཙལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ལོག་པར་འཚོ་བའི་སྐྱོན་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདོད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་འཆོས་ཤིང་ཞི་བ་དང་ཚུལ་དུ་ཤིས་པར་སྟོན་པ་ནི ཚུལ་འཆོས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་གསག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ངག་གི་སྐྱོན་མེད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདོད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་གཅམ་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ནི་ཁ་གསག་ཅེས་བྱའོ། །གྲགས་པ་དང་། ཁེ་དང་བཀུར་སྟིའི་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་བསྟན་པའོ།

由于随念宿命，了知众生前世住于何处何地，以及所作所为，依此而相应说法等来利益众生，
菩萨们忆念自己往昔广大稀有的行为，向众生宣说，令众生生起信心，
对于常见和断见者，为其宣说前世因缘，使其远离常见和断见。
由漏尽智，菩萨如实通达了知自他烦恼的灭尽。
也完全了知自他烦恼是否已尽。
也完全了知自他烦恼灭尽的非方便。
如是菩萨完全了知这一切后，自身现证漏尽。
菩萨以此漏尽智，虽与有漏法共处，但不为这些法所染污。
如是以此六神通作种种利益众生事业，称为以大神通游戏。
所谓神通极不退失，是说这些菩萨即使转世，也不会失去这六种神通，
这六种神通对于菩萨在一切生世中都不会缺失，即使百世转生为旁生，也不会退失和缺少，因此称为神通极不退失。
所谓具足堪闻之语，是说如是具足六神通的菩萨以利益众生为主，所应利益的众生也自然欢喜这些菩萨，因此愿意听闻菩萨的言教，
即使为了生命也不违背菩萨的教诲和开示，因此称为具足堪闻之语。
又从一个方面说，由于菩萨往昔以布施、爱语等四摄事利益众生的福德力，以及菩萨自身也只说具义理的言语，因此称为具足堪闻之语。
所谓无懈怠而精进，是指对于成办自他利益圆满无有懈怠而精进的意思。
所谓不顾身命，是为了寻求正法和利益众生而不惜身命，用于寻求正法和作众生利益。
所谓无有矫诈，是显示身业清净无邪命过失，为求利养恭敬而在他人面前伪装身体威仪寂静调柔称为矫诈。
所谓无有谄曲，是显示无有语业过失，为求利养恭敬而对他人说奉承话称为谄曲。
所谓无有名闻、利养、恭敬之心，是显示无有意业不清净的过失。

།ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ན་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་མེད་པ་ལ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་རྩོལ་བ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཟབ་མོའི་བཟོད་པ་དམ་པ་རྟོགས པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་རྩོལ་བ་མེད་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པ་ཡན་ཆད་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་བཙལ་མི་དགོས་པར་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པའི་ཤུགས་དང་།སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་ཟབ་མོས་མི་ འཇིགས་ཤིང་མི་སྐྲག་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཟབ་མོའི་བཟོད་པ་དམ་པ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་འཁོར་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེའི་འཁོར་དང་། བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་གང་དང་གང་དུ་འགྲོ་ཡང་མི་ཤེས་པས་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡིད་ཡོངས་སུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་གང་དང་གང་དུ་འགྲོ་ཡང་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་མེད་དེ། སྤོབས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཡོངས་སུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བདུད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཅིས་ཀྱང་མི་བརྫི་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏེ། བདུད་ཀྱི་ལས་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། མདོ་གཞན་ལས་བཤད་པའི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ པ་རྒྱུན་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་མི་ཤེས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་། བདུད་ཀྱི་ལས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རབ་ཏུ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་རྣམས་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་པོའི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཕས་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ མི་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་ཤེས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།ཆོས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས།ཆོས་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་། གཞན་ལ་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ།

所谓'无染著说法'是指宣说修行清净的功德，即对众生说法时以大悲摄持并以智慧善加修习，无有贪著利养恭敬之心而说法，称为'无染著说法'。以上所说是宣说菩萨七地以下有功用无相行的功德。
所谓'通达证悟甚深法忍'等，是宣说八地以上菩萨无功用住于无相的功德。八地以上的菩萨，对于成熟众生和清净佛土等一切事业，不需刻意思维寻求，而是依靠往昔行持的力量和愿力自然成就圆满。由于通达一切法本来无生，对甚深法无有恐惧怖畏而达到最胜境界，故称为'通达证悟甚深法忍'。
所谓'获得大无畏'是指如是获得甚深法忍的菩萨，无论去到梵天等天众的眷属中，或王族、婆罗门的眷属中，或魔众、外道等眷属中，都无有因无知而生起的恐惧怯懦，也无有因烦恼而生起的恐惧怯懦，故称为'获得大无畏'。
所谓'心无怯弱'是指如是获得大无畏故，无论去到王族、婆罗门等任何眷属中都无有恐惧怯懦，因具足圆满辩才，故称为'心无怯弱'。
所谓'超越一切魔业'是显示具有不可摧伏的力量，即不为下文所说的魔业及其他经中所说的一切魔业所能损害之意。
所谓'断除业障相续'是指如上所说，由于无有无明和烦恼的恐惧，超越魔业，故不会因往昔业力而转生善趣或恶趣之意。
所谓'降伏对手'是指因摧毁业和烦恼而降伏敌对者之意。
所谓'一切他方论敌不能胜伏'是指不被外道论敌所胜之意。
所谓'一切声闻缘觉难以了知'是显示这些菩萨的智慧、意乐和行境，声闻缘觉们无法了知。
所谓'善巧通达诸法并善于分别宣说'是指由于通达蕴、界、处等世间法，以及地、波罗蜜多、菩提分等出世间法，故能分别宣说这些法的自相和共相，善巧教导他人之意。以上宣说了菩萨八地的功德。

 ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ནས་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་བརྩམས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ས་དགུ་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྔོན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བར་སྨོན་ལམ་བཏབ་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བརྩམས་པ་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཏེ། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་དེ་ཡན་ཆད་སངས རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་འབད་ཅིང་བཙལ་མི་དགོས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བས་སངས་རྒྱས་སུ་བསྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྲུབ་པས་སྤྱོད་པ་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ཡང་སྔོན་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་བརྩམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ནས་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་བརྩམས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།བཞིན་འཛུམ་པ་དང་ལྡན་པ། ཐོག་མར་སྨྲ་བ། ཁྲོ་གཉེར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་སྤྱོད་པ་ལ་ངེས་པར་ཞུགས་པས། ས་དགུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སྔོན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཚད་མེད་པ་བཞི་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བཞིན་འཛུམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱམས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་རྒྱུས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཞིན་འཛུམ་པ་འབའ་ཞིག་སྟོན་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ དགའ་བར་བྱེད་ཀྱིས།ནམ་ཡང་ངོ་འཛུམ་ནག་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་དགའ་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐོག་མར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་རྒྱུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ སེམས་ཅན་གློ་བུར་དུ་འོངས་པ་མ་འདྲིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་དགའ་བར་བྱ་བའི་གཏམ་གྱིས་སྔ་ནས་བསུ་ཞིང་གསང་པོར་སྨྲ་བ་དག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཁྲོ་གཉེར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ བསྟན་པ་སྟེ།སྔོན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ལ་ཕྲག་དོག་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་མེད་ཅིང་། དགའ་བ་བསྐྱེད་བསྐྱེད་པ་དང་། བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་བཟོད་ཅིང་དང་དུ་བླངས་ཏེ། བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་འཇོག་པའི་ རྒྱུས་མི་དགའ་བ་དང་ཁྲོས་ཤིང་འཁྲུགས་པའི་མཚན་མ་བཞིན་ཁྲོ་གཉེར་ཅན་དུ་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྙན་ཅིང་འཇམ་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པས་ཕ་རོལ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་སུ་བརྗོད་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ འགྲོ་འགྲོ་བ་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སྔོན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཡོན་ ཏན་རྣམས་བརྗོད་ཅིང་བསྟོད་བསྟོད་པ་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་འཐད་པའི་ཚིག་གིས་ཆོས་སྟོན་སྟོན་པའི་རྒྱུས་ས་དགུ་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཡང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་ལ་བསྟོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པའི་ཚེ་སྙན་ཅིང་འཇམ་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་སུ་བརྗོད་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བ་དག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'无量劫以来发起殊胜誓愿'是说明第九地的功德，住于第九地的菩萨从往昔无量劫以来，为圆满佛法、成就众生利益而发愿，并开始修行菩萨行，现已圆满成就。由于往昔誓愿力和修行力的缘故，从此以上圆满佛法的修行和成就众生利益的修行，不需要刻意寻求，自然成就圆满，因此成佛和利益众生的修行必定成就，故称为'入定修行'。具足如是功德也是往昔长久以来发起殊胜誓愿的果报，因此称为'无量劫以来发起殊胜誓愿'。
'面带微笑、先开口说话、无皱眉'是说明如是由往昔誓愿力而入定修行的第九地菩萨，往昔对众生修习四无量心的随顺果报。其中'面带微笑'显示慈心的随顺，因往昔对众生修习慈心的缘故，时时对众生显现微笑面容使众生欢喜，从不显现阴沉面容令众生不悦。'先开口说话'显示悲心的随顺，因往昔对众生修习悲心的缘故，这些菩萨对于突然到来的陌生众生，也因悲心力而以令众生欢喜的言语先行迎接并亲切交谈。'无皱眉'显示喜心和舍心的随顺，因往昔对众生的富足无嫉妒、无扰乱而生喜，对于伤害自己和过失者也能忍受接纳而保持舍心的缘故，从不因不悦或瞋恨扰乱而显现皱眉相。
'具足悦耳柔和语，善于以偈颂赞叹他人'是显示往诣佛土和修习神通的随顺功德。这些菩萨往昔从一佛土到另一佛土，以偈颂赞叹如来功德，并以神通力随顺众生行为和意乐，以悦意适宜的言语说法。由此因缘，获得第九地时自然成就对如来赞叹和对众生说法时具足悦耳柔和语，善于以偈颂表达。

 །སྤོབས་པ་མི་ཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དེ་དག་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་དག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་འཁོར་མང་པོ་ལ་ཆོས་སྟོན་པའི་ཚེ་ན། སྤོབས་པ་ཆེན་པོས་བཤད་པ་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་ཅིང་སུས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པ་དང་ ལྡན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཁོར་མཐའ་ཡས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་མི་འཇིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་འགྲོ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་ཞིང་སྤོབས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ དང་ལྡན་པས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་གང་གི་ནང་དུ་འགྲོ་ན་ཡང་།མི་ཤེས་པས་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་མེད་དེ། བདག་གི་ཤེས་པས་ནི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ལ། གཞན་སུས་ཀྱང་བདག་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ མཐའ་ཡས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་མི་འཇིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསྐལ་པ་བྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པར་བསྟན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་།དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ཅི་བྱའོ་ཅོག་ལ་སྐྱོ་ཞིང་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བསྐལ་པ་དུ་མར་སྤྱོད་ཀྱང་ཡུན་རིང་པོར་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པས། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཡང་ཡེངས་ལ་ཟད་ཅིང་འདས་ པའམ།དེ་ལས་བྱུང་བར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་དག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་ས་དགུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱོད་པ་ལ་ངེས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ནས། ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ས་བཅུ་ པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟིར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་དང་།སྤྱོད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་བཙལ་ཞིང་འབད་མི་དགོས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་སྟེ། སྤྱོད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མ་ཆགས་པར་སྤྱོད་པ་ནི། ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རྣམ་པ་བཅུ་བསྟན་པ་ཡང་། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཐ་དད་པ་རྣམས་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་ བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ། སྒྱུ་མའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་རྣམས་ཁ་དོག་དང་ དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ཡང་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྣང་ཡང་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'无尽辩才'是指住于第九地的菩萨在众会中是大说法者的功德，即他们具足四无碍解，当为众多眷属说法时，以大辩才宣说无碍，不为任何人所折伏。
所谓'具足降伏无量眷属的无畏'是指在众会中善巧趣入的功德，即如是具足四无碍解及圆满辩才，无论趣入何等天人等众会中，都无有因无知而生怖畏恐惧，以自己的智慧降伏一切眷属，而不为他人所降伏，故称具足降伏无量眷属的无畏。
所谓'善巧无量俱胝劫宣说智慧源流'是指具足精进波罗蜜多的等流果，即为众生说法及行难行精进任运成就，对一切事不生厌倦退心，即使行持多劫亦无久住之想，故能善巧于无量俱胝劫中迅速圆满或从中生起。
如是宣说了第九地菩萨决定趣入行境者的功德后，为宣说第十地一生所系菩萨的功德，说'通达一切如幻、如阳焰、如水月、如梦境、如回声、如阳焰、如虚空、如乾闼婆城、如变化、如影像'。
住于第十地的菩萨虽然通达胜义中一切法无实，但在世俗中供养承事如来、清净佛土、成熟解脱众生等行为，以往昔愿力及行持力任运成就，无需寻求勤作，于彼等行亦不执著实有相而无著行持，因为通达一切法如幻、如阳焰等。
宣说幻等十种譬喻，是为了遣除所化众生各种不同的分别与疑惑。若有人想：一切法虽本性空无实，为何显现种种色相形状等？为此以幻喻说明：如幻师所化现的马象等种种事物虽显现种种色相形状差别，但实际并不存在，如是一切法虽显现为色相形状等事物，但实际并不存在。

 །སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ དངོས་པོ་མེད་ན།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཅི་ལ་ཡང་དམིགས་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ། སྨིག་རྒྱུའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུའི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་དེ་ལ་དམིགས་ནས་ཆུའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་ཞིང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་དེ། དམིགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་ཅིང་འཁྲུགས་པ་ལས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བསྟན་ཏོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ་ཆུ་ཟླའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ཟླ་བ་སྣང་ན་ནི་ཆུའི་ནང་དུ་ཡང་ཟླ་བ་འབྱུང་ཞིང་སྣང་བར་འགྱུར་ལ། ནམ་མཁའ་ལ་ཟླ་བ་མི་སྣང་ན་ནི་ཆུའི་ནང་གི་ཟླ་བ་ ཡང་མེད་ཅིང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་སྣང་བ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་ན་ནི་སྣང་ལ་བག་ཆགས་དེ་དག་བྱང་སྟེ་མེད་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་ཡང་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ སྟོང་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་ན།བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ། རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ན་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ལེན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་སྣང་ཡང་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བའི་རྨི་ལམ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་ པོ་མེད་ན་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ།སྒྲ་བརྙན་གྱི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་བྲག་དང་། གཅོང་རོང་སྨྲ་བ་མེད་པ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་གྲག་པ། སྒྲ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྒྲར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་ལས།མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། དངོས་པོ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ན། ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ། མིག་ཡོར་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་རབ་རིབ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུས་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་དང་། རི་རབ་ཀྱི་ངོས་སུ་རིན་པོ་ཆེ་བཻ་ཌཱུརྱའི་འོད་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་སྔོན་པོར་སྣང་བ་དང་། ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་སྤྲིན་དང་ཉེ་བའི་རྒྱུས། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདྲ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ། གཟུགས བརྙན་གྱི་དཔེ་བསྟན་ཏེ།བཞིན་གྱི་རྒྱུས་མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་དང་འདྲ་བར་སྣང་ཡང་། བཞིན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདྲ་བར་འབྱུང་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ ཅད་དངོས་པོ་མེད་ན།འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ། སྤྲུལ་པའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་སྤྲུལ་པ་རྣམས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་རྣམས་བྱེད་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་ཡང་། དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པར་སྣང་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

有些众生认为如果一切法都无实体，心和心所缘何而生起，为此以阳焰为喻：虽然阳焰中无有水的实体，但缘于阳焰而生起水的认知以及心和心所。同样地，一切法虽然自性空无实体，非所缘境，但由于众生颠倒分别而生起心和心所。
若思维一切法无实体，如何有生灭，为此以水月为喻：譬如天空中月亮显现时，水中也会显现月影，天空中月亮不显现时，水中月影也随之消失。同样地，一切法生灭的显现也是由于颠倒分别的习气，若有习气则显现，若习气净尽则不显现生灭。
若思维一切法自性空无实体，饮食等世间名言如何生起，为此以梦境为喻：譬如梦中虽显现饮食、施受、苦乐等种种相，但无实体自性。同样地，一切法胜义中虽无实体，但如梦般显现种种世间名言。
若思维一切法无实体，名身句身如何生起，为此以回声为喻：譬如无言的山崖峡谷中发出声音回响，是由他声为缘而生起。同样地，由于执声的妄识，生起名身句身，实际并无实体。
若思维一切法无实体，如何从因缘生起，为此以眼翳、虚空和干闼婆城为喻：譬如因眼翳而见毛发纷乱等显现，因须弥山琉璃光而见虚空呈现蓝色，因地域特征和云的缘故显现无实体的干闼婆城。同样地，一切法虽从因缘生起，但胜义中并不存在。
若思维一切法无实体，因果相似如何成立，为此以影像为喻：譬如因面容在镜中显现相似的面容影像，但非真实面容。同样地，一切法虽显现因果相似，但胜义中并不存在。
若思维一切法无实体，来去等诸行为如何存在，为此以化现为喻：譬如化现虽显现来去等身业语业种种行为，但无实体。同样地，一切法虽世俗中显现种种行为，但胜义中无有实体。

 །སེམས་ཡོངས་སུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར དག་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།ས་འོག་མ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། ས་འོག་མ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་གྱིས་ འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སེམས་ཞུམ་པར་འགྱུར་ཡང་སྲིད་ཀྱི།ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་ པ་དག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དང་། ཤེས་པ་ཕྲ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། མོས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དང་། མོས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཕྲ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་དང་། མོས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཁོང་དུ་ཆུད ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གདུལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པ་དག་ གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྡང་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་ ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པའོ།།བཟོད་པ་རླབས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་དབང་བསྐུར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས། ས་འོག་མ་དག་ལ་མི་སྐྱེ་ བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བར་འགྱུར་ཏེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་རྣམས་ཀྱང་རྟོགས་པར་ནུས་ཤིང་བཟོད་པ་རླབས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་དག་གི་མཁྱེན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་དར་ལས་ཆོད་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དག་གིས་ སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་མཁས་ལ།གཞན་རྟོགས་པར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ལ་ཡང་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་དང་ལྡན་པས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་ཆོས་ཉིད་ཟབ་ མོ་རྟོགས་པས་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱང་ཟབ་ཅིང་བརྟག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་སེམས་ལ་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ ཤིན་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་པར་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མི་བརྩོན་པར།བདག་གི་སེམས་ཀྱིས་ཅི་འདོད་པར་བསྒྱུར་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྟ་ བའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཁམས་གསུམ་དུ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'无有怯弱之心'是指显示这些菩萨心极为清净的功德。住于下地的某些菩萨由于资粮未圆满及有分别念的缘故，在诸如来及住于下地的殊胜功德菩萨面前可能会生起怯弱心，而住于第十地的菩萨由于资粮圆满、无分别任运成就及获得诸根的缘故，于一切方面都无有怯弱心。
'善巧通达一切众生心行、细微智慧、行为及信解'是指由于圆满般若波罗蜜多的因缘，获得了随觉一切众生心行三昧和入法界三昧，显示通达一切众生心行、信解，以及通达如来细微智慧和行为的功德。其中，由获得随觉一切众生心行三昧，通达一切众生心行和种种信解后，善巧于调伏彼等众生的方便。由获得入法界三昧，则善巧于通达诸如来甚深细微的智慧和广大行为。
'具足对一切众生无嗔恨心'是指由于不舍精进于救护一切众生，显示具足大慈力和为除一切众生苦而具足大悲力。
'具足广大忍'是指住于第十地的这些菩萨获得了具有一切智智殊胜灌顶的三昧，于下地中所获得的无生法忍极为清净广大，能够通达佛世尊甚深细微难解的智慧境界，故称为具足广大忍。因此说这些菩萨的智慧距离一切智仅一丝之隔。
'善巧于证悟一切法平等性智慧'是指一切法平等性的法性真如，不仅善巧于以各别自证智慧证悟彼真如，也善巧于令他人趣入证悟。
'由具足甚深法性而难测'是指这些菩萨由证悟甚深法性，故其心也甚深难测。
'于自心获得极大自在'是指这些菩萨由于心清净故不为烦恼所转。
'于一切法获得极大自在'是指由了知有为法和无为法皆唯是心，不执著外境，具足以自心随欲转变的力量。
'解脱一切业、烦恼和见障'是指不因业、烦恼和见解的力量而生于三界。

།བདེན་པ་རྟོགས་པར་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གཞན་གྱིས་ རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པ་དག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཟད་མི་ཤེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ ཟད་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་བྱའོ། །ལྟ་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ དང་།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །བག་ལ་ཉལ་བ་ནི་བདུན་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་ བག་ལ་ཉལ་བ་དང་།མ་རིག་པ་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ལྟ་བ་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་བག་ལ་ཉལ་བའོ། །ཀུན་ནས་ལྡང་བ་བརྒྱད་དེ། རྨུགས་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་། གཉིད་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་། རྒོད་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཀུན་ནས་ལྡང་ བ་དང་།ཕྲག་དོག་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་། སེར་སྣ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་། ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ཏུ་ སྦྱོར་བ་ནི་དགུ་སྟེ།ཆགས་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ང་རྒྱལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཕྲག་དོག་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་།སེར་སྣ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འདི་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་འགྲོ་བ་རྒྱུད་ལྔར་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་སྤངས་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་ ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བདེན་པ་རབ་ཏུ་ རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་།ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲ་བརྙན་དང་འདྲ་བར་རྟག་ཏུ་ རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལུང་གི་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་སྒྲ་དང་ཚིག་གི་རང་བཞིན་དུ་གྲག་པ་རྣམས་ལ།དངོས་པོར་མི་ལྟ་བར་སྒྲ་བརྙན་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་པ་དག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་ལ་ འཇིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་ལུང་གི་ཆོས་རྣམས་ལ།དོན་དམ་པར་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་པས། འཁོར་གང་དང་གང་དུ་ ཆོས་དེ་དག་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་སྟོན་པ་ལ་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་མེད་པ་དག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ པའོ།

所谓'通达真理的智者'，是指精通为使他人了悟十二缘起而进行教导的智者。
关于'深入缘起之理无尽'，缘起之理指无生无灭的甚深法。无生无灭即是无尽，深入即是通达领悟。
'远离一切见、随眠及现行'中，见即是身见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见。随眠有七种：欲贪随眠、嗔恚随眠、有贪随眠、慢随眠、无明随眠、见随眠、疑随眠。现行有八种：昏沉现行、睡眠现行、掉举现行、疑惑现行、嫉妒现行、悭吝现行、无惭现行、无愧现行，意思是远离这些烦恼。
'断除一切结缚'中，结缚有九种：贪结、嗔结、慢结、无明结、见结、取结、疑结、嫉结、悭结。这些烦恼使众生轮回五道，因为能够束缚故称为结缚。断除这些烦恼即是断除一切结缚。
'精通息灭一切业和烦恼'是指这些菩萨精通息灭自己和一切众生的业和烦恼的方法。
'精通证悟真理的智慧'是指精通使自己和他人证悟四圣谛以及世俗谛和胜义谛的方法。
'恒常相续了知一切法如回声'是指对十二分教等言教法，不执著为实有，而了知如回声般。
'于无量法门教示无所畏惧'是指虽然胜义谛中不执著言教法为实有，但在世俗谛中精通地、波罗蜜多、菩提分等各种法门，在任何法会中分别开示这些法时都无所畏惧。
'精通如实通达自性'是指由圆满智慧波罗蜜多之因，而精通趣入如来智慧境界的功德。如来智慧境界有二种：如实通达胜义自性和如实通达世俗诸法自性。

།དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། མཚན་མ་དང་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བླ་ན་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མཐའ་ཡས་པ་རྣམ་པར་བཀོད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུས་སྔོན་སྨོན་ལམ་ཇི་ལྟར་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ས་འོག་མ་ལ་གནས་པའི་ཚེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བདེ་བ་ཅན་དང་། པདྨོ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་དང་བཀོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་མཐོང་ཞིང་ཐོས་ནས། ནམ་བདག་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ལྟ་བུའམ། དེ་ བས་ཀྱང་ལྷག་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་།སྨོན་ལམ་དང་མཐུན་པར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་མཐུས་ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ པར་གྱུར་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམ་པར་བཀོད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སྔོན་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པའི་དབང་གིས་ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་།སངས་རྒྱས་དེ་དག་གི་སྤྱན་སྔ་ན་རྟག་ཏུ་གནས་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་དང་གང་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་ནས་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་དག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པར་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་ མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་སྙེད་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲུང་དུ་སོང་ནས།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བཞེད་པ་རྣམས་ཡུན་རིང་དུ་བཞུགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསོལ་བ་ འདེབས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ བསམ་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དབང་པོ་ཐ་དད་པ་རྣམས་གཟིགས་ནས། དེ་དག་ལ་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་བསྟན་ཅིང་ནན་ཏན་བྱེད་དུ་བཅུག་པས་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ལས་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཐབས་མཁས་པས་ཞི་ བར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་སྟོང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་རྣམ་པར་རྩེ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་མང་པོ་བསྒོམས་པའི་མཐུས་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རོལ་ཅིང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཛད་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于胜义自性如实通达，即胜义中一切法唯是真如，超越一切相与分别的境界。
关于世俗自性如实通达，即成熟有情、清净佛土等诸佛世尊无上行为，善巧通达如来智慧行境之真实义。
所谓'以无量庄严佛土愿摄受众生'，是说以圆满愿波罗蜜多为因，显示如昔所发愿而成就的功德。即昔日住于菩萨下地时，见闻极乐净土、莲华藏等无量庄严佛土后，发愿'愿我成佛时，获得如是或更胜妙佛土'，并依愿精进圆满菩萨行，以此力故，住十地时获得如是清净佛土，是为以无量庄严佛土愿摄受众生。
所谓'恒时相续现前无量世界诸佛随念三昧'，是显示圆满禅波罗蜜多之果。由于彼等菩萨昔日修习佛随念三昧力故，住十地时于无量无数世界中现见诸佛世尊，恒时安住诸佛前。
所谓'善巧趣入一切佛出世处'，是说善巧于往诣一切佛出世之处，承事供养。
所谓'善巧祈请无量诸佛'，是说往诣无量无数世界中所有诸佛世尊前，祈请转法轮，并祈请欲入涅槃者久住世间。
所谓'善巧息灭众生种种见解所生烦恼'，是显示圆满方便波罗蜜多之果。即观察众生的意乐、随眠、行为、信解、根器差别后，随应为其说法令精进，以善巧方便息灭彼等种种见解所生烦恼。
所谓'善巧通达现证百千三昧游戏智'，是显示圆满三昧因所得神通之果。即由昔日修习种种三昧力故，善巧示现种种神变，成办种种有情利益。

 །ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་བསྐལ་པ་མཐའ་ཡས་པར་མི་ཟད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ས་བཅུ་ལ་གནས པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་རེ་རེ་ནས་བརྗོད་ན་བསྐལ་པ་མཐའ་ཡས་པར་བརྗོད་ཀྱང་མི་རྫོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བཟང་སྐྱོང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་བཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་བརྗོད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ལང་བས་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གཙོ་བོ་ཉུང་ཤས་ཅིག་གི་མཚན་བརྗོད་དེ བསྟན་པའོ།།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ནི་མ་བརྗོད་ལ། འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མཐུ་ཆེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་མིང་ཁྱད་པར་དུ་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པས་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པའི་གླེང་གཞི་བསྟན་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཤད་པའི་གླེང་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གདན་སེང་གེའི་ཁྲི་བཤམས་ནས་སྐུ་དྲང་པོར་བསྲང་སྟེ། དགོངས་པ་མངོན་དུ་བཞག་ནས་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གདན་སེང་གེའི་ཁྲི་ བཤམས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་འདི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་།དཀོན་ཞིང་རིན་ཆེ་བས་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་། འཁོར་རྣམས་གདུལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཤད་པའི་གདན་ཡང་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་བཤམས་པ་དང་སྦྱར་ན།འདི་བཤད་པ་ཡང་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གདན་བཤམས་པ་དང་སྦྱར་ན། ཆོས་བཤད་པ་འདི་དཀོན་ཞིང་རིན་ཆེ་བས་ མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།།དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གདན་བཤམས་ནས་འཁོར་རྣམས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་བཤད་པ་འདི་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བཀུར་སྟི་དང་། རིམ་གྲོ་མཛད་ན་བདག་ཅག་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ དགོས་སྙམ་ནས་ཆོས་བཤད་པ་ལ་རིམ་གྲོ་ཆེར་བྱེད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གདན་བཤམས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྐུ་དྲང་པོར་བསྲང་བ་དང་། སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་པར་བསྟན་པས་ནི་གདུལ་བྱའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སྒོམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ལུས་རབ་ཏུ་སྦྱངས་ ཤིང་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགོངས་པ་མངོན་དུ་གཞག་པ་བསྟན་པས་ནི་གདུལ་བྱའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་ཤིང་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་མངོན་དུ་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་བཤད་ པའི་གླེང་གཞི་འདི་ཡང་།ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། ཆོས་སྣང་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་།སེང་གེ་རྣམ་པར་རོལ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་དེར་ཞུགས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་འདུ་བ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། འདུ་བར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ མཉམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་ཅིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱའོ།

'无尽功德赞叹经历无量劫'这句话是说，住于十地的菩萨们，若要一一赞叹他们的功德，即使经历无量劫也说不尽，他们具有如此功德。这是对菩萨功德赞叹的总结。
'如是菩萨摩诃萨善护'等句是说，世尊的眷属中有无数亿万菩萨，其名号难以尽述，故而只举其中少数主要者的名号而已。
为何不说声闻僧众的名号而说菩萨的名号呢？因为菩萨们神通广大，名闻十方世界，且属于菩萨乘，故特别提及其名。
如是宣说世尊眷属圆满后，阐明与一切经典相符的缘起，为显示此般若波罗蜜多殊胜缘起。
'尔时，世尊亲自敷设狮子座，端身正坐，住于正念，结跏趺坐'等，其中世尊亲自敷设狮子座，是为显示此般若波罗蜜多教法非同寻常，
显示其稀有珍贵应当供养恭敬，为调伏眷属故。若配合世尊亲自敷设法座而言，此说法非他人境界，显为不共。
若配合世尊亲自敷设座位而言，显示此说法稀有珍贵应当供养恭敬。
如是世尊亲自敷设座位，令眷属们心想：'连世尊也如此恭敬供养此说法，何况我等'，为令他们对说法生起极大恭敬，故世尊亲自敷设座位。
显示端身正直及结跏趺坐，是为显示所化众生应当修习调柔身体令其堪能。
显示住于正念，是为显示所化众生应当一心专注于修习禅定等，令心调柔堪能而住于正念。
此说法缘起以三种神变显示：禅定神变、加持神变及法显神变。
其中禅定神变以二种禅定显示：三昧王三昧及狮子游戏三昧。
'入彼三昧，一切三昧皆于此中汇集、通达、随顺、会合之三昧王三昧中等持'等句，显示三昧王神变。三昧王者，入此三昧能成就一切三昧之义，具足一切三昧之力与功德，如同国王，故称三昧王。

 །དེ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་འདུ་བ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། འདུ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་འདུ་བ་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མི་གཡོ་ལ།སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་ཤིང་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་པ་བསྟན་ཏོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། འདུ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འོད་ཟེར་འགྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་དུ་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་གཅིག་པར་བསྟན་ཏོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་ཆོ་འཕྲུལ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ཏེ། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ལས་འོད་ཟེར་འགྱེད་པ་དང་། སྤུའི་ཁུང་བུ་ནས་འོད་ཟེར་འགྱེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་འོད་ཟེར་འགྱེད་ པ་དང་།ལྗགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་འོད་ཟེར་འགྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོངས་ཤིང་ཡང་དག་པར་མཁྱེན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་ཏེ། འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདི་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ། །དེ་ལྟར་གཟིགས་ནས་ སྐུ་ཐམས་ཅད་ནས་འོད་རབ་ཏུ་བཀྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སེམས་ཅན་གང་གིས་འོད་དེ་མཐོང་བ་དང་། འོད་དེས་གང་ལ་རེག་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ ནས་འོད་ཟེར་འགྱེད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོངས་ཤིང་ཡང་དག་པར་མཁྱེན་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དགོངས་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་མཁྱེན་ པ་བསྟན་ཏོ།།འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདི་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདི་ན་འཁོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་གཟིགས་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ནི་དེ་ལྟར་དགོངས་ཤིང་ གཟིགས་པའི་རྟོགས་པ་མི་མངའ་མོད་ཀྱི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དང་།ཆོས་སྡུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཆོས་འཆད་པ་ལ་ནན་ ཏན་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་བཤད་དོ།།འོད་ཟེར་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དྲུག་ཅུ་དྲུག་ཅུ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཟེར་ནི་ཁ་དོག་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་དེ། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། ལེ་བརྒན་དང་། འོད་གསལ་བའོ། །འོད་ཟེར་ཁ་དོག་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཕྱོགས་བཅུར་རྣམ་པར་འཕྲོས་ན་དྲུག་ཅུར་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་གྱུར་པ་ནི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་མང་བ་དང་། དོན་དུ་བསྒྲུབ་པ་མང་བའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་སྣ་གཅིག་ལས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་འཕྲོས་པར རིག་པར་བྱའོ།།དྲུག་ཅུ་དྲུག་ཅུ་ཞེས་ལན་གཉིས་སྨོས་པ་ནི། ཞབས་གཉིས་ལ་སོགས་པ་སྐུའི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཕལ་ཆེར་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པ་བརྩན་པར་བྱས་ནས་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་ཏེ་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འོད་ཟེར་དེ་དག་ཀྱང་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ སྒྲུབ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་འོད་ཟེར་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དྲུག་ཅུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཀུན་དུ་སྣང་བར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཅན་གང་གིས་འོད་དེ་མཐོང་བ་དང་། འོད་དེས་གང་ལ་རེག་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ ངེས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།

因此说此三昧中含摄一切三昧、通达、随顺、汇集。其中'含摄'与'通达'表明所有这些三昧都是无分别、不动摇、心一境性及具足舍性的同一本质，无有差别。'随顺'与'汇集'则表明放光及利益众生等所成就的事业是一致的。
三昧王的神变有四种：从肢体和支分放光、从毛孔放光、自性放光、从舌根放光。
其中'尔时，世尊思惟并如实了知已，从彼三昧起，以神通眼观察此佛土。如是观已，从一切身分放大光明'乃至'凡见此光及为此光所触及的一切众生，皆决定于无上正等正觉'，显示了从肢体和支分放光的神变。
其中'尔时，世尊思惟并如实了知已'表明从如是等持中，思惟往昔愿力并了知利益众生的时机已至。
'以神通眼观察此佛土'表明为观察此佛土中诸众生是否具足善根而观察。
世尊虽无如是思惟观察的分别，但为令所化众生如是见闻，为令结集法的诸菩萨能以世间言说表达，为令未来众生精进说法，故作如是说。
关于'放出六十六百千俱胝那由他光明'，如来的光明有六种颜色：青、黄、红、白、紫、明亮。这六种颜色的光明向十方放射则成六十。成百千俱胝那由他数是因所化众生众多、所成就的利益众多，应知即使一种颜色的光明也放射如是数量。
'六十六十'重复两次，是因考虑到双足等身体的肢体和支分大多成对，故重复说两次。
这些光明成就两种利益：照耀诸世界的利益和饶益众生的利益。
其中'彼等百千俱胝那由他六十光明遍照此三千大千世界'等，显示了照耀诸世界的利益。
'凡见此光及为此光所触及的一切众生，皆决定于无上正等正觉'，显示了饶益众生的利益。

།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བ་སྤུའི་སྒོ་ཐམས་ཅད་ནས་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་དགྱེ་བ་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། སྤུའི་ཁུང་བུ་ནས་འོད་ཟེར་འགྱེད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ། འོད་ཟེར་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པ་གཉིས་སྒྲུབ་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཟེར་འགྱེད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པ་སྟེ། འོད་ཟེར་དེ་དག ཀྱང་དོན་དམ་པ་གཉིས་སྒྲུབ་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་མདོག་བཟང་ཞིང་འོད་གསལ་བ་འཕྲོས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལྗགས་ཀྱི་དབང་པོ་བཀྲམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལྗགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་འོད་ ཟེར་འགྱེད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པ་སྟེ།ཞལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལྗགས་ཀྱི་དབང་པོ་བཀྲམ་སྟེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཐམས་ཅད་ལྗགས་ཀྱི་དབང་པོས་ཁྱབ་པར་མཛད་ནས་ཞལ་འཛུམ་པ་མཛད་པས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་འཆད་པའི་སྔ་ ལྟས་བསྟན་ཏོ།།ལྗགས་ཀྱི་འོད་ཟེར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་པདྨ་རྣམས་བྱུང་བ་བསྟན་པས་ནི། ཆོས་འདི་ཉན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་པདྨ་ཅིས་ཀྱང་མ་གོས་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ངེས་པར་འཇུག་པར་གྱུར་པའི་མཚན་མ་བསྟན་ཏོ། །པདྨ་དེ་དག་ ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་མང་པོ་བཞུགས་ཤིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་འདི་ཉིད་སྟོན་པ་བསྟན་པས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འདི་ཉན་ཉན་པ་དེ་དག་པདྨ་ཁ་ཕྱེ་ཞིང་རྒྱས་པ་བཞིན་དུ་བློ་རྒྱས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་ ནས།ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་འདི་ཉིད་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྔ་ལྟས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདན་སེང་གེའི་ཁྲི་དེ་ལ་བཞུགས་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེང་གེ་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེང་གེ་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ།ཆོ་འཕྲུལ་འདི་ཡང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བཟང་ཞིང་བདེ་བར་བྱི་དོར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་གདགས་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་བཟང་ཞིང་བདེ་བར་བྱི་དོར་བྱ་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པ་ དྲུག་ཏུ་གཡོས་པ་ནི་གཡོས་པ་དང་།འགུལ་བ་དང་། ལྡེག་པ་དང་། ཆེམ་ཆེམ་ཟེར་བ་དང་། འུར་འུར་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། ཤིག་ཤིག་ཅེས་ཟེར་བ་རྣམས་ཏེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་དྲག་དལ་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་སྟེ། དང་པོ་དལ་བུས་གཡོས་པ་ལ་གཡོས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་འབྲིང་དུ་གཡོས་པ་ལ་རབ་ཏུ་གཡོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བས་ཀྱང་དྲག་ཏུ་གཡོས་པ་ལ་ཀུན་དུ་གཡོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མཐའ་མཐོ་ན་ནི་དབུས་དམའ། དབུས་མཐོ་ན་ནི་མཐའ་དམའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ གཡོས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ།མཐའ་དང་དབུས་མཐོན་དམན་དུ་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོས་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་ཏེ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མི་བགྲང་ངོ་། །དལ་བུས་བགས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་བདེ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོས་པའི་ཚེ་ཡང་།སེམས་ཅན་རྣམས་སྔང་ཞིང་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་བར་རི་དང་ས་གཞི་དང་རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལ་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་ཉམས་དགའ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

其后，世尊从一切毛孔放射光明等文句，是显示从毛孔放射光明的神变，这些光明也成就二种胜义，如前所述。
其后，世尊以如来自性光等文句，是显示放射如来自性光明的神变，这些光明也成就二种胜义，如前所述。所谓自性光，是指身色殊妙而放射清净光明。
其后，世尊从口门伸展舌根等文句，是显示从舌根放射光明的神变。从口门伸展舌根遍覆三千大千世界后现微笑，是显示世尊说法的前兆。
显示从舌根光明中出生诸莲花，是显示听闻此法的诸菩萨如同莲花不染，必定趣入无过失菩萨的征相。
显示在这些莲花中有众多如来身安住并宣说具足六波罗蜜多的此法，是显示听闻此法的诸菩萨如同莲花开敷广大般智慧增长，证得无上正等正觉后，于各方宣说具足六波罗蜜多此法的前兆。
其后，世尊安住狮子座上，入于名为狮子游戏佛三昧等文句，是显示名为狮子游戏三昧的神变。此神变也显示为二种：清净庄严器世间及利益有情世间。
其中清净庄严器世间的神变，是从'此三千大千世界六种震动'乃至'于一切有情生起利益安乐'等文句所显示。六种震动是：动、涌、震、吼、击、爆。每一种又各有强中弱三个层次：最初微动称为动，其次中等震动称为极动，再次更为剧烈震动称为遍动，余者亦当如是类推。
'边高则中低，中高则边低'，是指在六种震动之时，边缘与中央高低不平，这是包含在六种震动之内，不另外计数。
'缓慢柔和悦意，于一切有情生起利益安乐'，是显示在如是六种震动之时，有情众生不会恐惧惊慌等，山岳大地及草木等也变得柔软润滑而悦意。

 །དེ་ནས་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ་ སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་དང་། མི་ཁོམ་པ་དང་། ངན་སོང་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། ལོག་པར་ལྟུང་བ་གང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་ པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དེ་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིའི་སེམས་ཅན་ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ ན་གནས་པ་དང་།ཕྱོགས་བཅུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ན་གནས་པ་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ནས་ཐར་ཅིང་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་མྱོང་བར་གྱུར་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ ན་སེམས་ཅན་དམུས་ལོང་དང་།འོན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་བདེ་བ་དེ་དག་ལས་ཐར་བ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་། འཚོ་བ་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བར་གྱུར་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་ཕ་མ་དང་། ཕུ་ནུ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་མཉམ་པར་གྱུར་པ་དང་། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་ལྡན་ཞིང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། གཙང་སྦྲ་ཆེ་བ་དང་། ཉེས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཤེས རབ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལ་མི་ཁོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྐལ་བ་མེད་པ་ལ་བྱའོ། །མི་ཁོམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་ སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་།ཡི་དགས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཀླ་ཀློར་སྐྱེས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྲིད་པར་སྐྱེས་པ་དང་། དམུས་ལོང་དང་། འོན་པ་དང་། ལྐུགས་པ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བར་ གྱུར་པ་དང་།སངས་རྒྱས་མེད་པའི་བསྐལ་པ་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གདན་སེང་གེའི་ཁྲི་དེ་ཉིད་ལ་བཞུགས་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉི་མ་བསྒྲིབས་པ་མེད་པ་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་འདུག་པའམ་ཟླ་བ་ཉ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་བཅས་པ།དབང་པོ་དང་བཅས་པ། ཚངས་པ་དང་བཅས་པ། གཙང་མའི་གནས་དང་བཅས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བཞུགས་ཤིང་། འོད་དང་སྐུ་མདོག་དང་། གཟི་བརྗིད་དང་དཔལ་གྱིས་ མཛེས་ཤིང་ལྷམ་མེ་ལྷན་ནེ་ལྷང་ངེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།ཉི་མ་དང་ཟླ་བས་སྐར་མ་ལ་སོགས་པའི་འོད་ཅན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་དང་། རིའི་རྒྱལ་པོ་རི་རབ་ཀྱིས་རི་གཞན་རྣམས་ ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་བཞིན་དུ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། འོད་ཀྱིས་ནི་ཚངས་པའི་འོད་བསྙེམས་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནོ། །སྐུ་མདོག་གིས་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་མདོག་བཟང་ པོ་བསྙེམས་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏོ།།གཟི་བརྗིད་ཀྱིས་ནི་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏོ། །དཔལ་གྱིས་ནི་མི་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་བཞུགས་སོ། །འོད་དང་ལྡན་པས་ནི་མཛེས་སོ། །སྐུ་མདོག་དང་ལྡན་པས་ནི་ལྷམ་མེའོ། །གཟི་ བརྗིད་དང་ལྡན་པས་ནི་ལྷན་ནེའོ།།དཔལ་དང་ལྡན་པས་ནི་ལྷང་ངེར་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

当时在刹那间、须臾间、一瞬间，在此三千大千世界中，所有地狱众生、畜生道、阎魔世界、无暇处、恶趣、恶道、邪见堕落等一切众生，皆断绝轮回。以上所说显示了利益有情世间的神变。这种利益有情世间的神变，使此三千大千世界中处于三恶道等处的众生，以及十方世界如恒河沙数世界中处于三恶道等处的众生，都从恶趣的痛苦中解脱，获得天界的快乐。
在此三千大千世界中，盲人、聋人等带有痛苦的众生也从这些痛苦中解脱。身、语、意的行为和生计中的不善业也转变为善业。一切众生彼此之间如同父母、兄弟姐妹般平等相待。具足十善业道，修持梵行，保持清净，无有过失，远离一切不善分别，具足布施等善慧。
其中'无暇'是指无有机会和福分证悟正法、获得圣者果位。无暇有八种，哪八种呢？即生于地狱、生于畜生道、生于饿鬼道、生于边地未开化地区、生于无色界、生于无想有情天、生为盲聋哑等残疾、生为邪见者、生于无佛出世的劫期。
当时，世尊安坐在狮子座上，如同无遮蔽的太阳处于清净虚空中，或如满月轮般。如是，世尊以威德降伏十方世界的天人、帝释天、梵天、净居天等，以光明、身色、威严、吉祥庄严，光明炽盛。这些描述显示了世尊的大威德功德。
如同日月胜过一切星宿等发光体，如同须弥山王胜过其他诸山一样，世尊也胜过包括诸天在内的世间而安住。以光明胜过梵天的光芒，以身色胜过帝释等天神的妙色，以威严胜过魔众和外道，以吉祥胜过人类。具足光明故庄严，具足身色故光明炽盛，具足威严故显赫，具足吉祥故光耀安住。

 །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མི་ཐམས་ཅད་དང་། ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་མཐོང་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་ཅག་གི་མདུན་ན་བཞུགས་ཤིང་ཆོས་བསྟན་ཏོ་སྙམ མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ།བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་ནས་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ། མཆོད་ པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་དང་།མཆོད་པ་བྱས་པའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབུའི་སྟེང་གི་ནམ་མཁའ་ལ་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཙམ་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཁང་པ་བརྩེགས་པ་དེ་ལས་ཀྱང་མེ་ཏོག་དང་དར་གྱི་ལྡ་ལྡི་མང་པོ་འཕྱང་བར་གྱུར་པ་དང་། མེ་ཏོག་དང་དར་གྱི་ལྡ་ལྡི་དེ་དག་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འོད་སྣང་བ་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ལྟ་བུ་དེས་ཀྱང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་དང་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པར་ཁྱབ་ཅིང་གསལ་བར་གྱུར་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གཅིག་པུ་བསྟན་ཀྱང་། གླིང་བཞིའི་མི་རྣམས་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ རྣམས་དང་།སྟོང་གཅིག་དང་། སྟོང་གཉིས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མི་ཐམས་ཅད་དང་། ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་མཐོང་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་ཅག་གི་མདུན་ ན་བཞུགས་ཤིང་ཆོས་སྟོན་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལ་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བལྟ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་དེ་མདོག་བཟང་ཞིང་གཟི་བརྗིད་ཆེ་ལ་འོད་གསལ་བ། མཐོང་ ན་སྐྱོ་མི་ཤེས་ཤིང་ཕྱི་ཕྱིར་ཇེ་བཟང་ཇེ་བཟང་སྣང་བ་ལ་བྱའོ།།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདན་སེང་གེའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་བཞིན་དུ་འོད་རབ་ཏུ་དགྱེ་བ་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་སྣང་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་སྣང་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། འཁོར་སྡུད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ།

然后，世尊在此三千大千世界中显现如世尊自性身般的形象，从'三千大千世界中的一切人类和一切天人见到如来身相而无法满足，心中想到：如来在我们面前安住并宣说佛法'这段经文，显示了加持神变。
所谓加持神变，是指由世尊的加持力，使三千大千世界的天人见到如来后生起信心，作各种供养，所供养的花等供品立即在世尊头顶上空形成与三千大千世界等量的花等楼阁，从楼阁中垂下众多花朵和绸带。
这些花朵、绸带以及世尊如金色般的光芒，遍及此三千大千世界和十方如恒河沙数的世界，使其极为庄严光明。
虽然只显现如来一个自性身，但四大部洲的人类、四大天王天等欲界诸天、色界诸天，以及小千世界、中千世界、三千大千世界的一切人类和天人都见到如来身相而无法满足，并且都被加持而认为如来在自己面前安住说法，这就称为加持神变。
所谓'见到如来身相而无法满足'，是指如来自性身色相殊妙、威严广大、光明清净，见之不厌，而且越看越显庄严。
然后，世尊仍安住在狮子座上放大光明等，显示了法光神变。法光神变有两种：显现世界的神变和摄受眷属的神变。

 །དེ་ལ་ཡང་འོད་དེས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་རབ་ཏུ་སྣང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་པོ་དེ་དག་ན་ སེམས་ཅན་གང་ཇི་སྙེད་འཁོད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དེ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ འཁོར་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་པ་མཐོང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འོད་རབ་ཏུ་བཀྱེ་བ་མཛད་པས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་རབ་ཏུ་སྣང་བར་གྱུར་ཏེ། སྣང་བ་དེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་དག་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མཐོང་བས་དགའ་བ་དང་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ།མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བཞུགས་པ་ལ་མཆོད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་དུ་འོང་འདོད་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ཤར་ཕྱོགས་ ལོགས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་འདས་པ་ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་ཆེན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཁོར་སྡུད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ།གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་ས་གཡོས་པ་དང་འོད་སྣང་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་དང་། འོད་དེས་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བཞུགས་པའི་སྐུ་བལྟ་ན་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དེ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ལ ཕྱག་བྱ་བ་དང་།བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་འདུས་ཤིང་གཤེགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འོད་རབ་ཏུ་དགྱེ་བར་མཛད་པ་ཉིད་ལ་འཁོར་སྡུད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ན་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་དག་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྐུལ་ཏེ།མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་གཤེགས་པ་ཡང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་དང་སྨོན་ལམ་གཅིག་ཏུ་བཏབ་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྤྱོད་པ་མཐུན་པར་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་རྒྱུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་གདུལ་ཞིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཛད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་སྤྱན་སྔར་གཤེགས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཤར་ཕྱོགས་ལོགས་སུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་འདས་པ་ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་གྱི་མཐའ་བལྟར་མེད་མོད་ཀྱི།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ཚུན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལ་ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་ ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་ཞེས་སྨོས་པས་དེ་ཚུན་ཆད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་གཤེགས་པར་བལྟའོ། །བཞུགས་ཤིང་འཚོ་སྐྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཤིང་སྲོག་གི་དབང་པོའི་རྒྱུན་ལ་བཞུགས་པའི་ ཕྱིར་བཞུགས་ཞེས་བྱའོ།།སྐུ་ལ་སྙུན་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་འཚོ་ཞེས་བྱའོ། །གློ་བུར་གྱི་སྙུན་མི་མངའ་བས་སྐུ་ཚེའི་མངའ་ཐང་བཞིན་དུ་ཚེའི་བར་ཆད་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱོང་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གནས་པའི་རང་བཞིན་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ དུ་བཞུགས་པ་ལ་བཞུགས་ཞེས་བྱའོ།

从'其光明照耀三千大千世界'这句开始，乃至'上方世界如恒河沙数世界中所有众生，亦见此三千大千世界中世尊如来应供正等正觉释迦牟尼佛与比丘僧众及菩萨眷属俱在一处'为止，显示了照耀世界的神变。世尊放大光明，照耀此三千大千世界及十方如恒河沙数世界，以此光明，使居住在那些世界中的众生，见到此三千大千世界及十方如恒河沙数世界中安住的诸佛世尊，生起欢喜与信心，想要来到娑婆世界礼敬供养安住于此的世尊释迦牟尼佛。
从'其时于东方过恒河沙数世界之外有世界名为有宝'等，显示了集聚眷属的神变。如上所说次第，大地震动、放大光明，以此光明，十方世界中的诸菩萨见到娑婆世界中世尊释迦牟尼佛无厌足的身相，为礼敬承事世尊释迦牟尼佛而聚集来到此娑婆世界，放光明即名为集聚眷属的神变。
其他世界中的那些菩萨被光明所召唤而来到此娑婆世界，是因为世尊释迦牟尼佛往昔行菩萨道时，与那些菩萨共同发愿，行持相同的菩萨行，因此因缘，成为世尊释迦牟尼佛所调化的善知识，故那些菩萨来到世尊释迦牟尼佛面前。
'于东方过恒河沙数世界之外'者，虽然世界无边际故彼岸不可见，但此处所说'一切彼岸'是指来此的菩萨所来自的最远世界。说'一切彼岸'即表示应当理解为从那里以内所有世界中的菩萨都来此。
'安住摄受'者，因未入涅槃而住于命根相续故称'安住'。因身无病故称'摄'。因无突发疾病故寿命无障碍称'受'。又从另一方面说，法身本性安住，故于法身自性中安住称为'安住'。

།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ལ། ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་འཚོ་བའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པ་ལ་འཚོ་ཞེས་བྱའོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་རྣམས་སྐྱོང་བའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པ་ལ་སྐྱོང་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ཞམ་འབྲིང་ན་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་ཆུང་བས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་ཤིང་ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་དང་།ཁ་ཅིག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ལ་གནས་པ་ཐོབ་པས་རྩོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བར་འོས་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོའི་སྲས་གཞོན་ནུ་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བར་འོས་པ་དང་འདྲ་བར་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་གཞོན ནུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།པདྨོ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ཅན་རྣམས་བསྐུར་བ་དང་། སྙུན་གསོལ་སྤྲིང་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ང་རྒྱལ་དང་ཕྲག་དོག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་ འདི་ལྟར་སྲི་ཞུ་དང་།གུས་པ་མཛད་ན་བདག་ཅག་གིས་དེ་ལྟར་བྱ་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་བཞུགས་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་བག་ཡོད་པར་སྤྱོད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་སྙིགས་མ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བག་ཡོད་པར་སྤྱོད་ཅིག་ཅེས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་མཛད་དོ། །དེ་ལ་ སྙིགས་མ་ལྔ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་དང་།དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་དང་། ཆེའི་སྙིགས་མ་དང་། ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་ནི། མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཤས་ཆེ་བས་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པའི་ཆོས་མང་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། དེའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མང་བ་དང་། མིར་སྐྱེས་ན་ཡང སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་མང་དུ་སྣང་སྟེ།དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་ལས་གྱུར་ཏོ། །དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་ནི་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་བར་བར་དུ་མུ་གེའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པ་རྣམས་འབྱུང་། བར་བར་དུ་ནི་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བརྣག་མི་བཟོད་ པ་རྣམས་འབྱུང་།བར་བར་དུ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་འཚེ་ཞིང་གནོད་པ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་འཐབ་ཅིང་མཚོན་གྱིས་འདེབས་པ་མང་དུ་འབྱུང་། བར་བར་དུ་ནི་ཆུའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་། བར་བར་དུ་ནི་མེའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་། བར་བར་དུ་ནི་རླུང་གི་འཇིགས་པ་ འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་དུས་ངན་པ་མང་དུ་འབྱུང་བ་ལ་དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཚེའི་སྙིགས་མ་ནི་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་དེ། བར་བར་དུ་ནི་ཚེའི་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད། བར་བར་དུ་ནི་ཚེ་ལོ་བཅུ་པར་འགྱུར། དེ་ལ་ ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ།ཁ་ཅིག་ནི་མའི་མངལ་ནས་ཚེ་འཕོ། ཁ་ཅིག་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཚེ་འཕོ། ཁ་ཅིག་ནི་ལང་ཚོའི་དུས་ལ་བབ་ན་ཚེ་འཕོ། ཁ་ཅིག་ནི་དར་ལ་བབ་ན་ཚེ་འཕོ། ཁ་ཅིག་ནི་རྒ་ནས་ཚེ་འཕོ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་པས་དེའི་རྒྱུས་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་ པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་དེ། ཚེ་དུས་ངན་པའི་ཕྱིར་ཚེའི་སྙིགས་མ་ཞེས་བྱའོ།

圆满受用身是为了以法和财物的受用来养护清净的菩萨们，以圆满受用身的形相而住，称为养护。化身是为了护持未清净的众生，以化身的形相而住，称为护持。
那些大菩萨多为童子，这是说在世尊释迦牟尼身边的菩萨们中，有些因为本性少欲，从初发心就住于梵行而圆满十地，有些则是已获得第八地以上的境界，远离一切勤作和分别，因为堪能受佛世尊法王之王太子灌顶，如同王子童子堪能受王位灌顶一样，安住于法王太子之位，故称为童子。
献上由各种珍宝莲花所成的金色莲花，并问候致意，这是为了使未来时众生无傲慢嫉妒心，因为诸佛世尊尚且如此互相恭敬供养，我们更应如此行持，为使众生生起信心。另一方面也是为了使释迦牟尼佛的所有眷属相信其他世界也有诸佛世尊安住。
善男子，在彼佛土要谨慎行持，这是因为娑婆世界具有五浊，故劝诫开示要谨慎行持。其中五浊是烦恼浊、时浊、命浊、见浊和众生浊。
其中烦恼浊是指在此娑婆世界中，贪欲、嗔恨、愚痴等烦恼强盛，多行十不善业等罪恶之法，因此导致多生于地狱、畜生、饿鬼中，即使生为人也多有诸多痛苦，这些都是由烦恼浊所致。
时浊是指在此娑婆世界中，时时发生难以忍受的饥荒之苦，时时发生难以忍受的疾病之苦，时时因众生互相伤害而发生斗争刀兵，时时发生水灾，时时发生火灾，时时发生风灾，如此恶劣时节频繁发生称为时浊。
命浊是指此娑婆世界众生寿命无定，时而寿命无量，时而寿命十岁，且无定数，有些胎中夭折，有些刚生即死，有些少年夭折，有些壮年死亡，有些老年死亡，如此寿命无定，因此产生忧愁、悲叹、痛苦、不悦等诸多苦恼，如此众生寿命无定，因为寿命时节恶劣故称为命浊。

 །ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ངན་པ་ དགེ་བ་ཐམས་ཅད་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ།ལྟ་བ་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྐལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མ་ནི་མི་མཇེད་ ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕལ་ཆེར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་དད་པ།མཁས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྨད་པ། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ས་ཚ་སྒོ་ཅན་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་དགེ་བའི་ལོ་ ཐོག་མི་འཕེལ་བ་ཕལ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་སྙིགས་མ་དེ་ལྔ་དང་ལྡན་ཞིང་སྐྱོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཞན་ནས་འདིར་འདོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཞིང་དེར་བག་ཡོད་པར་སྤྱོད་ཅིག་ཅེས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གིས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་མཛད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེར་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་མགུ་བར་དཀའ་བ་ ཡིན་གྱིས་དེར་ཉམས་པར་གྱུར་ཏ་རེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདིར་བག་ཡོད་པར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་དེ་ལྟར་སྐྱོན་ཆེ་བར་མ་ཟད་ཀྱི། དེར་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་ཅན་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་འདུལ་འདུལ་བས་ ཐབས་མཁས་ཤིང་མཁྱེན་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་མགུ་དཀའ་བ་ཡིན་གྱིས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་མ་ཁྲེལ་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་མཛད་དོ། །རིམ་གྲོར་བྱ་བ་དང་། བཀུར་སྟིར་བྱ་བ་དང་། ཕུ་དུད་དུ་བྱ་བ་དང་མཆོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གུས་ཤིང་བསྟི་སྟང་བྱེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ།།སྙུན་མི་མངའ་འམ། གནོད་པ་མ་མཆིས་སམ། ཟོ་མདོག་བདེའམ། སྐུ་ཉམས་དང་ལྡན་ནམ། བདེ་བ་དང་དགྱེས་པར་སྤྱོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གློ་བུར་གྱི་སྙུན་མི་མངའ་ ཞེས་བྱའོ།།ན་བཟའ་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། གནས་དང་། སྙུན་གྱི་རྐྱེན་སྨན་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ལ་གནོད་པ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བགྲེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐུ་ཟོར་ལྕི་བར་མ་གྱུར་པ་ལ་ཟོ་མདོག་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྙུན་མི་མངའ་བ་དང་གནོད་པ་ མ་མཆིས་པ་དང་ཟོ་མདོག་བདེ་བ་གསུམ་ཆར་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སྐུ་ཉམས་དང་ལྡན་ཞིང་བདེ་བ་དང་དགྱེས་པར་སྤྱོད་པའོ།།ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་འཁོར་སྡུད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལྷོ་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་དེའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་རིན་པོ་ཆེའི་རང་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་གནས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཤད་པའི་མཐུ་དང་། བྱིན་ཆེ་བ་བསྟན་པ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་གཤེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་དད་པ་དང་། མོས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ ཀྱིས་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་རིན་པོ་ཆེའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཅིང་།།རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་པདྨོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་འདྲ་བར་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་ རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས།གླེང་གཞིའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།

见浊是指邪见等外道的恶见，能从根本上摧毁一切善业，这些在娑婆世界中大量出现。由于这些见解使人无缘趣入菩萨无过之道，故称为见浊。
众生浊是指娑婆世界的众生大多具有诽谤性格，不具信心，与智者不相应，为圣者所深恶，不堪为正法之器，众生心性如盐碱地，善苗难以生长，故称为众生浊。
由于娑婆世界具有这五浊且过患甚大，所以其他清净佛土的佛陀对来此世界的菩萨们告诫说：'在那佛土要谨慎行事。'
为什么这样说呢？因为生于那世界的菩萨摩诃萨们难以满足，恐怕会退失，所以要在此佛土谨慎行事。那世界不仅过患甚大，而且生于彼处的菩萨由于调伏难调之众生，善巧方便且智慧广大，故难以满足。诸佛告诫说：'不要被那些菩萨所轻视。'
所谓承事、恭敬、尊重和供养，是指以身语意三门恭敬尊重的不同说法。
'少病否？无恼否？起居适否？气力安否？安乐欢喜否？'是指无有暂时性疾病。
衣服、饮食、住处、医药等资具无缺称为'无恼'。未被衰老等所累称为'起居适'。具足无病、无恼、起居适这三者的果报即是'气力安且安乐欢喜'。
如同东方世界所示现的摄众神变，南方等乃至上方世界也都如是类推。
尔时，刹那间三千大千世界悉成珍宝庄严等，是为显示般若波罗蜜多讲说的威力与殊胜，以及为了令十方世界来此的菩萨等生起信心与胜解，以世尊威神力使娑婆世界成为珍宝性质，
以种种庄严装饰，如同清净佛土莲华世界一般。
此为《十万般若波罗蜜多广释》第一序分品。

། །།དེ་ལྟར་གླེང་གཞིའི་ལེའུ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་གཞུང་གི་དོན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་དང་བཅས་པ། ཚངས་པ་དང་བཅས་པ། དགེ་སྦྱོང་དང་ བྲམ་ཟེའི་སྐྱེ་དགུ་དང་བཅས་པ།ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་བཅས་པ་མང་པོ་ཚོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕལ་ཆེར་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་མང་པོ་དེ་དག་འདུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་ བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཆོག་བསྟན་པ་འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ། སྐབས་དབྱེ་བའི་རིགས་པ་ལས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ། སྐབས་ཕྱེ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཐེག་པ་ གསུམ་ཆར་གྱི་སྤྱིར་ཐུན་མོང་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་གསུམ་ཆར་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགའ་ཞིག་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ།སྐབས་ཕྱེ་ནས། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་གཞན་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བདག་ཅག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་འབད་ཅིང་རྩོལ་བར་མི་བྱེད་ཀྱང་སྲིད་ཀྱི། ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཀའ་ སྩལ་ཏེ་སྐབས་ཕྱེ་ན།ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཤཱ་རིའི་བུའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དང་སྦྱར་ན་བདག་ཅག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་འབད་ཅིང་རྩོལ་བར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ། སྐབས་ཕྱེའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་གསུང་གཅིག་གིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་དང་མཐུན་པར་ཆོས་བསྟན་པ་སྣ་ཚོགས་སོ་སོར་བསྟན་པ་ ཁྱབ་པར་འབྱུང་སྟེ།སྐྱེ་བོ་དེ་དག་ཀྱང་སོ་སོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བདག་ཅག་གི་མདུན་ན་བཞུགས་ཤིང་ཆོས་སྟོན་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་སྦྱར་ན། ཐམས་ཅད་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ་སྐབས་ཕྱེ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྙེད་ཅིག་ཆར་ལ་བསྡུར་ མི་རུང་བས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ།སྐབས་ཕྱེ་བ་གཅིག་པུ་སྨོས་ནས་ཆོས་བསྡུ་བ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཤད་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྒོ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། མགོ་སྨོས་ པས་གོ་བ་དང་།རྣམ་པར་སྤྲོས་ནས་གོ་བ་དང་། དྲང་དགོས་པའི་འདུལ་བ་དང་། འདུལ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བརྩམས་ཏེ། མདོར་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། འབྲིང་དུ་བསྟན་པའི་སྒོ་དང་། རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་སྟེ། སྒོ་གསུམ་དང་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་གིས་ བཤད་དེ།དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ནི་དང་པོ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ་བཤད་པ་གཅིག་དང་། རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ་བཤད་པ་ལྔ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ་བཤད་པ་གཉིས་དང་། བྱམས་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ་བཤད་པ་གཉིས་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཆོས་འཕགས་དང་རྟག་ཏུ་ངུའི་གཏམ་གླེངས་ནས་གནས་བརྟན་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་གཏད་པ་གཅིག་དང་འདི་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་གཅིག་གོ།།དེ་ལ་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་མདོར་བཤད་པ་གསུངས་པ། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ལ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུའི་མའི་མིང་ ལས་དྲས་ཏེ་བོས་པའོ།།འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་འདི་ལའམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如是宣说序分品后，为显示正文之义，世尊观察到与世间天众、梵天、沙门、婆罗门众生、天人阿修罗等众多大众，以及多数转为童子的诸大菩萨摩诃萨聚集，世尊对具寿舍利子作如是宣说。
此殊胜大乘教法对诸菩萨宣说，依分类之理对舍利子宣说。开示此般若波罗蜜多是为三乘共同宣说。云何可知？因为此般若波罗蜜多广说一切智性、道相智性、一切相智性三者。
若对某菩萨宣说开示，小乘者及其他众生或会认为此甚深般若波罗蜜多非我等境界而不精进。然若对舍利子宣说开示，小乘等一切众生皆会思维：此般若波罗蜜多既为舍利子之境界，亦应是我等一切人之境界，因此小乘等一切众生皆会精进。为此对舍利子宣说开示。
另一方面，如来以一音说法能随顺一切众生意乐，宣说种种差别法门。彼等众生各自认为如来在我前说法。虽对一切众生宣说开示，然结集法藏者不宜一时结集众多，故唯说对舍利子一人开示，应知此为结集之理。
此般若波罗蜜多之解说，世尊以三门宣说：略说令解、广说令解、须引导者。依此三种调伏，以略说门、中说门、广说门三门及十一种分类解说。
其中十一种分类为：首先对舍利子宣说一次，对须菩提宣说五次，对帝释天宣说二次，对弥勒宣说二次，叙述法上菩萨与常啼菩萨因缘后对长老阿难付嘱一次，此为十一种分类。
为令略说即解者，宣说略说：'舍利子，于此，欲证一切法一切相现前圆满成佛之菩萨摩诃萨，应精进般若波罗蜜多。'其中舍利子即依其母名舍利而呼。'于此'即于此大乘教法或于此般若波罗蜜多教法，即'菩萨摩诃萨住于此大乘'或'住于此般若波罗蜜多'。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་དམིགས་ནས་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ།ེ་མའོ་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རིན་པོ་ཆེ་བསྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་གཞན་དག་འཆད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞུང་ལས་འབྱུང་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་གནས་སྐབས་གསུམ་ཡོད་དེ། མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་དང་། དག་པ་དང་མ་དག་པའི་གནས་ སྐབས་དང་།ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་མེད་ཀྱི་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པས་དེ་བཞིན་ ཉིད་དེ་ལ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བརྗོད་དོ།།དག་པ་དང་མ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་གཉི་ག་ཡོད་པས། དག་པ་དང་མ་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བརྗོད་དོ།།ཡོངས་སུ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བརྗོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཡང་དག་ པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་དང་མཐུན་པའི་རིགས་དང་། རིགས་དང་མཐུན་པའི་མོས་པ་ དང་།མོས་པ་དང་མཐུན་པའི་བསམ་པ་དང་། བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་མཐུན་པའི་དུས་དང་། དུས་དང་མཐུན་པའི་ཚོགས་དང་། ཚོགས་ དང་མཐུན་པའི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་།ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་མཐུན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་། ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་སེམས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་དང་། དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའོ། །ཡོངས སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་རྣམ་པའོ།

关于'菩萨'这一名称，菩萨有两种：世俗菩萨和胜义菩萨。其中世俗菩萨是指缘于圆满菩提和众生而初发菩提心的人，即想到：'愿我证得无上正等正觉后，安置一切众生于究竟涅槃'，以智慧和悲心二者，缘于菩提和众生，安住于世俗谛和胜义谛二谛，具足发起珍贵菩提心者，称为世俗菩萨。
其中所谓胜义菩萨，是指具足极喜地等十地菩萨发心者，称为胜义菩萨。其他论师解释说，由于经典中说'一切众生皆有如来藏'，故一切众生都具有真如自性。此真如有三种状态：不清净状态、清净与不清净状态、极其圆满清净状态。
其中不清净状态是指一切凡夫，他们没有菩提的状态，仅有众生的状态，故称此真如为'众生'。清净与不清净状态是指诸圣者，他们具有菩提状态和众生状态二者，故称此清净与不清净真如为'菩萨'。在圆满清净状态中，仅有菩提状态，故称此真如为'如来'，如经中所说：'须菩提，所谓如来者，是真如的异名。'
所谓'大菩萨'，是因具足十一种大而称为大菩萨。何为十一？与果相应的种姓、与种姓相应的胜解、与胜解相应的意乐、与意乐相应的愿、与愿相应的行、与行相应的精进、与精进相应的时、与时相应的资粮、与资粮相应的成就、与成就相应的果、与果相应的利益众生。因具足这十一种大而称为菩萨摩诃萨。
'一切法'是指显示所有存在，'一切种'是指显示如实存在，'欲证正等正觉'是指显示欲求证得圆满菩提之心。其中关于'一切法'，法有二种：遍计所执法和圆成实法。其中遍计所执法是属于三界和三时的法。圆成实法是出世间的、无生、无灭、本来寂静、自性涅槃、无实体性、空性等。关于'一切种'有二种：世俗种和胜义种。

 །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་ པའི་རྣམ་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་སུ་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གཏོགས་པ་དེ་སྨོན་ལམ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། འཁོར་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་འདི་དགུའི་མཐར་ ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་ ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་རུང་ངོ་།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་སར་གཏོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། ས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་བར་དུ་མཉན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པ།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་དང་། མཆོག་གི་དོན་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས། ས་དང་ས་དག་ལ་གནས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་གྱུར་པས་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་ ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་འགྱུར་རོ།།མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་དེ་དག་སྒྲུབ་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་སའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་ཅི་ཙམ་དུ་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་པར་སྟོན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་འདི་རྣམས་ལས་འདིར་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྤངས་པ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བྱ་བར་ གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'欲证圆满正等觉'，圆满正等觉有两种：一切智智和一切相智智。
其中，以一切智智证悟遍计所执诸法的世俗相而现证圆满正等觉。以一切相智智证悟圆成实性诸法的胜义相而现证圆满正等觉。因此说'欲于一切相证圆满正等觉'。
'于般若波罗蜜多'者，实际上是指出世间无分别智，属于金刚喻定，因为其究竟通达愿、精进、烦恼、业、苦、轮回、分别、功德、所知这九种边际，故称般若波罗蜜多。
此外，从彼所得的后得智，有分别和无分别的镜像智、平等性智、妙观察智、成所作智等，因为是从彼因所生，故以果标因，亦可称为般若波罗蜜多。
声闻和独觉的究竟位中所摄的阿罗汉道智，因为是般若波罗蜜多的同类因，故也称为般若波罗蜜多。
菩萨从胜解行地直至法云地，以闻、思、修等次第增上，能净化无垢法界，具足方便，现证如是遍行义及胜义等差别，住于诸地中清净分渐次增长而获得殊胜证悟的智慧，也称为般若波罗蜜多。
名身、句身、字身所转变的所说法，因为是成就、证悟及究竟地三摩地中安住的一切殊胜证悟之因，故也称为般若波罗蜜多。
如是，凡是显示如此诸相的一切大乘法门，皆称为般若波罗蜜多。
在如是称为般若波罗蜜多的诸法中，此处是指佛地所摄的出世间无分别般若波罗蜜多。
因此'应当精进于此般若波罗蜜多'的意思是应当精进于远离一切分别、极为清净的般若波罗蜜多。
有些人说：此处'般若波罗蜜多'是指大乘，故舍弃声闻乘和独觉乘，意思是应当精进于大乘。
有些人说：当'般若波罗蜜多'指一切相智时，'应当精进于般若波罗蜜多'的意思就是应当为一切相智而精进。

།གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་བམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དེ་ལ་གནས་ཏེ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པའོ། །དེ་ལ་མཉན་པའོ། །བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ནི་བསླབ་པ་ ལ་བརྩོན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འོག་ནས་འཆད་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་དུས་ན་ནི་སྤྱད་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འོག་ནས་འཆད་པའོ། །རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ དུས་ན་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་བརྩོན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་འོག་ནས་འཆད་པའོ། །བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བར་འོས་པ་སྟེ་བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་གིས་ནི་གང་གིས་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་ བྱ་བ་དང་།གང་བྱ་བ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ལ་ནི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་བྱའོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ།།རྒྱུན་ཆད་པ་དང་། གུས་པ་དང་། འགྲུབ་པ་ལ་སོགས་པས་བརྩོན་པར་བྱའོ། །འདིར་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ། །བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའོ། །རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་རབ་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པས་གནས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ བ་ནི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རབ་ཏུ་གཟུང་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་རྣམ་པར་སྤྲོས་ན་གོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འབྲིང་དུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འཚལ་བས།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཞུ་བ་བརྩམས་སོ། །དེས་ནི་མདོར་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འཚལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་བཞི་ཡང་ འོག་ནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ།

当无分别智慧或称为大乘般若波罗蜜多时，应当了知住于般若波罗蜜多而精进。对于'应当精进于般若波罗蜜多'这句话，精进有三种：对学处的精进、对修行的精进、对真实成就的精进。
其中，在听闻、思维等时是对学处的精进，这也就是下文所说的'应当学习般若波罗蜜多'。在修行时是对修行的精进，这也就是下文所说的'应当修行般若波罗蜜多'。在证悟时是对真实成就的精进，这也就是下文所说的'应当精进'。'应当精进'的意思是应当做、理应做的意思。
这些说明了谁来做、对什么做、做什么这三个方面。因为声闻和独觉乘者没有决定性，所以是由菩萨们来做。因为般若波罗蜜多是一切修行的根本，所以对般若波罗蜜多来做。应当以不间断、恭敬、成就等方式来精进。
这里显示了三种圆满：果位圆满、因圆满、加行圆满。'一切法一切种智证悟圆满菩提'是果。'般若波罗蜜多'是因。'应当精进'是加行。如同《金刚经》中所说的应当安住、应当修行、应当摄心一样，
此处也是以'欲求一切法一切种智证悟圆满菩提'来显示意乐圆满，即显示安住。'应当精进'是显示修行。'于般若波罗蜜多'是显示为了精进于无分别般若波罗蜜多而摄心。
如是为了那些通过开示就能理解的人，完整宣说般若波罗蜜多之后，世尊默然。之后，长老舍利子为了那些通过广说才能理解的人，为开示中等详细解说的部分而启问：'世尊，菩萨摩诃萨欲求一切法一切种智证悟圆满菩提，应当如何精进于般若波罗蜜多？'
这是请问略说的四种法：如何成为菩萨摩诃萨、如何欲求一切法一切种智证悟圆满菩提、如何是般若波罗蜜多、如何精进。这四者在下文将按照各自的部分来说明。

།དེ་ལ་ཤར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་སྦྱིན་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ གཏང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདོར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ནས།སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ སྤྱོད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་དང་། གོས་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཐབས་མཁས་པས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་བོ།།ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་བོ། །སྙིང་རྗེས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་བོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལ་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ནི།གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་གནས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ།རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་རབ་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་བུའི་ ཁྱད་པར་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་སྟེ།སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་ཁམས་གསུམ་པའམ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རུང་སྟེ། གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ནི་འདིར་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །འདིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དམ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཤེས་རབ་བམ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་པ་ནི་ འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། གཏོང་བ་པོ་དང་། ལེན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྙིང་རྗེས་བསྐྱོད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཅི་འདོད་པ་དེ་ ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱང་།དེའི་ཚེ་ནི་དེ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའམ། སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཤིང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པར་བྱེད་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་ལེགས་པར་སྦྱངས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དང་པོར་སྙིང་རྗེས་ལས་ཐམས་ཅད་བྱས་ནས་ཕྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ སྦྱོང་ངོ་།།དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དག་པར་བྱེད་དོ། །སྙིང་རྗེས་ནི་བསམ་པ་དག་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་དག་པར་བྱེད་དོ། །སྙིང་རྗེས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་གནས་ཏེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་ གནས་ཏེ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།

对此，舍利子，菩萨大士以无住之方式安住于般若波罗蜜多中，由于布施、施者、受者皆不可得，故应以无所施之方式圆满布施波罗蜜多等，以如是简说方式摄集一切法后宣说。
宣说四种行为：一、无分别般若波罗蜜多之行为；二、无烦恼菩提分之行为；三、无障碍成熟有情之行为；四、无染成熟一切佛法之行为。
其中，以善巧方便成就波罗蜜多之行为；以遍知智成就菩提分之行为；以悲心成就成熟有情之行为；以智慧成就成熟佛法之行为。
其中，无分别般若波罗蜜多之行为，即以'以无住之方式安住于般若波罗蜜多中'等来说明。波罗蜜多之行为又以安住、修行、三轮清净三方面来说明，如金刚经中所说的应当安住、应当修行、应当摄心。
其中，'以无住之方式安住于般若波罗蜜多中'是指舍弃对其他殊胜果位的希求，以悲心为利益一切众生成办利乐之发心，以智慧于三界或一切法皆不住著，此即是所谓安住于般若波罗蜜多。
于一切不住即是安住于般若波罗蜜多，此为密意。此处所说般若波罗蜜多即是一切种智或无分别智慧或大乘。
随顺菩提道而行即是修行，因此说'应当圆满布施波罗蜜多'。胜义中于一切法无所分别即是三轮清净，因此说'由于布施物、施者、受者不可得故以无所施之方式'。
菩萨虽由悲心驱使而随众生所欲一切布施，然此时仅可说是布施，并非布施波罗蜜多。当布施时或布施后以四种观察而观察，以四种如实了知而了知，以智慧清净，此时由于善加修习而成为波罗蜜多。
菩萨先以悲心行一切事，后以智慧清净。因此，悲心成办修行，智慧令其清净；悲心令发心清净，智慧令加行清净；悲心安住世俗而修行，智慧安住胜义而清净。

།སྙིང་རྗེས་ནི་ལས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བགྲང་ངོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བྱས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བགྲང་ངོ་། །དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་དང་པོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་བརྟགས་ནས། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བས། དེ་བཞིན་དུ་ གནས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་ནི་སུས་ཀྱང་སྦྱིན་པའམ། བླང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། མལ་ཆ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ གཏོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་གྱི་ཚེ་དང་སྒྱུ་མ་བཞིན་ཏེ།ཡང་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མེད་པའི་ རིགས་པ་དེས་དངོས་པོ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་།བདག་ལ་གཏོང་བ་པོ་དང་། སློང་བ་ལ་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་གསུམ་མི་དམིགས་ཏེ། མི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། །དང་པོར་རྒྱུ་ནི་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱི་ ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་སྦྱིན་པ་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ལ་གནས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་དམིགས་སུ་མེད་པར་ གྱུར་པ་དེའི་ཚེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དམིགས་པར་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་དང་། བྱང་ཆུབ་གཉིས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དེ་ཡང་དོན་དང་ ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། གཏོང་བ་པོ་དང་། ལེན་པ་པོ་རྣམས་མི་དམིགས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དག་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་མི་འགལ་བ་བཞིན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐབས་མཁས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུས་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐབས་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་འཛིན་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་། དོན་དམ་པ་མི་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱིས་སྐམ་ལ་རྒྱུ་བ་དང་། ཆུ་ལ་རྒྱུ་བའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཡང་། སྦྱོར་བའི་རྣམ་པས་འགལ་བ་མེད་པར་གྲོགས་བྱས ནས་ཅིག་ཅར་སྒྲུབ་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་སྤྱོད་དེ།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། འོག་ནས་ཀྱང་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་དེའི་བཤད་ པ་འབྱུང་ངོ་།།ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བ་དང་ལྷག་པར་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཁྱིམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པའི་བསླབ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྡོམ་པའི་བསླབ་པ་གཉིས་ ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པ་ན་ལྟུང་བ་བྱུང་ན་ཡང་དུས་ལས་ཡོལ་བར་ལྷག་པར་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་གི་མྱུར་ཞིང་མྱུར་དུ་མཐོལ་བར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ལྷག་པར་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་ཏེ།བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ། །བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འདི་ནི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པས། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་བདག་ནི་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ནོ།།འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།

由于慈悲心使一切事业都是为了众生利益而做，故计入福德资粮。由于智慧是为菩提利益而做，故计入智慧资粮。因此说应以无所执著的方式圆满布施波罗蜜。对此，诸菩萨从初地证悟真如开始，观察一切加行皆是胜义，由亲证真如而如是安住，非为其他。
此真如于布施时，谁也不能施予或接受，因此胜义中实无所谓布施。凡是布施饮食、卧具等一切，皆是住于遍计所执法故，如梦中幻化，非为真实。如是离胜义布施相即名无所执著之理。
以无所执著之理，于实相中不见布施物、施者、受者三者，由离无所得自性故，应圆满布施波罗蜜。最初以慈悲力为因，住于世俗理趣，依世间行而行布施。其后由智慧力住于胜义理趣，依出世间行，以智慧观察一切皆不可得时，即名圆满布施波罗蜜。
因此，初发心所缘之众生与菩提二者皆不舍离，故菩萨之名亦具实义。如是布施物、施者、受者不可得与布施虽极相违，云何能如无违而行？方便善巧以波罗蜜力而得相应。方便善巧波罗蜜以执世俗之慈悲及不执胜义之智慧二者，如陆行水行生物之行持，虽极相违，然以行持方式无违而相辅，同时成就乃至菩提而行。
若成就一切福德资粮与智慧资粮，即成为利益诸菩萨之最胜。下文亦于各处随应而出其说明。为不生过失及不再生过失故，应圆满持戒波罗蜜。菩萨若是在家菩萨之律仪学处，或出家之律仪学处，二者正受而住时，纵有过失亦不过时而再犯，速疾发露。
故说为不生过失及不再生过失故。此中亦应住于般若波罗蜜，不执著'我具戒律'、'此是戒律'、'此是破戒'三种分别，应知三轮清净。如下文亦说'我具戒律'。

 །འདི་ནི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །འཁྲུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཁྲུག་པ་མེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་བཟོད་པ་དང་། བཟོད་པར་བྱ་བ་དང་། གནོད་སེམས་རྣམས་མི་དམིགས་པས་འཁོར་ གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་འོག་ནས་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་འཆད་དོ།།ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཆུད་པ་དང་། གུས་པ་དང་། ནན་ཏན་དུ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉམས་པ་མེད་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །འདིར་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་དང ལྡན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་ལེ་ལོ་རྣམས་མི་དམིགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རོ་མྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་བདག་གི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་ན་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱོང་ བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་ལ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྡིག་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨོད་པར་བྱེད་ན།དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། དག་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་ པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་དག་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གི་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ནི་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཡེང་བ་རྣམས་མི་དམིགས་པས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་མཐོང་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཀླན་ཀར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་། དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་སྦྱོར་བའི་ལམ་དུ་ གཏོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པར་དགོངས་པས་ཀླན་ཀར་ འགྱུར་བ་མེད་དོ།།འདིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཅན་དང་ཤེས་རབ་དང་། འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་རྣམས་མི་དམིགས་པས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

所说'不生起这是破戒的傲慢心'。'为了无争执故，应当圆满忍辱波罗蜜'这句话，是显示忍辱波罗蜜的本质，即由于悲心的缘故对众生的诸行无争执，以及由于智慧的缘故通达无我。此中由于不执著忍辱、所忍及害心，三轮清净将在下文相应处解说。
'为了身心精进不退故，应当圆满精进波罗蜜'这句话显示趣入精进波罗蜜，意思是应当持续、恭敬、专注地不令身心精进退失而圆满精进波罗蜜。此无退失也是由智慧和悲心二者所成。此中由于不执著精进、精进者及懈怠，即成为波罗蜜。
'为了无味著故，应当圆满禅定波罗蜜'是说，若为自利而入禅定则会贪著禅味，然而菩萨对一切唯自利的修行都如同过失般呵斥，于彼中岂有禅定味著的作意？因此，在烦恼性、清净性及无漏性三种禅定中，唯入清净性及无漏性，而不入烦恼性禅定。此中由于不执著三摩地、具三摩地者及散乱，即成圆满波罗蜜。
'为了一切法不可得故，应当圆满智慧波罗蜜'是说，由于唯见真如故，世间遍计所执的一切法皆不可得，出世间法亦无分别，因此称为智慧波罗蜜。
若问：如何安住于智慧波罗蜜而圆满智慧波罗蜜？当智慧波罗蜜是指一切种智及大乘时则无诤论。当指无分别智慧时，由于认为胜义中无有任何智慧波罗蜜法，以此无分别智慧波罗蜜的本质安住于无分别智慧波罗蜜中，此时三界等唯是真如而已。
世俗所生的智慧虽属加行道的分别性质，但由于为无分别智慧所摄持故称为智慧波罗蜜。因此安住于智慧波罗蜜而修习智慧波罗蜜的意趣无有诤论。此中应知由于不执著具慧者、智慧及邪慧，即为三轮清净。

 །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་བཤད་ཟིན་ནས། ད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་སོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྒོམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་རྒྱལ་གྱི་ཐེག་པ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཉིད་ལ་རིགས་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། ཡང་འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པར་བཞེད་ཅིང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་ལྷུར་ལེན་པས། ཅི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད་ཅེས་དེ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་རིགས་སོ། །འོན་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པའི་རྒྱུས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་ཡང་། སྔོན་གྱི་རྩོལ་བའི་ཤུགས་ཀྱི་མཐུ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་འགྲུབ་པའི་ ཕྱིར་འདི་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ།།གང་དག་འཁོར་བ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ནས་ཡིད་བྱུང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མཐོང་ནས་དེ་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་བསྒྲུབ་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་རྩོལ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་རྒྱུས་འབད་ མི་དགོས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་དག་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་ཡོན་ཏན་དུ་གཟིགས་ལ།སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་འཁོར་བ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པར་གཟིགས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་ག་ཡང་མཉམ་པ་ ཉིད་དུ་གཟིགས་པས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་ཏེ།དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའམ། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་ནས་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱ་བའི་དུས་ཡིན་གྱི། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དུས་ནི་མ་ ཡིན་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་པ་ལས་འཆད་དོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ དང་།རྣམ་པ་བཞི་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན། ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་དང་། དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ་གཉིས་དང་། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ཡང་དག་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།

如是已说无分别般若波罗蜜多行后，今当显示无烦恼菩提分行。即如舍利子菩萨摩诃萨住于般若波罗蜜多，由不缘念处故，应当圆满四念处等所说。
若谓修习菩提分法唯应属于趣向涅槃的声闻缘觉乘者，而不应属于诸菩萨。此中无过，诸菩萨欲通达一切法的一切相，且专注于一切法无所缘，故应当如是遍察彼等菩提分法究竟是有还是无。
若如是者，由修习菩提分法之因而现证涅槃，然则诸菩萨将得预流乃至阿罗汉果。然由宿愿力故成就此事，是故于此无过。
若诸人见轮回过患而生厌离，见涅槃功德而追求修证者，由宿愿力故，因修习诸念处而不费功用即能现证涅槃。诸菩萨于轮回涅槃心平等，专注利益安乐一切众生者，由是利益众生之因故，于轮回亦如涅槃般见为功德。
由非利益众生处故，于涅槃亦如轮回般见为不顺，由唯是法性故，见彼二者平等，由别别证知无所缘自性故而修习菩提分法。彼等唯是现证菩提分法而已，非为现证预流果等或涅槃而安住，此即名为遍熟知。
如下文亦说：'住于诸菩提分法已，知此是遍熟习时，非是现证时'等，由显示遍熟知而说。
'由不缘念处故，应当圆满四念处'者，即于身、受、心、法四种随观四种，名为四念处。先遍知已，其后如实遍察时，身、受、心、法及缘彼等之念及慧二者，及与彼相应诸心所法，由证知为遍计所执相故，遍知非是真实义。
胜义不可言说非是念慧二者之行境，故证知念处相于胜义中无所有已，住于般若波罗蜜多而圆满诸念处。

 །དེ་བས་ན་འབུམ་ པ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་དགེ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བས་ན། ཡང་དག་ པའི་སྤོང་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད། འབད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད། འབད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བཞིས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་ དང་།འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་། རྟེན་དང་གཞི་ཡིན་པས་རྐང་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ཏེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་དབང་གིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོབས་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དེ དག་ཉིད་གོམས་པའི་མཐུས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཏེ།མཐུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ལ་སྟོབས་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་།བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བཏང་ སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ།ས་དང་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་རྒྱུ་དང་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་རྣམས་ཏེ།ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ། འདི་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པ་འདི་ཡང་འོག་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལས་རྒྱས་པར་འཆད་དོ། ། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ།

因此，在《十万颂》中也说道：'因为诸念住无所缘'。
'应当圆满四正断'是指：以精进生起善法并断除罪恶不善法，故称为四正断。即为了使未生起的罪恶不善法不生起而生起欲求、勤勉、发起精进、摄持其心；为了断除已生起的罪恶不善法而生起欲求等；为了生起未生起的善法而生起欲求等；为了使已生起的善法住留、增长、不退失、圆满而生起欲求、勤勉、发起精进、摄持其心。
'应当圆满四神足'是指修习欲三摩地断行成就之神足、心三摩地断行成就之神足、精进三摩地断行成就之神足、观察三摩地断行成就之神足。由此四种三摩地能获得神通、圣者功德和大成就之因缘、所依和基础，故如同足一般，称为神足。
'应当圆满五根'是指信根、精进根、念根、定根、慧根。由于依靠信等这些能获得无漏法性，故称为根。
'应当圆满五力'是指前述五根通过修习力量，不被烦恼所压制，具有力量，故称为五力。
'应当圆满七觉支'是指正念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。在初地证悟菩提自性法性时，念等这些作为因缘和助伴，故称为觉支。
'应当圆满八圣道支'是指正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。从获得初地直至十地修道时具足这些，故称为八圣道支。
关于修习觉支，下文在大乘教法中将广说。
由于正断等的特征是无实体性，故应当了知正断等无所缘的本性，住于般若波罗蜜多而圆满菩提分法。

།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ བགྲང་ངོ་།།འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐབས་སུ་གཏོགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་རྣམ་པ་དེས་སྟོང་ངོ་ཞེས་སྟོང་ པའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་ན།སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་དམ་པ་དེ་ཉིད་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། མཚན་མའི་རྣམ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་པས་ཞི་བའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་ན།སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་མཐོང་བས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་ བཞག་ནས།ཕྱིས་དེ་ལ་སྨོན་པའི་གནས་སུ་མི་བྱེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ནས། དེ་ནི་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བསམ་གཏན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསམ་ གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱོགས་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བྱ་དགོས་པས། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གསུམ་ཆར་ཡང་དེར་འདུས་ཏེ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་པོར་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཟུང་ སྟེ།ཕྱིས་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་པར་སྙིང་རྗེ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་གཉིས་ཀྱིས་སླར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་ པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་རྣམས་ཏེ། བསམ་གཏན་དེ་དག་ཀྱང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ པའོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་བཅས་པའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་གཉིས་ནི་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པར་བསྒོམ། ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་བསྒོམ་མོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་གཉིས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་བསྒོམས་ཏེ། དོན་དམ་པར་བསམ་གཏན་དམིགས་སུ་མེད་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྙིང་རྗེ་དང་ཐབས་མཁས་པ་གཉིས་ ཀྱི་དབང་གིས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་མོ།།ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཏེ། དེ་བཞི་ཆར་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྒོམ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། མི་དམིགས་པས་བསྒོམ་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ མཆེད་དང་།ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ།

所谓'应当圆满空性三摩地'是指三解脱门与修习菩提分相顺应，为了获得涅槃，故而归入菩提分中。此处因属于菩萨境界故说三种三摩地。其中空性三摩地的圆满相，是指遍计所执相为空，以遍计所执相为空的行相来修习，心专注一境，称为空性三摩地。
无法言说的胜义谛如同虚空一般远离一切色等相，无相之相，息灭一切戏论，故以寂静行相来修习，心专注一境，称为无相三摩地。如是见到三界诸法无实体性的行相，对一切法生起不顺应想，之后不再以此为所愿境，如实随见时心专注一境，称为无愿三摩地。
如是宣说了无烦恼的菩提分行后，为了宣说无障碍成熟众生的行为，故说'为了无所缘故应圆满四禅'等。成熟众生也需要依靠世间和出世间的禅定、三摩地分、神通分和智慧分来成办，三种分法都包含于此。
对于禅定等一切法，首先为了利益众生，在世俗谛中摄持，之后在胜义谛中观察时不执著禅定等自性，而是以悲心和方便善巧二者再次缘于世俗谛而利益众生，由此建立成熟众生的行为。
其中四禅是指色界初禅、二禅、三禅和四禅。这些禅定中，初禅具有寻伺，二禅无寻唯伺，三禅和四禅二者既无寻也无伺。世间人修习这些禅定时具有我见，声闻和独觉了悟补特伽罗无我后修习，诸菩萨了悟法和补特伽罗二无我后修习。胜义中虽无所缘禅定，但在世俗谛中依靠悲心和方便善巧二者如其各自相而修习。
'应当圆满四无量'是指慈、悲、喜、舍。菩萨以三种方式修习这四者，哪三种呢？缘众生、缘法和无所缘而修习。
'应当圆满四无色定'是指空无边处、识无边处、无所有处和非想非非想处。

 །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་དང་།སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ལ་མོས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་དང་བརྒྱད་དོ། །མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་འགོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དགུའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་ དང་།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །འདུ་ཤེས་བཅུ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་བམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བཅུ་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བ་བླ་ན་མེད་པ་འཇིག་རྟེན མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ།།ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་ཆོས་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་ལུང་གི་ཆོས་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་གསུང་རབ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། ། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པའོ། །དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི འཕགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ། ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་སྦྱིན་གནས་ཆེན་པོ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བ་བསྒོམ་པའོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གསུམ་དང་།ངག་གི་སྡོམ་པ་བཞི་བསྡམས་ཤིང་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བདུན་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་ པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་།ཟང་ཟིང་དང་། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ལྷ་རྣམས་ལས་བཟང་པོ་དང་།བསོད་ནམས་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་བརྙས་ཤིང་སྨད་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་ཀྱི། མཆོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ། །དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསམ་གཏན་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལ་སེམས་སྦྱང་ཞིང་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བ་བསྒོམ་པའོ། །སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་གནས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་ཞིང་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ།བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་བློ་བསྐྱེད་དེ་འཇུག་པར་མཐོང་ནས་དེ་དག་ཤེས་པར་བྱ་བར་མྱུར་དུ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ།

所谓'应当圆满八解脱'是指：有色观诸色，内无色想而观外色，净解脱，以及空无边处等四处，以及灭尽定八种。
所谓'应当圆满九次第定'是指：四禅、四无色定以及灭尽定九种。
所谓'应当圆满五神通'是指：天眼通、天耳通、他心通、神足通和宿命通。
所谓'应当修习十想'等，是指为对治贪欲而修习青瘀想等十种想。
从'应当修习念佛'到'应当修习念天'之间，阐述了修习六念。即念佛：忆念佛世尊具足明行、善逝、世间解等功德。
所谓'应当修习念法'是指教法和证法。其中教法是忆念大小乘经典等教法的功德。证法是忆念修习预流果法、十力、四无畏、十八不共法等功德。
所谓'应当修习念僧'是指对八圣补特伽罗，世尊的声闻僧众住于圣道、善住、应供养、福田等功德进行忆念修习。
所谓'应当修习念戒'是指忆念三种身律仪和四种语律仪，断除杀生等七种过失的特征，能生天界的功德。
所谓'应当修习念施'是指忆念法施、财施、无畏施的果报是世间和出世间大受用的因。
所谓'应当修习念天'是指忆念世间和出世间诸天由善业和大福德因所生，不应轻视蔑视，而应供养恭敬。
所谓'应当修习念出入息'是指为了调伏心使其堪能修习禅定和三摩地而修习出入息念。
所谓'应当修习厌离'是指缘于生、老、病、死、忧、悲、苦、恼等令人厌离之处，观察过患而修习厌离念。
菩萨的厌离念是指：见到一切法本性无我，而愚者执为有实，为令其速疾了知而修习先行舍离的作意，称为厌离念。

 །འཆི་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ ནང་དུ་གཏོགས་མོད་ཀྱི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཀར་ཏེ།སྨོས་པ་ནི་ལྷག་པར་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གླད་པའི་རྒྱས་ནས་རྐང་པའི་བར་དུ་མི་གཙང་བ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་གང་བར་བསྒོམ་པའོ།།མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བཅུ་གོང་དུ་སྨོས་པ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའོ།།འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་དུ་ཡང་འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་སྨོས་པས་ལན་གཉིས་སུ་ཟློས་པ་འདྲ་བ། གོང་དུ་སྨོས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྐབས་ ཡིན།འདི་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དགའ་བར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་དགའ་བར་མི་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རིགས་པ་དང་། བཟོའི་གནས་ཐམས་ཅད་དང་། སྒྱུ་རྩལ་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་མི་བྱའོ།།ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་ཆགས་སུ་རུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་དེ་ལ་འདོད་པ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་བསྒོམ་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས།སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་དང་།གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ ཉིད་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་དང་།དེ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པའོ། །འགོག་པ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་འགོག་པ་མི་དམིགས་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། ལམ་དང་། རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི རྣམ་པར་ཤེས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཟད་པ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བདག་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་རྒྱུ་ཤེས་ པ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་སྲིད་པའི་འགྲོ་བར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །ཆོས་ཤེས་ བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའོ། །རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཤེས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་ པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བར་ཤེས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

所说的'应当修习念死'虽然也包含在念厌离之中，但是单独列出来说明，是因为这是产生更大厌离心的因缘。
'应当修习念身'是为了不执著于身体，应当观想从脑髓到脚底都充满各种不净物。
所说的'应当修习无常想'等三种，是应当观修五蕴苦聚为无常、苦、无我的认知。
'应当修习不净想'是指简略修习前面所说的青瘀等十种想。
所说的'应当修习死想'，虽然在任何地方提到死想都似乎重复了两次，但前面所说的是随念的部分，这里是想的部分，所以没有过失。
'应当修习对一切世间不生欢喜想'是说不应当喜好世间的逻辑推理、一切工巧处及六十四种各类技艺等。
'应当修习不可靠想'是说由于未见到三界中值得贪著的真实因缘，而对此无有欲求。
'应当修习苦智'是说从世俗谛的角度了知一切蕴等诸法都是苦性，之后虽然从胜义谛了知它们极其无实，但为了成熟众生，从世俗谛了知苦的行相，并使他人也如是了知的苦智。其他也都应当如是运用。
'应当修习集智'是说了知蕴、界、处等的生起，以及了知此的智慧即是集智。
'应当修习灭智'是说虽然胜义谛中无有所缘的灭，但为了成熟众生，从世俗谛了知灭、寂静、殊胜、出离的行相，以及了知此的智慧。
'应当修习道智'是说如前所说世俗谛和胜义谛的方式，了知道、理、修行、出离的行相，以及了知此的智慧。
'应当修习尽智'是说了知一切烦恼和随烦恼、苦以及自他轮回的穷尽，了知穷尽的因缘，这是菩萨们的尽智。
'应当修习无生智'是说了知自他一切轮回中的生起，了知无生的因缘，这是菩萨们的无生智。
'应当修习法智'是说从世俗谛现前了知一切法，从胜义谛的力量了知真如，这是法智。
'应当修习类智'是说从世俗谛以比量了知一切法，虽然无常等未现前但了知将如是，以及菩萨们随顺了知一切法空性。

 །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དང་། བུམ་ པ་ལ་སོགས་པ་མཁྱེན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་ པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་ཡང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ནི་མི་བྱེད་ཀྱི། དེ་དག་ཉིད་གོམས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ན་ནི། དེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་རེག་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་དེས་ཆོས་ཙམ་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །འོ་ན་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་པས་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྔར་ཡང་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཞི་གནས་ དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པར་སྦྱོར་བ་མི་མཛད་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་རྒྱས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་པས་ན།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཤེས་པ་ཐ་མལ་པས་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །དེ་བས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འོག་ནས་ཀྱང་རབ་འབྱོར་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་སྙམ་པས་སོ་སོར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ཀྱང་།འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱ་བའི་དུས་ཡིན་གྱི། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ་སོར་རྟོག་ ཅིང་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་ཀྱང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བར་སྐབས་དེར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་འཆད་དོ།།སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཤེས་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཤེས་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པའོ། །ཤེས་པ་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་ དང་།ལྷ་དང་། མི་དང་། ཚངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་དང་སྐད་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་མཁྱེན་པ་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་ ཤེས་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་ པར་རྟོགས་ནས།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྒོམ་སྟེ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཙམ་ དུ་ཟད་དོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་གཉི་ག་མེད་པ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་འོག་ནས་འཆད་དོ།

所谓'应当修习世俗智'是指：一切圣者了知众生和瓶子等，以及菩萨对色等一切遍计所执法的所缘智慧。
所谓'应当修习串习智'是指：菩萨以此智慧修习空性、无相、无愿解脱门以及菩提分法，但不现证涅槃，而是使其熟习和出离的智慧，这称为串习智。若现证涅槃，则会成为预流果等，因为有此需要而不触及实际，而是以此智慧仅修法性。
若问：既然修习能得涅槃的诸法，为何不会现证实际？如前所说，是因为不具足厌离作意。此外，现证实际的前行是修习止观，菩萨们不修习如是能得实际的止观，而是仅为广大无所缘修习，以缘菩提分法，以平常未入定智慧观察。因此由于不具足止观缘故而不会现证实际。
如下文所说：'须菩提，当菩萨摩诃萨观察具一切相最胜空性时，虽然观察但不以现证想而观察，了知此是串习时非现证时，如是观察而住于未入定缘虑，菩萨摩诃萨于此期间既不退失菩提分法，也不现证漏尽'等。
所谓'应以如语智修习'，如语即是随顺语言，了知此即如语智。菩萨以此智慧分别了知地狱、畜生、饿鬼、天、人、梵天一切音声语言，是为如语智。一切皆应配合'住于般若波罗蜜多'，应知是以无所缘方式修习。
'应圆满有寻有伺等持'等，是说修习色界四禅，虽然证悟这四禅胜义无所缘，但世俗中以方便善巧为众生而修习。其中初禅有寻有伺，第二禅无寻唯伺，第三禅和第四禅二者皆无，下文广说。

 །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནི།ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་གསུམ་བཤད་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་འབྱུང་ངོ་། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་འབྱུང་ངོ་། །མི་སློབ་པའི་ལམ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ས་ལ་ཀུན་ཤེས་པ་ རིག་པའི་དབང་པོ་འབྱུང་སྟེ།འདི་དག་གི་དབང་གིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་སྦྱང་ཞིང་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་རྣམས་ལ་བཟང་ ངན་དང་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མི་བརྩན་པར་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།ཇི་ལྟར་འདོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་བལྟ་བར་བྱ་བ་སྟེ། བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ནང་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཆུང་ངུ་ཁ་དོག་ བཟང་པོ་དང་།ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་། གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ གཟུགས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ།ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་། གཟུགས་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཤེས། ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའོ། །ནང་ གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ།ཁ་དོག་སྔོན་པོ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་གམ། ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔོན་པོ། ཁ་དོག་སྔོན་པོ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་ པ།འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྔོན་པོ། ཁ་དོག་སྔོན་པོ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་ འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ།ཁ་དོག་སེར་པོ། སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དོང་གའི་མེ་ཏོག་གམ་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སེར་པོ། ཁ་དོག་སེར་པོ། སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་ སེར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སེར་པོ།ཁ་དོག་སེར་པོ། སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་ གྱི་གཟུགས་དམར་པོ།ཁ་དོག་དམར་པོ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་བན་དུ་ཛི་བའི་མེ་ཏོག་གམ་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམར་པོ། ཁ་དོག་དམར་པོ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་ འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དམར་པོ།ཁ་དོག་དམར་པོ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་ གཟུགས་དཀར་པོ།ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐར་མ་པ་བ་སངས་ཀྱི་མདོག་ལྟར་དཀར་པོ། ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་མེད་པར་ འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་དཀར་པོ།ཁ་དོག་དཀར་པོ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པའོ།

关于'应当完全了知未完全了知的根'等说法，是解释三种无漏根。在见道时，生起能了知真实未了知的根。在修道时，生起遍知根。在无学道阿罗汉地，生起具遍知根。由于通过这些能获得无漏法，故称为根。
关于'应当圆满胜处'的说法，为了调伏心使其堪能，对于色法的好坏大小等外在事物不执著，而以自心为主，随意了知观察。这八种胜处是什么呢？内有色想，观外色少及妙色、丑色，于彼诸色胜知胜见，如是想生，是为第一胜处。内无色想，观外色大及妙色、丑色，于彼诸色胜知胜见，如是想生，是为第二胜处。
内无色想，观外诸青色、青显、青现、青光，譬如乌麻花或波罗奈城妙好青衣，青色、青显、青现、青光。如是内无色想，观外诸青色、青显、青现、青光，是为第三胜处。内无色想，观外诸黄色、黄显、黄现、黄光，譬如迦尼迦花或波罗奈城妙好黄衣，黄色、黄显、黄现、黄光。如是内无色想，观外诸黄色、黄显、黄现、黄光，是为第四胜处。
内无色想，观外诸赤色、赤显、赤现、赤光，譬如槃豆时婆花或波罗奈城妙好赤衣，赤色、赤显、赤现、赤光。如是内无色想，观外诸赤色、赤显、赤现、赤光，是为第五胜处。内无色想，观外诸白色、白显、白现、白光，譬如启明星色，白色、白显、白现、白光。如是内无色想，观外诸白色、白显、白现、白光，是为第六胜处。

 །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། ཐོགས་ པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་འགྱུར་གྱི།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། གནས་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བདུན་པའོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། གནས་པ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་པའོ། །ཆུབ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་སྦྱངས་ཤིང་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡང་ རུང་བས།ཆུབ་པར་གང་བར་སེམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པ་ལ་བྱའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དང་། ཚིག་སྙན་པ་དང་། དོན་མཐུན་པར་ སྤྱོད་པ་དང་།གཞན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྡུས་ནས་ཡང་དག་པ་ལ་དགོད་པའོ། །རྣམ་པར་འགོད་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་འགོད་པ་དང་། བདེན་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་ འགོད་པ་དང་།རིགས་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་འགོད་པ་དང་། ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ནི་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མིང་དུ་བཏགས་ཤིང་རྣམ་པར་དགོད་པའོ། ། བདེན་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བཞི་རྣམས་མིང་དུ་བཏགས་ཤིང་རྣམ་པར་དགོད་པའོ། །རིགས་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ པའི་རིགས་པ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པའོ། །ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་ཞིང་མིང་དུ་བཏགས་ཏེ་རྣམ་པར་དགོད་པའོ། །ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས།ས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ། །སྤྱོད་པ་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་ནི་དམ་པའི་ ཆོས་ཡི་གེར་འདྲི་བ་དང་།ཀློག་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། བྲིས་ཏེ་གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། སྒོམ་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་སྟོན་པ་རྣམས་སོ། །བཟོད་པ་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བཟོད་པ་དང་།གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་མོས་པའི་བཟོད་པ་དང་། བྱ་དཀའ་བ་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཐབས་ཀྱི་སྒོའི་བཟོད་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ བཟོད་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་དང་། ཕོངས་པ་འདོད་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འཁྲུགས་པ། ཤ་མི་ལྡོན་པ་དང་། ཞེ་ལ་མི་འཛིན་པའོ། ། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལྟར་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་དེ། འདི་དག་ནི་རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་པ་འདུ་བྱེད་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལ་བདག་གམ། སེམས ཅན་ནམ།སྲོག་གམ། སྐྱེ་བ་གང་གཤེ་བའམ། ཁྲོ་བའམ། རྡེག་པའམ། མཚང་འབྲུ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་མེད་དེ་ཆོས་ཙམ་དུ་གནས་སོ།

他完全超越了色的想法，障碍的想法消失了，不作意种种想法，认为'虚空无边'，圆满虚空无边处，这是第七胜处。他完全超越了虚空无边处，认为'识无边'，圆满识无边处，这是第八胜处。
所谓'圆满遍处'是为了调伏心使其堪能，以十方一切地、水、火、风、青、黄、红、白、虚空和识等任何一种充满而作意修习禅定。
所谓'圆满四摄事'是为了成熟众生，以布施、爱语、利行、同事四种摄受一切众生，安立于正道。
所谓'圆满四安立'是安立法、安立谛、安立理、安立乘。其中安立法是为众生利益而安立经、应颂等名称。安立谛是为众生利益而安立胜义谛和世俗谛等四谛名称。安立理是安立观待理、作用理、证成理和法尔理。安立乘是区分并安立声闻、缘觉和菩萨乘的名称。
所谓'圆满十地'是从欢喜地到法云地圆满菩萨十地。
所谓'圆满十行'是为众生利益圆满十种法行，即书写正法、读诵、背诵、施予他人、受持、供养、听闻、思维、修习和为他人宣说。
所谓'圆满十忍'是本性忍、不报怨忍、安受苦忍、谛察法忍、难行忍、方便门忍、善士忍、一切忍、求欲忍、此世他世苦忍。其中本性忍是什么呢？就是本性不动怒、不记恨、不怀恨。不报怨忍是什么呢？当众生加害菩萨时，菩萨如是思维：'这些只是缘起的有为法而已，此中无我、无众生、无命者、无补特伽罗能够辱骂、发怒、打击、挑衅'，无众生想而安住于法性中。

 །དེ་ཆོས་ཙམ་གྱི་འདུ་ཤེས་དེ་ལ་གནས་ནས། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་ཞིང་བཟོད་པའོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལྟར་སློབ་སྟེ། བདག་སྔོན་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཚོལ་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ མྱོང་ཞིང་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ།ཞིང་རྨོ་བ་དང་། ཚོང་བྱ་བ་དང་། རྒྱལ་སྲིད་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་དོན་མེད་པར་མྱོང་གི་།ད་ནི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་སྔོན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་བས་ལྷག་ པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ཡང་རིགས་ན།དེ་ལས་ཆུང་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པའོ། །ཆོས་ལ་ངེས་པར་ མོས་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཡང་དག་པར་ཤེས་ཤིང་ལེན་པར་སྤྱད་པའི་བླས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ཆེན་པོ་ དང་།རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། བདག་གིས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་བྱས་པས་མོས་པ་རབ་ཏུ་ཞེན་ པའོ།།བྱ་དཀའ་བ་ལ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དམན་ཞིང་ཁ་ཉེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། རྗེ་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བཟོད་པ་དང་། རིགས་དང་རུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དམན་ པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་གསུམ་མོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛའ་བཤེས་དང་། མི་མཛའ་བ་དང་། ཐ་མལ་པས་གནོད་པར་བྱས་པ་ ལ་བཟོད་པ་དང་།དེ་གསུམ་བདག་པས་དམའ་བ་དང་། བདག་དང་མཚུངས་པ་དང་། བདག་པས་ལྷག་པས་གནོད་པར་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་ནས་ བཟོད་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བ་དང་།བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་ལ་ཕྱིས་དགྲ་མང་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། དབྱེན་བྱེད་པ་མང་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མང་དུ་འགྱུར་བ་དང་། འགྱོད་པ་མེད་པར་ཚེ་འཕོ་བའི་དུས་བྱེད་ཅིང་ལུས་ཞིག་སྟེ། ཚེ་འཕོས་ནས་ཀྱང་མཐོ་ རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་དེ་ལྟར་བཟོད་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བས་བདག་ཀྱང་བཟོད་ལ། གཞན་ཡང་བཟོད་པ་ལ་བསྐུལ་བ་དང་། བཟོད་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་མཐོང་ན་ཡིད་དགའ་བར་འགྱུར་རོ།

住于彼唯法想中，对他人作害无所谓而忍耐。
其中，何为受纳痛苦之忍辱？此中，菩萨如是学习：我昔为求欲乐受用时，为诸欲望之因而成痛苦，为此经受并领纳诸多痛苦。
耕种、经商、治理国政等痛苦，皆因无知而无义受之。今为获得安乐而行善，较昔日百千万亿痛苦更多之痛苦受之亦应，何况更少者？如是如理作意，菩萨为证菩提而受一切痛苦之忍辱。
何为于法决定胜解之忍辱？此中，菩萨以如实了知并修习法之智慧，于三宝功德、真实义、诸佛菩萨大威力、因果、所证之义、自己证得之方便、所知之境界长期修习，以及以清净智慧圆满成就而生起极为执著之胜解。
何为难行之忍辱？彼有三种：此中，菩萨对卑劣软弱众生作害而忍耐，对为主人者自己忍耐，对种姓卑劣众生作大害而忍耐，共三种。
何为一切门之忍辱？彼亦有四种：此中，菩萨对亲友、怨敌、普通人作害而忍耐，对此三者中不如自己者、与自己相等者、胜过自己者作害而忍耐。
何为善士之忍辱？彼应知有五种：此中，菩萨从始即视忍辱为功德，具足忍辱者后不生多敌，不生多离间，生多安乐与喜悦，无悔而命终，身坏命终后亦生于天界诸天之中。
如是见忍辱之功德，自己亦忍耐，亦劝他人忍辱，宣说忍辱之赞叹，见具足忍辱之补特伽罗则生欢喜。

 ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་བཟོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མི་འདོད་པ་མྱོང་བས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། བྱམས་པའི་བཟོད་པ དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་འདོད་པས་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བས་བཟོད་པ་བྱ་བར་རིགས་པས་བཟོད་པ་བྱ་བའི་ཡི་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་། སྔོན་བཟོད་པ་བསྒོམས་བསྒོམས་ པས།རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་རིག་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ཙམ་དུ་རྟོགས་པས་ཆོས་ལ་ངེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། གནོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་ པ་དང་།དབེན་པའམ་མི་མང་པོའི་ནང་དུ་ཡང་རུང་སྟེ། ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་པ་དང་། སྔ་དྲོ་དང་། ཉི་མ་གུང་དང་། ཕྱི་དྲོ་དང་། ཉིན་པར་དང་། མཚན་མོ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ན་བའི་ཚེ་དང་། མི་ན་ བའི་ཚེ་དང་།དར་བ་དང་། རྒུད་པའི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་མི་རྟོག་པར་བཟོད་པ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཚིག་མི་བཟོད་པར་ངག་གི་བཟོད་པ་དང་། མི་འཁྲུག་ཅིང་བསམ་པ་ངན་པ་མེད་པར་ཡིད་ཀྱིས་བཟོད་པ་དང་བཅུ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ ཕོངས་པ་འདོད་པ་ལ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་སློང་མི་མཁས་པར་སློང་བའི་ཉེས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱ་བར་རྩོལ་བ་ལ་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཆོས་ ཚོལ་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བརྩོན་པའི་བཟོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་བྲེལ་བའི་གྲོགས་བྱེད་པ་ལ་འབད་པའི་བཟོད་པ་དང་བཞིའོ། །འདི་དང་གཞན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བག་ཡོད་པར་གནས་ཤིང་ དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ན།གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། སྦྲང་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བཟོད་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ངལ་བ་བཟོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་ཚེ། སྐྱེ་བ་ དང་།རྒ་བ་དང་། ན་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་རྒྱུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། རྟོགས་ པ་དང་།ངེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བསམ་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཉི་ཤུའོ།

那么，什么是菩萨一切种类的忍辱呢？有十三种：菩萨因为畏惧不欲感受不忍之业的果报而行忍辱；
对众生慈悲而行忍辱；
因为渴求无上正等正觉而为圆满忍辱波罗蜜多而行忍辱；
因为出家人应当行忍辱而立下誓愿行忍辱；
因为往昔修习忍辱而成就殊胜种姓，故自然而然地行忍辱；
通达一切法无我后，了知不可言说且仅是法性而行法忍；
忍受一切伤害；
对一切行忍辱；
无论是在寂静处还是在众人中，对一切境界行忍辱；
在清晨、正午、傍晚、白天、夜晚、过去、未来、现在、生病时、健康时、兴盛时、衰败时等一切时候行忍辱；
身体不动摇地行忍辱；
对不悦耳的言语不生嗔恨而以语言行忍辱；
不生嗔恚且无恶意地以意念行忍辱，以上共十三种。
其中，对于贫穷欲求者的忍辱是什么呢？这也有四种：对于苦难众生不善乞求的过失行忍辱；
对于为苦难众生消除痛苦而精进行忍辱；
对于求法并依法修行的众生，为说法而精进行忍辱；
对于为众生做急难之友而努力行忍辱，以上四种。
此世他世的苦忍是什么呢？在此，菩萨安住正念行善时，忍受寒、热、饥、渴、虻、蛇等的伤害；
忍受身心疲惫；
为怜悯众生而在轮回中流转时，忍受生、老、病等痛苦。
应当圆满二十种增上意乐是指：菩萨以对佛法的信心和智慧了悟为因，对佛法生起胜解、通达、决定证入的意乐，即是菩萨的增上意乐，这也有二十种。

 །ཉི་ཤུ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་ལྷག་པར་དད་ཅིང་སེམས་པ་མཆོག་གི་བསམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་ལྷག་པར་སེམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་།སྦྱིན་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པར་སེམས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་བསམ་པ་དང་།ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་ལྷག་པར་སེམས་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་ཅིང་མི་འགྱུར་བ་བརྟན་པའི་ བསམ་པ་དང་།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་ས་བརྒྱད་པའི་བར་གྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་ས་སྟེ་ས་དགུ་པ་དང་། བཅུ་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་དག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཐུ་ལ་ལྷག་པར་སེམས་པ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བླ་མ་དང་སྦྱིན་གནས་ལ་མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་དང་།འགྲོགས་ན་བདེ་བར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བདུད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་མཐུན་པའི་བར་དུ་དབེན་པ་ལ་གནས་པའི་བསམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་སྤངས་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ཉི་ཤུའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞི་གནས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ། །ལྷག་མཐོང་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལས་བྱིང་ཞིང་ རྨུགས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱས་ཏེ།ཡང་དག་པའི་དོན་ལྷག་པར་མཐོང་བར་བྱེད་པའོ། །རིག་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རིག་པ་དང་། ཚེ་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་རིག་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ ཤེས་པའི་རིག་པ་དང་གསུམ་མོ།།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པ་སྟེ།དེ་ལ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་ལུང་གི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ལུང་གི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡང་དག་པ་གང་ཡིན་པ་རིག་པའོ། །ངེས་པའི་ ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཅོག་གིས་སྨྲས་པའི་སྐད་བརྡ་ཕྲད་ཅིང་། སེམས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཅོག་གི་སྐད་དུ་གསུང་ཞིང་ཆོས་སྟོན་པའོ།

什么是二十种呢？对佛、法、僧有殊胜信心的最上意乐，对菩萨戒律的律仪正确受持的殊胜持戒意乐，为圆满布施、忍辱、精进、禅定、智慧而生起的殊胜波罗蜜意乐，
对法无我、人无我以及胜义和法性甚深之理的殊胜思维正确意乐，对正等正觉一心专注决定不变的坚固意乐，
在胜解行地的未清净殊胜意乐，从初地到第八地的清净殊胜意乐，究竟地即第九地和第十地的极清净殊胜意乐，
对诸佛菩萨不可思议神通威力的殊胜思维意乐，引导众生行善的利益意乐，对上师和应供处不欺诳的意乐，
与菩萨如法共处相处愉快的意乐，降伏一切烦恼、随烦恼和魔业而得心自在的意乐，
视诸行为过患的意乐，视涅槃为功德的意乐，恒常修习菩提分法的意乐，
与修习菩提分法相应而住于寂静处的意乐，不顾世间利养恭敬的意乐，舍弃小乘而证悟大乘的意乐，
成办一切众生一切利益的意乐，这就是二十种意乐。
所谓'圆满一切智智'，即三种一切智智：声闻缘觉的一切智智、诸菩萨的道相智智、如来的一切相智智，应当圆满这些智慧。
所谓'圆满止观智'，止即修习空性三摩地时心一境性的无分别住。观即从如是一心安住中不陷昏沉，以智慧明察而见殊胜真实义。
所谓'圆满三明'，即宿住随念明、死生智明、漏尽智明三种。
所谓'圆满四无碍解'，即法无碍解、义无碍解、词无碍解、辩无碍解。其中法无碍解是对经等所说教法的正确了知；义无碍解是对这些教法的真实义理的了知；词无碍解是菩萨能通晓天龙夜叉等一切众生的语言符号，并能以一切众生的语言说法。

 །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤོབས་པ་སུས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་སྟེ།གཞན་ལ་ཆོས་འདྲི་བའི་སྤོབས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་དྲིས་པའི་ལན་འདེབས་པ་ལ་སྤོབས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་།ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ངེས་པར་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་དང་།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ལ། ལྷ་འམ། བདུད་དམ། ཚངས་པའམ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཤེས་རབ་བསྙེམས་པ་གང་ ཡང་རུང་བ་འགའ་ཞིག་གིས།མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒལ་བའི་གཞི་དང་། གཏན་ཚིགས་མེད་དེ་བརྒལ་དུ་དོགས་པ་མེད་པས་ན། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཟག་པ་རྣམས་བག་ཆགས་ཡན་ཆད་སྤངས་ཏེ།ཟད་པར་མཁྱེན་པ་ལ་ཟག་པ་མ་ཟད་དོ་ཞེས་སུས་ཀྱང་སུན་དབྱུང་ཞིང་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བརྒལ་དུ་མེད་དེ། མི་དོགས་ཤིང་མི་འཇིགས་པ་ནི་བག་མེད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་འཕགས་པའི་ལམ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་ཐོག་ཏུ་མ་བབ་པ་མེད་པས་ན་སུས་ཀྱང་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བརྒལ་དུ་མེད་དེ། མི་འཇིགས་ཤིང་མི་དོགས པའོ།།ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་སུས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒལ་ཞིང་ གཞན་དུ་བསྒྱུར་དུ་མེད་དེ།མི་དོགས་ཤིང་མི་འཇིགས་པའོ། །མ་ཉམས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ ཤེས་པ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྔར་ཡང་བཤད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་གཏོགས་པ་ཡང་བཤད་དོ། །ནོར་བདུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་རྣམས་སོ།

四无碍解是菩萨的智慧无人能胜过的，即对他人请教佛法时具有无碍的智慧，以及对他人提问时具有无碍答辩的智慧。
所谓圆满四无畏是指：对于证悟无所畏惧、对于漏尽无所畏惧、对于说障碍法无所畏惧、对于说出离道无所畏惧。
其中对于证悟无所畏惧是指：如来通达一切法的世俗谛和胜义谛的特征而无颠倒，对于证悟，无论是天、魔、梵天、沙门、婆罗门等具有神通、神变和功德，以及具有傲慢智慧的任何人，都无法以'非证悟'为由提出质疑和论据，因为无可置疑，所以称为对证悟无所畏惧。
对于漏尽无所畏惧是指：如来已断除贪欲等烦恼漏乃至习气，对于了知漏尽，任何人都无法以'非漏尽'为由提出质难和论据，因此无有疑虑和畏惧。
对于说障碍法无所畏惧是指：对于所说放逸、无惭、无愧等法是圣道和善法的障碍这一点，无不切中要害，因此任何人都无法以论据证明'非障碍法'，故无畏惧和疑虑。
对于说出离道无所畏惧是指：如来所说的出离道是获得涅槃的因，对此任何沙门、婆罗门都无法质疑说'非出离道'，也无法改变，因此无有疑虑和畏惧。
所谓圆满五种不退失神通是指：在一切众生的死亡和转生中具有五种神通而不退失，故称为不退失神通。
所谓圆满六波罗蜜是指：虽然之前已经解释过六波罗蜜，但在此处也要说明属于成熟众生的部分。
所谓圆满七圣财是指：信、戒、闻、舍、慧、惭、愧等。

 །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ།ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སེལ་ནུས་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ནམ་ཞིག་དབུལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇོག་ནུས་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ནམ་ཞིག་ཤ་ཁྲག་ དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ནུས་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ན་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པས་ཀྱང་། ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་ དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་པས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ནམ་ཞིག་བདག་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ ཡང་དག་པར་འབྱིན་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་། དོན་དམ་པའི་རོ་གཅིག་པུ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་སིམ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་ དང་།གཞན་ལ་མི་ཕན་པའི་འཚོ་བ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ལུས་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་མི་གསལ་བའི་བློ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་མི་སྤྱོད་པའི་ནོར་དང་། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་དབང་ཕྱུག་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་ བྱེད་པའི་དགའ་བར་ཚེ་རབས་ཚེ་རབས་སུ་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡིག་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདག་ལ་སྨིན་ལ། བདག་གིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྨིན་པར་གྱུར་ཅིག་ སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ།འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱད་དོ། །སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བ་དང་། སྙིང་རྗེས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་བལྟས་ནས། གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་པོ་དེ་དག ཀྱང་གང་ཞེ་ན།ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་དཔེར་ན་མི་རྣམས་དང་ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ། །ལུས་ཐ་དད་པ་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་དཔེར་ན་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དག་དང་པོ་འབྱུང་བའོ། །ལུས་གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་དཔེར་ན་འོད་གསལ་བ་རྣམས་སོ། །ལུས་ གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་དཔེར་ན་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པར་སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་ བཅུ་གང་ཞེ་ན།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ དང་།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་ པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།ཚེ་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ།

关于'应当圆满成就大士八种分别'是指：菩萨们如是分别思维：何时能够消除一切众生的一切痛苦而作如是分别；何时能够将贫困受苦的众生安置于大富中而作如是分别；何时能以具有血肉之身利益众生而作如是分别；
纵使长久住于地狱，何时唯一成为利益众生而作如是分别；何时能见到以世间和出世间的圆满成就满足一切世间愿望而作如是分别；何时我成佛后能将一切众生从轮回的一切痛苦中真实解脱而作如是分别；
愿生生世世不要成为对众生无利的出生、无心为众生利益而修行、只享受胜义一味、不能令众生欢喜的言语、不利他的生计、不能利他的身体、对利他不明晰的智慧、不行利益众生的财富、无有利益众生之行的权势、令他人受害的快乐而作如是分别；
愿一切有情的一切罪业果报成熟于我，愿我所有善行的果报成熟于一切众生而作如是分别。这些就是大士八种分别。
关于'应当圆满成就九种众生居处'是指：如是分别时，应当使那些分别有果报，以悲心观察世间人，应当成办利他，以智慧修习无所缘想，为了遍察有情世间和器世间，应当修习九种众生居处。
那九种众生居处是什么呢？身体各异而想各异者，如人类和某些天神。身体各异而想一致者，如初生的梵众天。身体一致而想各异者，如光音天。身体一致而想一致者，如遍净天。空无边处、识无边处、无所有处和无想众生。
如是显示无间断地成熟众生的行为之后，其后当显示成熟佛法的行为，即由'应当圆满成就如来十力'等来显示。
其中如来十力是什么呢？知晓处非处智力、业报智力、种种胜解智力、种种界智力、根胜劣智力、遍行道智力、知晓一切禅定解脱三昧等持之烦恼清净相应智力、宿命随念智力、死生智力和漏尽智力。

 །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་དང་། ཅ་ཅོ་མེད་པ་ དང་།བསྙེལ་བ་མེད་པ་དང་། སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མེད་པ་དང་། ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་དང་། འདུན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ འབྲང་བ་དང་།ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པའོ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་སྔར་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར བྱ་བའི་སྤྱོད་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན།འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པས་ལན་གཉིས་སུ་ཟློས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་འོག་ནས་རྒྱས་པར་འཆད་དོ། །གོས་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྤྱོད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟར་མགོ་སྨོས་པས་གོ་བའི་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་མདོར་བཤད་པ་མཛད་ནས། མདོར་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ལས་གླེངས་ཏེ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྟན་པས་གཞི་བཟུང་ནས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་ པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པས་རྣམ་པར་སྤྲོས་ན་གོ་བའི་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འབྲིང་དུ་བཤད་པའི་སྒོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འབྲིང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་། བརྩོན་པར་བྱེད་ པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་།བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དང་། བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། བརྩོན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། བཤད་པ་འདི་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་རྣམ་པ་འདི་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་བསྒོམ་པར་འདོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་འདོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་འདོད་པ་སྟེ། འདོད་པ་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ནི།གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ལ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་ པ་དང་།སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པའི་མཆོག་ནི་རྣམ་པའི་གཙོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་རྣམ་པ་གཞན་དག་གི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'圆满成就佛陀十八不共法'是指：如来无错乱、无喧哗、无忘失、无不等持心、无种种想、无不择舍、无退失欲、无退失精进、无退失念、无退失定、无退失慧、无退失解脱、一切身业智为前导并随智慧而行、一切语业智为前导并随智慧而行、一切意业智为前导并随智慧而行、于过去世无著无碍智见而趣入、于未来世无著无碍智见而趣入、于现在世无著无碍智见而趣入。
所谓'圆满成就大慈'等是指圆满成就四无量，四无量前已宣说是在成熟有情的行为时说，此处是在成熟佛法的场合说，所以重复两次并无过失。如来十力等下文将广说。无染污成熟佛法的行为已说完毕。
如是为了那些闻其开端即能了解的所化众生，作了略说之后，以此略说为引，以宣说一切白法为基础，通过宣说无分别般若行等四种行为广说，为了那些详说才能了解的所化众生，为开示中等广说之门故，说道：'欲证得具足一切种相最胜的一切种智现前圆满成佛的菩萨摩诃萨，应当精进于般若波罗蜜多'等。
此中等宣说也是以八种意义来说明。何为八种？为何而精进、如何精进、精进者的特征、精进者的分类、劝勉精进、精进的利益、精进的分类、抉择此说法，这八种。
其中关于'为何而精进'，菩萨有三种愿求：欲修三乘、欲求菩萨的殊胜本性、欲求佛陀的殊胜本性，为获得这些愿求而精进于般若波罗蜜多，这是宣说为何而精进。
其中'具足一切种相最胜的一切种智'是指：诸佛世尊以金刚喻定所摄的无分别智慧，称为一切种智。其中一切种相即是无生、无灭、本来寂静、自性涅槃、无实体性、空性、无相、无愿等，这一切种相中最胜即是种相中的主要，空性种相是其他种相的根本故。

 །དེ་བས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མ་ཉམས་པས། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་པ་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ ཐོབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་དང་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་རྣམས་རྟོགས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ ཅད་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བག་ཆགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་། ཚེའི་བག་ཆགས་དང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། ཚེའི་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་འདོད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ། མ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། དག་ པའི་ཡོན་ཏན་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་དང་། མཐར་ཐུག་པ་ལ་གནས་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་གྱི་བར་དུ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མ་དག་པའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་ པ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སའི་ཡོན་ཏན་དག་པ་རྣམས་སོ། །ས་དགུ་པ་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་གནས་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ལྡོག་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཤེས་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་རྣམས་ཤེས་ནས། ས་དེ་དག་ལས་འདས་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། སའི་ཡེ་ཤེས་ ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། དབང་པོའི་ཁྱད་པར་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཉན་ ཐོས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན།རང་སངས་རྒྱས་ནི་དབང་པོ་བར་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་བདག་གི་དོན་ལྷུར་ལེན་པ། བདག་གི་དོན་ཉིད་སྒྲུབ་ཅིང་བདག་ལ་ཕན་པ་ འབའ་ཞིག་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་དོ།

因此，具有一切相中最胜相且无分别，由于所缘和能缘之事物未失坏，平等而入定即是一切种智，欲证得如是智慧者，即称为欲现前圆满证得具足一切种相之一切种智。
所谓'道相智'，是说菩萨圆满成就道相智。所谓'一切智'，是说声闻和独觉所获得的智慧。
所谓'了知一切众生之心行和智慧诸相'，是说菩萨道相智的果，因为菩萨圆满成就道相智，了知众生的心和行为后，为利益众生而修行。
所谓'欲断除一切习气相续烦恼'，是说具足一切种相最胜的一切种智之果。其中习气有三种：业习气、烦恼习气和寿命习气三种。相续也有三种：业相续、烦恼相续和寿命相续三种，缘起即称为相续。如是欲断除一切习气、一切相续和一切烦恼，应当精进修习般若波罗蜜多。
所谓'欲入菩萨无过'等，是说菩萨功德之殊胜性。其中菩萨功德分为四种：不清净功德、清净功德、无碍解地功德和究竟地功德。其中从初地到七地，由于作意有功用，故为不清净。八地现前成就佛身及通达真如等是清净地功德。九地了知微尘等是无碍解地功德。十地欲获得过去、未来、现在诸佛世尊的佛功德等是究竟地功德。
其中所谓'欲入菩萨无过'，是说远离声闻独觉地即称为菩萨无过。所谓'欲了知声闻独觉地'，意思是由于功德殊胜，了知声闻独觉诸地后欲超越彼等地，即入地智慧的菩萨以四种功德超越声闻独觉。
何为四种？即根器差别、修行差别、智慧差别和果位差别。其中声闻本性钝根，独觉中等根器，菩萨利根。此为根器差别。声闻独觉专注自利，唯成办自利而圆满利己。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉི་གའི་དོན་ལྷུར་ལེན་པ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་བསྒྲུབས་ནས། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད་དེ། དེ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་ རྒྱལ་རྣམས་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་མཛད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་རྣམ་པ་དུ་མ་བསྒྲུབས་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་མཛད་དེ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་གཉི་ག་སྤངས་ནས། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྒྲུབས་ཏེ། འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པའི་དོན་འབའ་ཞིག་མཛད་དེ། དེ་ནི་འབྲས་ བུའི་ཁྱད་པར་རོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དག་།ཕྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ལྡོག་པ་ནི། རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དང་མི་ལྡན་པའམ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པའམ།སྙིང་རྗེ་ཆུང་བའམ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་ཞིང་མི་བཟོད་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ལྡོག་པར་སྲིད་དེ། རྒྱུ་དེ་བཞི་ཆར་ཡང་སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སྔར་སྨོས་པའི་སྟེང་དུ། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་དྲུག་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་གཡོ་བ་ ཤེས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལྷུར་ལེན་པས།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་ཅི་སེམས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་གང་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས། དེ་དག་གི་དོན་བྱ་དགོས་པས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་ཤེས་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ཀ་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་མང་པོ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་དང་དོན་གྱི་གཟུངས་ལ་སོགས་པ་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་སྒོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་གིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ནི་སྲེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་དང་བདག་གི་དོན་དུ་བྱེད་པས་དག་པ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སེམས་ནི། སྲེད་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པ་དང་།མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་གིས་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

菩萨们是专注于自他二利的，成就自他二利后，圆满实现利益自他，这是修行的殊胜之处。声闻和独觉们是通达诸法无常、苦、空、无我性，而菩萨们为了趣入利益自他，精通一切明处，成就众生种种利益后，然后通达一切法无所缘相，这是智慧的殊胜之处。声闻和独觉们获得烦恼障清净后，证得无余涅槃。菩萨们断除烦恼障和所知障二者后，成就不住涅槃，直至轮回边际唯一利益众生，这是果位的殊胜之处。
所谓'欲住不退转地'是指发菩提心者，后来退失菩提心有四种因缘：不具菩萨种性，或为恶友所摄，或悲心微小，或因轮回痛苦极为长久而不堪忍受而生畏惧故退失菩提心。这四种因缘在已入地的菩萨中都不存在，因此称初地欢喜地等为不退转地。
所谓'欲住六神通'是指在前述五神通之上加上漏尽通，称为六神通。所谓'欲知一切众生心行动摇'是指菩萨专注利益众生，如实了知众生心中所想及其行为信解等，为了利益他们而如是宣说。
所谓'欲以智慧胜过一切声闻缘觉'是指声闻缘觉的智慧仅了知人无我，而菩萨智慧通达人法二无我，故欲胜过之义。所谓'欲得诸陀罗尼门三昧门'是指咒语陀罗尼、义陀罗尼等，以及勇进等三昧，这些是获得菩萨诸地和佛果的因缘之门，故称陀罗尼门和三昧门。
所谓'欲以一发随喜心胜过声闻缘觉乘诸善男子善女人所作一切布施善根'是指声闻缘觉的布施心有贪著、有分别，为轮回果报和自利而行，故不清净。而菩萨随喜心无贪著、无分别、非相所行、成办自他利益，以此等功德超胜故而胜过。其他持戒等也当如是类推。

 །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ དུ་སྦྱིན་པ་ཆུང་ངུ་བྱིན་ཡང་།ཐབས་མཁས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཐབས་ མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་ཡོ་བྱད་དང་མི་ལྡན་ཏེ།སྦྱིན་པ་ཆུང་ངུ་བྱིན་ཀྱང་། སྦྱིན་པའི་གནས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དང་། བསྔོ་བའི་དམིགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པ་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་བར་ འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་འདོད་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་སྦྱིན་པ་སྤྱོད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་གནས་པའོ།།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚེ་ནི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་ པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་ལྔ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་འདི་ལྟར་བསྐྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ན་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་འདོད་པ་དང་། མཐོང་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་བ་ལ་བསྐུལ་བར་འདོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགོངས་པར་འདོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་འགྱུར་བར་ འདོད་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། ས་བརྒྱད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་འདོད་ པའི་བསམ་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་འོག་ནས་འཆད་པས་འདིར་མ་བཤད་དོ། །ཚེ་རབས་དྲན་པར་འདོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་སྟོར་བ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱང་མ་བཤད་དོ། ། དེ་ལ་བཤད་དགོས་པ་རྣམས་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཅིག་འགའ་ཡང་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་ནམ་འདུག་གི་བར་དུ་མི་ཟད་པར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུའི་ཐིགས་པ་གཅིག་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་བླུགས་པ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཡང་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་མི་གཅད་པའི་དོན་དུ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པས། སངས་ རྒྱས་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལས་མི་ཉམས་པར་སྲུང་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅད་པའི་དོན་དུ་གནས་ པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་སུ་ངེས་པར་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་ཆོས་མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་རྣམས་ཏེ། དེ་ལ་མིག་མིག་གིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

虽然为一切有情而行小小布施，但以善巧方便回向一切种智，怎样才能成为无量无数无边呢？因为有情无量，一切种智无边际，以善巧方便回向，虽然缺乏资具而行小小布施，但因布施处无量无数，回向所缘无边际，三轮清净的缘故，果报成为无量无数无边。
同样也应当配合持戒乃至般若波罗蜜多。舍利子，复次，菩萨摩诶萨欲住布施波罗蜜多，欲圆满布施波罗蜜多者，即三轮未清净而行布施是住于布施，三轮清净时称为圆满布施波罗蜜多。
持戒波罗蜜多等其余五波罗蜜多也应当如是配合。舍利子，复次，菩萨摩诶萨应当如是发心：'如何才能于一切生世中见到佛身'，即欲现见如来法身和色身，见已欲得佛陀劝勉行善，欲得佛陀垂念，欲令佛陀欢喜，欲得佛陀摄受，应当修学般若波罗蜜多。
欲圆满佛身等，显示欲获得第八地清净功德之发心。其中三十二大士相及八十随好将在后面解说，此处未说。欲忆念宿世，欲获得不失菩提心等容易理解的也未说。
其中应说的解说如下：欲令一个善心发起直至菩提精要期间永不穷尽者，如同一滴水注入大海永不穷尽一样，回向一切种智也因为利益有情直至轮回边际而永不穷尽。
欲住于不断佛陀种性者，因为住于第八地的菩萨是不退转者，故佛陀种性相续不断。欲护持菩萨种性者，也因为是不退转地，故不退失而护持菩萨种性。
欲住于不断佛种者，因为住于第八地的菩萨已被授记必定成佛，故佛种相续不断，如是欲令佛种相续不断者，也应当修学此般若波罗蜜多。
欲住于内空性者，即内法眼、耳、鼻、舌、身、意等，其中'眼以眼空'等即是内空性。

 །ཕྱི་སྟོང་པ་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི།ཕྱིའི་ཆོས་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ཆོས་རྣམས་ཏེ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམས་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནང་གི་ཆོས་ རྣམས་ནི་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་།ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྟོང་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟེང་གི་ཕྱོགས་སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པ་ནི་མྱ་ངན ལས་འདས་པ་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འགག་པ་ཡང་མེད། གནས་པ་ལས་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གང་གིས་མཐའ་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལ་མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཐའ་ལས་འདས་པ་ཉིད་མཐའ་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གང་གིས་ཐོག་མ་འོང་བ་དང་། ཐ་མ་འགྲོ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པ་སྟེ། ཐོག་མ དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཉིད་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ན་ཡང་དགེ་བ་མི་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོར་བ་གང་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དོར་བ་མེད་པ་ཉིད་དོར་བ་མེད་པའི་རང་ བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ།།རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་གང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པ། ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ མྱོང་བ།འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཤེས་པ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ། ཁམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མྱུར་བའི་དུག་དང་འདྲ་བ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གང་འདས་པ་ཡང་མི་དམིགས། མ་འོངས་པ་ཡང་མི་དམིགས། ད་ལྟར་ བྱུང་བ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ།མི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།

所谓外空性，是指外在的法，即色声香味触法等，如'色以色空'等。
所谓内外空性，是指内六处和外六处是内外之法，其中内法以外法空，外法也以内法空等。
所谓空性空性，是指一切法空性，而此空性也不存在，因为是空的，故称空性空性。
所谓大空性，是指从'东方以东方空'乃至'上方以上方空'等器世间大空性。
所谓胜义空性，胜义即是涅槃，涅槃在胜义中也不存在，是涅槃以自身空性。
所谓有为空性，有为是指欲界、色界、无色界诸法，这些也是'欲界以欲界空'等。
所谓无为空性，无为是指无生、无灭、无住异之法，其中无为也以无为自身空等。
所谓毕竟空性，是指众生等事物无有边际可得，称为毕竟，毕竟以毕竟自性空等。
所谓无始终空性，是指轮回等事物无有来去之始终可得，无始终以无始终自身空等。
所谓无舍空性，是指在无住涅槃时为使善法不尽而无所舍弃，无舍以无舍自性空。
所谓自性空性，是指有为无为诸法之自性，声闻、缘觉、菩萨及如来皆未造作，以自性空。
所谓一切法空性，一切法是指蕴、界、处、有色、无色、有为、无为等，这一切法以一切法自性空。
所谓自相空性，色之相为有色，受之相为领受苦乐及不苦不乐，想之相为取相，识之相为分别了知，诸蕴之相为苦，界之相如剧毒，处之相为识生之门等，诸法自相以自相空。
所谓不可得空性，是指过去不可得，未来不可得，现在不可得，此不可得以不可得自性空。

 །དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རང་བཞིན་ཡོད་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལས་བཟློག་ པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དག་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ སྟོང་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་མེད་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ལ་གནས་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་འདི་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་པ་ལས། བྱེ་ བྲག་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བཤད་པ་ནི།ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལས་བཟློག་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་བཤད་དོ། །དམིགས་པ་དང་། དབང་དང་། དེ་མ་ ཐག་པ་དང་།རྒྱུའི་རྐྱེན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བཞི་རྟོགས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བཞི་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་དྲུག་ ནི་དབང་གི་རྐྱེན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འདས་པའི་དེ་མ་ཐག་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏེ། རྐྱེན་དེ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། རྣམ་པ་དང་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་མོད་ཀྱི་དེའི་གཞི་དང་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། དེ་ལ་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ། ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་བཞི་པོ་འདི་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ནི་སྟོབས་དང་།མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཇུག་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓无实空性，即是如此一切法不可得，为了遮遣认为无实有其自性的想法，无实也以无实的自性为空，此为其义。
所谓自性空性，自性即是自之自性和他之自性，所谓他之自性，即是以自他之自性为空者。
所谓无实自性空性，说有为法和无为法是无实，为了遮遣生起认为无实自性存在的分别，无实自性也是不存在而为空性，此为其义。
欲住如是空性者，应当修学般若波罗蜜多，应当遍加于一切。这些空性虽然自性唯一，但分别开示为十八种，是为了遮遣执著内外诸法之相，以及由瑜伽士心意作意的差别而假立说为十八种。
所谓欲通达所缘缘、增上缘、等无间缘、因缘，即是欲了知四缘之义。识生起的四缘中，色等六境是所缘缘，眼等六根是增上缘，已过去的六识是等无间缘，阿赖耶识是因缘，欲如实了知这些缘的世俗和胜义相，此为其义。
所谓相和特征，即是欲了知有为法和无为法的胜义和世俗的相和特征，此为其义。
关于一切法真如等，虽然真如无有差别，但由其所依和趣入的差别而分为三种。其中三种不同趣入是：菩萨道相智、诸佛世尊一切相智、声闻缘觉一切智的趣入。
其中所谓一切法真如，即是内外诸法色声等圆成实性，称为一切法真如。
无错真如、非他真如、无变真如、如实真如这四种真如，也仅是以菩萨道相智如实了知一切法真如的异名而已。这些是显示欲以菩萨道相智的趣入而通达。
所谓欲通达一切法法界，即是法身自性是力、无畏等一切佛法之所依故称为法界，欲以如来一切相智的趣入通达如是法界，应当修学此般若波罗蜜多，此为其义。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི།ཡང་དག་པའི་མཐའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་མཐའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་གིས་ས་ བརྒྱད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པ་བསྟན་ཏོ།།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བསྟན་པའི་བར་དུ་ནི་ས་དགུ་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་ གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆུ་རྣམས་སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱར་གཤགས་པས་གྱེན་དུ་བླང་བར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི།ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཐུས་དེ་ལྟར་ནུས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ ཞེས་བྱ་བ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་གྲག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་གྲག་པ་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་འཁོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་འགོད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཐུ་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་དང་སྐད་མཁྱེན་པས། དེ་དག་གི་སྒྲ་དང་སྐད་དུ་ཆོས་བསྟན་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འགོད་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུར་བསྒྲེ་བར་བྱའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་ཚེ་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ།སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་འདི་ལྟར་བྱིན་ན་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཐུ་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་རྣམས་བཤད་ཅིང་།སྤྱད་པའི་དོན་རྣམས་རྟོགས་ནས་དོན་དམ་པར་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཐབས་མཁས་པས་སྦྱིན་པ་འདི་ལྟར་བྱིན་ན་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་པུའི་ནང་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་ པ་ལྷག་མ་ལྔ་རྣམས་འདུས་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་དང་། མི་འཇིགས་པ་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱིན་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།

所谓'欲通达一切法之真实际'，是说声闻和独觉的无余涅槃称为真实际的真如，欲以声闻和独觉的一切智性之门通达如是真实际真如之义。这是说明他们欲获得第八地菩萨的功德。
从'欲知三千大千世界恒河沙数世界'等乃至'圆满六波罗蜜多'为止，是说明欲获得第九地无碍解功德故应学此般若波罗蜜多。其中，欲知三千大千世界恒河沙数世界一切，以及欲以头发百分之一取三千大千世界大海等水等，是说明以法无碍解力能如是。
此处所谓法无碍解，是正确了知世间和出世间诸法胜义和世俗之相。由于一切显现和所闻之法胜义中并非如其所显现和所闻般成立，故随菩萨心力，为显示世俗中菩萨大威力故，说明对地、水、火、风等诸法得自在。
舍利子，菩萨摩诃萨欲安立东方世界恒河沙数所有众生于戒蕴等，是说明词无碍解力。由于了知一切众生语言音声，欲以其语言音声说法安立于戒蕴等故，应学般若波罗蜜多。如是类推十方。
舍利子，复次菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时布施，应如是学：'如是布施当得大果'等，是说明义无碍解力。解说布施等诸法，了知所行之义后，以胜义了悟力则成三轮清净，以世俗义了悟力则成大果。
舍利子，复次菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，以方便善巧如是布施则圆满布施波罗蜜多等，是说明单在布施波罗蜜多中摄持其余五种持戒等波罗蜜多。其中，于财施、法施、无畏施三者任一布施时，以三轮清净而施则圆满布施波罗蜜多。正布施时，断除杀生、不与取等即是圆满持戒波罗蜜多。

 །སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། ལེན་པ་པོ་ལ་སེམས་འཁྲུག་པ་མེད་པར་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས པའོ།།སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། བདག་གི་ལག་དར་ཅིང་སྦྱིན་པ་བྱ་བར་སྤྲོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། སེམས་གཞན་དུ་མ་ཡེངས་ཤིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།།སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ས་དགུ་པའི་ཡོན་ཏན་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ས་བཅུ་ལ་ མཐར་ཐུག་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་འདོད་པ་དང་། ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཆོས ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དོ།།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་ དང་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཚོགས་པས་བྱས་པ་ལ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རང་ བཞིན་ཏེ།ཆོས་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ནི། མཐར་ཕྱིན་ཅིང་ཆུབ་པ་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་རྣམས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའོ། །དེ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་།གཏི་མུག་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་དགེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་ པས་སྤྱོད་པའི་ས་མན་ཆད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་སོ།།ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཆོས་གཟུགས་ཡོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཡོད་པ་ལ་ནི་བལྟར་སྣང་ཞིང་ ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ།།གཟུགས་མེད་པ་ནི་བལྟར་མི་སྣང་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་སོ། །ཆོས་ལུང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པའི་ སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པའི་རྒྱུས་མཐོ་རིས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུང་བསྟན་དུ་རུང་བ་རྣམས་སོ། །ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་ནི་བཟོའི་གནས་དང་རོལ་མོ་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་དུ་ཡང་འགྱུར་བར་ངེས་པ་མེད་པའོ། །ཆོས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིས་སུ་ངེས་པ་རྣམས་སོ། །མ་ངེས་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་ཁར ལས་པ་རྣམས་སོ།

布施之时，对于受施者无有扰乱心意，而生起慈悲心，即是圆满忍辱波罗蜜。
布施之时，自己手洁净且生起欢喜布施之心，即是圆满精进波罗蜜。
布施之时，心不散乱而专一，即是圆满禅定波罗蜜。
布施之时，清净三轮，即是圆满智慧波罗蜜。
如是为求第九地功德而应精进修习般若波罗蜜后，现在为获得安住第十地究竟功德，而说应当精进修习般若波罗蜜。
欲知、欲得过去、未来、现在诸佛世尊一切佛功德者，应当修学般若波罗蜜等等。
其中诸佛世尊功德有二种：胜义功德与世俗功德。
其中胜义功德即是法身自性清净。
世俗功德即是力、无畏、十八不共法等。
关于有为法与无为法，所谓有为法，即是由因缘和合而作，称为有为，其中又有有漏与无漏。
其中有漏即是三界所摄诸法。
无漏即是圣道自性，如实了知这些法的世俗谛与胜义谛，即是究竟圆满，故称波罗蜜。
关于有漏法与无漏法，有漏即是色等，即是能生诸烦恼者。
无漏即是地、波罗蜜、涅槃等，即是不生诸烦恼者。
彼等波罗蜜如前所述。
关于善法与不善法，善即是无贪、无痴、无嗔等。
不善即是贪嗔等。
关于世间法与出世间法，信解行地以下是世间法。
初地以上乃至佛地是出世间法。
关于有色法与无色法，有色即是可见且有碍。
无色即是不可见且无碍。
关于可记说法与不可记说法，可记说即是以无贪、无嗔、无痴之心行持布施、持戒等，因此而得生天及大受用等，如是可以记说。
不可记说即是工巧处及音乐等，其果报是苦乐不定。
关于决定法与不决定法，决定即是声闻、缘觉、菩萨种性决定者。
不决定即是随善知识与恶友而转者。

།ཆོས་འབྱུང་བ་དང་མི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཏེ། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་། ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །མི་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཆོས་འགྲིབ་པའི་ཚུལ་ཅན་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཚུལ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགྲིབ པའི་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཆོས་ནི་ཤེས་བྱ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སོ། །ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ནི་སྒྲིབ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་དང་། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་སོགས པར་ལྟ་བའོ།།སློབ་པའི་ཆོས་དང་མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སློབ་པའི་ཆོས་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་སོ། །མི་སློབ་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་སོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ས་བཅུའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པ། ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྨོས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། མདོར་ན་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ། མཐར་ཕྱིན་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཆོས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་གི་མཐར་ཕྱིན་པར་ འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་དང་། མཐུ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་པས་ཁྱད་ཞུགས་ པར་འཕགས་ཏེ།གཙོ་བོར་གྱུར། དམ་པར་གྱུར། ཕུལ་དུ་གྱུར་པ་ལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ལ་རིམ་གྲོར་བྱ་བར་ འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་པའི་མཐུ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་ལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་རིམ་གྲོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཛད་པའི་མཐུ་མངའ་བ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'有为法和无为法'，有为法是指从三界中产生的自性诸法，即声闻果位中的预流果等，以及菩萨初地等诸地，菩提分法，波罗蜜多等成为获得涅槃之因的诸法。无为法是与此相反的，成为轮回之因的诸法。
关于'障碍性法和殊胜性法'，障碍性法是所知障和烦恼障。殊胜法是作为这两种障碍对治的诸法。
关于'凡夫法和圣者法'，凡夫法是将无常执为常，将痛苦执为乐，将不净执为净，将无我执为我等颠倒行为。圣者法是与此相反，即观无常、苦、无我、不净等。
关于'有学法和无学法'，有学法是从预流果到不退转之间的诸法。无学法是阿罗汉果位的法。
关于'声闻和独觉的法'，声闻法是通过四圣谛而趣入等。独觉法是通过了悟缘起而趣入等。
关于'菩萨法和佛法'，菩萨法是从资粮道到十地之间的菩萨行。佛法是作为其果位，属于佛地的五智、力、无畏等。
关于'欲通达一切法到彼岸'，是总摄前述一切法而说，简言之，即如上所说的一切法，欲如实通达其世俗和胜义的特征并达到究竟，应当修学般若波罗蜜多，应当如是贯通一切。
关于'欲通达过去、未来、现在一切法的真如'等，是说十地菩萨为获得通达上述诸法胜义特征的功德，应当修学般若波罗蜜多。胜义特征即是真如、不生、实际等，'欲达到究竟'是其结语。
关于'欲超越一切声闻独觉'，是说住于十地的菩萨以智慧、威力、神通等超胜一切声闻独觉，成为最胜、最尊、最上，称为超越。欲获得如是功德，应当修学般若波罗蜜多，此为其义。
关于'欲供养一切佛世尊'，是说十地菩萨获得自在力和神通，于一刹那顷能对诸佛世尊作无上不可思议供养，具有如是威力，获得如是功德，此为其结语。

།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་གི་འཁོར་དུ་གྱུར་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་ཤིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དར་ལས་ཆོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་དུ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ནང་གི་འཁོར་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །འཁོར་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་དང་འདྲ་བར་གྱུར་པས། བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ ལ་སོགས་པ་ལྷའི་ནང་ན་མཐུ་ཆེ་ཞིང་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ།འཁོར་དེ་ལྟ་བུ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ས་འོག་མའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་དུ་བསྐོར་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྦྱིན་བདག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱིན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དགོད་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་བཤད་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱར་ བ་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་དེ།ཇི་ལྟར་སྦྱར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པས་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལྔ་ལ་འགོད་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མིག་ལྔ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་སྤྱན་ནི་ཤའི་མིག་གོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷའི་མིག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གོ།།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པ་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་མིག་གོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ ཡེ་ཤེས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་མཁྱེན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིག་གོ།།ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལྷའི་མིག་གིས་བལྟ་བར་འདོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་ བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་བདག་དང་མཚུངས་པ་དང་། བདག་ པས་དམའ་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སོགས་པས་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་མངོན་པར་ ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤར་ཕྱོགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་ལྷག་མ་བཅུ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

'想要成为一切佛世尊的内眷属'是指，十地菩萨距离佛地仅剩一生，离一切智智仅如丝发之隔，因此称为内眷属，这是说想要获得如此功德。
'想要具有众多眷属'是指，十地菩萨与佛陀相似，为帝释、梵天等具大神通威力的天众所供养恭敬，想要具有如此众多眷属的意思。
'想要获得菩萨眷属'是指，十地菩萨为下地菩萨所环绕恭敬，想要获得如此功德的意思。
'想要令一切施主的布施清净'是指，十地菩萨圆满一切功德，故成为福田。
'想要具有布施无碍之心'是指，十地菩萨圆满布施等波罗蜜，毫无违缘，想要获得如此功德的意思。
'想要安置一切众生于布施所生福德事'等，是指十地菩萨说法利益众生毫无障碍，如其所愿皆能成就，不会无果。令众生安住五种福德事不会无果，想要获得如此功德的意思。
'想要圆满五眼一切相'等，佛世尊色身之眼是肉眼；一切三昧、等持、神通智慧是天眼；一切智智是慧眼；遍知道路、了知根器胜劣、了知种种意乐、了知种种界性的智慧是法眼；金刚三昧所摄的阿罗汉道智是佛眼。
'欲以天眼见东方恒河沙数世界中所有佛世尊'等，是说十地菩萨获得殊胜五神通。世间神通以及声闻缘觉的神通，仅能了知与自己相等或低于自己者的心等，而清净菩萨的神通则能无碍了知佛世尊等上位者的心等。想要获得如此殊胜神通功德，应当修学般若波罗蜜多。
如同东方，其余十方也应当如是类推。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་དུ་ཆོས་གང་སྟོན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དྲན་པའི་སྟོབས་དང་།ཤུགས་གཅད་དུ་མི་ཆོད་པས་ཡང་དག་པར་གཟུང་བར་འདོད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ཐམས་ཅད་ ཆུད་མི་ཟ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པའི་གཟུངས་ཁྱད་པར་ཅན་བསྟན་ཏེ།ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་མང་པོ་མཐོང་བར་འདོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་པ་དང་། མ་དག པ་མཐོང་བར་བྱ་བ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྒྲུབ་ནུས་ཏེ།དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་གིས་ཐོས་པ་དང་། གཟུང་བ་ནས་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་ དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཤར་ཕྱོགས་སུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་། གསུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དེ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་དག་པ།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན། མུན་པ་མུན་གནག་ སྨག་ཏུ་གྱུར་པ།སྨག་གིས་ཁྱབ་པ། ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་ཞིང་འདི་ལྟར་གཟི་བརྗིད་ཆེ་ལ། འདི་ལྟར་མཐུ་ཆེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྷམ་མེར་མི་རུང་། ལྷན་ནེར་མི་རུང་། ལྷང་ངེར་མི་རུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱ་བར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ས་བཅུ་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མུན་པ་མུན་གནག་སྨག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་གི་བར་ གྱི་མུན་གནག་ལ་བྱའོ།།ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་སྒྲ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མ་ཐོས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་སྒྲ་ཐོས་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་དགོད་པར་འདོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་མཐུས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

舍利子，复次，菩萨摩诃萨欲以念力和不可断绝的力量，正确领受十方一切诸佛世尊所说之法，并且欲令此等一切法乃至无上正等正觉皆不失坏。此说明十地菩萨殊胜念力陀罗尼，意为欲得如是功德者，应当修学此般若波罗蜜多。
欲见过去、未来、现在诸佛世尊之佛土，及欲成就众多清净佛土。此说明十地菩萨能见三世诸佛清净与不清净佛土，并能成就清净佛土，欲得如是功德者，应当修学般若波罗蜜多。
如来之经、应颂、授记等，是说明十地菩萨智慧力，即能于刹那顷闻持如来十二部经，并能广为他人如实宣说如是功德，欲得如是功德者，应当修学此般若波罗蜜多。
东方一切诸佛世尊所说及将说之一切等，亦是说明彼等菩萨圆满智慧，具足自他利益圆满之义，欲得如是功德者之意，应当如是配于十方。
东方恒河沙数世界中，有黑暗、昏暗、幽暗，为黑暗所覆，即使如此神通广大、如此威严、如此有力的日月二者，亦不能照明、不能普照、不能遍照之处，欲令彼等一切显现光明。此说明十地菩萨圆满威力，欲得如是威力功德者，应当修学般若波罗蜜多。所谓黑暗、昏暗、幽暗是指世界之间的黑暗。
东方恒河沙数世界中，众生未闻佛声、法声、僧声，于如是世界中，欲令彼等一切众生得闻佛法僧声，欲安立于正见等。此说明十地菩萨以其威力能成熟众生，说明欲得如是功德者，应当修学此般若波罗蜜多。

།ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན། སེམས་ཅན་ལོང་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གི་མཐུས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་། འོན་པ་ རྣམས་རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་།སྨྱོན་པ་རྣམས་དྲན་པ་ཐོབ་པ་དང་། གོས་མེད་པ་རྣམས་གོས་ཐོབ་པ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་རྣམས་ཟས་དང་སྐོམ་ཐོབ་པ་དང་། ནད་པ་རྣམས་ནད་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བཙོན་ར་དང་ཁྲི་མོན་ན་འཁོད་པ་རྣམས་བདག་གི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། བདག་ གི་མཐུས་དགའ་མགུར་འདོང་དུ་ཡོད་པར་བྱའོ་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་གྱི་ཕྱོགས་རེ་རེའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན། སེམས་ཅན་མི་ཁོམ་པ་དང་། ངན་སོང་དུ་ལྷུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའམ། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་སམ། གཤིན་ རྗེའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གི་མཐུས།དེ་ནས་ཚེ་འཕོས་ནས་མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་བྱ་སྙམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་མཐུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བྱ་ནུས་པ་དང་། དེ་དག་མེད་པར་བྱས་ནས་ཀྱང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་འགོད་པར་ནུས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལྟར་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི ཕྱིར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ནི་བཞེངས་པ་དང་། བཞུད་པ་དང་། བཞུགས་པ་དང་། མནལ་བ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གང་དང་ཡང་མི་འདྲ་བར་འཕགས་པར་བཟང་ཞིང་འདི་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུས་ཀྱང་མི་རྟོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཚུལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཉིད་བསྟན་ཏེ། སྤྱོད་པ་དང་ཚུལ་ལ་སྐྱོན་མེད་ ཅིང་།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མཛད་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའོ།

在东方如恒河沙数的世界中，有多少盲人众生，以我的威力使他们眼睛能见色，聋者能以耳闻声，疯者能获得记忆，无衣者能获得衣服，饥渴者能获得饮食，病人能痊愈，在牢狱和黑暗中的人们以我的神通和威力能自由快乐地行走。以上所说是显示十地菩萨们能使众生从各种痛苦中解脱的圆满威力。想获得如此威力和功德者，应当修学般若波罗蜜多，这是其中的含义。
如同十方一切方向每一方的世界中如恒河沙数那样多，有多少处于八难和堕入恶趣的众生，或在地狱、或在畜生道、或在阎罗世界，以我的威力使他们命终后获得人身。以上所说是显示十地菩萨以其威力能够消除众生的八难等障碍，并且在消除这些障碍后，能够使众生安住于戒律、禅定等圆满果位。想获得如此威力和功德的菩萨，应当修学般若波罗蜜多。
如是显示欲得十地菩萨功德和殊胜本性者应当精进修学般若波罗蜜多之后，其次为显示欲得佛陀殊胜本性者应当精进修学般若波罗蜜多，故说'欲学如来威仪'等。其中如来威仪是指起身、行走、安坐、卧息等，这些都与声闻、缘觉、菩萨等其他任何人都不同，殊胜美好且无人能完全了知其真实情况。
所谓如来的行为和清净威仪，也是显示威仪的殊胜性，即行为和威仪无有过失，为自他利益圆满成就而称为清净。关于如来身业等，在解说佛陀十八不共法的章节中已经说明。

 །ཇི་ལྟར་ན་བདག་གིས་གླང་ པོ་ཆེན་པོའི་ལྟ་སྟངས་ཀྱིས་བལྟས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཆོས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གླང་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ནཱ་ག་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནཱ་ག་ཞེས་བྱ་བ་དམ་པའམ། མཆོག་གམ། གཙོ་བོ་ལ་ཡང་བྱ། གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཀླུ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟིགས་པའི་སྟངས་སམ་ཐབས་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྟ་སྟངས་དེ་ཡང་སྟེང་ན་འདུག་པ་ལ་བསྐྱེད་དེ་མི་ལྟ། འོག་ན་འདུག་པ་ལ་བཏུད་དེ་མི་ལྟ། གཡས གཡོན་ན་འདུག་པ་ལ་མིག་བཟུར་ཏེ་མི་ལྟ།རྒྱབ་ན་འདུག་པ་ལ་མཇིང་པ་བསྒྱུར་ཏེ་མི་ལྟ། ཐག་རིང་པོ་ན་འདུག་པ་ལ་བསྒྲིམས་ཏེ་མི་ལྟ། ཐག་ཉེ་བ་ན་འདུག་པ་ལ་སྒྲིམ་པ་མེད་པར་ཡང་མི་ལྟའི། ཇི་ལྟར་འདུག་པའི་སྤྱོད་ལམ་དང་ཇི་ལྟར་ལྟ་བའི་མིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་ལྟ་སྟངས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ལྟ་སྟངས་དེ་ལྟ་བུས་བལྟས་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མངའ་ བ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་བདག་སེང་གེ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པས་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དང་། གཟི་བརྗིད་ཀྱིས་བདུད་དང་ ཕས་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤ་གོང་ཞིང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་མཐུ་བསྟན་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བདག་གིས་དོན་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་མནན་པས་རྣམ་པར་མནན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་སྟེ། གཟི་བྱིན་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་དེའི་མཐུས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ བཀོད་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བདག་ས་ཆེན་པོ་ལ་སོར་བཞི་ཙམ་གྱི་རྐང་པ་ས་ལ་མི་རེག་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་སྤྱོད་ལམ་སྐྱོན་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ན་བདག་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་གཤེགས་པ་ན་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་ བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་བདག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་ན་འདུག་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་བཞུགས་པའི་ཚེ་གདན་བཏིང་བ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་དང་གདན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུག་སྟེ། མཚན་གྱིས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པའི་ལག་གིས་ས་ཆེན་པོ་ལ་བརྡབས་ནས་ནག་པོའི་ཕྱོགས་བདུད་འཁོར་དང་བཅས་ པ་ཤིན་ཏུ་ཕམ་པར་བྱ་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདུད་ལས་རྒྱལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟ་བུར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་ རྒྱས་ནས།འགྲོ་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བའི་ས་ཕྱོགས་དེ་དག་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་དུ་འདུག་པར་འགྱུར་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་བྱིན་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ས་གཞི་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་དུ་མ་གྱུར་ན་སས་མི་ཐེག་ ཅིང་འགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ན་བདག་ཉི་མ་གང་ལ་མངོན་པར་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉི་མ་ལ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཕམ་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་ པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།

关于'我应当如何以大象的观察方式无碍地为众生宣说佛法'这句话，'大象'在印度语中称为'那伽'（nāga）。'那伽'可以指殊胜的、最上的、主要的，也可以指大象、龙以及佛世尊。在此处是指佛世尊的观察方式或方法被称为大象的观察。这种观察方式是：不抬头看上方的人，不低头看下方的人，不斜视看左右方的人，不转颈看后方的人，不用力看远处的人，也不松懈看近处的人。以如是威仪和观察的眼光观察一切世界中的所有众生和一切法，这就称为大象的观察方式。以这样的观察方式观察后，为了获得如来所具有的无碍自然成就为众生说法的殊胜功德，应当精进于般若波罗蜜多。
关于'我应当如何以大狮子的威严而庄严'这句话，是显示如来以威力和威严降伏魔众和论敌等的威力。
关于'我应当如何以有意义的方式降伏'这句话，是显示异熟果报，即以威光降伏后，以其力量安置于正法中而使其成熟。
关于'我应当如何在大地上行走时四指不触地'等句话，是显示如来身体行为无过失，想要获得如是功德，应当修学般若波罗蜜多。
关于'我与四大天王天众'等句话，是显示如来成正觉时前往菩提树下时的圆满眷属，想要获得如是功德，应当修学般若波罗蜜多。
关于'当我坐在菩提树下时'等句话，是显示如来成正觉时在菩提树下安坐时的圆满座具和圆满宝座，想要获得如是，应当修学。
关于'我坐在菩提要处，以具相好庄严的手击打大地，彻底降伏黑暗方魔军眷属'这句话，是显示圆满战胜魔众，想要如是，应当修学般若波罗蜜多。
关于'我现证无上正等正觉后，行走、站立、安坐、躺卧之处皆成金刚性质'这句话，是显示如来具有如金刚般威力广大的身，因为如果地基不变成金刚性质，则会因承受不住而破裂。
关于'我于某日出家，即于当日降伏黑暗方魔军眷属'等句话，是显示转法轮及其果报，想要获得如是功德，应当修学。

།ཇི་ལྟར་ན་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྐུ་ ཚེའི་ཚད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་སྒྲ་ཡང་མི་གྲག་པར་བྱ་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་བཅོམ་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ན་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སྔོན་ཤེས་རབ་སྦྱངས་པའི་འབྲས་བུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ རོ།།ཇི་ལྟར་ན་བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་མི་གྲག་པར་འགྱུར་སྙམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་[(]ཐོབར་[,]ཐོབ་པར་[)]བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་ གི་མིང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་པའི་ཚེ། ངའི་མིང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ།མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཚེ་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཡོན་ཏན་འདི་དག་ སྒྲུབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ལ་དགོད་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པར་ སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདུ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འདུ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་པའོ།

如何是我在证得无上正等正觉时，声闻僧众将成为无量无数等等，这是说明如来眷属圆满清净、寿命圆满无量、光明圆满无量，意思是想要获得如此殊胜的果位，应当修学般若波罗蜜多。
如何是我在证得无上正等正觉时，在那佛土中连贪欲、嗔恨、愚痴的声音都不闻等等，这是说明如来降伏烦恼魔的同类果报圆满。
如何是我在证得无上正等正觉时，那佛土中一切众生都如是了知布施是善等等，这是说明如来智慧的同类果报圆满，因为由往昔修习智慧的果报，使得生于那佛土的众生都具有如此智慧。想要具足如此功德，应当修学般若波罗蜜多。
如何是我即使入般涅槃，也不闻有正法灭没之声等等，这是说明获得正法不灭的加持圆满。
如何是仅仅听闻我的名号等等，这是说明往昔愿力的同类果报圆满，即往昔作为菩萨时发愿：愿一切众生仅仅听闻我的名号，就决定获得无上菩提。如是在证得菩提时实现，想要获得如此果位。
舍利子，当如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，成就这些功德等等，这是说明菩萨为获得如是佛陀功德殊胜果位而精进修学般若波罗蜜多的利益。
他为安立众生于菩提而修清净行，不为诸集法所集等等，这是说明如是修行的菩萨意乐清净与行为清净。

 །ཅི་ལགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ཕ་མ་དང་།མཆིས་འབྲང་དང་། བུ་དང་བུ་མོ་གདོན་མི་འཚལ་བར་འཚལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གླེངས་ནས། རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཕ་མ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བར་ཡིད་དམ་ བཅས་པ་དང་།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་སོགས་པ་དགའ་བར་གྱུར་ཏེ། བཙུན་མོའི་འཁོར་དབུལ་བར་ཡིད་དམ་བཅས་པ་ལས་གྲེངས་ནས། ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བུ་སྨད་ལ་སོགས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་འཚལ་ལམ་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཆགས་ཏེ་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་ཏེ་མ་ཆགས་བཞིན་དུ་ཐབས་མཁས་པས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་དགོད་པའི ཕྱིར།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད་དུ་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དང་།དེ་ལ་སྤྱད་པ་གསུམ་ཞུས་སོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་དང་། སྤྱོད་པ་དང་མི་སྤྱོད་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ་དེ་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་སྟོང་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱིས་གཟུགས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པའོ།།གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཞིག་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་ པར་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་བས་ན་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་དམ་པར་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ དུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ སོགས་པ་མིང་གིས་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་དུ་མིང་ཙམ་དུ་བརྗོད་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

世尊，菩萨摩诃萨是否一定要有父母、眷属、儿女等？这是针对前文赞叹菩萨功德，善男子善女人发愿成为那位菩萨的父母等，以及四大天王等欢喜并发愿供养后宫眷属而言。舍利子向世尊请问菩萨是否一定要有妻儿等。对此世尊回答说：菩萨并非贪著五欲功德而行，而是安住世俗谛中，以无贪而善巧方便的四摄法摄受众生，为了引导众生趣入正法而示现受用五欲功德。以上已经说明了为何要精进。
说明了为何要精进之后，现在为了开示如何精进的内容，舍利子问道：'世尊，菩萨摩诃萨应当如何修行般若波罗蜜多？'其中'如何修行'是舍利子以有所缘、有相的方式询问菩萨、般若波罗蜜多及其修行三者。
世尊回答说：'舍利弗，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不见有真实的菩萨'等，从人无我的角度说明菩萨、菩萨之名、菩萨之行、般若波罗蜜多、般若波罗蜜多之名、修行与不修行等在胜义谛中都无所缘。'不见有真实的色'等，从法无我的角度说明色等在胜义谛中不可得。
对于'如何修行'的提问，回答说'应当如是修行'。为什么这样说呢？'舍利弗，是故菩萨以菩萨自性为空'等，说明了为何不见真实的理由。为什么这样呢？'其自性即是如此'等，说明了为何是空的理由。
'空性不异于色'是说色有空性的自性；'离色亦无空性'是说并非离开色另有一个实有的空性自性，而是说色的自性在胜义谛中不成立即是空性。因此说'色即是空，空即是色'，说明色与空性在胜义谛中并非有别，二者都是胜义谛中空的自性，是一体的。受等其他蕴也同样如此配释。
为什么这样呢？'所谓菩萨者，唯是假名'等，说明菩提、菩萨等前面所说的名相，在世俗谛中仅仅是名言施设而已，在胜义谛中并不成立实有。

 །དེ་ལ་འགའ་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ་རྟོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་སྟེ་མེད་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་བལྟར་མི་སྣང་བའི་རིགས་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མར་བྱས་པ་རྣམས་ རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་ན།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོའི་མིང་ནི་སྒྱུ་ མ་སྟེ།རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་འཕྲལ་དུ་བྱུང་བའི་མིང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་སོ་སོའི་མིང་དང་མཚན་མར་བརྟགས་པ་རྣམས་ ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས།བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་གློ་བུར་དུ་མིང་དང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱིས། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཏེ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་གོང་མ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བདག་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་མོད་ཀྱི་ དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྟགས་པ་རྣམས། ཉན་ཐོས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དཔེས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དང་།བྱང་ཆུབ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཤེས་རབ་མ་གཏོགས་པར།དེ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་བས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་ཏེ།དམིགས་སུ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་དངོས་ པོར་ལྟ་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གལ་ཏེ་ཛམྦུའི་གླིང་འདི་དགེ་སློང་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དང་། མཽད་གལ་གྱི་བུ་ལྟ་བུ་ཤ་སྟག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གསལ་བར་བསྟན་པ་སྟེ།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནང་ན་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མཽད་གལ་ལས་ཤེས་རབ་རྣོ་བ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཤ་སྟག་གིས་ཛམྦུའི་གླིང་འདི་འདམ་བུའི་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གང་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ ཀྱི་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་བསྡོམ་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་རབ་ཆ་ཤས་དང་། དཔེ་དང་ཟླ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བསྒྲུན་དུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།

对此，有些人这样想到：'如果菩萨和色等诸法如此本性空无，应当如兔角一般不可见，但色等诸法并非如此。'
对此，以'色如幻'等幻化比喻来说明：如同幻师所化现的马、象等，虽无马、象等的本性，却显现为马、象等的形象，此为其义。
如是行持的菩萨摩诃萨于任何法都不见真实生起等，是说若如上述次第了知一切法如幻，则于有为法和无为法不生起生灭等想。
为何如此？因为一切法各自的名称如幻，乃是暂时安立的非真实名称，由遍计而假名安立。以此等说明不见真实的理由：诸法各自的名称和相状，并非真实存在，而是凡夫众生暂时安立的名称和言说而已，胜义中并不存在，此为其义。
舍利子，复次，菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多时如是通达：如是'菩萨'之名唯是名称等，是为显明上义而说。
舍利子，譬如所谓'我'虽可言说，然若如实观察则不可得等，是以外道所计种种我见，声闻了悟补特伽罗无我者所通达无我的比喻，来说明菩萨、菩提、佛陀、般若波罗蜜多于胜义中不可得。
如是于色、受等其他诸法也应随理类推。
如是行持般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，除如来智慧外，以执持无所缘空性而胜伏其余一切声闻缘觉的智慧等，是说如是通达空性，以无所缘方式行持般若波罗蜜多则获得殊胜智慧的功德：世间人及声闻缘觉的智慧缘于实有见，而彼菩萨的智慧通达无实无相而胜伏之。
舍利子，若此赡部洲皆如舍利子、目犍连比丘等，是为明显显示彼菩萨智慧殊胜：声闻中无有比舍利子、目犍连更具智慧者，即使如此等智者遍满赡部洲如芦苇林般的一切智慧总和，与行持般若波罗蜜多菩萨的智慧相比，于分量、譬喻、对比等方面都不可相提并论。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ནི་བདག་གི་དོན་ལྷུར་ལེན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལྷུར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ག་ཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ཉིན་གཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཤེས་ རབ་ཇི་ཙམ་པ་དེས།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དེ་བས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཁྱད་ཞུགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤར་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་གསོལ་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།ཤཱ་རིའི་བུ་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ལ་གནས་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་དྲིས་པའི་ལན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ནས། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་ སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་བྱེ་བྲག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་བསྟན་ཏེ། བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བདག་གིས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་སྤྱད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དོན་བྱས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱས་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་རིགས་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཔེ་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལས་བླངས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཔེ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་བླངས་ནས་བསམ་པ་དང་སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་ སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཉན་པའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པར་གནས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཐོབ་པར་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་གནས་པ་གསུམ་ ཞུས་པས་སོ།།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པར་གནས་པར་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་ བྱ་བ་ཞུས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཉན་ཐོས་ དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་གནས་པ་གསུམ་ཆར་བསྟན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ས་གང་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་མ་ཐག་ཏུ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཆོད་ གནས་སུ་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་དུས་གཞན་ཞིག་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཆོད་གནས་སུ་འགྱུར་སྙམ་ནས་ཞུ་བ་ཞུས་པའོ།

为什么这样说呢？舍利子，是这样的，诸菩萨摩诃萨的智慧是为了使一切众生究竟涅槃而安住的，声闻和独觉的智慧则不是这样。以此说明智慧成为殊胜的理由，因为声闻和独觉是以自利为主，菩萨是以利他为主，所以有差别。舍利子，再者，菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多一日所修的智慧，能胜过一切声闻和独觉的智慧而安住等等，由此说明智慧更为殊胜。同样也应当配合东方等一切方向。
舍利子启问等，是说舍利子安住胜义谛理，提出疑问后，世尊以世俗谛理说明菩萨广大意乐而显示殊胜。为此而说'舍利子，你认为如何'等，虽然胜义中无差别，但在世俗中由往昔愿力而生起广大意乐，故有差别。那么这广大意乐是什么呢？即'我要修行道的种种，利益一切众生，现证一切法的一切种相，成就圆满正觉，令一切众生究竟涅槃'等。
'舍利子，譬如萤火虫'等，是以萤火虫为喻说明声闻和独觉，以日轮为喻说明菩萨，显示意乐和行为广大与狭小的差别。说此语已，具寿舍利子对世尊如是启问等，是为了断除闻法眷属的疑惑，而问及超越声闻独觉地而安住、得不退转地而安住、安住清净菩提道三者。
其中'超越声闻和独觉地'是问及超越声闻独觉地而安住。'得不退转菩萨地'是问及安住不退转地。'清净菩萨道'是问及安住清净菩提道。其中从'初发心'到'得不退转菩萨地'，说明了超越声闻独觉地、安住不退转地、安住清净菩提道三者。
舍利子启问：'世尊，菩萨摩诃萨安住何地，能成为一切声闻和独觉的应供处？'这是在问：菩萨是在刚超越声闻、独觉地时，就成为声闻和独觉的应供处，还是在其他时候成为声闻和独觉的应供处？

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཐོག་མ་སེམས་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ས་དང་པོ་རབ་དུ་དགའ་བ་ ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་གནས་སུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ སྦྱིན་གནས་སུ་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ།དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། འདི་ལྟར་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ ལམ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བས། རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ དུ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་འཇིག་ རྟེན་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་ལགས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་གནས་སུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་དང་།དེ་ལྟར་སྦྱིན་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་མཆོད་ཅིང་ཡོན་ཕུལ་ན་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་ནི་ཀུན་ཀྱང་ཤིན་ ཏུ་དག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་བྱིན་པའི་འབྲས་བུ་འཇིག་ རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

世尊开示道：'舍利子，从最初发心以来'等等，说明获得欢喜地的第一地后，立即成为一切声闻和独觉的应供处。为什么呢？以'舍利子，因为有菩萨摩诃萨，一切善法将在世间出现'等等，说明成为应供处的理由。一切善法在世间出现分为两种：世间法和出世间法。其中世间法是：如'十善业道将在世间出现'乃至'四无色定将在世间出现'。出世间法是从'五神通将在世间出现'乃至'舍利子，这些善法等诸多将在世间出现'。
由于这些善法在世间出现，'有大族高贵的刹帝利'等等，说明善法在世间出现的异熟果。其中有漏的世间法的异熟果是从'有大族高贵的刹帝利'乃至'有非想非非想处天'。无漏的出世间法在世间出现的异熟果是从'世间有预流果'乃至'世间有如来应供正等正觉'。
问道：'世尊，如此的话，菩萨摩诃萨是否圆满布施？'这是因为上文提到菩萨的功德，说明具有如是功德的菩萨成为声闻和独觉的应供处，因此询问供养并献供这些成为应供处的菩萨是否能获得大果。'舍利子，菩萨摩诃萨以布施的种种方式圆满'，说明布施的果报在后世将成为大异熟。
为什么呢？对菩萨摩诃萨行布施都极为清净。如此'舍利子，菩萨摩诃萨圆满布施'，说明对菩萨布施在后世圆满的理由，因为布施的果报将获得世间和出世间诸多善法，所以称为圆满布施。对菩萨布施所获得的诸多善法果报是什么呢？从'如是十善业道'乃至'布施十八不共佛法'，以上说明如何精进。

 །དེ་ལྟར་ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བགྱིས་ན་བརྩོན་ཞེས་བགྱི་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བགྱིས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་བརྩོན་པར་ཆུད་ཅེས་ཞུས་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་ན་བརྩོན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ དང་།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་[(]སྙོང་[,]སྟོང་[)]པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ན་བརྩོན་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་ མཆེད་དང་བདེན་པ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་སྨོས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་གང་ཇི་སྙེད་མིང་དུ་གདགས་སུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་བསྡུས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་བདུན་པོ་འདི་དག་ལ་བརྩོན་ན་བརྩོན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ཕྱེ་བ་བདུན་པོ་ལ་བྱའོ། །དེ་སྟོང་པ་ཉིད་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཀྱང་བརྩོན་ཞེའམ།མི་བརྩོན་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ན་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ བསྟན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བསྟན་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བའམ་མི་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་གཟུགས་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བའམ་མི་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་ རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ན་བརྩོན་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་གཟུགས་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བའམ་མི་ བརྩོན་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཅན་ནམ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་འདུས་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི།གཟུགས་ནི་ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དང་ལྷན་ཅིག་ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་གང་ཡང་ཆོས་གང་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ།

如是已说明应当如何精进后，现在为了说明诸精进者的特征而说。
问道：'世尊，菩萨摩诃萨如何精进于般若波罗蜜多，才称为精进？'此是请问如何精进于般若波罗蜜多才算是精进。
舍利子，于此菩萨摩诃萨若精进于色空性，称为精进等，以此说明诸精进者的特征。即于五蕴、十二处、十八界、四圣谛、十二缘起、有为法与无为法等空性精进，即称为精进，此为结语。
其中提到蕴、界、处、谛、缘起等，是为了分别详细阐明蕴等各自特征的空性。
所说'凡是可以名言安立的一切有为法与无为法'以及'自性空性'，是为了说明总摄一切法的特征空性。
'若于此七空性精进，称为精进'，是指对蕴、界等分别区分的七种空性而言。
'虽以此七空性精进于般若波罗蜜多，亦不说是精进或非精进'，此是说明如是宣说诸精进者的特征后，为遮遣如是精进者认为胜义中有实在之想，即所说诸精进者的特征仅是世俗言说而已，胜义中因特征不成立故，不可说为精进或非精进。
若问为何如此？'如是彼不真实见色为精进或非精进'等，是说明胜义中特征不可得，即以四种方式说明空性之行即为精进：各别色等自性不可得、和合自性不可得、自相不可得、一切法不可得。
其中以色等各别差别自性不可得而行空性，即'若问为何如此？如是彼不真实见色为精进或非精进'乃至'不真实见识为杂染法或清净法'等文所说。
色等诸法和合自性不可得，即'不真实见色与受俱行'乃至'不真实见识与行俱行'等文所说。
若问为何如此？'如是任何法与任何法都无俱行'等，说明和合自性不可得的理由。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཐོགས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་མེད། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་མེད་ལ་མི་འགྲིབ་མི་འཕེལ་ཏེ་ཞེས བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ།།འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་དོ། །ཚོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཆུད་དོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་། གཟུགས་ལ་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བའམ། མི་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེ་ལྟ་བུས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུ་བ་དང་འབྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ལ་བརྩོན་པའམ་མི་བརྩོན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་བརྩོན་པའི་ མཚན་ཉིད་དུ་ཆུད་པ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་སྡུད་མི་འབྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པར་མི་སྡུད་མི་ འབྱེད་དེ།སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམས་ལ། སྡུད་པ་དང་འབྱེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཞིག་དངོས་པོར་ཡོད་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དང་ སྡུད་ཅིང་འབྱེད་པ་ཡང་སྲིད་ན།སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཡང་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་སྡུད་མི་འབྱེད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དང་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་ པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་དང་མི་སྡུད་མི་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འདུ་བའམ་འབྲལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ དངོས་པོ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་གཟུགས་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།

舍利子，色的空性即非色，如是色的空性也无所障碍；乃至识的空性即非识，如是识的空性也不能识别，以此说明自相不可得。
为什么呢？舍利子，色非他物，空性亦非他物，乃至不生不灭，无有杂染，无有清净，不减不增，以此说明自相不可得的理由。
于非过去、非未来、非现在中，无色、无受，乃至无佛、无菩提，以此说明一切法不可得。
舍利子，菩萨大士如是修行，即是精进于般若波罗蜜多，此说明如是修行即是通达精进于般若波罗蜜多的特征。
如是修行般若波罗蜜多时，于色不见有精进或不精进，乃至舍利子，由此等门，因一切法无合无离，故说菩萨大士精进于般若波罗蜜多。以此说明因无我执分别，无我见，故于自身远离精进与不精进的分别，以另一方式说明通达精进的特征。
舍利子，复次菩萨大士行般若波罗蜜多时，于空性与空性不合不分，乃至于无愿与无愿不合不分，亦非无愿瑜伽，以此说明通过断除对解脱门的合分别执而精进的特征。若空性为实有法，则可与非空性的他法合分，然空性之法实无所得，故于空性与空性不合不分。所谓非空性瑜伽，是指空性三摩地，彼三摩地亦无实性，故不与他三摩地合分。
如是亦当配于无相、无愿。为什么呢？如是于空性无合无离等，是说明三解脱门无实的理由。
舍利子，复次菩萨大士行般若波罗蜜多时，悟入诸法自相空性，如是通达已，于色不合不分，乃至于识不合不分，以此说明因五蕴自相非实有故不合不分。

 །གཟུགས་དང་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བར་ མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ།དེ་ནི་འདི་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། དུས་གསུམ་དུ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་ལ། དུས་ གསུམ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས།དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་སྦྱོར་ཞིང་འབྱེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་པའི་ མཚན་ཉིད་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་དང་དུས་གསུམ་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་ནས་ཆོས་རྣམས་དང་དུས་གསུམ་གང་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྔོན་གྱི་མཐའ་འམ། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མཐར་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་དུས་ གསུམ་གྱི་མཐའ་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བ་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ།དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ནི་སྔོན་ལས་ཅི་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ད་ལྟར་བྱུང་བར་རྣམ་པར་སྨིན། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚེ་ལས་ཅི་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མའི་མཐར་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ལས་དང་དུས་གསུམ་ དངོས་པོ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་བཟློག་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། དབྱེར་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།རྣམ་པ་འདི་དག་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། བརྩོན་པ་དེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདས་པ་དང་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་སྦྱོར་བའམ་འབྱེད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ དུས་གསུམ་དུ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།དུས་གསུམ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་མ་གྲུབ་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་འམ་འབྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྦྱོར་བའམ་འབྱེད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པར་བྱ་བ་སྟེ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ དངོས་པོར་རྟོག་པ་སྤོང་བ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལྟ་བུར་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ པས།སྦྱོར་བ་དང་འབྱེད་པ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།

从'色与前际不相应不分离'这句开始，直到'一切种智与现在不相应不分离，这是因为也不如实随见为现在'为止，说明了与世间和出世间的一切法，以及三时不相应不分离，诸法也以自性不成立，三时也非实有，故不如实随见彼等一一相应及分离。
'舍利子，菩萨大士如是行持，是为精进于般若波罗蜜多'这句是总结宣说精进的特征，即如是通达诸法与三时无所缘后，于任何诸法与三时皆不如实随见，即是通达精进于般若波罗蜜多之义。
舍利子，复次菩萨大士行持般若波罗蜜多时，由三时平等性故为空性，从此句开始，直到'不相应不分离于前际或后际及现在际'为止，说明三时际相互连结无所缘，为遮遣有所缘者认为过去所作业果于现在成熟，现在所作业果于后际成熟，而执著业与三时实有的分别，故说胜义中三时平等性，即无差别且为空性故不相应不分离。
舍利子，复次菩萨大士行持般若波罗蜜多时，精进于此等行相。以彼精进，从'不相应不分离一切种智过去'开始，直到'岂有与一切种智现在相应或分离'为止，说明一切种智与三时不相应不分离，三时与一切种智二者于胜义中皆非实有，过去、未来、现在诸时不成立为一切种智所缘境，故无所缘境与能缘性相应或分离之义。
舍利子，复次菩萨大士行持般若波罗蜜多时，从'不相应不分离色与一切种智'开始，直到'岂有与一切种智及菩提相应或分离'为止，说明有为法与无为法诸法及一切种智不相应不分离，色等诸法与一切种智于胜义中不成立为实有，为遮除色等诸法是一切种智智慧所知即所缘境，一切种智是能缘的实有分别，以及遮除认为若将此等色等回向布施等福德事，则成为获得一切种智因的分别心，故说无相应及分离，如是行持即是通达行持般若波罗蜜多。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་ བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ།།གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཟླས་དངོས་པོ་མེད་པ་འགྲུབ། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཟླས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྲུབ་ཀྱི། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པས། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ དེའི་ཟླས་མི་འགྲུབ་སྟེ།དེ་བས་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་ རོ།།གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ། མུ་སྟེགས་ ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་རྟག་པར་རྟོག་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པར་རྟོག་སྟེ། དེ་དག་གི་མཐའ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་ཅེས་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ལ་མི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་བདེའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །གཟུགས་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད བདེའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ། མུ་སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་བདེ་བར་རྟོག་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས།དེ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྟོག་པ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་བདག་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །གཟུགས་བདག་ མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བདག་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ཡོད་པར་རྟོག་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པར་རྟོག་སྟེ། མཐའ་དེ་གཉིས་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ། བདག་དང་བདག་མེད་པ་གཉི་གར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ཞི་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །གཟུགས མ་ཞི་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཞི་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཞི་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་བརྩོན་ པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པས། དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། མ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བར་བརྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

舍利子，复次，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，于色不执为有，于色不执为无，乃至于一切相智不执为有，于一切相智不执为无。如是显示世间及出世间一切法皆不执为有无。世俗谛中以有对无而成，以无对有而成，然于胜义谛中色等诸法皆不成立，故无亦不由对待而成。是故有无二者不以互相观待而执著，此是其义。
舍利子，复次，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，于色不执为常，于色不执为无常，乃至于一切相智不执为常，于一切相智不执为无常。如是于世间及出世间一切法中，某些外道执为常，声闻缘觉执为无常，为离彼等边见故，胜义谛中色等诸法既无实有，故于常无常皆不作意执著。
舍利子，复次，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，于色不执为乐，于色不执为苦，乃至于一切相智不执为乐，于一切相智不执为苦。如是于色等世间及出世间一切法中，某些外道执为乐，声闻缘觉执为苦，为离此等分别故，胜义谛中色等一切法既无实有，故于乐苦分别亦不生起。
于色不执为我，于色不执为无我，乃至于一切相智不执为我，于一切相智不执为无我。如是外道于色等诸法执为有我，声闻缘觉执为无我，为离此二边故，菩萨行般若波罗蜜多者于我无我二者皆不分别。
于色不执为寂，于色不执为不寂，乃至于一切相智不执为寂，于一切相智不执为不寂。如是于色等一切法中远离寂与不寂分别，说为精进相。胜义谛中色等既无实有，故于彼等功德不可分别为寂或不寂。

 །གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའམ། མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་སྨོན་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའམ་སྨོན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་ལས་བཟློག་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ རྟོག་པས་ཀྱང་མི་བརྩོན་ལ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པས་ཀྱང་མི་བརྩོན་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའམ། མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའམ་ མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ།སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་མཚན་མ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའམ། མཚན་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་མཚན་མ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའམ།མཚན་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ། མཚན་མ་ཡོད་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་སྨོན་པ་ ཡོད་ཅེས་བྱ་བའམ།སྨོན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྨོན་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའམ། སྨོན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ལ། སྨོན་པ་ཡོད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་ སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའམ་འགག་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའམ། འགག་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཆོས་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་ སུ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་བའམ། འགག་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་འདས་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །མ་འོངས་ཞེས་བྱ་བར་ མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདས་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །མ་འོངས་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དུས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ། རྣམ་ པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་རྣམ་པར་སྨྲ་བ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ། འདས་པའི་གཟུགས་ནི་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པའི་དངོས་པོར་ཡོད། མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོར་ཡོད། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ གཟུགས་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་རྟོག་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། གཟུགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། བྱེ་བྲག་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་མི་འགྲུབ་ སྟེ།དེ་ལྟར་མཚན་མར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ལ་མི་སྦྱོར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

从'色空'这样说或'不空'这样说不相应，乃至'一切相智有愿'这样说或'无愿'这样说为止，是对一切色等诸法的三解脱门空性、无相、无愿之实相的分别予以遮遣，对于空性、无相、无愿之实相存在的分别也不精进，对于三解脱门无实相的分别也不精进，则了知是在精进般若波罗蜜多。其中从'色空'这样说或'不空'这样说不相应，乃至'一切相智空'这样说或'不空'这样说为止，是显示通过断除对空解脱门有空与不空的分别而精进的特征。
从'色有相'这样说或'无相'这样说不相应，乃至'一切相智有相'这样说或'无相'这样说不相应为止，是显示通过断除对无相解脱门有相与无相的分别而精进的特征。
从'色有愿'这样说或'无愿'这样说不相应，乃至'一切相智有愿'这样说或'无愿'这样说不相应为止，是显示通过断除对无愿解脱门有愿与无愿的分别而精进的特征。
从'色生'这样说或'灭'这样说不相应，乃至'一切相智生'这样说或'灭'这样说不相应为止，是显示通过断除对诸法生灭的分别而精进的特征。因为在胜义中色等诸法实有不成立，所以它们的法性生灭也不成立。
从'色过去'这样说不相应，'未来'这样说不相应，乃至'一切相智过去'这样说不相应，'未来'这样说不相应，'现在'这样说不相应为止，是显示通过断除对三时色等诸法差别的分别而精进的特征。为了遮遣一切说有部等声闻所说'过去色是已作业的实有，未来色是将作业的实有，现在色是正作业的实有'的分别，因为色本身在胜义中实有不成立，所以色的功德和差别——已作业、将作业、正作业的实有也不成立。因为如是不执相，所以不相应于三时。如是乃至一切相智都应如是配合。

 །གཟུགས་བརྟན་ཞེས་བྱ་བའམ། མི་བརྟན་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྟན་ཞེས་བྱ་ བའམ།མི་བརྟན་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བརྟན་པ་དང་སྙིང་པོ་ཡོད་པར་ལྟ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མི་བརྟན་ཞིང་སྙིང་པོ་མེད་པ་དང་། གསོབ་གསོག་ལྟ་བུར་ལྟ་བ་ལས་བཟློག་པའི་ ཕྱིར།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་གྲུབ་པས། དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་དང་། སྐྱོན་བརྟན་པ་དང་། མི་བརྟན་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གཟུགས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའམ། མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའམ། མེད་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ།ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། མི་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པའོ། །མི་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། མི་ སྦྱོར་བར་ཡང་མི་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱས་ནས། ཐབས་མཁས་པས་དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་བརྩོན་པར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་ དམིགས་སོ།།མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ། །སྤྱོད་ཀྱང་སྤྱོད་ལ་མི་སྤྱོད་ཀྱང་མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ། །སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྱོད་པ་དང་མི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་ བའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་མཚན་མར་ཡང་མི་འཛིན་པའོ། ། མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་མ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་ཡང་འདིས་སྤྱོད་པའམ། བརྩོན་པར་མི་ཆུད་དོ་ཞེས་ཀྱང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པའོ། །སྤྱོད་ཀྱང་སྤྱོད་ལ་མི་སྤྱོད་ཀྱང་མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་སྤྱོད་པར་ཡང་ཆུད་ལ། དོན་དམ་པར་སྤྱོད་པར་མི་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་མར་ཡང་མི་འཛིན་པའོ། །སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་པོ་ལས་ལྟ་འོག་སྤོས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞིར་མི་འཇུག་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཡང་དག་པའི་མཐའི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐ་དད་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལ།ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།

从所谓'影像'或'不坚固'不相应，乃至所谓'一切相智性坚固'或'不坚固'不相应为止，凡夫们将色等诸法视为坚固且有实质，声闻和独觉则视为不坚固、无实质且如泡沫，为了遮遣这些，因为色等诸法在胜义中不成立为实有，所以它们的功德和过失的坚固与不坚固也因无实性而不存在，从断除如是分别的角度宣说精进的特征。如同对色法一样，乃至一切相智性为止，也应当应用于一切法。
从所谓'色有'或'无'不相应不分别，乃至所谓'一切相智性有'或'无'不相应不分别为止，是从断除对色等诸法有无边执的分别的角度宣说精进的特征。'不相应'是指不以有无边执而精进。'不分别'是与此相反，意思是不分别为不相应。因为需要在世俗谛中了知诸法有无的特征后，以善巧方便而无执著地精进。
当行持般若波罗蜜多时，不缘'行'，不缘'不行'，不缘'亦行亦不行'，不缘'非行非不行'，这是从断除对行与不行等四种相的分别的角度宣说精进的特征。其中'不缘行'是指如前所说的方式行持和精进的特征相应时，也不执著于'如是行持即是行持般若波罗蜜多'的相。'不缘不行'是与前者相反，即对不具足精进特征者也不执著'此人不行持或不精进'之相。'不缘亦行亦不行'是指不执著'世俗谛中不行持而胜义谛中行持'之相。'不缘非行非不行'是从第一种分别延伸而来，即不执著'胜义谛中非行持，世俗谛中非不行持'之相。如是不入四种分别，即是通达般若波罗蜜多精进的特征之义。
从'不为布施波罗蜜多之义而行持般若波罗蜜多'乃至'不为真实边际之义而行持般若波罗蜜多'为止，是从断除对布施波罗蜜多等诸法差别分别的角度宣说精进的特征。因为一切法皆是空性法性无差别，执著差别是不合理的。

 །དེ་བས་ན་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཐ་དད་པའམ། བྱེ་བྲག་གམ། ཁྱད་པར་དུ་ལྟ་བ་མེད་དེ་ཞེས་ བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་གསུངས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་དག་ཅིག་ཡོད་ན་ནི། གཅིག་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་སྤྱད་ཅེས་བྱར་རུང་ན། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། གཅིག་གི་ དོན་དུ་གཅིག་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྷའི་མིག་གི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཟག་པ་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྩོན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལ་གནས་ཏེ། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་རིམ་གྲོར་བྱའོ། །བཀུར་སྟིར་བྱའོ། །ཕུ་དུད་དུ་བྱའོ། །མཆོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་གྲངས མེད་ཚད་མེད་པ་དག་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་པའི་མཐུས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ།མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་ བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།གཞན་ནི་རང་ལོག་ཏུ་ཟད་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །བདུད་གླགས་ཚོལ་ཞིང་ཉམས་བསྐྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གླགས་མི་རྙེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་དང་ ནམ་ཡང་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ།ཕན་ཡོན་དེ་ཡང་བདུད་ཀྱིས་གླགས་མི་རྙེད་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་གྲུབ་པ་རྣམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བ་ལས་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་ཐམས་ཅད་བར་དུ་གཅོད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་བ དང་།གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་བརྒྱད་དེ། དེ་ལ་བདུད་གླགས་ཚོལ་ཞིང་ཉམས་བསྐྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གླགས་མི་རྙེད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདུད་ཀྱིས་ གླགས་མི་རྙེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱ་བ་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་མེད་པར་མཐུན་པར་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་རྣམས་ ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ།ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོགས་པའམ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

那么为什么这样呢？菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于任何法都不见有差别、区分或特殊性，这是所说的理由。如果般若波罗蜜多和布施波罗蜜多等是有差别的事物，那么为了成就一个而修习另一个是可以的，但是因为这些法在胜义中本性无差别，所以不为一个而修习另一个，这是其义。
从'他不为获得天眼而行般若波罗蜜多'乃至'不为获得漏尽智而行般若波罗蜜多'，是从断除追求神通分别的角度显示精进的特征。
为什么这样呢？如此，当行般若波罗蜜多时，连般若波罗蜜多本身也不真实见到等等，这是显示神通诸法和般若波罗蜜多本身在胜义中不成立的理由。无差别性如前所说相同。
舍利子，复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时不作是念：'我住神足，当供养恭敬礼拜承事东方恒河沙数世界中所有现住诸佛世尊'，乃至'我当令无量无数众生般涅槃'，这是从断除以六神通力供养承事十方诸佛及成熟众生的分别念的角度显示精进的特征。其他是自明的，众生般涅槃是与漏尽通相应。
从'魔寻其便扰乱者不能得便'乃至'永不与彼诸佛世尊相离'，是显示具足前述精进特征的功德。这些功德有八种：魔不能得便的功德、世出世间事任运成就、断除一切烦恼、十方诸佛世尊护持不堕声闻缘觉地、一切世间天神护持远离障碍、一切身体过失消除、现前陀罗尼三昧等门、一切生中令佛欢喜永不离佛。
其中'魔寻其便扰乱者不能得便'是显示魔不能得便的功德。'所有世间出世间事任运成就，无所思虑皆得随顺'是显示世出世间事任运成就的功德。'无所思虑'意为无疑无虑而成就之义。

 །འཇིག་རྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རབ་ཏུ་བསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ།།ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བ་ལས་ཡོངས་སུ་སྲུང་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ།།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་རྣམས་བར་དུ་གཅོད་པ་ལས་སྲུང་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་ བྱ་བ་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ལུས་ལ་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ། །གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་། སྤོབས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྒོ་དག་ཀྱང་ ཚེགས་མི་ཆེ་བར་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་འགྲུབ་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ།།ཚེགས་མི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ཤིང་འབད་མི་དགོས་པར་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་དང་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་ཆོས་གང་ལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་རྣམས་ འདུ་བ་དང་འབྲལ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། འདུ་བ་དང་འབྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཕྲད་པའམ་མི་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འདུ་བ་ དང་འབྲལ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།འདི་སྙམ་དུ་བདག་གི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏམ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་མི་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་གང་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཐ་དད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དོན་གོང་མ་ཉིད་གསལ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ།དེ་དང་ཐ་མི་དད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཆོས་རྣམས་སུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བ་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པས་མཚན་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེར་མེད་ དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་མི་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་བདག་གཉིས་དབྱེར་མེད་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་ འདི་ལྟར་དེས་ཆོས་གང་གིས་ཆོས་གང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་གང་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར། མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོག་པར་བྱར་ཡང་མེད་པས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའམ། མི་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'以所说的'世间一切烦恼皆将完全消除'，显示了消除一切世间烦恼的利益。
'如东方世界中恒河沙数世界中所住的诸佛世尊'等，显示了十方诸佛护持不堕声闻缘觉地的利益。
'四大天王和三十三天诸天'等，显示了护持免受世间诸天障碍的利益。
'所有身体过患皆于现世一切处全部消除'，显示了身体无过患的利益。
'陀罗尼门、三昧门、辩才和无碍解门等皆不费力即可现前'，显示了成就陀罗尼、三昧等门的利益。
'不费力'是指不用烦恼和努力即可成就的意思。
'于一切生处'等，显示了令佛欢喜且不离佛的利益。
'舍利子，复次，行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨如是思维：于任何法'等，显示了从断除诸法聚合分离分别门中精进的特征。
由于胜义中轮回和涅槃的任何法都不成立，故聚合和分离等也不成立，会合或不会合也只是聚合和分离的异名而已。
'如是思维：我的法界将现前成佛或是不成佛'，显示了从断除现前成佛分别门中精进的特征，因为胜义中能现前成佛和所现前成佛都不成立。
'不见任何法异于法界'也是明显显示上述意义，法界即是空性自性，与之无别即是空性自性的意思。
'不分别法界与诸法的差别'，显示了胜义中一切诸法与法界自性一味，故无法分别其特征差别。
'不思维将通达法界或是不通达法界'，由于法界与我二者无别，故不见能通达和所通达，因此'如是彼不见有任何法能以任何法通达'等显示了其理由。
'如是彼不执著法界为空，不执著为不空'，意思是胜义中法界也无法思维，故不作空或不空的分别。

 །གཟུགས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་སྦྱོར། སྟོང་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་སུ་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་སྟོང་པ ཉིད་དུ་མི་སྦྱོར།སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སུ་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།སྟོང་པ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་དམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་སྲིད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་འདི་ལ་གནས་པ་ནི། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་དམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་སྦྱོར བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་བརྩོན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕན་ཡོན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མྱུར་དུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བ་གང་ ཅི་ཡང་རུང་སྟེ།དེ་དག་གི་ནང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི་རབ་ཅེས་བྱ། མཆོག་ཅེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གང་བས་ཀྱང་ལྷག་ པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་འདི་རབ་དང་མཆོག་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།རབ་ཅེས་བྱ་བ་དང་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཟང་བའི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ རྣལ་འབྱོར་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།རྣལ་འབྱོར་དེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་ལྡན་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རབ་དང་མཆོག་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ ནི་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཉེ་བར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་བརྩོན་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ཅིང་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། རིང་པོར་མི་ཐོགས་ པར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་དོན་བྱེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ དེ་ལྟར་བརྩོན་པའི་ཡོན་ཏན་ལུང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཡང་།བདག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མམ། ལུང་བསྟན་པ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱའོ་སྙམ་མམ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པར་བྱའོ་སྙམ་མམ།བདག་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་རློམ་སེམས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏོ།

从'不执著色与空性，不执著空性与色'这句话开始，直到'不执著意识界与空性，不执著空性与意识界'为止，是通过断除蕴、界、处诸法与空性相执著的分别念，来显示精进的特征。诸法如色等的自性即是空性，因为与空性无别。
为什么这样呢？舍利子，就像这样，此空性瑜伽是殊胜瑜伽，这是显示其理由。对于执著诸法实有并执取相的人，可能会执著色等与空性的结合，而安住于此般若波罗蜜多行持的瑜伽中，因远离一切相而成为殊胜瑜伽，因此无有如是执著，这是其义。
舍利子，行持空性的菩萨大士不会堕入声闻地或独觉地等，这是说明具有如是精进特征的功德：不堕入声闻和独觉地，清净佛土，成熟有情，迅速现证无上正等正觉。
舍利子，任何瑜伽中，般若波罗蜜多瑜伽称为最胜、称为至高等，这是说因为具足前述精进功德，超胜声闻、独觉等的瑜伽，故此精进修习般若波罗蜜多瑜伽成为最胜、至高等。最胜、至高等只是美好的异名而已。
为什么这样呢？就像这般若波罗蜜多瑜伽等，是显示此瑜伽具足三解脱门且无上，故成为最胜、至高等的理由。
舍利子，如是精进的菩萨大士称为得授记，即接近无上正等正觉，这是显示如是精进修习般若波罗蜜多瑜伽者获得功德：证得第八地菩萨位并得佛授记，不久将现证菩提。
舍利子，如是精进的菩萨大士，从'虽利益无量无数有情'直到'不作念我当转法轮'为止，是显示虽具足得授记等功德，但不会执著我在精进般若波罗蜜多，或作念接近得授记，或作念应当清净佛土，或作念应当成熟有情，或作念成佛后当转法轮等执相分别的功德。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་ ཆོས་གཞན་གང་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས།དེ་ལྟར་རློམ་སེམས་མི་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་ ཤེས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།མཐོང་བ་པོའི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་རློམ་སེམས་མི་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་ལས་འགའ་ཞིག་གིས་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་ན་ནི། རློམ་ སེམས་ཀྱང་སྐྱེ་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་རྣམས་གང་དུ་ཡང་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་བས།དེ་ལྟ་བུའི་རློམ་སེམས་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་བའི་ གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དེ་ལྟར་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་འདུ་ཤེས་མེད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་དམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི།འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལས་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་དམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེས་དེ་མ་ཡིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ ཡིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། དེ་དག་ལས་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣལ་འབྱོར་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣལ་འབྱོར་དམ་པ་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།ཡོན་ཏན་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སྒྲུབ་ནུས་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་ པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།འདི་ཡན་ཆད་དུ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་འདིས་སྤྱོད་པ་དེ།གང་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་ལགས། འདི་ནས་ཚེ་འཕོས་ནས་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་གནས་གང་ནས་ལྷགས་པ་དང་། གནས་གར་སྐྱེ་བའི་ས་ཕྱོགས་ཞུས་པ་དང་། དེའི་ལན་དུ་གནས་གང་ ནས་ལྷགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་འདིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པའམ། དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་རིས་དང་། མིའི་ནང་ནས་ཚེ་ འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ།དེ་ལྟར་གནས་གང་ནས་ལྷགས་པའི་ས་ཕྱོགས་སྤྱིར་བསྟན་ནས། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མདོར་བསྡུས་ནས་རབ་འབྲིང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ཏོ།

为什么这样说呢？从'这是因为在法界中没有差别'这句话开始，到'如是不见有任何其他真实之法'这句话为止，说明了不生起增上慢心的理由。
为什么这样说呢？菩萨摩诃萨在修行般若波罗蜜多时，从'不生起众生想'这句话开始，到'不生起见者想'这句话为止，说明了不生起增上慢心的理由。外道所执著的种种我见，虽然以名称说出许多种，如果对其中任何一种生起想念，就会生起增上慢心，但对这些我见都不生起想念，所以不会生起这样的增上慢心，这就是其中的含义。
为什么这样说呢？从'这是因为众生究竟无生无灭'等这些话，说明了不生起我想的理由。
舍利子，如是修行的菩萨摩诃萨，从'因众生无生而修行般若波罗蜜多'等这些话，说明了因为没有我见的想念，而修行般若波罗蜜多的特征和异名。
舍利子，'这是菩萨摩诃萨们的殊胜瑜伽'等这些话，说明了如是从无生、无灭等门修行般若波罗蜜多，因为超胜一切世间、声闻、缘觉的瑜伽，所以称为殊胜瑜伽。因此说'以此降伏一切非此瑜伽而安住'，'非此瑜伽'是指世间、声闻、缘觉的瑜伽，因为超胜这些，所以说'降伏而安住'。
舍利子，从'修行此瑜伽的菩萨摩诃萨现前成就如来十力'等这些话，说明了修行殊胜瑜伽的功德。这些功德也能成就如来十力等佛陀的功德，以及说明没有与布施波罗蜜多等六波罗蜜多相违背的吝啬等过失。
到此为止已经说明了精进者的特征。现在为了说明精进者的分类，长老舍利子向世尊请问：'菩萨摩诃萨以此般若波罗蜜多瑜伽而修行者，从何处命终而生于此？从此命终当生何处？'询问了从何处而来和将往生何处。
为了回答从何处而来，世尊告诉舍利子：'应当了知，以此般若波罗蜜多瑜伽而修行的菩萨摩诃萨，或是从其他佛土命终而生于此，或是从兜率天众或人间命终而生于此。'如是总的说明了来处之后，从'舍利子，其中从其他佛土命终而生于此的菩萨摩诃萨'等这些话，简要地将修行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨分为上中下三类来说明。

 །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ་ འདིར་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ལ་ཡང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་མཆོག་རྣམས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་ དག་པ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་འདིར་སྐྱེས་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་འདི་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པ་དང་།འདི་ནས་ཚེ་འཕོས་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྐྱེ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་དེ་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ། རྣལ་འབྱོར་མྱུར་དུ་ འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལ།སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་ཤིང་བསམ་གཏན་ལས་སུ་རུང་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཉམས་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་རིས་ནས་ཚེ་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཚེ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང དེར་མ་འདུས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། ཤེས་རབ་འབྲིང་དང་ལྡན་པ་རྣམས་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དགའ་ལྡན་ལྷའི་རིས་ནས་ཚེ་འཕོས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདིར་སྐྱེས་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་མི་ ཉམས་པ་དང་།གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་མིའི་ནང་ནས་ཚེ་འཕོས་ནས་མི་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལ་གཟུངས་ ཀྱི་སྒོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱང་མྱུར་དུ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ནང་ནས།ཤེས་རབ་རྟུལ་པོ་ཐ་མ་རྣམས་བསྟན་པ་སྟེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།ས་བརྒྱད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཁ་ཅིག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་གིས་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་ཚེ་འཕོས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་དག་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་མ་ཡིན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ཡང་མཉམ་པར་འཇོག་ནུས་ཤིང་། གཟུངས་ དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱང་ཐོབ་པར་ནུས་ཀྱི།དེ་ལ་མ་གཏོགས་པ་དགེ་བའི་ལས་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་དབང་གིས་མིའི་ནང་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ། མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་དེའི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་ཡང་སྔོན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གོམས་པར་མ་ བྱས་པ་དང་།རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྟུལ་བས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མྱུར་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་མི་ནུས་ལ། གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱང་མྱུར་དུ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། མྱུར་དུ་མངོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་ན། ཚེ་འདི་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

对于从其他佛土命终而生于此处的菩萨摩诃萨，从'那些'一词开始直到'他们也将供养如来应供正等正觉'为止的内容，是在说明最上利根的菩萨。他们在清净佛土中修习般若波罗蜜多的力量，使得转生到此处后也能迅速成就般若波罗蜜多的瑜伽。从此处命终后，也能现前通达甚深般若波罗蜜多法，能安住于般若波罗蜜多瑜伽，能往生清净佛土，也能供养诸佛。
所谓'迅速成就瑜伽'，是指在精进修习甚深般若波罗蜜多义理时，修习无分别三摩地，心一境性而堪能禅定，迅速获得禅定体验。
舍利子，对于从兜率天命终而生于此处的菩萨摩诃萨，他们距离成佛只剩一生，不会退失六波罗蜜多。一切陀罗尼门和三摩地门，无不具足。这是在说明具有中等智慧的菩萨。他们从兜率天命终后生于此佛土，不退失六波罗蜜多，具足一切陀罗尼门和三摩地门。
舍利子，从'对于从人道命终而转生为与人同等者'开始，直到'他们也不能迅速现前陀罗尼门和三摩地门'为止的内容，是在说明钝根最下等的菩萨。'除了不退转的菩萨摩诃萨'是指：有些八地不退转菩萨为了利益众生而生于人道并命终，他们不是钝根，能安住般若波罗蜜多瑜伽，也能获得陀罗尼门和三摩地门。
除此之外，有些以善业福德力从人道命终而转生人道者，虽然当时精进修习般若波罗蜜多，但因为往昔未曾熟习般若波罗蜜多，且本性钝根，不能迅速安住于般若波罗蜜多瑜伽，也不能迅速现前陀罗尼门和三摩地门。所谓'不能迅速现前'，意思是通过在今生熟习般若波罗蜜多等方能现前。这是在说明有这样的菩萨。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གོང་དུ་ཞུས་པའི་ལན་རབ་འབྲིང་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ནས། དེ་ནས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ལན་བཏབ་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་དག་ཅེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་ཐབས་ལ་མཁས་མི་མཁས་དང་། དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་རྣམ་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཐབས་ལ་མི་མཁས་ པ་དག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡང་མཉམ་པར་གཞོག་ཅེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་དབང་པོ་རྟུལ་ཞིང་མི་རྣོ་བ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པ་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་རྒྱུས་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེར་སྐྱེས་ པའི་རྒྱུས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ན་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་པོར་འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ་དེ་ནི་དང་པོ་སྟེ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་ལ་ཡང་མཉམ་པར་གཞོག་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་ཀྱང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་རྣོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཐབས་དང་མི་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་རྒྱུས། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷར་མི་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་ བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གཉིས་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་སྤྱད་ནས། བསམ་གཏན་གྱི་དབང་གིས་ལྷར་སྐྱེ་བ་སྤངས་ཏེ། སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་། སངས་རྒྱས་ མཉེས་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས།བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གསུམ་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཡང་སྲིད་པ་ལ་བརྐམ་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཀྱང་། དེ་དག་གི་དབང་གིས་ལྷར་ མི་སྐྱེ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་བཞི་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་མཉེས་པར་ བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཀྱང་། ཐབས་མཁས་པས་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་མི་སྐྱེ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་རིས་དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་སྟེ། མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་ ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལྔ་པའོ།

从'舍利子，如你所说'到'不离诸佛世尊'这一段，是对前面所问的上中下三种回答作了区分后的开示，然后作了简要的回答，这是所宣说的。
'舍利子，不善巧方便的菩萨摩诃萨'等，是广说精进的差别分类。应当了知这些由于是否善巧方便、根器利钝及行为差别而有四十五种。这些是什么呢？
从'不善巧方便者入初禅'到'彼等根钝不利'这一段，说明有些根钝者不善巧方便，因获得禅定和三昧而生于长寿天。由于生于彼处，虽然亲近供养诸佛世尊，但仍成为钝根者，这是第一种。
从'舍利子，复次菩萨摩诃萨入禅定'到'彼等是钝根者，非利根'这一段，说明有些钝根者不具方便，虽得禅定，但不愿生于色界天，而愿生于欲界人中，这是第二种。
从'舍利子，如是菩萨摩诃萨入初禅'到'于此贤劫即当现证无上正等正觉'这一段，说明有些菩萨入于禅定和三昧，行菩萨行，舍弃因禅定而生天，以悲心精进于利益众生和令佛欢喜，生于清净佛土，于此贤劫即将现证菩提，这是第三种。
从'舍利子，复次菩萨摩诃萨入初禅'到'非为贪著轮回，是为成熟众生'这一段，说明有些人虽入禅定三昧，但不因其力而生天，为利众生而生于高贵刹帝利种姓中，这是第四种。
从'舍利子，如是入初禅'到'令诸佛世尊欢喜'这一段，说明有些人虽入禅定三昧，但以善巧方便不因禅定三昧力而生于长寿天，为利众生而生于欲界六欲天中，住于圆满威力，成熟众生、清净佛土并令佛欢喜，这是第五种。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དག་ཐབས་མཁས་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ལ་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་དོན་དུ་གསོལ་བ་གདབ་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ནི།ཐབས་མཁས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ནས། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་རྒྱུ་ཞིང་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་དྲུག་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་སུ་ཆོས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཀྱང་། དེ་དག་གི་དབང་གིས་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་མི་སྐྱེ་བར་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཛམྦུའི་གླིང་འདིར་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་བསྟན་ ཏེ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་དག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འཕགས་པ་བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བདུན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འདོང་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་མི་སྐྱེ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྐྱེ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི སྒྲ་ཡང་མི་གྲག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འདོང་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་།མངོན་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དགུ་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འདོང་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སྐྱེས་ནས། སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཅུ་ པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ དབང་གིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་སྒྲ་མི་གྲག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སོང་ནས།དེར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་སྒྲ་དང་བཅས་པར་ཆོས་བཤད་ནས། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ལེགས་པ་བརྗོད་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་དགའ་བ་སྐྱེས་ནས། སེམས་ཅན་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ བཞུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་བཅུ་གཅིག་པའོ།

舍利子，如是菩萨摩诃萨以善巧方便行般若波罗蜜多时，从入初禅乃至于诸如来应正等觉处祈请转法轮之间，以善巧方便为众生利益生于梵世，以神通从一佛土至一佛土游行听法，精进令诸佛欢喜，并于如来现证菩提后不久祈请转法轮，此为第六。
舍利子，如是一生所系菩萨摩诃萨，乃至于种种佛土中转法轮之间，虽入禅定三昧等，然不因彼力生于长寿天中，而生兜率天宫，复为利益众生降生此赡部洲人间，现证菩提后于种种佛土中转法轮，如圣者弥勒菩萨是也，此为第七。
舍利子，如是已得六神通菩萨摩诃萨，乃至从一佛土至一佛土之间，以神通力不生三界天人之中，而生于清净佛土，令诸佛世尊欢喜，此为第八。
舍利子，如是已得六神通菩萨摩诃萨，乃至于无声闻缘觉乘声闻之佛土中从一佛土至一佛土之间，以神通力生于清净佛土，此为第九。
舍利子，如是乃至从一佛土至一佛土之间，生于无量寿佛土，成熟众生及佛法，此为第十。
舍利子，如是菩萨摩诃萨，乃至生于诸佛世尊所住处之间，以神通力往无三宝音声世界，于彼宣说具三宝音声之法，由宣说三宝功德令彼众生生起欢喜，使彼众生得生诸佛所住世界，此为第十一。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ཏུ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ བྱེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྐྱེས་ནས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཐོབ་ནས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ བསྒོམས་ཏེ་ཁམས་གསུམ་དུ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་བཅུ་གཉིས་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་དག་།དང་པོ་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་ནས།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས། རིང་པོ་མ་ལོན་པར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བསྐལ་པའི་ལྷག་མར་གནས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ས་དང་པོ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་ མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཅུ་བཞི་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འདོང་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་འཁོར་མང་པོ་དང་བཅས་པར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བལྟ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འདོང་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཅོ་ལྔ་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་དག་ཡང་དང ཡང་དུ་རྣམ་པར་མནན་ཅིང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐབས་མཁས་པས་ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་བཅུ་དྲུག་པའོ།

舍利子，如是菩萨摩诃萨从初发心以来，乃至于彼等处亦有利益众生之事为止，是说生于清净佛土获得初地后，获得禅定、三摩地、等至，修习菩提分法及佛法，虽不生三界而有利益三界众生者，此为第十二。
舍利子，如是行六波罗蜜多的菩萨摩诃萨，以初发心即入无过失菩萨位，获得不退转地者，是说圆满六波罗蜜多获得初地后，不久即证得第八不退转地者，此为第十三。
舍利子，如是菩萨摩诃萨以初发心乃至住于余劫者，是说获得初地后即现前成佛转法轮，令众生成熟后入涅槃，正法亦得久住者，此为第十四。
舍利子，如是菩萨摩诃萨以初发心乃至为清净佛土而往者，是说获得初地后，圆满般若波罗蜜多瑜伽，与众多菩萨眷属瞻仰诸佛世尊，为成熟众生及清净佛土故，从一佛土往诣另一佛土者，此为第十五。
舍利子，行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨乃至具足方便善巧者，数数压伏并入此等禅定、无量、三摩地、等至者，是说住于无分别般若波罗蜜多，为显示于禅定三摩地得自在故，以方便善巧顿入等至者，此为第十六。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་ཞིང་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ཀྱང་དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པར་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་ དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བཟོད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐོབ་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་མི་གནས་པར་དེ་དག་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་ནུས་པ་ཉིད་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བཅུ་བདུན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ཤིང་། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་ དེ།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ནས། བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ པ་སྟེ།དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་ཕོ་བྲང་དུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས། དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་རིས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་སུ་དག་པར་མཛད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་ པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ནི་ཚེ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དག་།ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ཞིང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ཀྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ སྟེ།དེ་ནི་བཅུ་དགུ་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་མྱུར་དུ་མངོན་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ན་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བསྐུལ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་ཏེ། བསྐལ་པ་ གྲངས་མེད་ཚད་མེད་པ་འདས་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉི་ཤུ་པའོ།

舍利子，如是菩萨摩诃萨获得四念住等，乃至应知彼等不退转为止，虽以具足菩提分法及佛法，并以熟习智慧了知预流果等，然不现证彼等，而安立其他众生于彼等道果，
所谓声闻缘觉获得果位之智慧，即是菩萨摩诃萨之忍，即声闻缘觉获得预流等果位之智慧，菩萨虽得彼智慧，然因获得无生法忍，不如声闻缘觉住于预流等果位而了知彼等，能成熟众生及清净佛土，是名为忍。此为第十七。
舍利子，如是菩萨摩诃萨住于六波罗蜜，亦有清净兜率天处者。舍利子，应知彼等菩萨摩诃萨为贤劫者，即示现住于无分别六波罗蜜，于此贤劫中现证菩提者亦有。所谓清净兜率天处，即于此贤劫中，于兜率天宫现证菩提已，清净兜率天众生世间及器世间。此为第十八。
舍利子，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多，乃至应知彼等一生所系为止，即一生所系菩萨，具足声闻缘觉及诸佛法，为成熟众生故，以熟习智慧通达，然不如声闻缘觉现证。此为第十九。
舍利子，如是菩萨摩诃萨行六波罗蜜等，乃至经无量无数劫当证无上正等菩提为止，有诸菩萨不速证菩提，而行六波罗蜜，为众生利益久住轮回，劝请众生趣向无上菩提，清净佛土已，经无量无数劫，乃证无上正等菩提，如圣文殊师利童子等。此为第二十。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ཤིང་། བདག་ཉིད་ ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་སྡོམ་པ་ལ་གནས་ནས།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སྡོམ་པ་དེ་ལ་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་གོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ ངན་སོང་གི་ལམ་གསུམ་པོ་རྒྱུན་གཅོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འདོང་ཞིང་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་རྒྱུན་གཅོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉི་ཤུ་གཉིས་ པའོ།།ཤར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་སྐྱོན་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ཤིང་། སྦྱིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཅི་འདོད་པའི་དངོས་པོས་ཚིམ་པར་བྱས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ཉིད་ལ་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ཀྱང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷུར་བླངས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་ དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཉི་ཤུ་བཞི་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གནོད་སེམས་མེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཀྱང་། བཟོད་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷུར་བླངས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མངོན་པར་བརྩོན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷུར་བླངས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཉི་ཤུ་དྲུག་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདོད་པ་ལ་དབེན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་སེམས་གཡེངས་ པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷུར་བླངས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་ལ་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉི་ཤུ་བདུན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།ངན་སོང་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་བཟླ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཤེས་རབ་འཆལ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལྷུར་བླངས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུར་སྤྲུལ་ཏེ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ངན་སོང་ལས་བཏོན་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པའོ།

舍利子，如是菩萨摩诃萨住于六波罗蜜多，从'如是'乃至'不作损害性的身业、语业、意业'为止，是说有些菩萨住于六波罗蜜多，自身安住于身语意三律仪，也令诸有情安住于此律仪，此为第二十一。
舍利子，如是菩萨摩诃萨，从'如是'乃至'断除诸有情三恶道之相续'为止，是说有些菩萨为利有情从一佛刹往诣另一佛刹，并断除三恶道相续，此为第二十二。
舍利子，如是菩萨摩诃萨，从'如是'乃至'圆满无过失之生活资具'为止，是说有些菩萨住于六波罗蜜多，以布施令诸有情如愿满足，并令诸有情安住于布施，此为第二十三。
舍利子，从'如是'乃至'令诸有情安住于身语意律仪'为止，是说有些菩萨虽住于六波罗蜜多，但尤重持戒波罗蜜多，并令诸有情安住于戒律仪，此为第二十四。
舍利子，从'如是'乃至'令安住于无害心'为止，是说有些菩萨虽圆满六波罗蜜多，但尤重安忍波罗蜜多，并令诸有情安住于安忍波罗蜜多，此为第二十五。
舍利子，从'如是'乃至'令安住于精进'为止，是说有些菩萨虽圆满六波罗蜜多，但为对治懈怠有情而尤重精进波罗蜜多，并令诸有情安住于精进波罗蜜多，此为第二十六。
舍利子，从'如是'乃至'令安住于远离欲望'为止，是说有些菩萨虽圆满六波罗蜜多，但为对治散乱心的有情而尤重禅定波罗蜜多，并令诸有情安住于禅定波罗蜜多与远离欲望，此为第二十七。
舍利子，从'如是'乃至'为令超离一切恶趣而说法'为止，是说有些菩萨虽圆满六波罗蜜多，但为对治愚痴有情而尤重般若波罗蜜多，以般若力化现如来身，宣说种种法要，令诸有情出离恶趣并安住于般若波罗蜜多，此为第二十八。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ཤ་སྟག་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་སྤྲུལ་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་།སངས་རྒྱས་རྣམས་མཉེས་པར་བྱེད་དེ་དེར་ཆོས་མཉན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མཐོང་ནས། བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་བས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བྱའོ། །དེར་ཚེ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཤ་སྟག་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཉི་ཤུ་དགུ་པའོ། །ཕྱོགས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དོན་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲེས་ནི་སུམ་ཅུའོ། །ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲེས་ནི་སུམ་ཅུ་གཅིག་པའོ། །བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲེས་ནི་སུམ་ཅུ་གཉིས་ པའོ།།བྱང་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་འགྲེས་ནི་སུམ་ཅུ་གསུམ་པའོ། །ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་འགྲེས་ནི་སུམ་ཅུ་བཞི་པའོ། །ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་འགྲེས་ནི་སུམ་ཅུ་ལྔ་པའོ། །ནུབ་བྱང་གི་ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་འགྲེས་ནི་སུམ་ཅུ་དྲུག་པའོ། །འོག་གི་ ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲེས་ནི་སུམ་ཅུ་བདུན་པའོ།།སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲེས་ནི་སུམ་ཅུ་བརྒྱད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཡིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་བྱས་ཏེ། ལུས་བལྟ་ན་སྡུག་ལ་དབང་པོ་གསལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་ལ། སྤྱོད་ལམ་ མཛེས་པས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་དུ་འོང་བར་བྱས་ཏེ།སྐྱེ་བོ་ཀུན་དེ་ལ་མོས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་སུམ་ཅུ་དགུ་པའོ། ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཞན་མི་སྨོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་བདག བསྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བདག་དེ་ལྟར་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་སྐྱོན་མེད་ཀྱང་།བདག་ལ་མི་བསྟོད་གཞན་ལ་མི་སྨོད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཞི་བཅུ་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནས།ལོག་པར་འགྲོ་བ་དང་ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུས་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཞི་བཅུ་གཅིག་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ནམ་ཡང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་མི་གཏོང་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལྷུར་བླངས་ནས་ས་དང་པོ་ ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བ་བཅུ་ལ་འགོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཞི་བཅུ་གཉིས་པའོ།

舍利子，如是菩萨摩诃萨从'菩萨摩诃萨'乃至'有唯一生补处菩萨'之间，有些菩萨化现为佛身，令众生成熟，令诸佛欢喜，于彼处听法，见彼佛土功德已，发愿'我当成就较此更广大殊胜之佛土'。于彼处有唯一生补处菩萨出生，此为第二十九。其余方向亦同此义，南方为第三十，西方为第三十一，北方为第三十二，东北方为第三十三，东南方为第三十四，西南方为第三十五，西北方为第三十六，下方为第三十七，上方为第三十八，有些菩萨如是等，此为结语。
舍利子，如是菩萨摩诃萨行六波罗蜜时，从'菩萨摩诃萨'乃至'应学清净意'之间，有些菩萨具足三十二大士相，身相端严，诸根明净，威仪优美，令一切众生欢喜，以众生对其信解之善根及往昔愿力，令众生以三乘而般涅槃，此为第三十九。
舍利子，如是菩萨摩诃萨从'菩萨摩诃萨'乃至'有不诽谤他人者'之间，有些菩萨行六波罗蜜，清净诸根已，为对治自赞毁他之众生，虽自身诸根清净无过，然不自赞不毁他而令众生成熟，此为第四十。
舍利子，如是菩萨摩诃萨从初发心以来，乃至'有不堕邪道恶趣者'之间，有些住初地菩萨安住布施波罗蜜、持戒波罗蜜，以此二波罗蜜果报，不受贫穷苦及恶趣苦而精进利益众生，此为第四十一。
舍利子，如是菩萨摩诃萨从初发心直至未得不退转地之间，有永不舍离十善业道者，有些菩萨精勤十善业道而得初地，并令众生安住十善，此为第四十二。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྦྱིན་པ་དང་ངག་སྙན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྡུད་ པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷུར་བླངས་ཏེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་བཅུ་ལ་བཀོད་དེ། བསྡུ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྡུད་ པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་བཞི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་། མཆོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རིམ་གྲོ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། ཕུ་དུད་དང་། མཆོད་པ་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷུར་ལེན་ཅིང་། ཚེ་རབས་དུ་མར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་གནས་ཏེ། མཐུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས རྒྱས་མང་པོ་མཉེས་པར་བྱེད་ཅིང་།མཆོད་པ་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཞི་བཅུ་བཞི་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་སྣང་བ་དེ་དང་ནམ་ཡང་བྲལ་ བར་མི་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ཤིང་ཆོས་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་བསལ་ཏེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཞི་བཅུ་ལྔ་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དར་ཞིང་འཕེལ་བའི་རིམ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཉིད་ལས་གླེང་བསླངས་ནས། ཆོས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་།ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་མི་བྱའི། དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་གོ་སྐབས་མི་དབྱེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དོན་དང་ཚིག་དེ་ཉིད་ལས་གླེངས་ཏེ། ཆོས་ རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ལུས་དང་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ལུས་ དང་ངག་ཡིད་གསུམ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་དམིགས་པ་དང་།དེ་དག་གིས་བྱ་ཞིང་བརྩམས་པའི་ལས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་ཡིན་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་འདྲ་བར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ནི།ལུས་གང་དང་། ངག་གང་དང་། ཡིད་གང་གིས་འཇུངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཇུངས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་ཡིད་ གསུམ་མི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ།

舍利子，如是菩萨摩诃萨，从'如是'至'以布施和爱语摄受众生'之间的内容是：有些菩萨精进于布施波罗蜜多和持戒波罗蜜多，成为转轮圣王后，令众生安住于十善业道，以二摄法摄受众生。这是第四十三。
舍利子，如是菩萨摩诃萨，从'如是'至'以一切资具及种种供养恭敬承事供养诸佛世尊'之间的内容是：有些菩萨精进于布施和持戒波罗蜜多，多生世中住于转轮王位，以大威力令十方诸佛欢喜并作供养。这是第四十四。
舍利子，如是菩萨摩诃萨住于六波罗蜜多，从'如是'至'永不离开法光明'之间的内容是：有些菩萨安住于六波罗蜜多，以说法驱除众生无明黑暗，令其成熟后现证菩提。这是第四十五。
舍利子，'此是菩萨摩诃萨从佛法中如实生起'的含义是：上述如是菩萨是从佛法中兴盛发展的次第。
舍利子，因此'菩萨摩诃萨'等，是从彼等菩萨引出，为开启广说法义的机会而说。'有过失的身语意业'在此处不是指罪恶不善业，而是指有所缘的身语意三业称为有过失，因为有所缘是菩萨行般若波罗蜜多的过失，故不应开启如是机会。
说此语已，具寿舍利子向世尊如是请问等，是从彼义语中引出，为开启广说法义的机会而问'何为有过失的身语意三业'。
世尊开示等，是显示何为身语意三业的过失：执著身语意三者为实有，执著彼等所作所为的业为实有，因为这是菩萨的过失，应如过失般断除，故称为过失。
舍利子，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，'以何身、何语、何意生起悭吝心'等，显示不执著生起悭吝等六波罗蜜多违品的身语意三者。




།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ ལུས་དང་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་འབྱུང་བ་དང་།ཅིའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྐྱེད་པ་ཙམ་དུ་ནི་ཤེས་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གནས་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལུས་དང་ངག་ཡིད་ གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱོན་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕྱས་སུ་འགྱུར་བའམ། སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ངོ་ཞེས་ བྱ་བ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་དག་པར་བྱེད་ཅིང་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱོན་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྦྱོང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི།ཆོས་ཉན་པའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ལུས་དང་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་ཇི་ལྟར་སྦྱོང་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་ཡིད་གསུམ་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པ་ཉིད་གནས་ངན་ལེན་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད།དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལུས་དང་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྐྱོན་མེད་པ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་དགེ་བ་བཅུ་ལ་གནས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་མི་སྐྱེ་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་ཡང་། ལུས་དང་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྐྱོན་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ཞིང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ ཞེས་བརྩོན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ཞིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་ དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་མ་གཏོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གཞན་གང་ཞིག་ཡོད་སྙམ་ནས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་མེད་ཅིང་། བླང་བ་མེད་པ་དང་། དོར་བ་མེད་པའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་ཡིད་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་བལྟ་སྟེ། དེ་དག་ལ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ལམ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

舍利子菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，从'身恶习生起'乃至'意业无过失'之间，是说明菩萨从身语意三门不生过失，以及为何不生过失的理由。'不应仅知意恶习生起，彼无所住'的意思是，菩萨从身语意三门不可能生起如此有所缘的过失。'恶习'和'过失'应当理解为羞辱或过错的异名。
'清净身恶习'的意思是，菩萨是在清净身的过失、令其消失，而不是生起如此过失。
'白言：世尊，云何菩萨摩诃萨清净身恶习'等，是为了断除听法众的疑惑，询问如何清净身语意三种恶习，并解释说身语意三者胜义中无所缘即是清净恶习。
'舍利子，复次菩萨摩诃萨从初发心以来，善持十善业道而住'等，是从世俗谛另外显示身语意三者无过失，说明菩萨得初地后住于十善，不生声闻缘觉之心而对一切众生生起大悲心，也是清净身语意三过失。
'舍利子，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多，清净菩提道'等，是显示精进的差别，说明有如是清净菩提道并圆满布施等六波罗蜜多。
'白言：世尊，何为菩萨摩诃萨菩提道'，是因为说有清净菩提道并行六波罗蜜多者，心想除六波罗蜜多外还有何菩提道而问。
'世尊告曰'乃至'如是于一切法无所缘，无取无舍'之间，是显示何为菩提道，说明不应观察身语意等以名言所说诸法为实有，于彼等无所缘即是得无上菩提之因，故称为菩提道。

།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལམ་དེ་ལྟ་བུས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་སུས་ཀྱང་ཐུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དེ་ལ་བདུད་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་སུས་ཀྱང་མི་ཚུགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཐུབ་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་ཅིས་ཀྱང་མི་ཚུགས་པའི་ཡོན་ཏན་མདོར་ བཤད་པ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་རློམ་སེམས་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ཡིན་ཏེ་སུས་ཀྱང་ཐུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་ སེམས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ།བདུད་དང་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པ་སུས་ཀྱང་མི་ཚུགས་ཤིང་བར་ཆད་བྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། རློམ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་སེམས་ཤིང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའམ་བསྙེམས་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ཏེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་མཐུ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཐེ་ཚོམ་འདྲིར་གཞུག་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ངན་སོང་རྣམས་སུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་མི་དབུལ་པོ་དང་དམན་པའི་ལུས་སུ་མི་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་ ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མངའི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བའི་རིགས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མངའ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ཡོན་ ཏན་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དག་ཀྱང་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོ་མཐོང་བ་དང་། དེ་དག་ལས་ཆོས་ཉན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་འགྲོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་མཐོང་བར་ནུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་དེ།ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།

舍利子，菩萨大菩萨以如是道修行六波罗蜜多并精进不懈者，无人能胜，此说明安住于一切法无所得的菩萨，魔及障碍者皆不能害。
问曰：世尊，菩萨大菩萨以何等方式修行者无人能胜？此是为广说上文所述不可胜之功德而开启之问。
世尊告曰：若菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，于色无所执著乃至于涅槃无所执著时，菩萨大菩萨以六波罗蜜多增长，无人能胜。此说明于有为法及无为法皆不作实有想时，魔及外道等任何人皆不能害，不能为障。执著即是认为有实在之事物而依止或傲慢。
舍利子，复次菩萨大菩萨住于六波罗蜜多，圆满一切智智乃至有如是不受持如是身者。此为显示一切智智广大威力故，令长老舍利子启问之机会。说明有些菩萨圆满一切智智时不生恶趣，不生贫穷下贱身。
尔时，具寿舍利子白佛言乃至如是不受持如是身之一切智智为何？此问既然一切智智唯佛所有而菩萨无有，则菩萨所有之智慧为何？
世尊告曰乃至亦见佛土功德差别。此说明八地以上菩萨能见十方诸多如来，从彼闻法，与菩萨僧伽为伴，能见清净佛土。如是智慧为一切智智之主要因故，说具有一切智智。

 །ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་ནི།སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ། ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ ལྡན་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་ཅིང་བསྒོམ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་བ་དང་།དངོས་པོར་མི་དམིགས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།མིག་ལྔ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་སྤྱན་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྩོན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། སྔར་སྤྱན་ལྔ་བསྟན་ པ་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱན་ལྔར་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པས་ལན་གཉིས་སུ་ཟློས་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤའི་མིག་གིས་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ མཐོང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤའི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤའི་མིག་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་མཐོན་དམན་དང་། ཡོན་ཏན་ཆེ་ཆུང་གི་རིམ་པ་ ལས།ལ་ལའི་ཤའི་མིག་གིས་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཚུན་ཆད་མཐོང་། ལ་ལས་ནི་དཔག་ཚད་སྟོང་མཐོང་། ལ་ལས་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་མཐོང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། མདོར་ན་དངོས་པོ་གཟུགས་ཅན་དུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་ པར་མཁྱེན་པ་འཇུག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤའི་མིག་ཅེས་བྱའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷའི་མིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལྷའི་མིག་ ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷའི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཤད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷའི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་རིས་ཀྱི་ལྷའི་མིག་ཅི་འདྲ་བ་དང་དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ལྷ་དེ་ དག་གི་བསམ་གཏན་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། ཚེ་འཕོས་པ་རྣམས་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷའི་སྤྱན་ཅི་འདྲ་བ་དང་། དེའི་སྤྱོད་ ཡུལ་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་པ་སྟེ། མདོར་ན་འདུས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་ཐམས་ཅད་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་ཅིང་མཁྱེན་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།

智慧如是具足的菩萨摩诃萨，名为不生佛之智，能圆满佛之诸法，乃至不见佛之诸法，若具如是智慧，则于世俗中修行诸法，于胜义中不生实智，不见实，不见有之功德。舍利子如是菩萨摩诃萨，行般若波罗蜜多时，得五眼，具足修习，名为菩萨具五眼，前说五眼者，于如来五眼时说，于此说菩萨五眼时说，故无二说之过。舍利子之子菩萨摩诃萨，以慧眼见百量，舍利子之子菩萨摩诃萨，名为菩萨慧眼清净，乃至菩萨慧眼说，菩萨地高下，功德大小次第，舍利子之子以慧眼见百量，舍利子见千量，舍利子见三千大千世界，略说一切色法无碍智入，名为菩萨慧眼。舍利子之子大王四种类天眼，名为菩萨慧眼，舍利子之子菩萨摩诃萨，名为菩萨天眼清净，乃至菩萨天眼说，菩萨天眼清净，欲与色界天类天眼如何，彼等之所行境，彼天之禅定与等持，十方众生之生与死无碍知，欲与色界天等菩萨天眼如何，彼之所行境不能知。舍利子之子菩萨摩诃萨，名为慧眼具足，舍利子之子菩萨摩诃萨，名为菩萨慧眼清净，乃至菩萨慧眼说，菩萨慧眼清净，略说诸法名等，慧眼无碍入知，慧眼清净。

 །ཤ་ར དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་མིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལྟར་ན་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་བཤད་པ་སྟེ། འཕགས་ པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་།སའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མཁྱེན་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་འདི་ནི་དད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་བྱའོ། །གང་ཟག་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་བྱའོ། །གང་ཟག་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་སྟེ། གང་ཟག་ འདིའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཉན་ཐོས་ཀྱི་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ནས། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ་དེ་ ལྟ་བུ་ཤེས་པའོ།།དབང་པོ་ལྔས་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ཐོབ་པའི་མཐུས་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་མོད་ལ་གཞན་གྱིས་ བར་མ་ཆོད་པར་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ ཤེས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན། འཕགས་པའི་ས་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་སྔོན་མ་ཐོབ་ཅིང་མ་མཐོང་བ། ཐོབ་ཅིང་མཐོང་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་སྤངས་ཏེ།དེ་དག་ལས་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བས། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ བསྙེམས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ན། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཆོས་གསུམ་སྤོང་སྟེ། དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཚོགས་པ་ལ་ བདག་གཅིག་པུ་རྟག་པར་བལྟའོ།།ཐེ་ཚོམ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་བསྙེམས་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་དཀའ་བ་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ཙམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཐོབ་པར་འཛིན་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་གསུམ་གྱིས་གྲོལ་ཞིང་ཐར་པར་མ་འགྱུར་གྱི་འཁོར་བར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་འདི་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གང་ཟག་འདི་ནི་རྒྱུན་དུ ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

从'舍利子菩萨大菩萨法眼'这句开始，直到'如是舍利子菩萨大菩萨的法眼是清净的'为止，解说菩萨的法眼。即圣声闻们断除烦恼、了知地位次第等，以及菩萨们的行为、威力、功德等诸法的智慧称为法眼。
其中'此人随信行'是指圣声闻补特伽罗中钝根随信行者。'此人随法行'是指利根随法行者。'此人住于空性，此人的五根将由空性解脱门而生'是指有些声闻补特伽罗安住于空性解脱门三摩地，获得信等五根，知晓如是之人。
'由五根获得无间三摩地'是指由获得信等五根的力量，获得为证得预流果而修习的三摩地。因为在那个三摩地的刹那间无间断地获得预流果，所以称为无间三摩地。
'由无间三摩地生起解脱智见'是指获得预流果时称为解脱智见。获得预流果时，因为证得并见到先前未得未见的圣者之地和无漏法，所以也称为见道。在那见道中断除障碍和违品，获得从彼等解脱的智慧，称为生起解脱智见。
'由解脱智见，将彻底断除萨迦耶见、疑惑、戒禁取三种结缚'是指如是获得预流果时，断除三种结缚。其中萨迦耶见是指将五蕴无常聚合视为唯一常恒的我。疑惑是指对圣谛犹豫不决。戒禁取是指执着仅仅守持戒律和苦行就能获得涅槃。因为这三法不能解脱，反而会束缚轮回而生死，所以称为三结。
'此人称为预流'是指如是具足上述功德的如是补特伽罗即是预流果，了知如是。如是了知即是菩萨法眼的含义。

 །དེས་བསྒོམ་པའི་ལམ་རབ་ཏུ་ཐོབ་ནས། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ངན་སེམས་རབ་ཏུ་སྲབ་པར་བྱེད་དེ། གང་ཟག་འདི་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡན་ཆད་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་ཞིང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ལ་ བསྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཞེན་པ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱའོ། །ངན་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པར་སེམས་པའོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་ ལམ་ལ་གནས་ཤིང་།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་སྤོང་བར་སྦྱོར་བའི་གང་ཟག་དེ་མི་དང་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་ཅིག་སྐྱེས་ཏེ། དེ་ཕན་ཆད་མི་དང་ལྷའི་ནང་དུ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལམ་དེ་ཉིད་དེ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་ནས། འདོད་པའི་ འདོད་ཆགས་དང་།གནོད་སེམས་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ། གང་ཟག་འདི་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ཚེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སྲབ་མོར་བྱས་པ་དེ་དག་མ་ལུས་པར་སྤོང་བ་ནི། སླར་ལྷ་དང་མིའི་ ནང་དུ་མི་སྐྱེ་བས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལམ་དེ་ཉིད་དེ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། གང་ཟག་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུས་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་རྒོལ་བ་སྤངས་པས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྙོམས པར་འཇུག་པ་བཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་པའོ།།མ་རིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །ང་རྒྱལ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ཉིད་བསྙེམས་པའོ། །རྒོད་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ པའི་ཚེ།ཞི་གནས་ཀྱི་ཤས་ཆུང་ཞིང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤས་ཆེ་བས་སེམས་གཡེང་བ་སྟེ། སྐྱོན་དེ་རྣམས་སྤངས་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ། གང་ཟག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་གི་རིམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཤེས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཟག་འདི་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་ཟག་འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཏེ་ བསྒོམ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།གང་ཟག་འདི་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གང་ཟག་འདི་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་ བཤད་པའི་དོན་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།ཁྱད་པར་དུ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཏེ་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ནས། དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

他获得修道后，使欲界贪欲和恶意变得极其微薄，此人称为一来者。这是说，获得预流果后，从安住见道以上称为修道。为了使无漏法如实了知并且断除违品，反复修习称为修道。
欲界贪欲是指对欲界贪欲境界的执著称为欲界贪欲。恶意是指以嗔心想要损害其他众生。
如是安住修道中，精进断除贪欲和嗔恚二者的补特伽罗，在人天中转生一次，此后不再生于人天中，称为一来者。
他更加精进修习此道，获得断除欲界贪欲和害心，此人称为不还者。这是说，安住修道时一来者将贪欲和嗔恚变薄后，完全断除它们，由于不再生于人天中故称为不还者。
他更加精进修习此道，所谓色界贪欲等，表明阿罗汉的因，即通过断除色界和无色界的贪欲、无明、我慢和掉举而获得阿罗汉果。色界和无色界的贪欲是指贪著色界四禅和无色界四等至的禅定之味。
无明是对禅定和等持的无知障。我慢是对这些禅定和等持的傲慢。掉举是在禅定和等持中入定时，由于止少观多而心散乱。断除这些过失而远离三界烦恼者称为阿罗汉补特伽罗。了知如是补特伽罗次第即是菩萨们的法眼。
从'此人安住无相'乃至'此人是阿罗汉'如前所说，特别是安住解脱门无相三摩地而修习而已。
从'此人安住无愿'乃至'此人是阿罗汉，舍利子，这是菩萨摩诃萨清净法眼'如前所说的意义，特别是安住无愿三摩地而获得从预流果乃至阿罗汉果而已。了知如是即是表明菩萨们的法眼。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ།ཀུན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་དུ།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཤེས་པས་དབང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཤེས་པ་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཀུན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་མིག་གིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་སེམས་ དང་པོ་བསྐྱེད་པ་སྟེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ས་དང་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཤེས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ ལུང་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལྟར་ན་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་རྣམས་ ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ།ཤེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ནས་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་པ་ སྟེ་སངས་རྒྱས་སུ་མ་གྱུར་པ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་རྒྱུས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཞེས་ བྱའོ།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མིག་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་འདོད་པ་དང་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མིག་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་བསླབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱན་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཐོབ་པ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་པས་ཐོབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ནང་དུ་སྤྱན་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དགེ་ བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ།

舍利子，复次，菩萨大菩萨于任何缘起法，皆知是灭法，从此乃至'舍利子，此是菩萨大菩萨清净法眼'为止。于胜解行地中，世间及出世间诸生法，皆知是灭法，由此获得五根等，如是智慧亦是菩萨清净法眼。此中所说缘起法即是生法之义。
舍利子，复次，菩萨大菩萨以法眼见：此菩萨大菩萨初发心，修行布施波罗蜜多，乃至'舍利子，此亦是菩萨大菩萨清净法眼'为止。此说明初地菩萨之行与功德，如是智慧亦是菩萨清净法眼。
舍利子，复次，菩萨大菩萨见：此菩萨大菩萨得无上正等正觉授记，乃至'如是舍利子，是为菩萨大菩萨清净法眼'为止。此说明二地以上诸菩萨之自性、行为及功德，如是智慧亦是菩萨清净法眼。
舍利子，此菩萨大菩萨发菩提心后，入金刚喻三昧，乃至'舍利子，菩萨大菩萨于无上正等正觉现前证悟佛陀清净眼'为止。此说明菩萨清净佛眼。虽未成佛，称为菩萨佛眼，是因于十地中清净修习而获得佛眼功德，故称菩萨佛眼。
舍利子，如是菩萨大菩萨欲清净、欲获得五眼，乃至'修学此五眼之菩萨大菩萨，当证无上正等正觉'为止。此说明菩萨五眼之获得皆由修行六波罗蜜多而得。若问其故，即以此等说明六波罗蜜多中摄一切善法，包括五眼等之理由。

།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་ལ་ཞིག་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ནང་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། སུ་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་ དུ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བའམ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཏུ་འཐོབ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་བཤད་པ་སྟེ། སྔར་མངོན་པར་ཤེས་པ་བཤད་པ་ནི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྟེ་མདོར་བསྟན་པའོ།།སྐབས་འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་སའི་རིམ་པ་ལ་མཐོན་དམན་དང་།སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་གམ། གཉིས་སམ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་ བསྟན་པ་སྟེ།མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཡང་སྒྲོ་མི་འདོགས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པར་ཡང་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པ་ མེད་པའི་སེམས་ཉེ་བར་བཟུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཏོང་བ་པོ་དང་ལེན་པ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་རྫས་གསུམ་ཆར་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་ཞེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པ་དང་། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་སྦྱིན་པ་ བྱས་ན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས། ལམ་ཡོད་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡང་ཡོད་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་པ།འགག་པ་ན་ཡང་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

关于'舍利子，若有人正确地说'等句，是说明在六波罗蜜多中，般若波罗蜜多是最主要的。意思是说，若有人说一切善法都包含在般若波罗蜜多中，这就是正确的说法或真实的说法。
从'舍利子，修行此般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨将获得神通波罗蜜多'开始，到'以无上正等正觉而增长'为止，是解释菩萨的六种神通。前面所说的神通是如来的神通，那是略说。这一段则是显示菩萨们的神通，是广说。
从'舍利子，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，安住布施波罗蜜多'开始，到'以无来无去的执取，无所执取而清净一切相智道'为止，是说明有些菩萨因地位高低和行为广狭的差别，有的圆满完成全部六波罗蜜多，有的则完成一个、两个或三个等波罗蜜多。
'超越边际即空性'是指远离增益和损减两边，即胜义谛中不增益实有，世俗谛中也不损减为无。
'以无执著心执取'是指对施者、受者和布施物三者都不执著实有。
如此不增益也不损减，以三轮清净而行布施，就能清净一切相智道，即是说能清净菩提道。其他持戒等剩余波罗蜜多也应当如理类推。
'执取无来无去'是说，因为提到'一切相智道'，为了遮遣认为有道、有来去的想法，所以说'无来无去'。一切法生时无所从来，灭时无所去处，如此通达无来无去即是清净菩提道。

 །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ལས་གདགས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ལས་གདགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་སྨོས་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཟླས་བསྒྲུབས་ཏེ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།དེ་ནི་བརྒལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་མེད་དོ། །མ་བརྒལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ཏེ། དེ་དག་ལས་ ཐར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་མེད་དོ། །སྦྱིན་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་འཆལ་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་།དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཅར་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཏུ་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྤྱོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་མ་གོས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུམ་སྐྱེས་པ་ནི་སྤྱོས་ཞེས་བྱ་བར་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏེ། སྤྱོ་བར་བྱ་བ་དང་། སྤྱོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྤྱོ་བའི་དངོས་པོ་གསུམ་ཆར་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། རློམ་སེམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རློམ སེམས་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་དོན་སྟོན་པས།དེ་ལ་སྤྱོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རློམ་སེམས་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཡོན་ ཏན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དག་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཡོན་ཏན་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཤད་པས། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་གྱུར་པ་བསྟན་པའོ།

关于布施是从执取而假立的这句话乃至智慧是从邪慧而假立的这句话之间，所说的布施等六波罗蜜，在胜义中并非实有，而是在世俗中以布施等的违品—吝啬等的对治而假立而已。
'已度过'无有增上慢，'未度过'无有增上慢这句话的意思是，断除布施等的违品—吝啬等，不会认为已从彼等解脱，因为吝啬等在胜义中本不存在。
从'行布施'无有增上慢，'不行布施'无有增上慢这句话乃至'具邪慧'无有增上慢这句话之间，是说布施等六波罗蜜及其违品—吝啬等六者，因为在胜义中皆无实体，所以不作如是想。
'已赞叹'无有增上慢等，是说不为世间八法所染。为什么呢？'舍利子，生起赞叹'无有增上慢等说明其理由，意思是因为所赞、能赞、赞叹事三者在胜义中皆未生起，所以不作如是想。
为什么呢？因为般若波罗蜜多能断除一切增上慢的缘故。这是说明般若波罗蜜多能断除一切增上慢的意义，所以修习般若波罗蜜多的菩萨不会生起如是增上慢。
'舍利子，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时所具功德，一切声闻缘觉皆无'这句话，是说菩萨行般若波罗蜜多时，成熟有情、清净佛土等下文所说的功德，声闻缘觉皆不具足。
那些功德是什么呢？从'成熟有情'乃至'如是行者不会从无上正等正觉退转'。
从'宣说此般若波罗蜜多教法时'乃至'发无上正等正觉心'，是说由宣说此般若波罗蜜多而成熟有情。

།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཞལ་འཛུམ་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕྱི་མའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྒྱན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤ་སྟག་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ནི།འཁོར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་བཤད་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཽད་གལ་ཆེན་པོའི་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐུབ་པ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་ཤིང་བསྟོད་པ་སྟེ། རབ་དང་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བཟང་བར་བསྟོད་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི།མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རིགས་ཀྱི་བུ་དག་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ ཕན་པ་དང་།བདེ་བའི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་ གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྦྱིན་པ་སྔར་ཡོངས་སུ་བཏང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ད་ལྟའི་དུས་ན་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་གཏོང་བའོ། །ཡོངས་སུ་གཏང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིས་ཡོངས་སུ་གཏང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་སླད་དུ་མི་ མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ།།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དང་། གཏོང་བ་དང་གཏང་བར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དུས་གསུམ་དུ་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་གཟུགས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་མི་མཉམ་པ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཉམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་བལྟ་ བས་མི་ངོམས་པའོ།།ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་བྲལ་བའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་པའོ། །འདུ་བྱེད་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མི་སྟོན་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡེ་ ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བུའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་སུ་ལ་ཡང་མེད་པས་མི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས། ཕུང་པོ་ལྔ་མི་མཉམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ དང་མཉམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

从'其时世尊现微笑'这句开始，到'未来将出现名为庄严王如来、应供、正等正觉'这句为止，是宣说授记众眷属将成熟，获得无上菩提。
从'具寿舍利子和具寿大目犍连'这句开始，到'此般若波罗蜜多是菩萨摩诃萨不可战胜的波罗蜜多'这句为止，是赞叹称扬般若波罗蜜多的功德。其中'殊胜'等词，仅是赞美的异名而已。
从'世尊，行持此般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨们，施予了无等等布施'这句开始，到'善男子们，因此菩萨摩诃萨是为利益一切众生的安乐而趣入'这句为止，是宣说赞叹行持般若波罗蜜多的菩萨们的功德。
'施予了无等等布施'是指过去时已经施予了三轮清净的布施之义。'正在施予'是指现在时正在以三轮清净而行布施。'将要施予'是指未来时将要施予。'因此圆满了无等等布施波罗蜜多，已经圆满，正在圆满，将要圆满'是指无等等布施已施予、正在施予、将要施予的果报，布施波罗蜜多在三时中圆满的开示。
同样也应当如理配合持戒波罗蜜多等。
关于'将获得无等等色'等，是说如来的色、受等五蕴与世间人、声闻、缘觉的五蕴不相等，将获得如此无等的平等，这样解释。如来之色庄严具足相好，令人视之无厌。受是远离苦乐的舍受。行是无有造作善、不善、无记的任运而成。识非是了别境的对象，而是任运智慧的自性。如是五蕴，世间人、声闻、缘觉等任何人都没有，故称无等。行持般若波罗蜜多的菩萨将获得与如此无等相等的意思。

།ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཕུང་པོ་ལྔས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ཕུང་པོ་ལྔར་བསྟན་ཏོ། ཕུང་ པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སུས་ཀྱང་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་ཤིང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་མི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ནས། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ནས། བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡོད་ན།མིའི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་དང་གཞན་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པ་དང་།སྤྱོད་དུ་བཅུག་པས་དེའི་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མཐོ་རིས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བྲལ་བའི་བདེ་བ་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་ཚེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་དང་ལེགས་པར་བྲལ་བའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་བྲལ་བ་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཞལ་གྱི་སྒོ་ནས་ལྗགས་ཀྱི་དབང་པོ་བཀྲམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུའི་ལེའུ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འོད་འཕྲོ་བ་དགྱེ་བ་མཛད་དེ། སྔར་འོད་འཕྲོ་བ་བཀྱེ་བས་འཁོར་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་མ་རྣམས་འོད་འཕྲོ་འདིས་བསྡུས་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ཏེ་ལུང་བསྟན་པ་བཤད་པའོ། །དེ་ཡན་ཆད་དུ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར བརྩོན་པར་བྱ་བ་དང་།བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། བརྩོན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་དང་། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་གླེང་བསླང་སྟེ་ཞུས་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ཤཱ་རིའི་བུའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།ད་ནི་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་ཏེ་བཤད་པ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་མང་དུ་ཡོད་པར་གཟིགས ནས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྩོམ་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ།དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱ་བར་སྤོབས་པ་སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་དེའི་དོན་རྟོགས་པས། གོ་འཕང་མཐོན་པོར་འགྱུར་བ་ལ་འབྱུང་བ་ཞེས་ བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པའི་ཆོས་བཤད་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ལ་བྱའོ།

或者，如来是法身，虽然胜义谛中并非五蕴自性，但为调伏具有五蕴的众生，以圆满报身和化身示现为五蕴。这五蕴也无人能确定其就是这样的性相，不可思议即是无等，为获得如是无等，将获得与无等相等的色受等，此为所说。
现证无等相等菩提后，转无等相等法轮，即是说现证无上菩提后，转无上法轮。为何如此？'若有菩萨大菩萨，人世间将出现于世间'等，是显示赞叹菩萨功德的理由，即显示菩萨自己及令他人修行般若波罗蜜多，其果报将出现世间和出世间的善趣与涅槃圆满安乐。
'乃至真实离系乐'是说，涅槃时由于善离烦恼障和所知障二障，故称涅槃本身为真实离系乐。
尔时，世尊从面门伸出舌根等，直至舍利子品放光，如前放光摄受眷属后，以此放光摄受余众令其成熟并授记。
至此已说明何所精进、如何精进、精进者之性相及精进者之分类等，世尊已说，舍利子已启问。此为十万般若广释舍利子品第二。
今当说精进教授。其精进教授亦由圣者须菩提请问而说。见有众多众生将得成熟，尔时世尊告具寿须菩提言：'须菩提，于诸菩萨大菩萨宣说般若波罗蜜多，令诸菩萨大菩萨于般若波罗蜜多中生起如是法语之勇气。'所谓'于般若波罗蜜多中生起'，即是说由修行般若波罗蜜多并通达其义而成就高位。'法语'即是指下文所说的精进教授法。

 །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་དང་། ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་དང་། ལྷའི་བུ་དེ་དག་འདི་སྙམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཉན་པའི་ འཁོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ཉན་ཐོས་ཡིན་པས།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་འདི་རང་གི་བློས་སྟོན་ཏམ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་སྟོན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་སེམས་ཀྱིས་རྟོགས་ནས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱ་བ་འདི་ནི་བདག་གི་ཤེས་རབ་དང་སྤོབས་པ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་མཐུས་སྟོན་ ཏོ་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ། ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གནས་ཤིང་དགེ་སློང་གི་ཚུལ་གྱིས་ འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་པ་སྐད་བྱས་ནས། འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་མ་གུས་ཤིང་མ་དད་པར་འགྱུར་དུ་དོགས་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་གྱི། བདག་གི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐབས་ཀྱིས་སྟོན་པ་མཛད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་མཐུས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ཉིད་ལ་ཐབས་ཀྱིས་སྟོན་པ་མཛད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བའམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི། ཆོས་གང་གི་ ཚིག་བླ་དགས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་མིང་དང་བརྡར་གདགས་པ་ཙམ་གྱིས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དང་། ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དང་། གདམས་པ་བཞིའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བའམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་བདག་གིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།རབ་འབྱོར་གྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་ན་སུ་ཞིག་གང་ལ་གདམས་པར་བྱ་ཞེས་ཞུས་པའོ།

然后那些菩萨摩诃萨和那些大声闻以及那些天子这样想：这是说明听法眷属菩萨等他们这样想：'长老须菩提是声闻，仅仅了知声闻乘法而已，世尊让他宣说大乘法语，这是用自己的智慧宣说呢？还是依靠如来加持力宣说呢？'表明他们生起怀疑。
然后具寿须菩提以佛陀威力等，乃至对诸菩萨摩诃萨宣说般若波罗蜜多，非一切声闻缘觉之境界为止，是长老须菩提了知眷属们的心念后说道：'宣说此大乘法语并非我的智慧与辩才，而是依靠如来加持力与威力宣说。'
这位长老须菩提是大菩萨，从无数劫以来积累福德智慧资粮，获得甚深法忍，但为了住于声闻乘、以比丘形相调伏众生的缘故，示现声闻形相。若说是自己的言语，恐怕眷属中有些人会不恭敬不信受，因此说明'这是世尊的教言，不是我的言语'。
'舍利子，这是如来亲自以方便对诸菩萨摩诃萨宣说般若波罗蜜多'，是说如此以如来加持力与威力，让须菩提宣说法语即是方便宣说。
'世尊，所谓菩萨菩萨者，比如说菩萨或般若波罗蜜多，这是何法之假名？'等，是长老须菩提为开示四种教诫而请问：教诫仅以名言假立而精进、以无所缘众生而精进、以无所缘假名而精进、以无所缘一切法而精进。
'世尊，所谓菩萨或般若波罗蜜多，如是我实不见'等，是须菩提依胜义谛而请问：若胜义中菩萨与般若波罗蜜多无所缘，谁对何者教诫？

 །རབ་འབྱོར་འདི་ ལྟ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་དུ་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་མིང་ཙམ་སྟེ། མིང་དེ་ནི་ནང་ན་ཡང་མེད། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མེད། གཉིས་ཀ་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས།མིང་དང་བརྡར་བྱས་པའི་ཆོས་སུ་གདགས་པ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། མིང་དང་བརྡར་གདགས་པ་ཙམ་གྱིས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་དུ་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་མིང་ཙམ་སྟེ། མིང་དེ་ནི་ནང་ན་ཡང་མེད། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མེད། གཉིས་ཀ་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་བརྟེན་ནས་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ཕྱི་དང་ནང་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ན་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་མོད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིང་དང་བརྡ་ཙམ་དུ གདགས་པས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་མིང་དུ་གདགས་པའི་མིང་དེ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་ དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ། བཏགས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི། མིང་དང་བརྡ་ཙམ་དུ་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བཏགས་པ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བའམ། འགག་པ་མེད་དེ། མིང་དེ་ནི་ནང་ན་ཡང་མེད། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མེད། གཉིས་ཀ་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་དང སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་སྟེ།བཤད་ཅིང་སུན་དབྱུང་བ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིང་དང་བརྡར་ ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནང་གི་གཟུགས་ཞེས་མིང་དུ་བྱ་བ་ནི། ཆོས་སུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། གང་འདི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྩཝ་དང་། ཤིང་དང་། ཡལ་ག་དང་། ལོ་མ་དང་། འདབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་མིང་དང་བརྡ་ཙམ་དུ་ཐ་སྙད་ཀྱིས་གདགས་པ་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བའམ། འགག་པ་མེད་དེ། མིང་དེ་ནི་ནང་ན་ཡང་མེད། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མེད། གཉིས་ཀ་མེད པར་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅཝ་བརྒྱད་དང་། ནང་གི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིང་དང་བརྡར་ཐ་ སྙད་དུ་བཏགས་ཏེ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མིང་དང་བརྡ་ཙམ་དུ་བཏགས་ཏེ་གདམས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，须菩提，般若波罗蜜多、菩萨及菩萨之名称等，皆是名称而已。此名于内亦无，于外亦无，于二者皆无亦不可得。乃至须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应如是了知以名言施设之诸法。此段经文是教导仅以名言施设而精进。
如是，须菩提，般若波罗蜜多、菩萨及菩萨之名称等，皆是名称而已。此名于内亦无，于外亦无，于二者皆无亦不可得。以此，世尊依世俗谛与胜义谛二者而宣说。菩萨等胜义中虽于内外及非内外皆不可得，然于世俗中为成熟众生故，应以名言施设而教导开示。
如是，须菩提，譬如众生众生之名称，此名唯是假立。乃至如是须菩提，般若波罗蜜多、菩萨及菩萨之名称等一切，皆是假立而已。于假立之法中，除名言施设外，无生无灭。此名于内亦无，于外亦无，于二者皆无亦不可得。此段是说明外道虽将我、众生、补特伽罗等假立为实有，然于世俗谛中仅是名言施设为我、众生等。如是菩萨、般若波罗蜜多及菩萨之名称，虽于胜义中非有，然于世俗中应以名言施设而说。
如是，须菩提，譬如内色之名称，唯是法之假立而已。乃至如是须菩提，譬如外在草木、枝叶等一切，皆以种种名言表述。彼等除名言施设外，无生无灭。此名于内亦无，于外亦无，于二者皆无亦不可得。此段是说明世间法五蕴、十二处、十八界及内身诸相、外在草木等，虽于胜义中非有，然于世俗中以名言施设而说。如是菩萨与般若波罗蜜多亦应以名言施设而教导。

 །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཚན་ཙམ་ཞིག་ཡོད་ པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འདས་པའི་མཚན་དང་། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཀར་མ་གྲུབ་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པའི་དཔེས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་ཅིང་གདམས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ པ་སྟེ།དེ་བས་ན་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་དང་། གདམས་ངག་ཏུ་བཏགས་པ་དང་། ཆོས་སུ་བཏགས་པ་ལ་སློབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་དོན་དམ་ པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ཀྱང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིང་དང་བརྡ་ཙམ་དུ་བཏགས་ཏེ། གདམས་པ་ལ་སློབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དོན་གྱིས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པས་ནི།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟར། ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་སློབ་ཅིང་། འདོམས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མི་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཞི་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུ་ནི།མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་གཟུགས་ལ་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བདག་ཡོད་པ་དང་། མ་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་གཟུགས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བའི་ དངོས་པོར་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གདམས་པ་ལ་སློབ་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བར་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོན་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི། གཟུགས་ལ་མི་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་ པ་དང་།སྨོན་པ་ཡོད་པར་རྟོག་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི། གཟུགས་ལ་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་དངོས་པོར་རྟོག་གི་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

'如是，须菩提！譬如过去诸佛世尊的名号仅仅存在'等文句，是说明化身佛过去的名号，以及梦境等，虽然在世俗谛和胜义谛两者中都不成立，但以世俗言说为喻，说明菩萨等在世俗谛中可以言说并教导。
因此，须菩提！如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应当学习名称假立、教诫假立和法假立。此句说明虽然胜义中菩萨等实体不成立，但为了世俗中成熟众生，仅以名称和言说假立，应当学习教诫，以此义理作为总结而宣说。
须菩提！菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多时，不见色为常等文句，如前所说，学习一切法唯是假立，说明获得教导的果报是断除一切分别。
其中'不见色为常'、'不见色为无常'乃至'不见色为不寂静'，是说明外道们执色为常、乐、有我、不寂静的本性，声闻和独觉执色为无常、苦、无我、寂静的实体，而菩萨行般若波罗蜜多并学习教诫者，不会生起如是分别。
'不见色为空'乃至'不见色为无愿'，是说明不生起三解脱门及其违品的分别。外道们执色为不空、有相、有愿，声闻和独觉执色为空、无相、无愿的实体，而菩萨则不生起如是分别。

 །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་བྱས་ སུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཆོས་རྣམས་ལ་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་སློབ་ཅིང་།བརྩོན་པ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་མི་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་ནི། གཟུགས་ལ་འདུས་བྱས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། མི་དབེན་པ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཁོར་བར་རྟོག་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོའི་དངོས་པོར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། འགག་པ་དང་། དབེན་པ་དང་། དགེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་རྣམས། བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་སློབ་ཅིང་འདོམས་པ་ལ་མི་འབྱུང་བར་བསྟན་ཏོ།

从'所谓色不见为有为'到'所谓色不见为涅槃'这段经文，是说明声闻和独觉对诸法执著对治和违品实体的分别，而对于学习一切法唯是假立并安住精进的菩萨们则不会生起。
声闻和独觉对诸法作个别观察时，对违品实体的执著是：执著色法为有为、杂染、生起、不寂静、不善、有过失、有漏、有烦恼、世间、轮回。
对其对治实体的个别观察是：执著无为、清净、灭尽、寂静、善、无过失、无漏、无烦恼、出世间、涅槃。这些执著对于学习并教导一切法唯是假立的菩萨们则不会生起。

།གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅཝ་བརྒྱད་དང་། ཁམས་ རྣམས་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རེག་པ་དང་།རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་འབྱུང་གི་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ བཏགས་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་ཤིང་།བརྩོན་པ་ལ་འདོམས་པ་རྣམས་ལ་མི་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་ཡང་། ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་དེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ ཆད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་མིང་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྡ་དང་།ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བཏགས་ཏེ་བརྩོན་པ་ལ་འདོམས་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་དེ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་པའམ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།མིང་དང་བརྡར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གདགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོའི་དངོས་པོར་མི་རྟོག་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ལ་གནས་ཤིང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ལ་གནས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར བྱ་བའི་ཕྱིར་མིང་དང་བརྡ་ཙམ་དུ་གདགས་པས།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如同对色蕴一样，对受蕴、想蕴、行蕴、识蕴等五蕴，十二处，十八界，以及由诸界和合而生的触，以及由触缘所生的诸受，对于这些法的违品和对治品的实有分别，声闻和独觉会生起，而菩萨通达一切法唯是假立，对于精进修行者则不会生起。这是从'不见有所谓受'开始，到'何以故？菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于般若波罗蜜多、于菩萨、于菩萨名，不见有在有为界中，不见有在无为界中'为止的经文所说。
如同对蕴、界、处等诸法不生起违品和对治品的实有分别一样，般若波罗蜜多、菩萨及菩萨之名也仅仅是世俗谛中的标识和言说假立，为引导精进修行，而在胜义谛中，不会生起这些在有为界和无为界中存在，或具有有为和无为自性的分别。
'善现，何以故？'这是说明为何不生起如是分别的理由。从'如是，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于一切法无分别、无妄想'开始，直至'善现，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应了知名言施设诸法'为止。
'于一切法无分别、无妄想'的意思是，对前面所说的蕴界等诸法，不分别也不妄想为违品和对治品的实有。
所谓'彼行般若波罗蜜多时，安住无分别法，为修习诸念住而行般若波罗蜜多'，其意是说：该菩萨由于在胜义谛中不见一切法，故安住于无分别法中，为了在世俗谛中成熟有情，以名言假立而修习四念住，为此而行般若波罗蜜多。

 །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་ མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཙམ་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་པ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝ་བརྒྱད་བསྒོམ་པའི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལེགས་པར་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ ཚེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ལ།འཕགས་པའི་ཚེ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ པའི་ཚེ།མིང་དང་བརྡར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གདགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པའི་ཡོན་ཏན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ཤིང་བརྗོད་དུ་མེད་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིང་བརྡ་ཙམ་ དུ་གདགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་དེས་མིང་དང་བརྡར་བྱ་བའི་ཆོས་སུ་གདགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས། གཟུགས་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་ བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིང་དང་བརྡ་ཙམ་དུ་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་ཏེ་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་བྱེད་ཀྱང་། དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ཡང་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་གནས་པའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ཆགས་པར་བྱེད་པའམ། གང་གིས་ཆགས་པར་བྱ་བའམ། གང་ལ་ཆགས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ ཆགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གང་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་མིང་དང་གང་གིས་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་འདོད་ཆགས་དང་། གང་ལ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

除了缘念一切相智之外，也不能真实随见般若波罗蜜多自身等等这些话是说：如是修习四念住时，行持般若波罗蜜多时，除了世俗谛中缘念获得一切相智之外，不能真实随见般若波罗蜜多等胜义谛法。如是从修习正断乃至修习十八不共佛法都应当如是配合。
菩萨摩诶萨于行般若波罗蜜多时，能善通达诸法之法相这句话的意思是：如是于胜义谛中不能真实随见般若波罗蜜多等，即是善通达并了知诸法之胜义谛相。
诸法之相既不成杂染，也不成清净这句话的意思是：通达诸法胜义谛相，由于自性本来清净的缘故，凡夫位时也不成杂染，圣者位时也不成清净，因为真如不会改变自性的缘故。
须菩提，如是菩萨摩诶萨行般若波罗蜜多时，应了知名言施设诸法这句话是：如是总结宣说精进教授的功德，虽然胜义谛中一切法不可得且不可言说，但应了知世俗谛中唯是名言施设，应当教授精进。
如是了知名言施设诸法后，于色不生贪着乃至于佛刹清净不生贪着这些话是说：如是虽然于世俗谛中以名言假立而教授精进，但于胜义谛中不随见任何法，安住无分别中，对色等世间和出世间一切法果位都不生贪着。
何以故？因为能贪着者、能生贪着之法、所贪着之法，如是一切法皆不存在这句话是：如是宣说不生贪着的理由，即能贪着的名言、能生贪着的贪欲、所贪着的事物，这一切于胜义谛中都不存在的缘故。
须菩提，如是菩萨摩诶萨行般若波罗蜜多时，以布施波罗蜜多而增长乃至获得诸陀罗尼门。

 །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པར་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས། མིང་དང་བརྡར བྱ་བའི་ཆོས་སུ་གདགས་པ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་རྣམས་མིང་དང་བརྡར་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་ཏེ་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་བཏགས་པའི་གདམས་པ་བསྟན་ནས། དེ་ནི་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པའི་གདམས་པ་ བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་དང་པོ་ཞུས་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་ཞུས་པ་ལ། འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ བསལ་བའི་ཕྱིར།རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་ན་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་ པོར་ཡོད་པར་འཛིན་ན།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བཏགས་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་རྟོག་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དམ། དེ་ལས་གཞན་པར་རྟོག་པ་དང་། གཞི་དང་གནས་པའི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་དང་། དེ་དག་གང་ལ་ཡང་ མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ། གཟུགས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ། གཟུགས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་སྙམ་མམ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གཟུགས་ཡོད་སྙམ་མམ།གཟུགས་མེད་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དྲིས་ཏེ། དེ་ལ་གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ། གཟུགས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི།གཟུགས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བ་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་སྙམ་མམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གཟུགས་ཡོད་སྙམ་མམ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི།གཞི་དང་གནས་པའི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་སྤང་བ་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་མེད་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བས། དེ་དག་གང་ལ་ཡང་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོར་རྟོག་པ་སྤང་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་ མ་བྱས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན།དེ་དག་ལས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་དག་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། དེ་དག་གང་གི་ནང་དུ་ཡང་མ་ གཏོགས་མ་འབྲེལ་བར་གང་གུད་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒ་ཤི་མེད་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང་། ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

从'也将获得诸三昧门'这句话为止，是说明如此对一切法无执著地修行的果报，将获得波罗蜜多等菩萨功德法。
'须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应如是了知名称言说所施设诸法'这句话，是总结说明诸法以名称言说施设而精进的教诫。
如是说明施设的教诫之后，即将说明不缘众生的教诫。这是因为长老须菩提在请问第一个精进教诫时说'菩萨摩诃萨'，对此，为了断除众中一些人对'菩萨'这一实体存在的疑惑，
须菩提说'世尊，如我所说菩萨菩萨者'，对此，佛说'须菩提，你意下如何'等。如果执著菩萨是众生的实体存在，就像外道所施设的我等一样认为是存在的话，就会产生三种分别：即分别色等自性或异于彼，分别依处所依的实体，以及分别不属于彼等的实体。为了断除这些，
说'须菩提，你意下如何？色是菩萨吗？异于色的他法是菩萨吗？色中有菩萨吗？菩萨中有色吗？无色者是菩萨吗？'这五种问题。其中'色是菩萨吗？异于色的他法是菩萨吗？'是说明断除认为色即是菩萨，或异于色是菩萨的分别。
'色中有菩萨吗？菩萨中有色吗？'是说明断除分别依处所依的实体。'无色者是菩萨吗？'是说明断除分别不属于彼等的实体。
这是说明有为法和无为法都不是菩萨，异于彼等也非菩萨，菩萨不住于彼等中，彼等也不住于菩萨中，也不是不属于、不相关而独立存在于某处。
从'色是菩萨吗'到'无老死者是菩萨吗'，是说明菩萨不是有为法的实体。这些有为法也应当了知不是五蕴、十二处、十八界、地界等六界、内十二缘起所摄。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། རྒ་ཤིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་པ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཚོགས་པས་བྱས་ཏེ་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།རང་བཞིན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་རང་བཞིན་དུ་མར་དབྱེར་མེད་དུ་ཟིན་གྱིས་ཀྱང་། དེའི་གཞི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། ཁམས་ དྲུག་དང་།ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་རིགས་རིགས་སུ་ཕྱེ་བ་ལས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཚོར་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མར་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན། དེ་ལས་ གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། དེ་དག་གང་དུ་ཡང་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཞིག་གི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་གྱི་དབང་གང་ཞིག་མཐོང་ན། དེ་སྐད་དུ་གཟུགས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒ་ཤིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཇི་ སྙམ་དུ་སེམས།གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་པ་དང་། རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་གསོལ་བའི་ཚིག་བཟླས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་ནས། ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་གང་ལས་བསམས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ དང་།གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན། དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་དག་ཡོད་པ་ ཡང་མ་ཡིན།དེ་དག་མེད་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་དེའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤིན་ཏུ་མ་མཆིས་ཤིང་མི་དམིགས་ན། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྒ་ཤིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་མཆིས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཡང་ག་ལ་མཆིས་ཏེ། དེ་ནི་གནས་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ ཞེས་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའི་ལན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་། དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་མེད་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སམ། གཟུགས་ཀྱི་ དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་མཆིས་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གནས་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ལེགས་ སོ་ལེགས་སོ།

世尊说道：'须菩提，你怎么认为？色的真如是菩萨吗？'乃至'须菩提，你怎么认为？老死的真如不存在是菩萨吗？'这些话是为了显示所谓的菩萨在无为法的自性中也是不存在的。所谓无为法，是指不是由因缘和合而产生的缘故。色等诸法的法性即是空性，因为自性不会改变，所以称为真如。虽然这真如在自性上是不可分的，但是由于它的基础即五蕴、十二处、十八界、六界和十二缘起支等的分类，而说有色的真如、受的真如等多种。应当了知这是在显示：所谓菩萨既不是真如本身，也不是离开真如的其他，也不是住于真如中，真如也不住于菩萨中，也不是存在于不属于这些的其他实体中。
世尊说道：'须菩提，你看到什么道理，而说色也不是菩萨'乃至'老死的真如不存在也不是菩萨'？这是在世尊问'须菩提，你怎么认为？色是菩萨吗？'等问题，而须菩提回答'不是'之后，询问你基于什么道理认为：色等有为法的自性和色的真如等无为法的自性都不是菩萨，离开这些也不是菩萨，这些中没有菩萨，菩萨中也没有这些，这些的不存在也不是菩萨？
须菩提答道：'世尊，当菩萨极其不存在且不可得时，怎么可能有以色的名言而成为菩萨呢？'乃至'老死的真如不存在怎么可能成为菩萨呢？这是不可能的。'这是在回答'须菩提，你为什么说色等不是菩萨'这个询问原因的问题时，表明：所谓菩萨本身在胜义中自性也不成立，因为是自性空的缘故而完全不存在，那么色等有为法或色的真如等无为法怎么可能成为菩萨呢？'这是不可能的'意思是说这样的情况是不可能发生的。
世尊说道：'须菩提，善哉！善哉！'

།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་དམིགས་པ་ལ་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིང་དང་བརྡ་ཙམ་དུ་བཏགས་པ་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་ནས། དེ་ལྟར བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།།རབ་འབྱོར་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཆོས་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ཆོས་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ལ། འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་དུ་ཟིན་ ཀྱང་།ཚིག་བླ་དགས་སུ་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པའི་གདམས་པ་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཚིག་བླ་དགས་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྟག་པ་ ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིར་འདོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གཉེན་པོ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིར་འདོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དུ་འདོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་དང་། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ མི་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དུ་འདོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཟུགས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་སྙམ་དུ་སེམས་སམ་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། རབ་འབྱོར་གྱིས་དོན་དམ་པར་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་ ནས་དེ་ལྟར་མི་སེམས་སོ་ཞེས་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་མ་མཆིས་ཤིང་མི་དམིགས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སུ་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྨོན་པ་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་མ་མཆིས་ཤིང་མི་དམིགས་ ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སུ་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པར་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་དག་གི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོར་མེད་ཅིང་དེ་དག་ཏུ་གདགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱང་ཡོད་པ་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པས་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་མི་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།

须菩提，菩萨摩诃萨以不缘众生，应当如是学习不缘般若波罗蜜多。这是说，总结了以不缘众生的精进教诫后而说，即在胜义中了悟般若波罗蜜多和菩萨无所缘后，为了在世俗中成熟众生，仅以名言假立而作精进教诫，赞叹说'这很好'，并说'应当如是学习'。
须菩提，若有人这样说：'所谓菩萨是何法的假名'，乃至'应当学习般若波罗蜜多，了知无所缘无愿识的假名'。这是说，之前须菩提向世尊请问'所谓菩萨是何法的假名'时，在众中有些人虽然认为菩萨在胜义中无蕴等自性，但生起了'在假名中有自性'的分别念，为了遮遣这种想法而说明无所缘假名的教诫。
这也说明了不缘色等五蕴的假名，以及在色等五蕴上增益常等四颠倒的假名，以及四颠倒对治无常等四法的假名，以及安立空性等三解脱门的假名，以及其违品非空性等三法的假名都无所缘。
其中'须菩提，你怎么认为？所谓菩萨是色的假名吗？'乃至'所谓菩萨是无愿识的假名吗？'这是说，世尊问须菩提是否认为菩萨是色等的假名，须菩提了悟胜义中无所缘假名后回答'不这样认为'。
'世尊，若色极其不存在且无所缘，菩萨怎么可能成为色的假名？'乃至'世尊，若无愿极其不存在且无所缘，菩萨怎么可能成为无愿识的假名？'这是说，须菩提说明菩萨在胜义中不存在假名事物的理由：菩萨本身在胜义中不存在，色等及其常无常等也无实体，而且假立这些的假名在胜义中也无自性成立，所以这些不成为菩萨。
世尊说：'须菩提，善哉善哉。'

 །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པ་དང་། ཚོར་བའི་ ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཚིག་བླ་དགས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་རབ་འབྱོར་ གྱིས་བཤད་པ་མཉེས་པར་བསྟོད་ནས།ཚིག་བླ་དགས་མི་དམིགས་པར་གདམས་པའི་མཇུག་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་དག་ པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།རབ་འབྱོར་གྱིས་དང་པོར་ཞུས་པའི་ཚིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཟླས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བ་ལ་གླེང་བསླང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འབའ་ཞིག་དོན་དམ་ པར་མི་དམིགས་པར་མ་ཟད་ཀྱི།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་གདམས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ ངོ་།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཆོས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་དོན་དམ་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་ཀ་ སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ།ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པས་གཅིག་གིས་གཅིག་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་སོར་ ཕྱེ་ནས།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་གཉིས་གཅིག་གིས་གཅིག་མི་མཐོང་ བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་འདུས་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ་སྤྱིར་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པས། གཅིག་གིས་གཅིག་མི་མཐོང་ བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་མ་ཡིན་པར་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་མ་ཡིན་པ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་གདགས་པར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉི་ག་དོན་དམ་ པར་རོ་གཅིག་པས།འདུས་བྱས་མ་གཏོགས་པར་འདུས་མ་བྱས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གདགས་སུ་ཡང་མི་རུང་ལ། འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་པར་འདུས་བྱས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གདགས་སུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如是，善现，菩萨大菩萨在修行般若波罗蜜多时，不见色的假名，不见受的假名，乃至不见无愿识的假名，应当如是学习般若波罗蜜多。这是赞叹善现所说的不见假名的道理，并总结了不见假名的教诲，说明应当如是修学。
善现，如你所说：'我不见有所谓菩萨的如是法'等，世尊重述了善现最初所问的话后开示，提及不见菩萨，不仅是菩萨在胜义中不可得，世间和出世间的一切法，在胜义中也都不可见，这是教导一切法不可得的开示。
其中'法不能真实见到法界，法界不能真实见到法'，这里'法'是指世俗谛中所假立的诸法。'法界'是指圆成实性的法，在胜义中遍计所执和圆成实二者都是空性，本质相同，无法分开，所以一个不能见到另一个。
善现，色界不能真实见到法界等，是将色等诸法分别开来，显示一切法不可得。'色界'是指遍计所执的色法自性，'法界'是指圆成实的色法自性，这二者互不能见，如前所说。如色法一样，受等乃至法界也应当如是了知。
善现，有为界不能真实见到无为界，无为界不能真实见到有为界，这是总摄有为和无为一切法，普遍显示不可得。有为和无为二者在胜义中自性无别，所以互不能见，如前所说。
离有为界也不能安立无为界，离无为界也不能安立有为界，这是说有为和无为二者在胜义中本质相同，离开有为就不能另外安立无为，离开无为也不能另外安立有为，这是其义。

 །དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ དག་པའི་ཚེ་ནི་འདུས་བྱས་ཞེས་གདགས།ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་གདགས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུའི་དངོས་པོར་གཅིག་པ་ལས་རྙོག་མ་ཅན་གྱི་ཚེ་ནི་ཆུ་མ་དངས་པ་ཞེས་བྱ། ཕྱིས་རྙོག་མ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་ནི་ཆུ་དངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆུའི་རང་བཞིན་ལ་ཐ་ དད་པར་གདགས་སུ་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཆོས་གང་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་མི་འཇིགས་མི་ དངང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། ཕན་ཡོན་དེ་ཡང་དད་པ་ཆེ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣོ་བར་འགྱུར་རོ། །དད་པ་ཆེ་བས་ནི་ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་མ་དད་པའི་དབང་གིས་འཇིགས་པ་དང་དངང་བ་དང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་རྣོ་བས་ནི་ཟབ་པ་དང་བྱ་དཀའ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ། སེམས ཞུམ་པ་དང་ཡིད་འགྱོད་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་ལྟར་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ སྒོ་ནས།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་སྨོས་པས་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་བསྡུས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ སྨོས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྡུས་སོ།།བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཏགས་པ་སྣ་ཚོགས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་བསྡུས་སོ། །ཁམས་གསུམ་སྨོས་པས་ནི་འཁོར་ བར་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྨོས་པས་ནི། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་འཇིགས་མི་སྐྲག་གོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཡིད་ཡོངས་སུ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ། ཤེས་རབ་རྣོ་བའི་རྒྱུ་སེམས་ ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།ཡིད་ཡོངས་སུ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའི་ལན་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པའོ།

如是，从同一自性中，当未完全清净时称为有为法，当完全清净时称为无为法。譬如同一水体，当含有浊质时称为浑浊之水，后来无浊质时称为清澈之水，如是不可说水的自性有差别。
须菩提，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于一切法都不见真实，由于不见真实故不惊不怖。以此等说明通达一切法无所得的果德利益。此利益即是增长信心和智慧锐利。由于信心增长，对甚深法的宣说、极难修行及佛法极其稀有殊胜等，不会因不信而生起惊惧、恐慌和畏惧。由于智慧锐利，对于甚深、难行及佛法极其稀有殊胜等，不会心生怯弱和后悔。
须菩提，何以故？从'乃至于一切法不见真实故不惊不怖不畏'，是通过显示不畏惧的理由，详细阐述一切法无所得的道理。其中提到蕴、界、处和缘起支分，是摄集内外诸法。提到贪、嗔、痴，是摄集烦恼分的诸法。
提到我、众生、寿者等，是摄集外道所假立的种种我见。提到三界，是摄集一切轮回所摄诸法。提到声闻、缘觉等圣者及圣法，是摄集清净分所摄一切白法。如是由于不见世间和出世间一切法的真实，故无有惊怖畏惧之因，因此不惊不怖。
白言：世尊，何故菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于一切法不生怯弱？乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨心不生畏惧'，是须菩提请问智慧锐利之因——不生怯弱和不生畏惧的理由之答复。其中'不见心及心所法的真实'，是说六识、阿赖耶识及与之相应的心所法在胜义中无所得。

 །ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་ལས བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པའི་དོན་དང་། ཚིག་ མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ཡན་ཆད་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་གསུམ་པའོ།། །།ད་ནི་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བཤད་དོ། །ཕན་ཡོན་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ རྣམས་སྤོངས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་རྣམས་ཐོབ་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་འཚལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁྲུག་པ་ ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་ གཉིས་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདོད་ཆགས་སྤང་བར་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྤང་བར་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་བྱའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཚོགས་པ་བདག་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའོ། ། ཐེ་ཙོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་བསྙེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་གསུམ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ངག་གི བཞི་སྤང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།

'意和意界完全不见'这句话是说，烦恼意和与之相关的心所法在胜义中不可得。
'须菩提，菩萨摩诃萨应当如是以一切法不可得，而修学般若波罗蜜多'等等，这是说明精进教诫的意义，并总结文句。至此已经说完了精进教诫。
这是《十万般若波罗蜜多广释》第三品。
现在要说明精进的功德。世尊说，从'欲完全了知色的菩萨摩诃萨，应当修学般若波罗蜜多'开始，到'为什么呢？因为从此般若波罗蜜多中，广说了菩萨摩诃萨们以及声闻、缘觉们应当恒常不断修学的三乘'为止。
这功德有四种：完全了知应了知的诸法，断除应断除的诸法，圆满应圆满的诸法，以及现证应现证的诸法。
其中从'世尊，欲完全了知色'开始，到'世尊，欲完全了知扰动的菩萨摩诃萨，应当修学般若波罗蜜多'为止，是说明蕴、界、处和十二缘起支，了知其世俗和胜义的特征，如实了知其真实性，这是精进修学般若波罗蜜多的功德。
从'世尊，欲断除贪欲的菩萨摩诃萨，应当修学般若波罗蜜多'开始，到'欲断除十不善业道的菩萨摩诃萨，应当修学般若波罗蜜多'为止，是说明断除贪等烦恼分的诸法，是菩萨摩诃萨精进修学般若波罗蜜多的功德。
其中贪、嗔、痴三者是一切烦恼和一切不善的根本，所以应当断除。'萨迦耶见'是说对五蕴这些无常本性的聚合、无我的事物执著为我和我所。'疑'是说对业、果、谛、三宝等生起怀疑。'戒禁取'是说身三业中的杀生等和语四业中的妄语等的断除特征是戒律。

།བརྟུལ་ཞུགས་ནི་རི་དགས་དང་། ཕྱུགས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་བྱེད་པ་དང་། ཐལ་བ་ལ་ཉལ་བ་དང་། རལ་པ་ཐོགས་པ་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་དཀའ་ཐུབ་རྣམས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དེ་དག་ གིས་གྲོལ་ཐར་པར་འཛིན་ཅིང་དགེ་བ་གཞན་མི་སྤྱོད་པར་དེ་དག་ཉིད་མཆོག་དམ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་དེ་དག་བསྙེམས་པའོ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའོ། །གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པའོ། །ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དགུ་སྟེ།ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་བསྙེམས་པ་དང་། འཇུངས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཕྲག་དོག་རྣམས་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བར་ཀུན་དུ་འཆིང་ ཞིང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།བག་ལ་ཉལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ལ་ཉལ་བ་བདུན་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ རྣམས་ཏེ།འདི་རྣམས་མངོན་དུ་མ་བྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཚེ། མི་མངོན་པར་བག་ལ་ཉལ་བ་ལས་ལྡང་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་། ལུས་དང་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་བཅུ་སྟེ། རྨུགས་པ་ དང་།གཉིད་དང་། འཕྱར་བ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། འཆལ་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་དག་གིས་སེམས་དཀྲིས་ཤིང་གླགས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་ལྡང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཟས་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམ་གྱིས་ཟ་བའི་ཟས་དང་། རེག་པའི་ཟས་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཏེ། དེ་ལ་ཁམ་གྱིས་ཟ་བའི་ཟས་ནི། དཔེར་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མི་དང་ལྷ་ ལ་སོགས་པའི་ཟས་ཁམ་གྱིས་ཟ་བ་ལྟ་བུའོ།།རེག་པའི་ཟས་ནི་དཔེར་ན་བྱ་དང་རུས་སྦལ་ལ་སོགས་པ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མ་མའི་ལུས་ཀྱིས་རེག་པའི་དྲོད་ཀྱིས་འཚོ་བའོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ནི། དཔེར་ན་མུ་གེ་བྱུང་བའི་ཚེ། ཕ་ མ་གཉིས་ཀྱིས་ཐལ་བའི་ཐུམ་བུ་གདུང་ལ་བཏགས་ཏེ་བཞག་ནས།བུ་ཆུང་ངུ་གཉིས་ཤིག་ལ་ངེད་སླར་འོངས་ཏེ་ཕྱེ་འདི་ལས་ཟན་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་གྱིས། དེའི་བར་དུ་མ་ངུ་བར་འཁོད་ཅིག་ཅེས་བསྒོ་ནས་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱིས་བུ་གཉིས་ཁྱིམ་དུ་བཞག་སྟེ། ཡུལ་གཞན་དུ་ཟས་ཚོལ་ དུ་དོང་བའི་ཕྱིར་ན།བུ་གཉིས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བདག་ཅག་གི་ཟས་ཕྱེ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་སེམས་ཤིང་རེ་བས། ཟས་སུ་ཕྱེ་དེ་མ་ཐོས་པར་ཡང་ཡུན་རིང་པོར་ཚེ་མ་འདས་ཏེ་འཚོ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ།བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པས་བདེ་བའི་རོ་མྱོང་བས་ཟས་གཞན་མི་དགོས་པར་འཚོ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྦྱོར་བ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྲེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ། དེ་ལ་ འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། ལྟ་བ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་སོ།

苦行是指模仿野兽和牲畜的行为，睡卧在灰烬中，留着长发等外道的苦行。认为通过这些戒律和苦行就能获得解脱，不修其他善行，认为这些就是最殊胜的，因此而生起傲慢。
所谓欲贪和害心，是指欲界的贪欲和嗔恨。
所谓色贪，是指色界的贪欲，即对禅定和三昧的味著。
所谓无色贪，是指对无色界四种等至的快乐的贪著。
所谓结，是指九种结：贪、嗔、慢、无明、见、戒禁取、悭、疑、嫉妒等。因为这些使众生在轮回中束缚和连结，所以称为结。
所谓随眠，是指七种随眠：欲贪、嗔恨、色贪、无色贪、慢、无明、见、疑等。这些烦恼在未显现和极其微细时，虽然不明显但潜伏着，一旦生起就会增长，并随着身语意三业而转，因此称为随眠。
所谓盖，是指十种盖：昏沉、睡眠、掉举、悔、嫉、悭、无惭、无愧、忿、放逸等。这些能覆蔽心识，使贪等烦恼从漏洞中生起，因此称为盖。
所谓四食，是指段食、触食、意思食、识食。其中段食，例如欲界的人和天等所食用的食物。
触食，例如鸟和龟等卵生众生，依靠母体接触的温暖而生存。
意思食，例如在饥荒时期，父母二人将灰包挂在梁上，对两个小孩说：'我们回来后会用这面粉做饭给你们吃，在此期间不要哭'。父母把孩子留在家中，到其他地方寻找食物。两个孩子心想'我们有面粉可吃'，凭借这种想法和期待，即使没有得到面粉也能长时间存活。
识食，例如色界和无色界的天人，通过修习禅定和三昧，体验禅悦之味，不需要其他食物而能生存。
所谓四轭，是指欲轭、有轭、见轭、无明轭。其中欲轭是指欲界的贪等烦恼，除了见和无明两者之外。

 །སྲེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། ལྟ་བ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་སོ། །ལྟ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་བསྙེམས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་བསྙེམས་པ་དང་ལྔའོ། །མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། ཁམས་གསུམ་གྱི་མ་རིག་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁམས་གསུམ་དང་། འགྲོ་བ་དྲུག་དང་། སྐྱེ་བ་བཞི་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཆུ་བོ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱོར་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས ངན་སོང་གསུམ་དུ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆུ་བོ་དང་འདྲ་བས་ཆུ་བོ་ཞེས་བྱའོ།།མདུད་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆགས་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་བསྙེམས་པ་དང་། ལྟ་བ་བསྙེམས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ ཅན་རྣམས་གྲོལ་ཐར་པར་མི་འགྱུར་བར་འཆིང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མདུད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་བསྙེམས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ ལེན་པ་སྟེ།དེ་ལ་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་བསྙེམས་པ་དང་བཞིའོ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་བསྙེམས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་སྔར་བཤད་པའོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི། བདག་གི་ལུས་ལ་བདག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བའམ། ངའོ་ཞེས་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་ལུས་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་བའི ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བར་འཛིན་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་འཛིན་པ་དང་བཞིའོ། །མི་དགེ་བ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་གསུམ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་ཟེར་བ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་དང་། ངག་རྩུབ་མོ་སྟེ་ངག་གི་བཞི་དང་། ཆགས་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ བ་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་དང་བཅུའོ།།སྤང་བར་བྱ་བའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་སྤང་བར་འཚལ་བས་ཞེས་གཞུང་ལས་འབྱུང་ལ། ཟས་བཞི་དང་། སྦྱོར་བ་བཞི་དང་། ཆུ་བོ་བཞིའི་སྐབས་སུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་འཚལ་བས་ ཞེས་འབྱུང་བ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས།སྤང་བར་འཚལ་བས་ཞེས་མ་སྨོས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་འཚལ་བས་ཞེས་མ་སྨོས་ ཀྱང་།ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་སྤང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་[(]ཕ་[,]པ་[)]ལ་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

贪著的系缚是色界和无色界的贪欲等烦恼，除了见解和无明两者。
见解的系缚是五种：萨迦耶见、边执见、邪见、见取见以及戒禁取见。
无明的系缚是三界的无明，由于这些烦恼使众生在三界、六道、四生中轮回，故称为系缚。
所谓四暴流，即是这四种系缚本身如同将众生冲入三恶道的暴流，故称为暴流。
所谓四系，即是贪心、害心、戒禁取见和见取见，因为这些烦恼使众生不得解脱而被束缚，故称为系。
所谓四取，即是欲取、见取、戒禁取和我语取。
其中欲取是欲界的贪欲等烦恼。
见取是萨迦耶见、边执见、邪见和见取见四种。
戒禁取如前所述。
我语取是对自身说'这是我'或者说'我'的我慢，由于这些烦恼会导致取得轮回之身，故称为取。
所谓四颠倒，即是将无常执为常、将痛苦执为乐、将无我执为我、将不净执为净四种。
所谓十不善，即是杀生、不与取、邪淫三种身业，妄语、离间语、绮语、恶语四种语业，以及贪心、害心、邪见三种意业共十种。
对于应当断除的类别，经文中说'应当断除贪欲等其他'，而在四食、四系缚、四暴流的场合则说'应当遍知'，这些是在遍知之后应当断除的，所以虽然没有说'应当断除'，也应当知道是要断除的。
对于贪欲等其他，虽然没有说'应当遍知'，也应当知道是要在遍知之后断除的。
如是，属于烦恼分类中应当断除的法完全断除，即是精进修习般若波罗蜜多的利益，此为所显示的。

 །དགེ་བ་ བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱི་བར་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱི་བར་འཚལ་ བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་ན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་ བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་དགེ་བ་བཅུ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་རྣམས་སོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ནི།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ནི་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ལངས་ནས་ འགོག་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལྟར་དེ་དག་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་གཞན་དག་ཐོབ་པར་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པས།མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། ཐོབ་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་བསྒོམས་པས་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅིང་དོན་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཚེ།བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་བསྒོམ་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ནས། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། འགོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་སྤེལ་མར་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ནས། གཞུང་འདི་ཉིད་ལས་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་པའི་ཕྱིར་སྐབས་འདིར་མ་ བཤད་དོ།

从'欲圆满成就十善业道的菩萨摩诃萨应当学习般若波罗蜜多'这句话，直到'欲圆满成就十八不共佛法的菩萨摩诃萨应当学习般若波罗蜜多'这句话为止，是宣说圆满的功德。意思是说，如果精进于般若波罗蜜多，世间和出世间的善法都将圆满成就。
其中，世间善法是指十善业、四禅定、四无量心以及四无色定等。神通等其他功德则是出世间善法，圆满成就这些即是精进的功德。
从'安住于具足菩提分的禅定中，从初禅出定后入于灭尽定'这句话，直到'如是欲获得彼等及其他诸三昧门的菩萨摩诃萨，应当学习般若波罗蜜多'这段话为止，是宣说现证诸法获得的精进功德。通过获得而现前的法包括四禅定、四无色定、师子奋迅三昧等诸三昧以及诸陀罗尼门，修习这些而获得其果报并现前其义理，这就是精进于般若波罗蜜多的功德。
其中，'安住于具足菩提分的禅定中'是指在最初入定时，以'我当现证作为菩提因的诸法'这样的发心而入定。由修习该三昧而现前获得七觉支，故此三昧称为具足菩提分的三昧。安住于此三昧后，交替入于初禅等定及灭尽定，这是为了显示已获得禅定自在。
关于具足菩提分三昧、师子奋迅三昧等诸三昧的性相，由于在此论的大乘三昧品中将详细解说，因此此处未作说明。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱི་བར་འཚལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱི་བར་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་སྔར་བཤད་པའི་ལྷག་མ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ ལས་གླེངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐབས་འདིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ཏོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་ པར་བསྟན་པ་སྟེ།ངན་སོང་རྣམས་སུ་མི་ལྟུང་བ་སྨོས་པས། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྤངས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། རིགས་དམའ་བར་མི་སྐྱེ་བ་སྨོས་པས་ང་རྒྱལ་བཅག་ཅིང་བླ་མ་ལ་རིམ་གྲོ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་མི་གནས་པ་སྨོས་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་ཆེན་པོར་མི་ལྟུང་བ་སྨོས་པས། ཐབས་མཁས་ཤིང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་དྲི་བ་ ལས་གླེང་བསླང་སྟེ།འཁོར་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བ་དང་། ཆོས་བཤད་པ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་གཉིས་གཅིག་གིས་དྲིས་པའི་ལན་གཅིག་གིས་བཏབ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་དྲོད་དང་། རྩེ་མོ་ དང་།བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ། རྣམ་པ་བཞི་ལས་རྩེ་མོར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་ཅིང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཡང་མི་ལྟུང་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ཡང་ཐོབ་པར་ མི་བྱེད་པར་བར་མ་དོར་གནས་པ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྐྱོན་ཆེན་པོར་ལྟུང་བ་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་མི་མཁས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་གནས་ཏེ་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་གནས་ཏེ།འདུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་སྟེ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་ པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་དང་།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་ཅིང་སྒོམ་པའི་ཚེ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། མཚན་མ་ཅན་དུ་དམིགས་ཤིང་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

世尊，又从'欲圆满一切众生意乐'乃至'欲圆满如是善根的菩萨摩诃萨应当学习般若波罗蜜多'之间，是说明前述精进圆满功德的剩余部分。从圆满一切众生意乐和圆满善根谈起，为了广说菩萨大过失，在此处另外分开宣说。
'由何善根圆满'等，是说明圆满善根的差别：说'不堕恶趣'，是舍弃十不善业道的善根；说'不生低贱种姓'，是摧伏我慢并对上师恭敬承事的善根；说'不住声闻缘觉地'，是通达法无我的善根；说'不堕菩萨大过失'，是善巧方便及于法无执著的善根。欲求圆满如是善根者，应当修学般若波罗蜜多。
其后'具寿舍利子对具寿须菩提如是说'等，是圣者舍利子从询问菩萨大过失开始，为断除眷属疑惑及细说法义，二圣者一问一答。'菩萨大过失'是指在胜解行地的暖、顶、忍、世第一法四位中，到达顶位时，以三轮未清净而行布施等，既不堕声闻缘觉地，又不能证得菩萨初地，而住于中间，称为菩萨大过失。
因此对于'何为堕大过失'的提问，回答说'若菩萨摩诃萨以不善巧方便而行六波罗蜜多'等。其中'于法贪著'是指执著诸法相，为明显说明此义，说'执著住于色空等'等。乃至'执著住于识无愿'等，'具寿舍利子，此即是菩萨摩诃萨违品法贪，成为过失'。这是说在观修五蕴为空性、无常、痛苦、无我等时，缘取实有相而修，故称为法贪。

 །རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པའི་རིགས་པ་ལས་དངོས་པོར་ཆགས་ཤིང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྐྱོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའོ།།འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་འདི་སྤང་བར་བྱའོ། །འདིས་གཟུགས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་སྤང་བར་བྱའོ། །འདིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤང་བར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ། སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་མཚན་མར་འཛིན་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པ་སྟེ། འདིས་གཟུགས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་གཟུགས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བའམ།འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་འདིས། གཟུགས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་འདི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལམ་འདི་བསྒོམ་པར་བྱའོ། ། འདིས་ལམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ། སྡུག་བསྔལ་ནི་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །འགོག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། །ལམ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྐྱོན་མེད་པའོ། །འདི་ནི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཆོས་དེ་དག་ལ་མངོན་ པར་ཆགས་ཤིང་གནས་ཏེ།འདུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་སྟེ། སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཆོས་རྣམས་ལ་བླང་བ་དང་། དོར་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་ པ་སྟེ།དེ་ལ་འདི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། ། ཆོས་འདི་དག་ནི་བསྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་མི་འགལ་བ་རྣམས་སོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་བསྟེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད པ་དང་འགལ་བ་རྣམས་སོ།།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལ་སྤྱད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ།

由于常等不成为颠倒，故称为相顺。菩萨于任何法都不执著相，而从三轮清净行的道理中，由于执著事物和执著相，故成为过失，这是其义。菩萨的过失有三种：见解成为颠倒、心意成为颠倒、想念成为颠倒。其中'明显执著'是见解成为颠倒。'住'是心意成为颠倒。'想'是表示想念成为颠倒。
若说'应断除此色'、'以此断除色'乃至'应断除此识'、'以此断除识'，是分别色等五蕴，从断除的角度显示执著相的过失。'以此断除色'是指能断除的菩萨以此断除色，或以修习圣道断除色的执相，同样应配至识。
从'应遍知此苦'乃至'应修此道'、'以此修道'，是对四圣谛中'应知苦'、'应断集'、'应证灭'、'应修道'的执相成为过失的显示。'以此'如前所说。
从'此是杂染'、'此是清净'乃至'此是菩萨摩诃萨无过失'、'此成为过失'，于彼等法明显执著而住，此想是菩萨摩诃萨于相顺法的贪著，成为过失。是显示于诸法中取舍的想念和执相成为过失。
其中'此是杂染'是指贪等轮回之因。'此是清净'是指念住等菩提分法成为涅槃之因。'应依止此等法'是指正见、信心等不违背菩萨行者。'不应依止此等法'是指邪见、不信等违背菩萨行者。
'菩萨摩诃萨应行此'是指布施波罗蜜多等。'不应行此'是指布施等的违品吝啬等。'此是菩萨摩诃萨道'，菩萨道有二种：见道和修道。

 །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ བཞིན་དུ་རྟོགས་པའོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་སོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བསླབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་བསླབ་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པ དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསླབ་པའོ། །འདི་ནི་བསླབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་མ་ལས་བཟློག་པའོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། ། འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མི་ཆུད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་ལྔ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐབས་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྡུ་བ་རྣམ་བཞི་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་ཐབས་མཁས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ ཐོས་ལྟར་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་གནས་པའམ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་ནས་འཁོར་བ་ལ་གནས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྐྱོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱོན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་འོག་ནས་འཆད་དོ། །འདི་ནི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྐྱོན་གྱི་མཚན་ཉིད་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཆགས་ཏེ། འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ནང་སྟོང་པ་ ཉིད་ལ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་གྱིས་སྟོང་པར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ་དེ་བས་ན་དེ་སྟོང་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕྱི སྟོང་པ་ཉིད་བཙལ་མི་དགོས་པས།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅཝ་བརྒྱད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐ་དད་པར་མི་ལྟ་བར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于见道，是在初地如实通达清净法界的真实性。修道是对已经通达的法界在二地等地中反复修习。
'这不是道'是指，与上述菩萨道相违背的方面，即烦恼障和所知障。
'这是菩萨摩诃萨的学处'是指菩萨的三种学处：律仪学处、摄善法学处和饶益有情学处。
'这不是学处'是指与上述相反的。
'这是菩萨摩诃萨的布施波罗蜜'是指以三轮清净而行布施。
'这不是布施波罗蜜'是指以三轮不清净而行布施，仅仅是布施而已，不能达到波罗蜜。同样也适用于持戒等其余五种波罗蜜。
'这是菩萨摩诃萨的善巧方便'是指虽然通达胜义中一切法空，但在世俗中以四摄等方便来成熟众生。
'这不是善巧方便'是指如声闻那样住于偏向寂静，或如凡夫那样执著事物而住于轮回。
'这是菩萨摩诃萨的无过失'，无过失的特征将在下文解释。
'这是过失'，过失的特征即如上文所说。如是对诸法执取相而贪著，产生想蕴，因为这是菩萨的障碍，所以成为过失。
关于'于内空中不如实随见外空'等，是对舍利子尊者询问圣者须菩提何为菩萨无过失的回答，详细阐述了菩萨的无过失：'于内空中不如实随见外空'是指，因为内空以自性空，所以不需要以外空等其他空性来使其成空，因此为了使其成空，不需要在内空中寻求外空，所以不如实随见。同样也适用于十八空，这样不将外内空等视为不同事物，而是通达自性空性一味，这就是菩萨的无过失的含义。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། རྣམ་པ་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། སློབ་པའི་ཚེ་ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཤེས་པར་ བྱ་སྟེ།གཟུགས་དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝ་བརྒྱད་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གིས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱས་ནས། དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་སེམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་། འདིའི་ མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ་མི་བསམ་མོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མི་སེམས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་རློམ་སེམས་མེད་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་གཉིས། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ནོ་སྙམ་མམ། མི་མཉམ་ པ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཡིན་ནོ་སྙམ་མམ།རླབས་པོ་ཆེའི་སེམས་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེད་ཅིང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སེམས་དེ་ སེམས་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་ཀུན་བརྟགས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་ ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་སེམས་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ།།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་ འབྱོར་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། རང་ བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་གང་འདོད་ཆགས་དང་ཡང་མི་ལྡན་མ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དེ་ཡེ་ནས་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚེ་ན་ཡང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལྡན་པ། འཕགས་པའི་ཚེ་ན་ཡང་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་མ་བྲལ་བ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གསུམ་དང་། ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།

具寿舍利子，复次菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，应当如是学习：学习时应当了知色，不应对色生起执著心，乃至应当了知十八不共佛法，不应对十八不共佛法生起执著心。对于蕴、界、处等世间法，以及布施波罗蜜多等出世间法，在世俗谛中应当了知各自的特征，但在胜义谛中不应执著这些特征，不应在心中思维'这是它的特征'。
如是不执著相、不思维，即是菩萨的无过失。'对菩提心也不应生起执著'等，是说对一切法不执著相且无执著心，是菩萨的无过失。这两者是获得无上菩提的因，故称为菩提心。不应生起'这是菩提心'或'这是等同于不等同的心'或'这是广大心'的想法和执著。如是行持，则成为菩萨的无过失。
为什么呢？因为彼心非心，心性本明故。这是说明不应对菩提心生执著的理由。'彼心'指的是世俗谛中假立的菩提心，在胜义谛中自性不成立，故说非心。'心性本明'是说远离能取所取等分别的垢染和障碍。
问：'具寿须菩提，何为心性本明？'乃至'这就是具寿舍利子所说的菩萨大菩萨的心性本明。'这是详细说明远离能取所取等垢染和自性光明。'心既不与贪相应亦未离贪'是说心如是性本来清净故，在凡夫位时亦不与贪等相应，在圣者位时亦非离贪，因为真如自性是不变的。
同样，对于余下的愚痴等，也应当如理类推其不相应亦未离的道理。贪、嗔、痴三毒，以及等起、随眠、结缚、见等的特征已如前说。

 །སྒྲིབ་པ་དང་གཅོད་པ་གཉིས་སྔར་བཤད་པས་དེ་གཉིས་ད་འདིར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའོ། ། གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། འཕྱར་བ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་ལྔ་སྟེ། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བགྲང་། འཕྱར་བ་དང་འགྱོད་པ་གཉིས་གཅིག ཏུ་བགྲང་ངོ་།།བར་དུ་གཅོད་པ་འདི་ལྔ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་མི་ལྡན་མ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་དམན་པ་དང་མི་ལྡན་མ་བྲལ་བའོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་ འབྱོར་སེམས་གང་ལ་སེམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་ན།སེམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དམིགས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེས་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ སེམས་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་དམིགས་པའམ་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཟུང་སྟེ། ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པའམ་མེད་པ་དོན་དམ་པར་དམིགས་ པའམ།ཡོད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སླར་དྲིས་པའོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་། དོན་དམ་པར་དམིགས་པའམ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སེམས་ མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ན།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ། སེམས་གང་ལ་སེམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་དམ་ཞེས་ཕྱིར་དྲིས་པ་དེ་འཐད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་སྨྲས་པའི་ཚིག་རབ་འབྱོར་ གྱིས་བཟླས་ཏེ།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའམ་མེད་པ་མི་དམིགས་ན། སེམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ལ་དྲིས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སེམས་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་ དམ་པར་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དྲི་བ་ལས་གླེང་བསླང་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ ལ་དྲིས་པའོ།།སེམས་མ་ཡིན་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་སེམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་གུད་ན་ཡོད་པ་ལ་མི་བྱའི། སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ། གཟུང་ བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མི་སེམས་ལ།སེམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

障碍和遮障二者前已说过，今在此处再作解释。其中所谓障碍是指所知障和烦恼障。
所谓遮障是指五种遮障：欲贪、嗔恨、昏沉、睡眠、掉举、后悔和疑惑五种。其中昏沉和睡眠合为一种，掉举和后悔合为一种。
这五种遮障因为能障碍涅槃，所以称为遮障。
所谓'不具足不远离声闻和独觉'是指不具足且未远离声闻和独觉的下劣心。
问：'具寿罗睺罗，是否存在所谓非心之心？'这是指若从胜义谛而言心的自性不成立，那么所谓'非心'是否可得？这是圣者舍利子所问。
罗睺罗答：'具寿舍利子，如是非心。'
'于彼非心，是否可得有或无，或可见或可有？'这是承接'所谓非心是否存在'之语，因为从胜义谛而言连'存在'也不合理，所以罗睺罗反问舍利子说从胜义谛而言是否可得有或无，或可见或可有。
答：'具寿罗睺罗，不如是。'这意思是说所谓有或无，从胜义谛而言也不可得或不存在。
若如是非心中无有或无之说且不可得，具寿舍利子，你所说'于何心有非心之说是否存在'这样反问是否合理？这是罗睺罗重复舍利子所说之语，意思是说如果从胜义谛而言有无都不可得，那么你问我'所谓非心是否存在'这样的问题也不合理。
问：'具寿罗睺罗，何为非心？'这是从胜义谛而言心相不可得的道理引发提问，为详细解说一切色等诸法无变化无分别之义开启话题，故圣者舍利子向圣者罗睺罗发问。
所谓'非心即是无变化无分别'，这是说从胜义谛而言所谓非心，并非指在心之外另有一个非心之物，而是指心之真如本性光明，不分别能取所取等，不作意思维，故称非心，如是开示。

 །དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་ནི་སེམས་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་འགྱུར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དེ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རང་བཞིན་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་པ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས བསྟན་པའོ།།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅི། ཇི་ལྟར་སེམས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་ མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་རོ་གཅིག་པ་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའི་ལ་ན། འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཏབ་པ་སྟེ། འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དོན་ལེགས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ།།ཁྱོད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྲས་ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་ དུ་འབྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཞལ་ནས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་ཆོས་བཤད་པའི་ལུང་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རང་བཞིན་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་ འབྲས་བུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟང་ཟིང་གི་བགོ་སྐལ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེར་སྣ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་མིག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་གཞན་གྱིས་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ། །བསྟན་པ་འདི་ཡང་དེའི་ཚུལ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ཡང་དོན་གྱི་ཚུལ དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་དེ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།

这就是一切法的真如，对此称为'无心不可思议'，这是明显阐述上述的意义，心的真如不变、本性光明，这就是一切法的真如和本性不可分离的缘故。一切法的真如也是如此，因为不是分别心的境界，所以称为不可思议。
问道：'具寿罗睺罗，如同心无变化且无分别，色等是否也是无变化且无分别？'乃至'如是一切种智是否也是无变化且无分别？'这是询问心的真如和色等一切法的真如是否同样都是无变化且无分别。
罗睺罗说：'具寿舍利子，确实如此。如同心无变化且无分别，色等也是无变化且无分别。'乃至'如是一切种智也是无变化且无分别。'这是圣者罗睺罗对圣者舍利子所问的回答。无变化且无分别的含义前已说明。
然后具寿舍利子对具寿罗睺罗说'善哉'等，这是赞叹他善说一切法的本性无变化且无分别的意义。
'你是世尊的法子，从佛心所生'是指从止观双运的心性中生起的缘故。'从佛口所生'是指从佛口所说法教中生起的缘故。'从法所生'是指从思维和修习的实修法中生起的缘故。'法的化现'是指从证悟无漏法果位中生起的缘故。
'法的继承者'是指对涅槃法具有权威的缘故。'非物质的继承者'是指已断除吝啬的缘故。'对诸法具有现量眼'是指不被法性以外的其他所动摇的缘故。'现证法身'是指以色界和无色界禅定与三昧之身现证的缘故。
'声闻无烦恼行者中最胜'是指，安住于对治烦恼的三昧称为无烦恼行者，在他们当中最为殊胜的缘故而如是说。'此说法也与其道理相同'是指，你所说的法也与实义道理相符，故说'善哉'。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡང་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སློབ་ན་ཚུལ་དེ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་སློབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ནན་ཏན་དུ་མཉན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སློབ་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ནན་ཏན་དུ་མཉན་པར་བྱའོ།།གཟུང་བར་བྱའོ། །བཅང་བར་བྱའོ། །བཀླག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་ཆུབ་པར་བྱའོ། །ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་དང་།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། ས་འདི་རྣམས་ཀུན་ལ་བསླབ་པ་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མེད་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ནན་ཏན་དུ་མཉན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉན་པའི་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་གཞན་ལས་ལེགས་པར་མཉན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཉན་པའི་ཚིག་ཁ་ཏོན་དུ་ལོབས་ཤིང་ཟིན་པར་བྱའོ། །བཅང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལོབས་ཤིང་ཟིན་པའི་ཚིག་དྲན་པས་ཕྱི་ཕྱིར་མ་བརྗེད་པར་བྱའོ། ། བཀླག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་ཡི་དམ་དུ་ཀློག་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཆུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་མ་ལུས་པར་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། ། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་དོན་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནན་ཏན་དུ་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ཡན ཆད་དུ་བརྩོན་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་བཞི་པའོ།

'具寿罗睺罗，菩萨摩诃萨也应当如是学习般若波罗蜜多'这句话的意思是：般若波罗蜜多的义理，如同罗睺罗详细所说的那样，诸菩萨也应当如是学习，这样教示。
'菩萨摩诃萨不退转也应当从此观察'这句话的意思是：如是修学时，从这个方法可以了知那位菩萨是不退转的，这样教示。
'如是应知菩萨摩诃萨不离般若波罗蜜多'这句话的意思是：如是行持时，那位菩萨与般若波罗蜜多的义理相应而行，故称为不离般若波罗蜜多。
'具寿罗睺罗，欲学声闻地者也应当勤勉听闻此般若波罗蜜多'乃至'欲学佛地的菩萨摩诃萨也应当勤勉听闻此般若波罗蜜多。应当受持，应当忆持，应当读诵，应当通达，应当如理作意'这些话是说：声闻地、缘觉地、菩萨地以及正等正觉的佛地，于学习这一切地时，般若波罗蜜多都是不可或缺的，对一切都有利益，这样教示。
'应当勤勉听闻'是说应当以闻慧从他人处善加听闻，这样教示。
'应当受持'是说应当熟记所听闻的文句并领会。
'应当忆持'是说对已经熟记领会的文句要以正念使其不忘失。
'应当读诵'是说写成经卷并作为誓愿读诵。
'应当通达'是说以思慧无颠倒地了悟并现证般若波罗蜜多的一切甚深义理。
'应当如理作意'是说以修慧反复修习已了悟的义理。
'何以故'等等是说明如此以三种智慧勤勉修学的理由，即声闻、缘觉、菩萨们所应当学习的三乘，都是从此般若波罗蜜多中广说的缘故。对般若波罗蜜多应当如是学习，这样总结了精进的功德，至此已经说完了精进的功德。
这是《十万般若波罗蜜多广释》第四品。

། །།ད་ནི་བརྩོན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དུ་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བརྩོན་པར་བྱ་བ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་ཡང་ངེས་པར་ འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་འོག་ནས་གཞུང་ལས་བསྟན་པ་སྟེ།དྲུག་གང་ཞེ་ན། མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། མི་གནས་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་སྒྲུབ་པ་དང་། ཐབས་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་། མྱུར་དུ་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ།སྒྲུབ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་རབ་ འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་དམིགས་མ་འཚལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏེ། དོན་དམ་པར་བརྩོན་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བརྩོན་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་དམིགས་ན།གང་ཟག་གང་ཞིག་ཆོས་གང་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེ་ན། གོང་དུ་བརྩོན་པ་ལ་གདམས་པ་བཤད་པའི་ཚིག་དང་། དོན་དེ་ཉིད་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བདག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་ མ་དམིགས་མ་འཚལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཉིད་བདག་གིས་འགྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ། ཆོས་དང་གང་ཟག་གཉི་ག་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེའམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་དངོས་པོར་དམིགས་ཏེ་གདམས་པར་ བགྱིས་ན།དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྒྲོ་བཏགས་ཤིང་སྐྱེད་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཟླས་མེད་པ་ཡང་འགྲུབ་པས། སྐུར་པ་བཏབ་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་སྒྲོ་བཏགས་ཤིང་སྐུར་པ་བཏབ་པར་གྱུར་ན། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་ལ་གནས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་གཞུང་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་བདག་གིས་འགྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསོལ་པ་སྟེ།འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བསྐྱེད་དེ་སྒྲོ་བཏགས་པའོ། །འགྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཕྲི་སྟེ། སྐུར་པ་བཏབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པ་ནི། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའམ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དེ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་མེད་པས། གནས་པ་དང་མི་གནས་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤང་བ་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལྟར་ཡུལ་དང་ ཕྱོགས་ན་གནས་པའམ།ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ལྟར་ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ན་མི་གནས་པར་འགྱུར་གྲང་ན། མིང་དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པས་གནས་པ་ཡང་མེད་ན། མི་གནས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཐུག་པ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ གནས་པ་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་སྤངས་ནས་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ། གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

现在为了说明应当精进的事物有多少，将解说精进的分类。精进所缘的分类也就是下文经中所说的六种决定出离的修行。是哪六种呢？即离二边的修行、无住的修行、无所执著的修行、遍观察的修行、方便的修行、速疾圆满菩提的修行。由于通过这些修行决定趣向一切种智，故称为决定出离。
为了显示这些决定出离修行中精进所缘的分类，圣者须菩提向世尊禀白说：'如是我不见不得菩萨及般若波罗蜜多'等。意思是说，若胜义中能精进的菩萨和所精进的般若波罗蜜多二者皆不可得，那么应当对何人宣说何法教诫随学呢？这是依据前文所说精进教诫的文义而作的请问。
'世尊，如是我不见不得一切法的增减'乃至'我将因此追悔'，意思是说，若胜义中法与补特伽罗二者如是不可得，而执著菩萨或般若波罗蜜多为实有而作教诫，就会对无实体之法增益戏论，也会由实有的对立面而成立无实体，这就成了诽谤。如果这样增益和诽谤，就会住于有无二边，违背般若波罗蜜多的教义，因此我将追悔。所谓'增'是指于胜义无实中生起增益戏论；所谓'减'是指于世俗非无中减损诽谤。如是不住于增益和诽谤二边，即显示离补特伽罗和法的有无二边的修行。
'世尊，彼名亦无住、无至、无加持'等，是说菩萨或般若波罗蜜多之名也无可言说的实体，显示远离住与不住二边。若有实体，则如色等有为法住于处所方位，或如虚空等无为法不住于处所方位。而此名无实体，故既无住亦无不住。'无至'即是说无不住的意思。'无加持'是说远离住与不住二边后，也不以非住非不住的实体加持而住。

 ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྤང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ལ་གནས་པ་དང་། མི་གནས་པར འཛིན་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་མདོར་བསྟན་ནས།ད་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ། མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་ ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་གཟུགས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པའི་དོན་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་ ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བཤད་པ་སྟེ།དེས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་གང་ལ་མིང་དུ་གདགས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མིང་ལ་གནས་པ་དང་། མི་གནས་ པར་རྟོག་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།གནས་པ་དང་མི་གནས་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་གཟུགས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་ མཆིས་ཏེ།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས་དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔའི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་གནས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་ བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་མིག་གི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་མ་དམིགས། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་ པ་མ་མཆིས་སོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅཝ་བརྒྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་མཐའ་གཉིས་སུ་ རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། རེག་པ་དྲུག་དང་། ཚོར་བ་དྲུག་གི་དངོས་པོ་དང་། མིང ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།

如是对菩萨和般若波罗蜜多二者，从有实无实门远离增益损减二边，以及对菩萨之名和般若波罗蜜多之名远离住著、不住著二边执著的修行略说之后。
现在为了详细宣说蕴、界、处等世间和出世间诸法，以及有为法和无为法各自分别远离二边的修行，
世尊说道：'我不见色法有增有减，实不得见'等。增减之义即是增益和损减二边，如前所说。由此显示远离增益和损减二边的修行。
'菩萨'是对何者安立名称等，显示远离对色等名称住著和不住著分别二边的修行。远离住著和不住著二边分别的含义如前所说。
如同对色法说明远离二边的修行，对受等以下一切也当如是配释。
其中从'世尊，我不见色法有增有减，实不得见'乃至'世尊，识之名亦无住、无着、无加持。何以故？以彼名不存在故，如是彼名无住、无着、无加持'为止，显示五蕴远离增减和住、不住二边的修行。
从'世尊，我不见眼有增有减，实不得见'乃至'世尊，意识之名亦无住、无着、无加持。何以故？以彼名不存在故，如是彼名无住、无着、无加持'为止，显示十二处和十八界的实体及名称远离二边分别的修行。
从'世尊，我不见眼触有增有减，实不得见'乃至'世尊，意触所生受之名亦无住、无着、无加持。何以故？以彼名不存在故，如是彼名无住、无着、无加持'为止，显示六触和六受的实体及名称远离增益和损减二边的修行。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་སའི་ཁམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་མིང་ དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས།ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་མ་རིག་པའི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒ་ཤིའི་འགག་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་ པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལུགས་བཞིན་འབྱུང་བ་དང་། ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཏི་མུག་གི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན།མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་ པ་མ་མཆིས།བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་གཟུགས་བདག་ཡིན། བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། བདག་ལ་གཟུགས་གནས། གཟུགས་ལ་བདག་གནས་ཞེས་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ བཞི་པ་དེ།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་བཞིར་སྦྱར་ན། རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་གྱུར་པ་དེ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། དེ་ལྟར་གྱི་དུས་དང་། དུས་གསུམ་ལ་སྦྱར་ན། དྲུག་ཅུར་གྱུར་པའི་སྟེང་དུ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྣན་ན། དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ཚེ་སྔ་ཕྱི་དང་། ལས་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱིད་སྡུག་ཡོད་པར་མི ལྟ་བས་དུས་གསུམ་དང་མི་སྦྱར་རོ།

世尊，我未见到地界的增长和减少，未能如实观察，乃至世尊，识界的名称也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了地界等六界的实相与名称远离增益和损减二边的修行。
世尊，我未见到无明的增长和减少，未能如实观察，乃至世尊，老死灭的名称也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了从无明等十二缘起支的顺行和逆行的实相与名称远离增益和损减二边的修行。
世尊，我未见到贪欲的增长和减少，未能如实观察，乃至世尊，愚痴的名称也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了贪欲、嗔恨、愚痴三毒的实相与名称远离增益和损减二边的修行。
世尊，我未见到六十二种见解的增长和减少，未能如实观察，乃至世尊，见解种类的名称也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了六十二种见解的实相与名称远离增益和损减二边的修行。
六十二种见解是：色即是我，我具有色，我中有色，色中有我，这是四种我见。受、想、行、识四蕴也同样如此配合。这样在五蕴上配合四种我见就成为二十种。这二十种配合过去、未来、现在三时，就成为六十种。再加上邪见和边执见两种，就成为六十二种。邪见和边执见两种因为不承认前后世，善恶业的苦乐果报，所以不与三时配合。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས། བདག་གི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐོང་བ་པོའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ མ་མཆིས་ཏེ།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བཏགས་པའི་བདག་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་གིས་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་བདག་གིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འཕེལ་བ་དང་།འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་ པ་མ་མཆིས་ཏེ།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་ པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་ མ་མཆིས།ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་བཅཝ་བརྒྱད་ཀྱི་དངོས་པོ་ དང་།མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས།ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་ པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་ མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས།ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།

世尊，我对于我的增长和减少都未见到，确实未能随见，乃至世尊，见者的名字也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了远离外道所执著的十三种我的实体和名字的增益、诽谤二边的修行。
这些说明了远离轮回因缘的烦恼分所摄诸法的增益、诽谤二边的修行。
世尊，我对于布施波罗蜜的增长和减少都未见到，确实未随见，乃至世尊，智慧波罗蜜的名字也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了远离布施等六波罗蜜的实体和名字的增益、诽谤二边的修行。
世尊，我对于内空性的增长和减少都未见到，确实未随见，乃至世尊，无实体自性空性的名字也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了远离十八空性的实体和名字的增益、诽谤二边的修行。
世尊，我对于念住的增长和减少都未见到，确实未随见，乃至世尊，八圣道支的名字也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了远离三十七菩提分法的实体和名字的增益、诽谤二边的修行。
世尊，我对于空性解脱门的增长和减少都未见到，确实未随见，乃至世尊，无愿解脱门的名字也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了远离三解脱门的实体和名字的增益、诽谤二边的修行。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ གིས་བསམ་གཏན་བཞིའི་འཕེལ་བ་དང་།འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ སླད་དུ་ཞེ་ན།མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་ མ་མཆིས།ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་གི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཆི་བ་རྗེས་སུ་དྲན པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས།ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ནི།ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཚེ་འཕོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་ དྲན་པ་དང་།སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཚེ་འཕོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གསུམ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་འཁོར་བས་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ཀྱི་མགོ་ནས་རྟིང་གི་བར་དུ་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་མི་གཙང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བར་ རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པའོ།།སྐྱེ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྐྱོ་བར་སེམས་པའོ། །ཚེ་འཕོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་མི་རྟག་པར་སེམས་པའོ། །དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་ཉན་ ཐོས་རྣམས་བསམ་གཏན་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ལ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་བགྲང་ཞིང་དྲན་པར་བྱེད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ཤའི་མིག་གི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིག་གི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།སྤྱན་ལྔའི་དངོས་པོ་དང་མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།

世尊，我未见到四禅定的增长和减少，未能如实观察，乃至世尊，无色定的名称也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了四禅定、四无量心、四无色定远离增益和损减二边的修行。
世尊，我未见到念佛的增长和减少，未能如实观察，乃至世尊，念天的名称也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了六念处的实相和名称远离增益和损减二边的修行。
世尊，我未见到身随念的增长和减少，未能如实观察，乃至世尊，念死的名称也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了身随念、厌离随念、出入息随念、死随念的实相和名称远离增益和损减二边的修行。身随念、厌离随念、死随念这三种是圣声闻为了厌离轮回而修习的。所谓身随念，是从头到脚观察身体内外都充满各种不净物。所谓厌离随念，是思维轮回的各种痛苦而生厌离心。所谓死随念，是思维身体无常。所谓出入息随念，是圣声闻为了使心调柔适合修习禅定和三昧，而数息观察呼吸。
世尊，我未见到肉眼的增长和减少，未能如实观察，乃至世尊，佛眼的名称也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为无有此名，如是此名无住处，无边际，无加持。这段经文说明了五眼的实相和名称远离增益和损减二边的修行。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་།མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་ མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། མདོ་སྡེ་དག་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་ མ་དང་།སྒྲ་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་དཔེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རྨི་ལམ་ ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བའི་ཆོས་རྣམས་གཉིད་སངས་པའི་ཚེ། དེ་ལྟར་མི་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མ་རིག་པའི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་ཚེ་སྣང་བ་རྣམས་མ་རིག་པ་སྤངས་ཏེ། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ ཐོབ་པའི་ཚེ་དེ་ལྟར་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་བྱས་པའི་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ། རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཡང་། རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ སྣང་བའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲ་སྒྲོགས་པའི་གཞི་མ་ཡིན་པ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་སྒྲ་ལ་བདག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྣང་ཞིང་གྲག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མི་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ། མི་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྣང་བ་ནོར་བར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་ནོར་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེ་གཟུགས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔྱིད་ཚ་བའི་དུས་ན་སྨིག་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ཆུ་མ་ ཡིན་པ་ལས་ཆུར་འཁྲུལ་པ་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།

'世尊，我未见到六神通的增长和减少，未能如实观察'，从这句话开始，直到'世尊，佛陀不共法的名称也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为该名称不存在，因此该名称无住处，无边际，无加持'这段内容，是宣说六神通、如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲以及十八不共法等的实相与名称，远离增益和损减二边的修行。
'世尊，我未见到如梦五取蕴的增长和减少，未能如实观察'，从这句话开始，直到'为什么呢？因为该名称不存在，因此该名称无住处，无边际，无加持'这段内容，是宣说诸经中所说的'一切法如梦、如幻、如回声、如阳焰、如影像、如海市蜃楼、如水中月、如变化'这八种比喻的实相与名称，远离增益和损减二边的修行。
其中'如梦'是指：如同梦中所见之法，在醒来时不复显现，同样，五取蕴等遍计所执诸法，也是在无明睡眠时显现，当断除无明获得圣者智慧时便不复显现。
'如幻'是指：如同幻师所化现的马、象等，虽非马、象的实体，却显现为马、象等实体的错觉，同样，一切法也并非如其所显现的实体而显现。
'如回声'是指：如同从非发声处发出声音，声音并非自主，同样，一切法也从非真实中显现和响起。
'如阳焰'是指：如同非人等实体显现为人等实体的错误认知，同样，一切法也并非如其所显现的实体而产生错误认知。
'如影像'是指：如同非色法实体显现为色法形相，那并非真实色法，同样，一切法也并非如其所显现的实体存在。
'如海市蜃楼'是指：如同春季炎热时分，蜃气本非水却显现为水的错觉，同样，一切法也并非如其所显现的自性存在，却显现为似乎存在的实体。

 །ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆུའི་ནང་ན་སྣང་བའི་ཟླ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ཟླ་བ་ཡང་དག་པ་ཡིན་པ་ལྟ་ བུར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་དངོས་པོར་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སེམས་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་དབེན་པའི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་མཆིས་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་ མཆིས།བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་ པར་བྱང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་དང་།མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བཅོས་ཤིང་བྱི་དོར་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་ན་དེའི་ཟླས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་འགྲུབ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་སྐྱོན་མེད་པའི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་ མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། ཆོས་ཀྱི་གནས་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། མིང་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་།མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའམ་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རང་ བཞིན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'如水月'，是指虽然水中显现的月亮不是真实的，但是显现如同真实月亮一样。同样地，一切法虽然不是真实存在的事物，但是显现如同真实存在一样。
所谓'如幻化'，是指如同由幻化之心的力量所幻化的各种事物虽然不是真实存在的，但却显现出来。同样地，一切法虽然没有外在的实体，但由于迷乱心的力量而显现。
从'世尊，我未见到空性的增减，未如实观见'乃至'世尊，清净之名亦无住处，无边际，无加持。为何如此？因为彼名不存在，如是彼名无住处，无边际，无加持'这段经文，是说明了远离增益和损减二边的修行，即一切法胜义谛中是空性的、寂静的、无生的、无灭的、无起的、无造作的、无烦恼的、无清净的。
其中'空性'是指远离能取所取。'寂静'是指本性即涅槃。'无生'是指不从因缘而生。'无灭'是指因为无生之故。'无起'是指不从无因而生。'无造作'是指胜义中无实体故无可修饰。'无烦恼'是指胜义中烦恼及其所依之事物皆无实体。'无清净'是指若有烦恼则可成立其对立面清净，但因无烦恼故清净亦不成立。
从'世尊，我未见到法界的增减，未如实观见'乃至'世尊，无过法之名亦无住处，无边际，无加持。为何如此？因为彼名不存在，如是彼名无住处，无边际，无加持'这段经文，是说明了法界、真如、实际、法性、无过法等的实相，以及远离增益和损减二边的修行。
其中'法界'是指成为如来十力、四无畏、十八不共法等功德的因或基础。'真如'是指完全清净的本性永不改变，恒时如是安住。

།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་གནས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ ཆོས་ཉིད་ནི་ཡེ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་སྐྱོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་རྟོགས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་ པར་འགྱུར་ཞིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ བའི་བར་དུ་ནི།དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་ བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འོག་ནས་གཞུང་ཉིད་ལས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་པས་སྐབས་འདིར་མ་བཤད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་བདག་གིས་འདས་པ་མ་མཆིས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་མ་མཆིས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདུས་མ་བགྱིས་པ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས། གནས་པ་མ་མཆིས། འཇིག་པ་མ་མཆིས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། འདུས་ མ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་དུས་གསུམ་ལས་འདས་ཤིང་སྐྱེ་འགག་དང་གནས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་ མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བཅས་པའི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ཡང་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་སྟེང་གི་ ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བཅས་པའི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ཡང་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཁོར་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའོ།

所谓'真实边际'，是因为无颠倒而达到圆满究竟。所谓'法性住'，是指无论这些法在世间出现与否，诸法的法性从本以来就如是安住，因为安住于空性的自性中。所谓'无过失法'，是指从初地以上通达如是真如，菩萨进入无过失位，必定趣向无上菩提而不退转圆满。
'世尊，我于善法与不善法的增长与减少，未曾见到'乃至'世尊，过去、未来、现在诸法的名称也无住处，无边际，无加持。为什么呢？因为彼名不存在，如是彼名无住处，无边际，无加持'这段经文，是显示远离善法、不善法，世间法、出世间法，有为法、无为法，有漏法、无漏法，过去、未来、现在诸法的增益和损减二边的修行。关于善法、不善法等诸法名称所表达的特征，下文将详细解释，此处不作说明。
'世尊，我于无过去、无未来、无现在'乃至'无为法又是什么呢？即无生、无住、无灭'这段经文，是显示无为法的特征，意思是无为法超越三时，无生灭住。
'世尊，我于世尊的增长与减少未曾见到'这句经文，是显示远离对世尊释迦牟尼佛本身增益和损减二边的修行。
'世尊，我于东方世界恒河沙数如来、应供、正等正觉及声闻僧众、菩萨众的增长与减少未曾见到'乃至'世尊，我于上方世界恒河沙数如来、应供、正等正觉及声闻僧众、菩萨众的增长与减少未曾见到'这段经文，是显示远离对十方如来及其声闻、菩萨僧众增益和损减二边的修行。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ ལྟར་བདག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ མིང་དེ་ཡང་གནས་པ་མ་མཆིས།ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ ནི།ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཁོར་ཉན་ཐོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དུ་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། མིང་རྣམས་ལ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་མེད་པས་དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མ་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མིང་དེ་མ་མཆིས་པས། དེ་ལྟར་ན་མིང་དེ་གནས་པ་མ་མཆིས། ཐུག་པ་མ་མཆིས། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འདུས་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྨོས་ནས། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་དང་མིང་ལ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པས། དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བསྐྱེད་དེ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཕྲི་སྟེ། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དེ་བརྡ་ཙམ་དུ་གདགས་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ ལྡན་འདས་གང་ཡང་འདི་ལྟར་འདི་ལྟ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་བརྡར་བགྱི་བ་དང་། ཆོས་སུ་བཏགས་པ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་གཟུགས་སམ། ཚོར་བའམ། འདུ་ཤེས་སམ། འདུ་བྱེད་དམ། རྣམ་པར་ཤེས་པའམ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པ་སྟེ། ཆོས་སུ་གདགས་པ་ཙམ་དུ་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་གི་དངོས་པོར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་དེ་དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་བརྡར་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རྨི་ལམ་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་དེ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ན་ཤིན་ཏུ་མེད་པར་གྲགས་པ་རྣམས ཀྱི་དཔེས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཡང་དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།

世尊，如是我于如来应供正等正觉及声闻僧伽、菩萨等之增减不可得，真实未见。从'如是说'乃至'菩萨之名亦无住，无尽，无加持。何以故？以彼名不存在故，如是彼名无住，无尽，无加持'为止，是说十方如来及声闻、菩萨僧伽等之实体与名皆无增减，故于胜义中菩萨与般若波罗蜜二者皆不成立，因此无有任何教诫与开示。
世尊，我于一切法之真如增减不可得，真实未见。从'如是说'乃至'何以故？以彼名不存在故，如是彼名无住，无尽，无加持'为止，是说一切法之真如空性离增益诽谤二边之修行。如是，说及一切有为法，彼等之实体与名无有可得之增减，故于胜义中非有而增益，于世俗中非无而减损，远离二边之修行。
今为显示菩萨或般若波罗蜜之名唯是假立而远离增益诽谤二边之修行，故说'世尊，若如是，如菩萨之法之名言与法之假立'等。从'于此色或受或想或行或识'乃至'佛不共法皆不可说，唯是法之假立而已'为止，是说蕴处界等世间法及布施波罗蜜等出世间法，于任何实体中菩萨与般若波罗蜜之名于胜义中皆不可说，故于世俗中唯是法之假立而已。
世尊，譬如梦之名不可说，乃至如来化身之名不可说为止，是以梦幻等世间所知极为虚无之喻，显示菩萨与般若波罗蜜之名于胜义中亦不可说。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རླུང་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་ ནི་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཀུན་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་གི་ཁམས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་གང་གི་དངོས་པོར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བགྱི་བའི་མིང་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད ལ་སོགས་པ་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས།དངོས་པོ་གང་གི་མིང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་ནི་ གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་གྲགས་པ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས།གང་གི་དངོས་པོར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུ་ནི།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སུ་གྲགས་པ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། དངོས་པོ་གང་གི་མིང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་ནི་གང་གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཡང་དོན་ དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས།དངོས་པོ་གང་གི་མིང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བགྱི་བའི་མིང་ཡང་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་གང་ གིས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་དམིགས་ཀྱིས་ཕྱེ་ནས་བཀྲོལ་བ་སྟེ་དགེ་བའམ།མི་དགེ་བའམ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའམ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་དངོས་པོ་གང་གི་མིང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊，譬如所谓'虚空'这个名称是任何人都不能言说的，乃至所谓'风'这个名称是任何人都不能言说的这些，是说明遍计所执相中所说的虚空界以及地、水、火、风界等，在胜义中实有性不成立，故不能说是任何事物的实体。
所谓'真如'这个名称是任何人都不能言说的，乃至所谓'实际'这个名称是任何人都不能言说的这些，是说明圆成实相中所说的真如、不错谬真如等以名称所说的这些名称，在胜义中实有性也不成立，故不能说是任何事物的名称。真如等的相已如上说明。
所谓'布施波罗蜜多'这个名称是任何人都不能言说的，乃至所谓'般若波罗蜜多'这个名称是任何人都不能言说的这些，是说明菩萨法性中所说的六波罗蜜多，在胜义中实有性不成立，故不能说是任何事物的实体。
所谓'戒'这个名称是任何人都不能言说的，乃至所谓'独觉法'这个名称是任何人都不能言说的这些，是说明声闻和独觉法中所说的无漏五蕴等以及预流果等诸果，在胜义中实有性不成立，故不能说是任何事物的名称。
所谓'菩萨'这个名称是任何人都不能言说的等，是说明菩萨和佛世尊自身以及佛法十力、四无畏等，在胜义中实有性不成立，故不能说是任何事物的名称。
所谓'正等觉佛法'这个名称是善或不善等，是对上述所说诸法的名称都不能言说的这个意义进行详细分析解释，即说明不能说是善或不善或有罪或无罪等任何事物的名称。

 །བཅོམ་ ལྡན་འདས་བདག་གིས་དོན་གྱི་དབང་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་བའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བདག་གིས་འགྱོད་པར་འགྱུར་ཞེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་བཤད་པའི་མགོ་ལ་སྨོས་པའི་ཚིག་དེ་ཉིད་སླར་བཟླས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་གི་དངོས་ པོར་ཡང་མིང་དུ་གདགས་སུ་མེད་པ་ལས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་བཏགས་ཏེ། གདམས་པའམ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་བྱས་ནས། ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ དོན་གྱི་དབང་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར།བདག་གིས་འགྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གནས་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི་གནས་པ་ མ་མཆིས་པའི་ཚུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྒྲུབ་པ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་ཉིད་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ནས། དོན་དེ་ལྟ་བུ་ཟབ་མོ་ཐོས་པས་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། ཚུལ་འདི་དག་དང་། མཚན་མ་འདི་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་དང་མཚན་མས་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པའི་ཚེ། སེམས་ཞུམ་པ་དང་། འགྱོད་པར་མི་འགྱུར་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་ཤིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི སྒྲུབ་པ་བསྟན་ནས།ད་ནི་མི་གནས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། དེས་གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མི་གནས་ པའི་སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ལ་མི་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་ནི། དེས་གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ། །དེས་ཚོར་བ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་དེ་ཡང་། དེས་གཟུགས་ལ་གནས་པར་ མི་བགྱིའོ།།དེས་ཚོར་བ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེས་སྐྱེ་བ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ།

世尊，为了见到如是义理，从'我将后悔'等言说，是为了解说离二边的修行而在开头所说的词句，再次重复说，在胜义中任何法的实体都无法安立名称，却安立'菩萨'或'般若波罗蜜多'之名，作为教诫或开示，对于实际并不存在之处增益执著成为过失，为见到如是义理，我将后悔，此为其义。
世尊，如是菩萨摩诃萨宣说般若波罗蜜多，从此乃至'所谓住即是无住之理'为止，如是详细解说了上述离二边的修行次第后作总结开示，听闻如是甚深义理而不惊不怖不畏，则彼菩萨安住于第八不退转地，必定趣向一切相智，所谓'以彼等行相、彼等理趣、彼等相'，是指上文以离二边的行相、理趣、标相宣说甚深法时，心不怯弱且不后悔者，安住不退转地，必定趣向一切相智，应与下文相连。
如是宣说离二边的修行后，今为宣说无住的修行，故说'世尊，复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不应住于色'等。此无住修行亦有二种：不住于法与不住于法性。其中不住于法，即'不应住于色，不应住于受'，乃至'世尊，由此理趣，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不应住于一切陀罗尼门'为止，宣说不住于法。其中不住于法者，即'不应住于色，不应住于受'乃至'不应住于生'。

 །དེས་རྒ་ཤི་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རེག་པ་དྲུག་དང་། ཚོར་བ་དྲུག་དང་། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་མ་ལགས། གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་མཆིས་ཏེ། གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས བསྟན་པ་སྟེ།འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཟུང་བ་དངོས་པོའི་ གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་སོ།།གཟུགས་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གང་གི་དོན་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་ པའི་གཟུགས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་གཟུགས་གཉིས་མེད་པས་ན།གཟུགས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མཚན་ཉིད་དེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་སྐད་བཤད་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཟུགས་ཞེས་སྨོས་པས་དེ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལས་བཟློག་ པའི་ཕྱིར།གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་སྐད་བཤད་པ་དང་། དེ་ལྟར་གཟུགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན། གང་གིས་སྟོང་པ་ན་འདི་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ། དཔེར་ན་མར་མེད་པའི་ བུམ་པ་ནི་མར་གྱིས་བུམ་པ་སྟོང་ཞེས་བྱར་རུང་གི་བུམ་པ་དང་མར་གཉི་ག་མེད་པ་ལ་སྟོང་ཞེས་བྱ་བའི་དམིགས་ཀྱང་མེད་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་།ཆོས་ལས་ཆོས་ཉིད་གཞན་པ་ཡང་མི་རིགས་ལ་ཆོས་ཉིད་ལས་ཆོས་གཞན་པ་ཡང་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའི། སྣོད་དང་བཅུད་ལྟར་གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་པ་ལྟ་བུ་ལ་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'不住于老死'这句话开始到此处，是说明不应住于蕴、界、处、六触、六受、地、水、火、风、空、识界等，以及十二缘起支。为什么这样说呢？世尊，这是因为色以色性空，色之空性即非色，离色亦无空性，色即是空性，空性即是色。这等说明了不应住于色等的理由。
其中色有三种：遍计所执色、分别所执色和法性色。其中凡夫众生所执取的具有色等性质的实体色，就是遍计所执色。色以何种形相显现为识的对境，那就是分别所执色。远离遍计所执和分别所执这两种色相，仅仅是圆成实性的真如，这就是法性色。
其中，对于圆成实的法性色而言，由于没有遍计所执色的可色性相和分别所执色的境相显现二者，所以说'色以色性空'。这是说明圆成实的法性色的性质是空无遍计所执和分别所执色的能取所取相。
说了这些之后，为了遮遣认为空无遍计所执色和分别所执色的法性色中还有一个色的想法，所以说'色之空性即非色'。意思是说，空无遍计所执和分别所执色的真如圆成实相的法性色，并非色的本性，因为完全远离色的一切相。
说了这些之后，如果这样色在一切方面都不存在，那么以什么为空而说此是空性呢？比如说，没有酥油的瓶子可以说是酥油瓶空，但如果瓶子和酥油二者都不存在，则连空这个所缘也没有。又想到离法无法性，离法性无法，也不应理。因此疑惑，所以说'离色亦无空性'。这是说明，胜义中是以色的自性不成立本身称为空性，而不是像器和内含物那样以一个空于另一个的方式来说的。

 །དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན པའི་ཕྱིར།གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་གུད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་གཉིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་གཟུགས་གཉིས་ནི་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་གནས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་གནས་པར་ མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཏེ།འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་ བརྒྱད་རྣམས་དང་།ཡི་གེ་རྣམས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ གནས་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་གནས་པར་མི་བགྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡི་གེ་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་བས་གནས་པར་མི་བྱའོ། །ཡི་གེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་ པར་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་གཟུངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཡི་གེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུངས་ཀྱི་ ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་བརྗོད་པ་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ། །ཡི་གེའི་འབྲུ་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རབ་ཏུ་རྣོ་བ་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་གཅིག་ལ་ བརྟེན་ཏེ་བསྒོམས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།དབང་པོ་བར་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་གཉིས་ལ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།

为了明显地显示此义，所说'色即是空，空即是色'，是说色法不成立为实有即是空性，除此之外并无空性存在，如同法与法性二者无有差别。如是显示，遍计所执和分别的二种色法完全不存在，法性的色法仅仅是真如，因为也不应住于圆成实相，所以说'不应住于色'。
同样，对于受等诸蕴、十八界、十二处、地、水、火、风、空、识界等，以及十二缘起支等，作为轮回之因的诸法，以及六波罗蜜多、四念住、四正断、四神足、五根、五力、七觉支、八圣道支、四圣谛、四禅定、四无量、四无色定、八解脱、九次第定、三解脱门、如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲、十八不共法等，
以及诸字母、诸神通、诸三摩地门、诸陀罗尼门、诸清净法，也应当如是运用。世尊，因此，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不应住于一切陀罗尼门，即是说，由于色等作为轮回之因的诸法和清净诸法，皆以自性空故不应住著，所以不应住于彼等。
其中'不应住于诸字母'是说，不应以实有见住于字母'阿'等字母。'不应住于字母现证'是说，依于'阿'等字母，能生起通达无生义的陀罗尼智慧，称为字母现证，也不应住于此，因为此陀罗尼智慧也本来无生，此即从'此是一切法门'等言说中成立。
对于字母句的宣说，某些利根菩萨依于一个无生义而修习，即能成为证得无上正等觉的因。中根者则依于二字母而修习二种句的宣说，由此熟习而成为证得无上正等觉的因。

 །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དུ་མ་ལ་བརྟེན་ནས།གོམས་པར་བྱས་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱི། གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱི། ཐ་དད་དུ་བརྗོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཡི་གེ་གཅིག་དང་། ཡི་གེ་གཉིས་དང་། ཡི་གེ་མང་པོའི་ཚིག་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས། གཟུགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་ཞིང་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། གནས་པར་མི་བྱ་བའི་ དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་མི་ རྟག་གོ་ཞེས་བགྱི་བར་གནས་པར་མི་བགྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཆོས་ཉིད་ལ་མི་གནས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བགྱི་བར་གནས་པར་མི་བགྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་མཚན་ ཉིད་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ནི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་ན་རྟག་ཏུ་མེད་ཅིང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པར་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་། གཟུགས་ མི་རྟག་པ་ཉིད་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དོན་དམ་པའི་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཆོས་ལས་ཆོས་ཉིད་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ལ། གཟུགས་མི་རྟག་ པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་མཆིས་ཏེ།གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

钝根者们依靠多种言说，通过修习而成为圆满菩提之因，因此不应住于一说，不应住于二说，不应住于差别说。这是说，通过一字、二字及多字的言说，生起色之智慧并成为圆满菩提之因，对于这样的也不应住著，不应住著的含义如前所述。
如是说明不应住于法之后，现在为了说明不应住于法性，世尊又说：'复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不应住于色无常'等。不住于法性，也就是从'不应住于色无常'乃至'世尊，以是因缘，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不应住于实际'来说明。
其中，所谓色无常性，声闻缘觉的无常是生灭相的遍计所执性。菩萨们的无常是依无相而说无的意义，即如恒有称为常，与此相反，恒无及一切时无，即是菩萨们所说的无常。因此，无相是胜义无常性。
'色无常性以色无常性为空'是说，菩萨们的胜义无常，以声闻缘觉遍计所执的生灭相无常的自性不存在的缘故。这是说明色无常性以色无常性为空。
'色无常性之空性者，亦非色无常性'是说，胜义色无常性的真如，不是遍计所执的色无常性的自性，这是其义。
若想：如此则法与法性成为差别，为此说：'离色无常性亦无空性，色无常性即是空性，空性即是色无常性。'这是说明离胜义无常性真如外，遍计所执的色无常性实体是不存在的。
同样也应用于受、想、行、识诸蕴。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བགྱི་བར་གནས་པར་མི་བགྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིའོ་ཞེས་བགྱི་བར་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གཟུགས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བགྱི་བར་གནས་པར་མི་བགྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བགྱི་བར་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་མི་གནས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གཟུགས་དབེན་ནོ་ཞེས་བགྱི་བར་གནས་པར་མི་བགྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབེན་ ནོ་ཞེས་བགྱི་བར་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དབེན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་མི་གནས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ལས་དབེན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པར་མི་བགྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡང་ དག་པའི་མཐའ་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་མི་གནས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།

世尊，复次，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，不应住于'色是苦'的想法，乃至世尊，由此因缘，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，不应住于'四种识'的想法。这段经文是教导不应住于五蕴的自性是苦、无我和寂静法性的修行。
世尊，复次，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，不应住于'色是空'的想法，乃至世尊，由此因缘，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，不应住于'识无愿'的想法。这段经文是教导不应住于色等五蕴的三解脱门——空性、无相、无愿法性的修行。
世尊，复次，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，不应住于'色是远离'的想法，乃至世尊，由此因缘，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，不应住于'识是远离'的想法。这段经文是教导不应住于色等五蕴的远离法性的修行。所谓远离是空性的异名，因为远离能取所取二者。
世尊，复次，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，不应住于真如，乃至世尊，由此因缘，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，不应住于实际。这段经文是教导不应从功德的角度住于清净分所摄的法，即真如、法性、法界、无过失性、实际等。这些真如等也仅仅是空性的异名而已，它们的性相如前所说。

 །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ལ་མི་གནས་པའི་སྒྲུབ་པ་བཤད་ཟིན་ ཏོ།།ད་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་ན་ཉེས་པའི་དམིགས་སུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཐབས་མི་མཁས་པས་བདག་ཏུ་བགྱི་བ་དང་། བདག་གིར་བགྱི་བ་ལ་ གནས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་གནས་ན་དེ་གཟུགས་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་ལ་སྤྱོད་ཀྱི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཐབས་མི་ མཁས་པས་བདག་ཏུ་བགྱི་བ་དང་།བདག་གིར་བགྱི་བ་ལ་གནས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་ན། དེ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་ལ་སྤྱོད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཐབས་མི་མཁས་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་དངོས་པོ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའོ། །བདག་ཏུ་བགྱི་བ་དང་བདག་གིར་བགྱི་བ་ལ་གནས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ ཉིད་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་སྙམ་མམ།གཟུགས་འདི་དག་བདག་གི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བདག་དང་བདག་གི་བའི་དངོས་པོར་ལྟ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་ལ་སྤྱོད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་དངོས་ པོ་ཡོད་པར་ལྟ་བས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་ཤིང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ སྤྱོད་ན་ཉེས་པའི་དམིགས་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་ འགྱུར་བ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་བཞིའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་མཉན་པ་དང་། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཚིག་དང་དོན་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །རྣལ་འབྱོར་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ གྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ས་གོང་ནས་གོང་དུ་རྒྱ་ཆེར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་བསྟན་ཏོ།

以上已经解释了不住于法性的修行。现在为了显示若住于法和法性会成为过患的缘故，'世尊，假如菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，由于方便不善巧，以住于我执和我所执的心住于色，则彼于色相有为而行，不行于般若波罗蜜多'乃至'世尊，假如菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，由于方便不善巧，以住于我执和我所执的心住于真实际，则彼于真实际相有为而行，不行于般若波罗蜜多'等来显示。
'方便不善巧'是指诸法胜义无实而以住于实有的心行于世间和出世间诸法。'以住于我执和我所执的心住于色'是指以'我即是色的自性'或'这些色是我所有'等我执和我所执实有见的心而行。'彼于色相有为而行，不行于般若波罗蜜多'是指以色有实在的见解而见有因缘生灭，而不是以通达一切法空性为相的般若波罗蜜多而行的意思。
同样也应当应用于受等其余一切。为什么呢？'行于有为的菩萨大菩萨不能圆满般若波罗蜜多'等，显示住于色等实有而行于有为会有四种过患：不能圆满般若波罗蜜多，不能入于般若波罗蜜多的瑜伽，不能圆满般若波罗蜜多，不能成就一切相智。
其中'不能圆满'是指在胜解行地不能以闻思慧圆满通达文义。'不能入于瑜伽'是指在初地不能以见道入于法界清净的瑜伽。'不能圆满'是指从第二地到第十地不能以修道断除违品，不能从地至地广大通达般若波罗蜜多的义理而圆满。'不能成就一切相智'是指显示不能在佛地获得应得的一切相智的过患。

།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་། རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སྟོང་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ སྟོབས་བཅུ་དང་།མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། ཐམས་ ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མི་གནས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར བཤད་པར་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་མཆིས་པ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་མཆིས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་སླད་དུ་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ཡང་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་ སྟེ།དེ་ལ་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་མཆིས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་བཤད་པ་དང་། འགའ་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ་རྟོག་ སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་དུ་མེད་མོད་ཀྱི། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ནི་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ མ་མཆིས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་སླད་དུ་གཟུགས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བརྡར་བཏགས་ཤིང་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

同样地，十二处、十八界、六触生受、地水等六界、十二缘起支、六波罗蜜多、十八空性、三十七菩提分法、四圣谛、四禅定、四无量、四无色定、八解脱、九次第定、三解脱门、六神通、诸三摩地、诸陀罗尼门、如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲、十八不共佛法、预流等四果、独觉菩提、一切智性、道相智性、一切相智性、真如、无错谬真如、不异真如、法性、法界、法住性、法无过失性，乃至真实边际等世间及出世间一切法名，皆应如是运用。
如是宣说无住修行后，接着将解说无执著修行。此无执著修行亦以三种方式宣说：法无执著、相无执著及智无执著。
其中，为何如此？世尊，如是色无所执取，色之无所执取者，以自性空故非色，乃至于此三摩地中修行的菩萨摩诃萨将成就一切相智性，彼一切相智性亦以内空性乃至无性自性空性故无所执取。此段经文显示法无执著修行。
其中，为何如此？世尊，如是色无所执取者，是说胜义中色法实体不成立故无可执取。如是宣说后，有人作是思维：遍计所执色于胜义中虽不成立故无可执取，然遍计所执色无可执取之圆成实性色是存在的。为遮遣此念，故说'色之无所执取者亦以自性空故非色'。此说明圆成实色仅是世俗谛中名言假立而说，实无实体存在之义。
如是乃至一切相智性，于一切世间及出世间法皆应如是运用。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བགྱི་སྟེ།ཅི་ནས་ཀྱང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཡིད་རྣམ་པར་མི་རྒྱུ་བ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་གཟུང་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བགྱི་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་དང་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་གཉི་ག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་བདག་དང་གཞན་གྱི་ དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུལ་དུ་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་གོང་ན་དེ་ལས་ལྷག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དང་འདྲ་བའི་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མ་མཆིས་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ངེས་ པར་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སུན་འབྱིན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ལགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ཡང་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དོན་དམ་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མཚན་ མར་བརྗོད་པ་མ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མ་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། མཚན་མར་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་མཚན་མ་ལས་ཉོན་མོངས་པར་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ནི་མཚན་ མའོ།།ཚོར་བ་ནི་མཚན་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡི་གེ་རྣམས་ནི་མཚན་མའོ། །གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ནི་མཚན་མའོ། །གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་ནི་མཚན་མའོ། །ཐ་དད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་མཚན་མའོ།

世尊菩萨大菩萨修行般若波罗蜜多时，如是应当观察一切法自性本空，于任何法都不令心流散，应当如是观察，这是略说无所执著修行的意义，即是说应当修习于任何法都不执著为实有、无分别的禅定。
世尊，这是菩萨大菩萨的禅定坛城，名为'一切法无所执著'等，是说明无所执著一切法的禅定的自性和功德。所谓'禅定坛城'，是因为它是诸禅定的精髓。所谓'广大'，是因为通达人法二无我，圆满自他二利。
所谓'殊胜'，是因为再无超过它的。所谓'无量'，是因为无有与之相等者。所谓'决定无量'，是因为它是必定获得无上正等正觉的因。
所谓'一切声闻缘觉不能夺'，是因为声闻缘觉不能破坏。所谓'与彼等不共'，是因为声闻缘觉没有如此禅定。
说'修习此禅定坛城的菩萨大菩萨，将成就一切相智'，是说明修习此禅定的菩萨们将获得如来果位的功德。
从'彼一切相智亦是内空'等，是说明胜义中一切相智亦无所执著。为何如此？从'彼非可言说'到'如是彼于一切法以自相空故无所执著'，是说明不执著相的修行。
所谓'如是由相而成烦恼'，是说执著色等诸法为实有、执著于相，即是菩萨的障碍，因为能扰乱心相续，故称为烦恼。那些相是什么呢？'色是相，受是相'等乃至'文字是相，一合说是相，二合说是相，差别说是相。'

 །དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་རྟོག་ཅིང་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་མཚན་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་དོན་སྟོན་པའི་སྒོ་རྣམས་ལ་མཚན་ མར་འཛིན་པའོ།།གཅིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དང་། གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་དང་། ཐ་དད་དུ་བརྗོད་པ་རྣམས་ཀྱང་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་རྟོག་པ་ནི་མཚན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་མཚན་མར་བཟུང་བ་ཞིག་ལགས་ན་ནི། ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཕྲེང་བ་ཅན་ཡང་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་དད་པ་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མཚན་མ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཕྲེང་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་ཞིག་ཡོད་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཐོས་ ནས།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དད་པར་གྱུར་པའི་དཔེས་མཚན་མར་བཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གལ་ཏེ་མཚན་མར་བཟུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་མི་ བཤད་པ་ལ།ཀུན་དུ་རྒྱུ་དེ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཐོས་ནས་དད་པ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་མི་རིགས་པ་ཞིག་ན། མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་བཤད་པ་ལས་དད་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དང་སྦྱར་ན། མཚན་མ་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཡིན་གྱི། མཚན་མར་རྟོག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པས་ཉོན་ མོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དད་པ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཀུན་དུ་རྒྱུ་དེ་ཆོས་གང་ལ་དད་པ་སྐྱེས་པའི་དམིགས་དང་། དད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ པའོ།།དེ་ཡང་མཚན་མའི་ཡུལ་དུ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དད་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་མཚན་མ་ཅན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་མཆིས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡང་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིང་དང་བརྡར་གདགས་པ་ཙམ་དུ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་མཚན་མ་དང་མཚན་མ་མ་མཆིས་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་མཆིས་པས་གཟུང་བ་མ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཚན་མར་མི་འཛིན་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། མཚན་མ་ཅན་དུ་ཡང་མི་འཛིན། མཚན་མ་མེད་པར་ ཡང་མི་འཛིན་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཕྲེང་བ་ཅན་དེས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་མོས་པར་གྱུར་ནས། དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཉི་ཚེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དེ་སྔོན་མཚན་མ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ལ་དད་པས་དད་ པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་མཚན་མ་མེད་པར་ནི་མ་རྟོགས་ཀྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ནས་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཉི་ཚེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞུགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཞུགས་ནས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་། ཚོར་བ་ ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། ཉི་ཚེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏོ།

从'这就是烦恼'这句话开始，对世间和出世间法的名称所作的执实和执相，就是菩萨的烦恼，这样教示。
'其中文字即是相'是说，对阿等文字表示无生义的门执为相。
一说、二说和别说等，如前所说，对这些执为实有即是相的缘故。
'如果执为相的话，连游行外道也不会对一切智智生起信心'这是说明无相的理由和比喻。有一个喜欢无相三昧的游行外道名叫串珠，从世尊处听闻无相法后，对一切智智生起信心，以此为例说明非执相的理由。
如果般若波罗蜜多等是执相的话，世尊也不会宣说无相法，那么这位游行者听闻无相法后生起信心就不合理了。但是从宣说无相法而生起信心来看，无相是真实的，执相是颠倒的，所以会成为烦恼，这样教示。
'那信心又是什么呢？即是对般若波罗蜜多生起信解'等，是说明那游行者对何法生起信心的所缘、信心的性相和异名。
'此亦非相之境'是说，那信心究竟义中也不是以有相的方式生起的。
'非是有相之理'是说，世俗谛中也不仅仅是名言安立为无相。
'如是彼以无有相与无相之执持故非所执持'，是总结上文所说不执相的意义，应当了知既不执为有相也不执为无相。
'那游行串珠对此一切智智生起胜解后，随信而入，以片面智慧趣入'是说，那游行者以前对无相行生起信心故称为随信行者。因为不是一时了悟一切法无相，而是逐一了悟色等无相，所以说以片面智慧趣入。
从'如是趣入已，不执持色，不执持受'乃至'不执持识'，是说明那游行者以片面智慧各别观察色等诸法，了悟无相。

 །དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེས་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མ་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ སྟོང་པར་རྟོགས་ནས།མཚན་མར་གཟུང་དུ་རུང་བ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མཚན་མར་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ཡེ་ཤེས་དེ་རྟོགས་པ་དང་ཐོབ་པར་བགྱི་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་སྐྱོན་ མེད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་འདི་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་བདག་གིས་ཤེས་པ་འདིས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའམ།མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་ལ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་སའི་རིམ་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་རྟོགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པར་ཡང་མི་མཐོང་། ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པར་ཡང་མི་མཐོང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ ན་ཡང་ཡོད་པར་མི་མཐོང་།ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ལ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་འགའ་ཞིག་ན་ཡོད་པར་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ཡེ་ཤེས་དེ་རྟོགས་པ་དང་། ཐོབ་པར་བགྱི་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་ཤེས་པ་དེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ཆོས་གང་གིས་རྟོགས་པར་བགྱི་བ་དང་། གང་རྟོགས་པར་བགྱིད་པ་དང་། གང་ རྟོགས་པར་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དོན་དམ་པར་གང་ཟག་གང་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པ་གང་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་གང་རྣམ་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ དངོས་པོ་གསུམ་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེས་ཆོས་གང་གིས་རྟོགས་པར་བགྱི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །གང་རྟོགས་པར་བགྱིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བྱའོ། །གང་རྟོགས་པར་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་གང་ཡང་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

这是这样的：所谓'他于一切法中未见有以自相为空的普遍执取'，是说明不执著色等诸法为相的理由。若对彼等周遍行相进行观察，了知色等诸法以自相为空后，因为未见可执为相，所以未普遍执取为相，这是如此宣说的。
为什么这样呢？如是'他以了知及获得彼智慧的方式，于内亦未如实随见'乃至'不普遍执取无过失法性，不普遍执取真实边际，这是菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多'为止，是说明不普遍执取智的修行。
按前述次第，通过了知一切法无相的智慧，也不认为'我以此智慧现证了未了知的诸法差别'，或认为'获得了未获得的'，因为此智慧在胜义中无实体的缘故，如是不普遍执取，称为不普遍执取智。
其中，所谓了知，是指通达诸法的义理而无颠倒。所谓获得，是指获得预流果等地位的次第，及神通等功德差别。
如是，对于成为了知诸法及获得功德差别之因的智慧，在胜义中也不见存在于自身之内，不见存在于外界，不见存在于内外二者中，也不见存在于除内外二者之外的其他任何处。
为什么这样呢？如是说'他以了知及获得彼智慧的方式，于内亦未如实随见'等。'他'是指通达一切法无相的周遍行者的意思。
为什么这样呢？如是'他未如实随见以何法了知，谁能了知，何所了知如是之法'，是说明通达无相的智慧在胜义中不见能了知的补特伽罗、能了知的智慧、所了知的法三者，这是宣说不可得。
'以何法了知'是指智慧。'谁能了知'是指补特伽罗。'何所了知'是指所应了知的境界法义及所应获得的功德差别。由于如是诸法在胜义中皆不可得，故说未如实随见。

 །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་ལུས་ཀྱི་ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་། ཕྱི ནང་གཉི་ག་དང་།དེ་དག་ལས་གཞན་པ་བཞི་ཆར་ན་ཡང་མེད་པར་བསྟན་ནས། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རེ་རེ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་། ཕྱི་ནང་གཉི་ག་དང་། དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ན་ཡང་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ ཡེ་ཤེས་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་།ཡེ་ཤེས་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པའི་མཐའི་བར་དུ་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་དང་། དེ་དག་ལས་གཞན་ན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རྣམ གྲངས་འདི་ལ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་ཕྲེང་བ་ཅན་མོས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དེས་རྟོགས་ནས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དེ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་དད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་ཚད་མར་བགྱིས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་སླད་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་བརྩོན་པར་བྱས་ནས།ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དེ་ལྟར་མོས་པར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་འགྱུར་བ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དེས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པ་དང་། ཆོས་གང་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་ གང་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ཀྱང་དེས་རློམ་སེམས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུང་དུ་མ་མཆིས་གཏང་དུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བགྱི་བའམ། གཏང་བར་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་གང་ཡང་མ་དམིགས་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཟུང་དུ་ཡོད་ན་ནི་གཏང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཟླས་འགྲུབ་ན། གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏང་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཟླས་བཏང་དུ་མེད་པ་ཡང་ཞར་ལ་བཤད་པ་བསྟན་ཏོ།

如是对于诸法的证悟和获得的智慧，已经说明在身内、外、内外二者以及除此之外的四处皆不存在。为了说明对于色、受等诸法，每一个趣入的智慧也在内、外、内外二者以及除此之外皆不存在，所以说'彼智慧于色内亦不如实随见，彼智慧于色外亦不如实随见'等。说明对于蕴、界、处等世间法，以及波罗蜜多、菩提分法等出世间法乃至真实边际，各别观察趣入的智慧，于内、外、内外二者以及除此之外皆不如实随见。
'于此法门遍行者生信'是说，遍行者了知不执著智慧的法门后，对般若波罗蜜多和一切相智生起信心和信仰之义。'随信而行'如前所说。'以法性为量，为不缘一切法故，趣入一切相智慧'是说，胜义中了知一切法无相的法性为所依，了知一切法无所缘即是趣入一切相智慧之义。
从'彼如是生信已'乃至'彼于涅槃亦无增上慢'，是说明遍行者了知无相法的功德。说明胜义中了知一切法无实体且离相，不作意任何法且无分别，虽证得涅槃亦无增上慢。'一切法无可取无可舍故，未见有如是可取可舍之法'是说，若有可取则有可舍相对成立，如前所说的次第，因无可取故舍亦不成立，以无可取为对应而顺便说明无可舍。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་གང་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་ཚོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་དུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་འདིའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པར མ་གྲུབ་པས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཕ་རོལ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་ཕ་རོལ་དང་ཚུལ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ ཡོད་ན།འདི་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའམ། མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མོས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་དུ་མེད་པར་རྟོག་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་པར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པར་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྨོན་ལམ་རྣམས་ནི་སྨོན་ལམ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ལགས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱང་མ་ལགས། ཆོས་མ་ལགས་ པ་ཡང་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མ་རྫོགས་པར་བར་མ་དོར་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་སྟེ། སྨོན་ལམ་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་སྤངས་ཤིང་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྒྲུབ་ཀྱི།ཆོས་དེ་དག་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་གི་ཆོས་ཀྱང་མ་ལགས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་མ་ལགས་པ་ཡང་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

世尊，正如一切法都无所执取，因此不执取色、不执取受等，乃至不执取一切法故而不执取真实边际，这是无彼岸的到彼岸，是诸菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多。这是说明无所执取修行的功德，即世间和出世间所说的一切法名，因为都不成为实有，对任何事物都不执著为实有，这就是菩萨的般若波罗蜜多。
'无彼岸的到彼岸'是说，如果有实在之物，则有彼岸此岸之说。在此因通达一切法无实有，故连'彼岸'也不存在。如此通达无彼岸，正是究竟圆满之意，所以称为'到彼岸'。
然而在未圆满誓愿之前不会中途入涅槃，乃至未圆满十八不共佛法之前不会中途入涅槃。这是说明这位游行者对一切法无相生信解且具有佛种性的功德。虽然胜义谛中通达一切法无所执取，但在世俗谛中在未圆满福德智慧资粮之前，不会像声闻缘觉那样中途入涅槃，而是精进于圆满资粮的修行。
为什么呢？如是诸愿非愿，乃至十八不共佛法非佛法，彼等非法亦非非法。这是说明在未圆满福德智慧资粮之前不会中途入涅槃的原因。若誓愿、念住等诸法胜义中实有，则可断除其违品、依止对治而成就涅槃。但因于胜义中不执著这些法及涅槃本身为实有，故不会中途入涅槃。
'彼等非法'是说，誓愿等诸法在胜义中不成立为实有之故。'亦非非法'是说，在世俗谛中誓愿等诸法是趋入涅槃之因故。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་སླད་དུ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་།ཚོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གང་ཡང་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། རྣམ་པ་འདི་ལྟར་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་།ཅིའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པའོ། །གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་འབྲེལ་ བ་ཞེས་བརྟག་པའོ།།ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་གིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་བརྟག་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་བརྟག་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་ཆོས་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་ པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྟོག་ཅིང་སེམས་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྟོག་ཅིང་སེམས་པའི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཞུམ་པ་མེད་ལ། མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་ འགྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གང་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་ རྟོག་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མི་དམིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་སྤྱོད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཡང་དེ་ཉིད་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་མི་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

世尊如是为了不执著一切法故，不执著色，不执著受等，乃至不执著真实边际，此是菩萨摩诃萨般若波罗蜜多'这段经文是总结无所执著修行的意义。即是说，由于世间和出世间一切法在胜义中都不成立为实有，因此于任何事物都不执著为实有，这就是般若波罗蜜多的意义。
如是宣说无所执著修行后，为了宣说遍观察修行，因此说'世尊，复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应如是观察般若波罗蜜多是何'等。此遍观察修行分四种：即'般若波罗蜜多是何'、'此般若波罗蜜多属于何'、'此般若波罗蜜多是什么'以及'为何称为般若波罗蜜多'等遍观察。
其中'是何'的遍观察是观察般若波罗蜜多的自性是怎样的。'属于何'是观察与何相关。'是什么'是观察以何因称为般若波罗蜜多。'为何'是观察为了做什么而称为般若波罗蜜多。
其中'菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，若如是观察：若法不存在且不可得，是否即是般若波罗蜜多？如是行者即非行般若波罗蜜多'乃至'具寿舍利子，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，若如是思维观察，如是思维观察时心不怯弱、不畏惧、不恐惧、不惊慌，当知是菩萨摩诃萨不离般若波罗蜜多'，这是宣说'是何'遍观察的意义。即是说，观察世间和出世间一切法无自性且不可得，这就是般若波罗蜜多的自性。
若观察'不存在且不可得之法是否即是般若波罗蜜多？如是行者即非行般若波罗蜜多'的意思是：若认为观察色等一切法无实且不可得即是般若波罗蜜多，这也是执相执实，因此不能称为行般若波罗蜜多。
然后具寿舍利子对具寿须菩提如是说。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཆོས་གང་རྣམས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་དོན་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་ལ་གླེང་བསླང་ཞིང་དྲིས་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་གཏན་ཚིགས་སུ་སྨོས་ནས་འདི་ལྟར་སྟོང་པའི་ཕྱིར ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་པོར་སྨོས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་ བཞིན་གང་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་སྨོས་སོ།།སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་མི་དངང་བ་དང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་རྟོག་ཅིང་སེམས་པའི་ཚེ། སྟོང་པས་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ བའི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་རྟོག་པ་ན་མེད་པས་སྐྲག་པར་མ་གྱུར་ཅིང་། སྟོང་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་ བཞིན་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་ཡང་དག་ པའི་མཐའི་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གང་གི་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བཤད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི།ཤཱ་རིའི་བུས་ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས། དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། ཚོར་བའི་རང་བཞིན་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཚིག་ཤཱ་རིའི་བུས་སྨོས་ནས་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་དག གི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་ན་ནི་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱར་ཡང་རུང་ན།དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པའོ།

具寿罗汉罗睺罗所说'何等诸法无所得'这句话，是为了让众眷属广泛理解一切法无所得的意义而向罗汉罗睺罗提问。
罗汉罗睺罗回答说：'具寿舍利子，内空等'这句话等，是罗汉罗睺罗广泛宣说一切法无所得的意义。他以十八空性作为论据，说明由于是空性的缘故，般若波罗蜜多等世间和出世间的诸法，凡是以名称所说的诸法都是无所得的。
在六波罗蜜多中首先提到般若波罗蜜多，是因为这是观察般若波罗蜜多自性的场合，所以首先提及。
心不怯弱、不畏缩、不恐惧、不惊慌、不害怕，这些仅仅是在思维观察一切法无所得时，不因空性而恐惧的异名而已。
'应当知道不离般若波罗蜜多'这句话的意思是，如此观察一切法无实无所得时不因无而恐惧，通达空性的意义即是般若波罗蜜多的自性，所以称为不离般若波罗蜜多。
问道：'具寿罗汉罗睺罗，为何说菩萨摩诃萨应当知道不离般若波罗蜜多'乃至'应当知道真实际无真实际自性'这段话，是解释观察这般若波罗蜜多是什么。
罗汉罗睺罗回答说：'具寿舍利子，色离色自性'等这段话，是对舍利子问'为何应当知道不离般若波罗蜜多'的回答。色等乃至真实际之间所说名称的诸法，修行般若波罗蜜多的菩萨如实了知它们在胜义中并非以其自性而存在，这种了知本身就是般若波罗蜜多的自性，所以说是不离般若波罗蜜多。
问道：'具寿罗汉罗睺罗，色的自性是怎样的？受的自性是怎样的？'等这段话，是舍利子引用罗汉罗睺罗前面所说'彼等离自性'的话，为了断除众人的疑惑而问：如果色等及其自性这样的法存在，则可以说离与不离，那么它们的自性究竟是怎样的？

 །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་མཐའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ལ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའི། རང་བཞིན་ཡོད་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་ པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་གཞུང་ དེས་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་མཐའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་གང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་དང་འདི་ཤེས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གང་དང་ ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གང་གི་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པ་དེ་གང་གི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །ཚོར་བ་ལ་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་བསླབ་པ་འདི་ལ་སློབ་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་བརྟག་པ་བཤད་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་ཡང་དག་པའི་མཐའི་བར་ དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ན།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་ན་ཆོས་གང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ལ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་པས་ཆོས་གང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྨོས་ལ། མཚན་ཉིད་དེ་ཆོས་རྣམས་ལ་མེད་པས་ལོགས་ཤིག་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་མཚན ཉིད་ལ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་གོང་དུ་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ལོགས་ ཤིག་ན་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པའོ།

尊者须菩提说道：'具寿舍利子，所谓色的自性是无实体的'等，是说从色等乃至真实边际的诸法，其自性胜义谛中不成立，即是说它们的自性是离无实体性的，而不是说离有自性的。
具寿舍利子，由此理趣，如说'于色中无色的自性'等，是总结上述所说诸法无自性义而宣说。'由此理趣'即是由上述经文，应知从色等乃至真实边际的诸法都无自性。如是，由于一切诸法胜义谛中皆无任何自性，所以了知此等诸法称为般若波罗蜜多，因为与任何都不相关联，所以当观察此般若波罗蜜多是谁的时，显示不是任何人的。
具寿舍利子，复次，'色无色相，受无受相'乃至'学此学处的菩萨摩诃萨将成就一切种智'，是说明观察此般若波罗蜜多是什么。从色等乃至真实边际的一切世间出世间法，若说般若波罗蜜多是为了通达其相，如是一切法无相时，为通达何法之相而说般若波罗蜜多？对于如此遍计，由于如是一切法无相，故无任何般若所应证知之法，因此也不说为通达任何法相而称般若波罗蜜多。
'相亦无相之自性'是说，上文说诸法无相，由于相不存在于诸法中，为遮遣认为相另外有其自性的想法，所说的'相'仅是世俗谛中的言说而已，胜义谛中相也无自性。
'相之自性亦无相之自性'是说，虽然上文说相无自性，为遮遣认为所说相之自性另外存在的想法而宣说的。

།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་བསླབ་པ་འདི་ལ་སློབ་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བར་བསླབ་པ་འདི་ལ་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཞེས་བྱ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གོང་མ་དང་མཚམས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་གོང་དུ་གང་བསླབ་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པ་དེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །[(]སྨས་[,]སྨྲས་[)]པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་མ་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་མ་བྱུང་བ་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་དམིགས་ འབྱུང་བ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚེ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་ན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་པས།ཅིའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱར་ཡང་ རུང་ན་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཡང་དག་པའི་མཐའི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

说道：'具寿罗睺罗，菩萨大菩萨若学习此学处，是否将成就一切种智？'乃至'将成就一切种智'为止，是显示通达一切法无相的利益，即是说明如是思维并通达一切法无相，学习此学处的菩萨将成就一切种智，意思是将获得一切种智的果位。
为什么呢？具寿舍利子，这是因为一切法无生无起的缘故。乃至'具寿舍利子，菩萨大菩萨如是行持般若波罗蜜多，即是接近一切种智'为止，是显示应当观察为何称之为般若波罗蜜多。'因为一切法无生无起'是为了与上文相连，上文所说'若学习此学处将成就一切种智'，仅是世俗谛的显示而已，就胜义谛而言，由于一切法无生，一切种智亦无生起，是以生起的方式而生起的意思。
问道：'具寿罗睺罗，如何是一切法无生无起？'这是询问色等一切法在杂染时如何无生，在清净时如何不成就一切种智。
罗睺罗说：'具寿舍利子，色以色性空，于彼不见生亦不见起。'这是说明胜义中色以色的自性空，于自性空中，杂染时无生，清净时亦无一切种智可成。若一切法实有，则一切种智的成就亦应存在，因此当观察'为何称之为般若波罗蜜多'时，虽然可以说是因为能成就一切种智而称为般若波罗蜜多，但既然无生亦无一切种智可成，为何还要称之为般若波罗蜜多呢？这是如此显示的。
同样也应当应用于受等乃至真实边际的世间和出世间一切法。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཉེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་མི་བྱ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དོན་དེ་ལྟར་རྟོགས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར།ལུས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ངག་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་ཤིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཐབས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཐབས་མི་མཁས་པས་གཟུགས་ལ་སྤྱོད་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།སེམས་ཞུམ་པ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཞུམ་པ་མེད་དེ། མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ།ཐབས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་ཐབས་མི་མཁས་པས་དངང་བར་བྱ་བ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཐབས་མི་མཁས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་ པའོ།།དེ་ལ་ཐབས་མི་མཁས་པས་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཐབས་མི་མཁས་པས་གཟུགས་ལ་སྤྱོད་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་སྙམ་དུ་གང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བགྱི་བར་སྤྱོད་ན་ཡང་མཚན་མ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་མི་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་ཐབས་མི་མཁས་པས་གཟུགས་ལ་སྤྱོད་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་མཚན་མར་རྟོག་ན་དེ་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་ པ་ཡིན་གྱི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

具寿舍利子，菩萨大菩萨如是修行般若波罗蜜多时，是接近一切种智的，这是对'为何称为般若波罗蜜多'这一探究的总结。胜义谛中虽然不应称为般若波罗蜜多，但如果这样了悟，在世俗谛中就接近一切种智。
如是如是接近一切种智时，'身清净、语清净'等，是说明如此通达一切法空性并接近一切种智的功德。
此为《十万般若波罗蜜多广释》第五品。
如是宣说了遍观修行后，接着宣说方便修行。即'尔时，具寿须菩提白佛言：世尊，若菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，以方便不善巧而行于色即是行于相'乃至'若菩萨大菩萨如是行般若波罗蜜多时，心不怯弱、不畏惧、不恐惧、不惊慌，具寿舍利子，应知该菩萨大菩萨已接近一切种智。'
此方便修行分为两种：应远离方便不善巧和应依止方便善巧。方便不善巧又分两种：行于相和行于有为。
其中，以方便不善巧而行于相是指：'世尊，若菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，以方便不善巧而行于色即是行于相'乃至'世尊，若菩萨大菩萨作是念：如是行者是行般若波罗蜜多，此是修习般若波罗蜜多，若如是行亦是行于相，应知此菩萨大菩萨是方便不善巧。'
其中'以方便不善巧而行于色即是行于相'等，是说若对五蕴中色等各自的自相起分别，即是行于相，而非行般若波罗蜜多。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཐབས་མི་མཁས་པས་གཟུགས་རྟག་ཅེས་བགྱི་བར་སྤྱོད་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་།བདག་ཡོད་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། མ་ཞི་བ་དང་། དབེན་པ་དང་། མི་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་སྤྱོད་ན། དེ་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ ཐབས་མི་མཁས་པ་ཡིན་པས་ཐབས་མི་མཁས་པ་དེ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐབས་མི་མཁས་པ་ཇི་ལྟར་ རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡང་མངོན་དུ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ ཏེ་དེ་ནི་གནས་མེད་དོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཐབས་མི་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཐབས་མི་མཁས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་མོས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་གཟུགས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་མོས་པའོ། །འདུ་ཤེས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བཟང་བ་དང་ངན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་ཤིང་གནས་པའོ།།གཟུགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་གཟུགས་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མཐོང་ཞིང་། དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་གཟུགས་སྐྱེ་བ་ དང་འགག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། ཚེ་འཕོ་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ དང་།འཁྲུག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་འགྲོལ། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་འགྲོལ་བར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཉེས་པའི་དམིགས་བསྟན་པ་སྟེ། འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་ཞིང་ཐར་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

世尊，如果菩萨大菩萨在修行般若波罗蜜多时，由于方便不善巧而执著色法为常，这就是在执著相。如此等所说，对于蕴、界等世间法，以及从布施波罗蜜多乃至十八不共佛法等出世间法，若执著为常与无常、乐与苦、有我与无我、寂静与不寂静、远离与不远离等相而修行，这就是在执著相，而不是在修行般若波罗蜜多。如此修行的菩萨是方便不善巧的，应当断除这种方便不善巧。
这时，具寿舍利子对具寿须菩提如是说道：'具寿须菩提，应当如何了知菩萨大菩萨的方便不善巧？'从此开始，乃至'具寿舍利子，该菩萨大菩萨连证入声闻地或独觉地的机会都没有，更何况能证得无上正等正觉，这是不可能的。具寿舍利子，菩萨大菩萨若如是修行般若波罗蜜多，应当知道这就是方便不善巧。'这段经文说明了由于方便不善巧而造作的修行。
'于色起信解'是指由颠倒见解而执著色法实有。'其想'是指由颠倒想而执著好坏等相。'加持'是指由颠倒心而执著、安住于色法实体。'于色造作而修行'是指以如是颠倒见解、颠倒想、颠倒心见色有实体，如此修行即是对色法的生灭等造作而修行，而非修行般若波罗蜜多。
'彼不能解脱生、老、病、死、忧、悲、苦、恼及烦恼，不能解脱大苦'，这是显示执著色法造作的过患，意思是不能从轮回中解脱获得解脱。同样，从受等乃至十八不共佛法也应如是类推。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡང་མངོན་དུ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བར་སྤྱོད་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཉེས་པའི་དམིགས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཐབས་མཁས་པར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐབས་མཁས་པས་སྤྱོད་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ཐབས་མཁས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་མི་ དམིགས་པར་སྤྱོད་པའོ།།དེ་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཐབས་མཁས་པས་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་ཡོད་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། མ་ཞི་བ་དང་། སྟོང་པ་ དང་།མི་སྟོང་བ་དང་། མཚན་མ་ཡོད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་ཡོད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། དབེན་པ་དང་། མི་དབེན་པའི་དངོས་པོར་འཛིན་ཅིང་མི་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཐབས་མཁས་པས་སྤྱོད་ཅིང་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན།སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་གཟུགས་མེད། གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས། གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ།

具寿舍利子，菩萨大菩萨既然没有证得声闻地或独觉地的机缘，更何况能证得无上正等正觉。这是说明如此对诸法起造作而行持就不能获得解脱果的过患。'这是不可能的'意思是说如此对诸法执实并造作而行持，不可能证得无上正等正觉。
问：具寿须菩提，菩萨大菩萨如何行持般若波罗蜜多才能了知善巧方便等，这是宣说以善巧方便而行持的修行。其中以善巧方便而行持有二种：对诸法无所缘而行持，及对诸法相无所缘而行持。
其中须菩提说：具寿舍利子，当菩萨大菩萨行持般若波罗蜜多时，不行于色等，乃至具寿舍利子，菩萨大菩萨如是行持般若波罗蜜多，有证得无上正等正觉的机缘。这是宣说以善巧方便对诸法无所缘而行持的修行，即对色等世间法和布施波罗蜜多等出世间法，不执著常与无常、乐与苦、有我与无我、寂静与不寂静、空与不空、有相与无相、有愿与无愿、远离与不远离等实有而行持，即是以善巧方便而行持修行。
为什么呢？具寿舍利子，色之空性即非色，离空性亦无色，离色亦无空性，空性即是色，色即是空性等，这是说明对色等诸法无所缘而行持的理由，即因为色等诸法本性空，所以如此不行持。色与空性无别的意义如前所说。菩萨大菩萨虽行持般若波罗蜜多，但不执著有所行持。

།མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་ བར་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཐབས་མཁས་པས་སྒྲུབ་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དང་།སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ། །མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྤྱོད་པའི་ཟླས་གྲུབ་པ་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྱོད་ཀྱང་སྤྱོད་ལ་མི་སྤྱོད་ཀྱང་མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་དང་མི་སྤྱོད་པ་གཉིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྱོད་པ་དང་མི་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཀ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དུ་ཡང་མི་ དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། སྤྱོད་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མི་དམིགས་པས་སྤྱོད་པ་དང་མི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྤྱོད་པ་དང་སྤྱད་པར་བྱ་བ་གཉིས་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པར་མ་ཟད་ཀྱི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ སྤྱོད་པ་དང་མི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཞི་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།མ་བླངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མར་མ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱོད་པའི་ཚེ།སེམས་ཞུམ་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་དངོས་པོ་མེད་པས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མ་གྱུར་པ། དེའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་ཐབས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།སྒྲུབ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ལ་བསླབ་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་བསླབ་པ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་བསླབ་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པར་བསླབ་པའོ།

从'不行持'这一说法是不可得这句话开始，直到'应当了知具寿舍利子菩萨摩诃萨已接近一切种智'这句话为止，是宣说以善巧方便修行时不执著于法的相而行持。究竟义中，菩萨本身以及般若波罗蜜多也都不成立为实有，因此能行持的菩萨和所行持的般若波罗蜜多二者的自性都是空性，所以说'行持'是不可得的。
'不行持'这一说法是不可得，是因为行持在胜义中并不存在，所以与行持相对的不行持也不成立。
'行持亦行持，不行持亦不行持'这一说法是不可得，是因为行持和不行持二者都无实体。
'既非行持亦非不行持'，意思是除了行持和不行持二者之外，其他事物也是不可得的。
须菩提说：'具寿舍利子，正如般若波罗蜜多的自性不可得'等等，是宣说如是不可得的理由。由于所行持的般若波罗蜜多本身的自性不成立而不可得，因此能行持的菩萨也不可得，所以行持、不行持等四种分别念都不可得。
为什么呢？因为他已通达一切法无实体的自性而未执取。不仅通达行持和所行持二者无自性，而且通达有为法和无为法一切诸法都无自性，所以不会生起行持、不行持等四种执相分别念。'未执取'的意思是未执著于相。
如果菩萨摩诃萨如是行持般若波罗蜜多时，'心不怯弱'等等，是说如是通达一切法无实体的自性而不因无实体而生起恐惧畏怯，这样的功德将成为获得一切种智的因。
如是宣说方便修行后，为宣说迅速现证菩提的修行，所以说'由于一切法无实体的本性，彼一切种智亦无二无别'等等。
此修行也分四种来宣说：学习诸三摩地、学习一切法不可得、学习如幻等、学习善巧方便。

 །དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ལ་བསླབ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ བསླབ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མིང་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མིང་བསྟན་པ་ནི། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་།བདག་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། མ་ཞི་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། མི་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་ཡོད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་ཡོད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ སུ་འཛིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་གཉིས་སུ་ བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་དེ་ ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་སྟེ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོག་ཏུ་བྱ་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚད་མེད་པར་ངེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་ཡོན་ཏན་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སུན་མི་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ དངོས་པོ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མྱུར་དུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ།

关于这一点，由于一切法无实体的本性，所以一切智性是无二无二分的，从'乃至应当学习佛陀不共法'为止，是宣说三摩地的修学。
其中，关于三摩地的修学有两种：宣说三摩地的名称和宣说无分别。
其中，宣说三摩地的名称是：'这是菩萨摩诃萨们的一切法无生三摩地'等。
其中，所谓一切相智性是指通达一切法无二，即遍计所执的一切法中，所取能取、有无、常无常、乐苦、有我无我、有为无为、寂静非寂静、空不空、有相无相、有愿无愿等二取，这一切都是遍计所执，因为在一切相智性中不存在，所以一切相智性称为无二。
所谓'无二分'是指不能被所取能取等分别妄想分为二类。
'这是菩萨摩诃萨们的一切法无生三摩地'是指：一切相智性通达一切法无实体，无二无二分，由于通达一切法无生，所以称为一切法无生三摩地。
'广大'等是赞叹该三摩地的功德。'广大'是因为是自他广大利益的因。
'最胜'是因为超越一切声闻缘觉的三摩地。
'决定无量'是因为确定该三摩地的功德不可衡量。
'一切声闻缘觉不能夺'是因为声闻缘觉不能破坏。
'以此三摩地而行的菩萨摩诃萨将速证无上正等正觉'，这是宣说安住于通达一切法无实体且无二的三摩地，速疾证得无上菩提的功德。

།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འབའ་ཞིག་གིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོ་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱའམ།འོན་ཏམ་དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མིང་འཁོར་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས། རབ་འབྱོར་ ལ་དྲིས་ནས།རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་པོའི་མིང་རྣམས་བསྟན་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་གི་མིང་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་འོག་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལེའུ་ལས་གཞུང་ཉིད་ལས་ འཆད་དོ།།དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཉི་ག་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་། བདག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལ གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་རྣམས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་བཤད་པ་ དང་།འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་ལུང་སྟོན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཤཱ་རིའི་བུས་ལུང་བསྟན་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་ གྱིས་སྨྲས་པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ལུང་སྟོན་པ་དང་། ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུང་ བསྟན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་གཞན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་མེད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གཞན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ན།དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པར་ནུས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་དབྱེར་མེད་དེ་ཐ་མི་དད་ན། ཅི་ ཞིག་གང་ལ་བསྟན་པར་བྱ་སྙམ་ནས་དྲིས་པ་སྟེ་བསྟན་པར་ནུས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་དེ་དབྱེར་མེད་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བསྟན་དུ་རུང་ངམ་ཞེས་དྲིས་པའོ།

说道：'具寿罗睺罗，仅仅依靠这个禅定修行的菩萨摩诃萨是否能迅速证得无上正等正觉？或者还有其他类似的禅定吗？'等等这些话是为了向众人显示其他众多禅定的名称，舍利子向罗睺罗询问后，罗睺罗宣说了菩萨勇进等众多禅定的名称。这些禅定的名义相应的内容，在后面的大乘禅定品中经文自会解说。
其后，以佛陀威力，具寿罗睺罗又如是说等等，是宣说安住这些禅定的菩萨们迅速证得无上菩提时，十方三世诸佛世尊授记的功德。
'彼菩萨摩诃萨亦不见禅定'等等是宣说无分别，因为胜义中禅定和入定二者都无所缘，所以不见禅定，也不生起'我入禅定'的想法，这是其义。
说道：'具寿罗睺罗，安住此禅定的菩萨摩诃萨，是否有如来应供正等觉授记？'这是因为上文说了安住禅定者得到三世诸佛授记，而众中有人认为授记的佛陀、被授记的菩萨和禅定在胜义中实有，为了遣除这种分别，舍利子问是否有授记。
罗睺罗说：'具寿舍利子，此是无有。'等等是说明胜义中能授记者、所授记者、禅定和般若波罗蜜多等皆是无实性，一味无差别，故无授记。
说道：'具寿罗睺罗，若如是禅定异而菩萨亦异是无有，菩萨异而禅定亦异是无有。因一切法平等故，禅定即是菩萨，菩萨即是禅定，于此能示禅定否？'这是因为如此菩萨和禅定二者胜义中无别不异，想着何者能向何者显示而问，'能示否'是说如此无所缘无差别时，此禅定是否可向菩萨显示而问。

 །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དོན་དམ་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བསྟན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པ་དང་།རབ་འབྱོར་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་ཀ་དངོས་པོ་མེད་ པར་རོ་གཅིག་པས་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།བདག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གནང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན། རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཤད་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་།མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་བཤད་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ནང་ན་རབ་ འབྱོར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མཆོག་ཏུ་བཤད་པ་གླེངས་ནས་བསྟོད་པ་སྟེ།སྐབས་འདིར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རབ་འབྱོར་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན་རྟོགས་ཤིང་བཤད་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བཤད་པ་དང་ མཐུན་པས་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན་དེ་བཤད་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ལ་བསླབ་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་བསླབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་སློབ་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སློབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་བསླབ་པ་བསྟན་པའོ།

热布尊说道：'具寿舍利子，所说不是这样的'这句话的意思是，胜义中三摩地和菩萨二者无二无别，因此不应向菩萨宣说那个三摩地。
所说'具寿热布尊，善男子是否对那个三摩地起想'等，是舍利子询问三摩地无分别的道理，热布尊宣说无分别的道理，即胜义中一切法无实有，因此三摩地和菩萨二者都无实有而同一味，故此是三摩地。'我入定于三摩地'这样的想和分别都不会生起，如是宣说。
从'世尊对具寿热布尊说善哉'乃至'以无缘方式修学佛不共法'这段经文，是世尊赞叹热布尊善说三摩地无分别义给舍利子后，又说明其他清净法也应如是胜义无分别，以无缘方式世俗中修学。'在无烦恼分别的声闻中说为最胜'这句话，是提及热布尊在阿罗汉声闻中是无烦恼第一而赞叹。此处所说烦恼是指菩萨们的分别，热布尊通达并宣说无分别义，与无烦恼所说相应，故说'热布尊你善说无分别义'。
如是宣说三摩地修学后，为宣说一切法无缘修学，世尊告诉舍利子：'舍利子，菩萨摩诃萨如是修学，即是以无缘方式修学般若波罗蜜多'乃至'应知以无缘方式于无实有体性空中现证一切种智'，这是宣说一切法无缘修学。

 །དེ་ལྟར་སློབ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སློབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དམིགས་པར་བསླབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་གསོལ་པ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་མི་དམིགས་པ་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་བདག་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་ཏུ་བརྟགས་པ་རྣམས་དང་། ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ དང་།ཁམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁམས་གསུམ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་ལྟ་བུར་དམིགས་སུ་ མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་གང་དང་གང་ལ་སློབ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་མི་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པས་འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།ཆོས་གང་ལ་ཡང་སློབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ ཆོས་གང་ལ་ཡང་སློབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་འདི་དག་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་སློབ་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་འདི་དག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མཐོང་ཞིང་ཆགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཆོས་འདི་དག་རྣམ་པ་གང་གིས་མཆིས་པ་ལགས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་ཞིང་ཆགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོད་དོ་ ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ལ་ནི་མི་བྱའི། ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བདེན་ནོ་ཞེའམ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་སོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་མཆིས་པ་མ་ལགས་པ་ལ་མ་མཆིས་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།

关于'如是学习即是以无所缘的方式学习般若波罗蜜多'等，是宣说无所缘的修学。舍利子问道：'世尊，为何是无所缘？'世尊回答道：'舍利子，因为极其清净的缘故，故无所缘'等，是宣说无所缘的理由。'因为极其清净'是指胜义中一切法皆是真如体性清净的缘故，故无所缘，此为其义。
那么这些无所缘的是什么呢？外道所执的我、众生等，以及蕴、处、界、缘起、三界等世间法，以及四圣谛等出世间法，凡夫所执为实有的诸法，皆无所缘，如是宣说。
问道：'世尊，何为清净？'等，是为了明显宣说极其清净的含义，故舍利子请问，世尊解说。胜义中一切法皆非实有，故无生灭等，此即是清净，如是宣说。
问道：'世尊，如是学习的菩萨摩诃萨，于何法学习？'此问，是因为前面说'以无所缘的方式学习'，众中有人疑惑是否有某些应当学习的法，为断除此疑惑而问。
'于任何法都无所学'，是说胜义中任何法都非实有，故于任何法都无所学，如是宣说。
'何以故？舍利子，这些法并非如凡夫所执著的那样存在'，是宣说无有任何所学的理由。世间和出世间的这些法，并非如凡夫所见及执著的那样实有，如是宣说。
问道：'世尊，那么这些法以何种方式存在？'是为了明显说明此义而问。世尊回答：'如何不存在，即如是存在'，是说并非如凡夫颠倒所见及执著的那样实有，而是如其不存在那样存在，如是宣说。所谓'存在'并非指实有，而是指'如何不存在即如是为真'或'如是即是真实'之义。
因此，为了明显说明此义，所以说'如是非有，故说为无'。
问道：'世尊，为何说非有为无？'，是为了广说色等诸法非有的理由而问。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ པ།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་སྟོང་པ་བཅོ་བརྒྱད་སྨོས་ནས། འདི་ལྟར་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་ བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས། སྲེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་ནས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་ལ་ཆགས་ པས་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ།མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སྲེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་མཐོང་ནས་དེ་ལ་སྲེད་པ་སྐྱེས་ཤིང་མངོན་པར་ཆགས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་ གིས་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་དག་གིས་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་ནས་དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆད་པ་དང་རྟག་པའི་མཐའ་ལ་ཆགས་པས་དེ་ དག་མི་ཤེས་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བའི་དབང་གིས་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་པས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།མེད་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡོད་པར་མཐོང་ནས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསྟན་པའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཞི་ནི་ གཟུགས་མེད་དེ་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་པས་མིང་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་སུ་ཡོད་པས་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱའོ། །དེ་དག་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོ་དེ་དག་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མཐོང་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་སྟེ། དེ་དག་མི་ཤེས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ ལྟ་བ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་ཤིང་ཁམས་གསུམ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནས་མི་འབྱུང་བ་དང་། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གྲངས་སུ་ཡང་འགྲོ་བ་བསྟན་ཏོ།

世尊开示道：'舍利子，所谓色内空等'这些话，是为了说明色等诸法不存在的理由而列举了十八空，这样表明：由于是空的缘故所以不存在。如同色法一样，从受等乃至老死之间的世间诸法，从布施波罗蜜多乃至十八不共佛法之间都不存在。
其中'凡夫执著于无，执著于贪爱'乃至'执著于不共佛法'这些话，是说明诸法胜义中虽不存在，但凡夫众生因无明力而颠倒见解，执著于常断二边而对诸法产生执著。'执著于无而执著于贪爱'的意思是，由于颠倒的缘故，将不存在的见为存在，因此生起贪爱并且执著。
'他们遍计无'的意思是，说明那些凡夫众生因颠倒见到不存在为存在，而遍计执著种种事物和相状。'由于执著断常二边而不知不见'的意思是，说明由于颠倒见解的缘故，执著于常断等二边而成为邪见过失。
'遍计那些不存在的法而执著名色'的意思是，说明从不存在颠倒见为存在后，执著五蕴等轮回诸法。'名色'是指五蕴，受、想、行、识四蕴是无色的仅仅是名称，所以称为'名'。色蕴因为有色相所以称为'色'，因此'名色'是指五蕴。
'他们执著布施波罗蜜多'等，是说明那些凡夫众生因颠倒见不存在为存在的缘故，见清净诸法为实有并且执著。
从'他们如此执著，遍计不存在的诸法而不知不见'乃至'不从声闻地生起，不从独觉地生起'这些话，是说明由于执著不存在的诸法的缘故，未如实了知世间和出世间诸法，不从三界、声闻地和独觉地出离，而且也归入凡夫之数。

 །དེ་དག་ནི་ཡིད་མི་ཆེས་པས་ཇི་ལྟར་ཡིད་མི་ཆེས་ཤེ་ན། གཟུགས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་ཡིད་མི་ཆེས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་ཡིད་མི་ཆེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་དོན་མ་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་ལ་མ་དད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ རྣམས་དང་།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཡིད་མི་ཆེས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཡིད་མི་ཆེས་པས་ཐབས་དང་། ཤེས་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་གནས་པ བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ ཆོས་རྣམས་ལ་མི་གནས་པའི་སྐྱོན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་མངོན་པར་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་མི་སློབ་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་བ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སློབ་པ་ཡིན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་གནས་ཤིང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ཐབས་མི་མཁས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བརྟགས་ཤིང་། མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པར་ཡང་མི་ཆུད་ལ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ལགས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རྣམ་པ་ གང་གིས་སློབ་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཐབས་ཇི་ལྟར་བསླབས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པར་ཆུད་ཅིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་ རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོར་མི་དམིགས་ཤིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བར་བྱས་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསླབས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པར་ཆུད་ཅིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།

如果问他们为何不相信，就是说'不相信色为色空'等乃至'不相信一切相智为一切相智空'，这是说明由于未能通达真实义的缘故，对胜义界不生信心，而不相信色等世间诸法以及布施波罗蜜多等出世间诸法本性为空。
他们也不安住，如何不安住呢？'不安住于布施波罗蜜多'乃至'不安住于佛不共法'，这是说明由于不相信一切法本性为空，不具足方便和智慧，因此不安住于布施波罗蜜多等清净法。
他们是执著的，如何执著呢？'执著于色'乃至'执著于无上正等菩提，因此称为愚者'，这是说明不安住清净法的过失会导致对世间和出世间诸法执著实有而生贪著。
世尊问道：'如是学习的菩萨摩诃萨是否不学习般若波罗蜜多，也不能证得一切相智？'乃至'舍利子，由此因缘，彼菩萨摩诃萨不能学习般若波罗蜜多，也不能证得一切相智。'这是说明如是不安住清净法而执著实有的人们，由于方便不善巧，执著般若波罗蜜多等清净法为实有并贪著，因此既不能学习般若波罗蜜多，也不能证得一切相智。
世尊问道：'若如是者，菩萨摩诃萨应以何种方式学习般若波罗蜜多？'乃至'舍利子，菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多，如是学般若波罗蜜多，以无所得方式而能证得一切相智。'这是说明如何学习才能通达般若波罗蜜多并证得一切相智的方法，即对般若波罗蜜多等所学诸法的名相，胜义中不执著实有、不如实执取，而在世俗中修学，如是则能通达般若波罗蜜多的学习并能证得一切相智。

 །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་མི་ དམིགས་ཤིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་མི་དམིགས་ཤིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ དྲུག་པའོ།། །།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་བསླབ་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་སློབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལ་ཞིག་འདི སྐད་དུ་འདྲི་ཞིང་།ཅི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་འདི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་ཞིང་། ཅི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་འདི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་མཆི་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྐད་དུ་འདྲི་བ་དེ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་ཞིང་།ཅི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་བསླབས་ཤིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་མཆི་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྐད་དུ་འདྲི་བ་ དེ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ཤིང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་ནས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བསླབས་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཐོས་ནས། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་མི་དམིགས་ཤིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བསླབས་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་པར་འདྲ་བས་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུས་ཀྱང་སྒྱུ་མར་བྱས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་བསླབས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན།དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ནས། དེའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་ཅིང་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ བར་ལ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུས་བསླབས་ན།སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འགའ་ཞིག་གིས་དྲིས་ན་དེ་ལ་ལན་ཇི་སྐད་གདབ་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དེ་སྐད་ ཅེས་གསོལ་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

问道：'世尊，所说以无所缘之方式成就一切种智'乃至'以无所缘之方式了知无实体性空性而成就一切种智'等，是显示所学之法无所缘而不能真实见到的道理，即以十八空性的方式无所缘而不能真实见到的意思。
这是《十万般若波罗蜜多广释》第六品。
如是宣说一切法无所缘的修学之后，为显示修学如幻等，尔时，具寿善现向世尊如是启问：'世尊，若有人如是问：如幻化人是否能修学般若波罗蜜多而成就一切种智？'等。其中'世尊，若有人如是问：如幻化人是否能修学般若波罗蜜多而成就一切种智、证得一切种智？世尊，对如是问者应当如何回答？'乃至'世尊，若有人如是问：如幻化人是否能修学佛不共法而成就一切种智、证得一切种智？世尊，对如是问者应当如何回答？'等，是因为上文宣说一切法无所缘且无实体，若修学无实体法则能成就一切种智，善现听闻此说后想到：如果修学一切法无所缘且无实体能成就一切种智，那么极其相似无实体的如幻化人若修学如幻所造诸法，理应也能成就一切种智、证得一切种智，但这是不可能的。为了向众会详细开示其义并断除众会疑惑，故请问如幻化人若修学从般若波罗蜜多乃至佛不共法，此如幻化人是否能成就一切种智、证得一切种智？若有人如是问，应当如何回答？
当如是启问已，世尊对具寿善现如是宣说。

 །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཁྱོད་ཉིད་ལ་དྲིས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བཟོད་པ་དེ་ལྟར་ལུང་སྟོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ ཇི་སྙམ་དུ་སེམས།བྱང་ཆུབ་ཀྱང་གཞན་ལ་སྒྱུ་མ་ཡང་གཞན་ཞིག་ཡིན་སྙམ་མམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་བསླབས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་ནི་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་གྱི།དོན་དམ་པར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སློབ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་འདྲ་བར་དགོངས་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ལ།སྒྱུ་མ་ཡང་གཞན་ཡིན་སྙམ་མམ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀྱང་གཞན་མ་ལགས་སྒྱུ་མ་ཡང་ གཞན་མ་ལགས་ཏེ།གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ལགས། སྒྱུ་མ་ཡང་གཞན་མ་ལགས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་སྒྱུ་མ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲིས་པའི་ལན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཏབ་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་འདྲའོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་ སེམས།སྒྱུ་མ་ལ་སྐྱེ་བའམ་འགག་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཆོས་རྣམས་ དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ།སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པས་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བར་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ལ་སོགས་པར་གདགས་སུ་ཡང་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ བར་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ལ་སོགས་པར་གདགས་པ་མེད་པ་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་པས་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་བའམ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

须菩提，因此向你询问，你如何忍受，就如何宣说。从这句话开始，世尊说道：'须菩提，你怎么想？菩提是一回事，幻是另一回事吗？'（须菩提）答道：'世尊，不是这样。'这段话之前讲到，如果修学一切法无所缘，就会成就一切种智，这是从世俗谛的角度而说。
从胜义谛来说，所修学的诸法、修学者以及一切种智都无实体性，故同为空性，本质如幻。基于此意，世尊问须菩提：从色等乃至佛不共法以及菩提为止的世间法和出世间法，是一回事，而幻是另一回事吗？
世尊，色不是一回事，幻也不是另一回事。色即是幻，幻即是色。从这句开始，乃至'世尊，一切种智不是一回事，幻也不是另一回事。一切种智即是幻，幻即是一切种智'为止，是须菩提对世尊提问的回答，表明这一切法都如幻。
世尊说道：'须菩提，你怎么想？幻有生有灭吗？'从这句开始，乃至'为什么呢？世尊，因为五蕴是无实体性的自性，而无实体性的自性是不可得的'为止，说明诸法胜义中无实体，如同幻化，无生无灭，无染无净。
如是，从胜义谛而言，既无修学般若波罗蜜多，亦无成就一切种智，亦无获得一切种智。胜义中五取蕴不能安立菩萨之名言施设等，既然无法安立菩萨之名言施设等，则无染净，故胜义中无修学般若波罗蜜多，无成就一切种智，亦无获得一切种智。
世尊说道：'须菩提，如是菩萨摩诃萨修学般若波罗蜜多，以无所缘的方式成就一切种智，获得一切种智。'这是说，虽然胜义中一切法无实体，但若以无所缘的方式修学般若波罗蜜多，在世俗谛中并非不会成就一切种智或不会获得一切种智。

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་དོན་བདག་གིས་འཚལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཤད་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལེགས་པར་[(]རྟགས་[,]རྟོགས་[)]པའི་དོན་ མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བསླབ་པར་བྱ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བདག་གིས་རྟོགས་ཏེ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུར་རིག་པར་བགྱི་བ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་དེ་ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ཤིང་གཏན་ལ་ཕབ་ན། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཕུང་པོ་ལ སོགས་པ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ངེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་གོ། །དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །དེ་དག་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུ་ནི།ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུ་དང་། མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་དང་། ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་དཔེས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་སྟོང་པ་བཅོ་ བརྒྱད་སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་གོ། །དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་དྲུག་དང་།ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'请问，世尊所说之义我已了知'等句，是阐明一切法如幻的道理，即由善现善加理解后作出的总结。
修学般若波罗蜜多的菩萨，以及所应修学的无上正等正觉，我已了知其如幻性，他人也应如是修学。
为何如此？世尊，此即是说，应当了知五蕴本身即是如幻之人。这是说明如幻的理由，若详细观察推究，从胜义谛而言，诸法本无实体，蕴等显现为有，即是如幻的确定义。
世尊告曰：'善现，你意下如何？如梦幻般的这五蕴，能通过修学般若波罗蜜多而成就一切种智吗？'
乃至'识如阳焰，彼识即是六根，彼即是五蕴。由于内空性故不可得'等，乃至'由于无性自性空性故不可得'等。
这些经文是以梦幻、幻术、回声、阳焰、水月、阳焰、化现等比喻说明五蕴在胜义谛中无实性，并以十八空性作为无实性的理由。
如是，由于这些蕴自性本空，从胜义谛而言，不会通过修学般若波罗蜜多而成就一切种智。
'彼识即是六根，彼即是五蕴'这句话的含义是：如同识是幻等无实性一样，六根和五蕴也如幻等般无实性，本质相同而无差别。

 །དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལྟ་ བུ་ལ་སོགས་པར་བསླབ་པ་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ཐབས་མཁས་པར་བསླབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་ལགས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པས་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ནས་འཇིགས་ཤིང་དང་ བ་དང་།སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་ལགས་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ན་མི་འཇིགས་མི་དངང་མི་སྐྲག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཐབས་མཁས་པ་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཐབས་མཁས་པར་བསླབ་པ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལན་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཐབས་ཀྱང་མི་མཁས་ཤིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཡང་མི་ལྡན་ན་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་འཇིགས་ཤིང་དངང་བ་དང་སྐྲག་པར་འགྱུར་གྱི།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་ནས་ཡུན་རིང་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཐབས་མཁས་ཤིང་དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་དང་ཡང་ལྡན་ན་འཇིགས་ཤིང་དངང་བ་དང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།འཇིགས་པ་དང་། དངང་བ་དང་། སྐྲག་པ་གསུམ་སྨོས་པ་འཇིགས་པའི་ཤེས་རབ་རབ་འབྲིང་གསུམ་དུ་བཤད་པ་སྟེ། དང་པོ་ཉན་པའི་ཚེ་ནི་ཅུང་ཟད་འཇིགས་པ་ནི་འཇིགས་པའོ། །དེའི་འོག་ ཏུ་སེམས་པའི་ཚེ་འབྲིང་དུ་འཇིགས་པ་ནི་དངང་བའོ།།ཐ་མར་བསྒོམ་པའི་ཚེ་རབ་ཏུ་འཇིགས་པ་ནི་སྐྲག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐབས་མཁས་བར་བསླབ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སྤང་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་རྟོག་སྟེ་དེ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ དེ་དེ་མི་དམིགས་སོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཐབས་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཐབས་ ལ་མཁས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་ བྱ་བ་མེད་པ་དང་།དབེན་པར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་སྟེ། དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ནི་མི་དམིགས་པར་སློབ་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་ཅིང་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པར་སློབ་པའོ།

如是教示了如幻等学处后，为了教示善巧方便学处，故说'请问世尊，如是，初入大乘的菩萨摩诃萨听闻此教法时，不会生起恐惧、战栗和惊怖吗？'等。从'须菩提，若菩萨摩诃萨初入大乘'乃至'不恐惧、不战栗、不惊怖的般若波罗蜜多善巧方便是什么？'为详细教示善巧方便学处的开示，故须菩提请问，世尊作答。
菩萨初入大乘，于般若波罗蜜多不善巧方便，且无善知识摄受，闻此甚深法教后会生起恐惧、战栗和惊怖。若入大乘已久，于般若波罗蜜多善巧方便，且有善知识摄受，则不会生起恐惧、战栗和惊怖。所说恐惧、战栗、惊怖三者，解释为上中下三种恐惧智慧：初次听闻时略有恐惧为'恐惧'，其后思维时中等恐惧为'战栗'，最后修习时极度恐惧为'惊怖'。
此善巧方便学处分四种教示：于一切法观察分别的善巧方便、圆满六波罗蜜多的善巧方便、依止善知识的善巧方便、远离恶友的善巧方便。其中世尊开示：'须菩提，此中菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，以具一切智智心观想色无常而不得'乃至'以具一切智智作意观想识空性而不得。须菩提，此是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多的善巧方便'，是教示于一切法观察分别的善巧方便。
于一切法观察分别的善巧方便即是以具一切智智心，于色等五蕴，在世俗谛中观想无常、苦、无我、寂静、空性、无相、无愿、无为、远离，而在胜义谛中则不执著。其中'以具一切智智心'是指以世俗谛中欲证一切智智的发心，观想五蕴无常等，而在胜义谛中不执著而修学。

 །འདི་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་རྟོག་སྟེ། དེ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲེས་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་གཟུགས་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།དེ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲེས་གཉིས་ལན་གཉིས་སུ་ཟློས་པ་འདྲ་བ་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་རྟོག་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲེས་སྔ་མ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་རྩིང་གེ་མ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་གཟུགས་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྲེས་ཕྱི་མ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཞིབ་མོ་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ལན་གཉིས་སུ་མི་ཟློས་ཏེ་ཁྱད་པར་དེ་ཡོད་དོ།།རབ་ འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་ མཁས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དེ་ཡོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ནང་ན་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་མཆོག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་དང་ལྡན་ན་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ཐོས་ཀྱང་འཇིགས་ཤིང་དངང་བ་དང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

关于此处'以具有一切相智性之心思维色无常'等这样的文句，以及'以具有一切相智性之意行思维色无常相'等这样的文句两次重复相似的内容，其中'以具有一切相智性之心思维色无常'等前面这段文句是指世间的粗大心未入等持而对色等进行无常等分别。
'以具有一切相智性之意行思维色无常相'等后面这段文句是指出世间的细微心入于禅定和三摩地等持而对色等进行无常等分别，因此虽重复两次但有这样的差别。
'须菩提，菩萨摩诃萨如是思维时这样想：为一切众生以不缘取方式宣说色无常'等，是显示善巧圆满六波罗蜜多的方便。
其中从'为一切众生以不缘取方式宣说色无常'乃至'须菩提，这是菩萨摩诃萨的布施波罗蜜多，由具有此故，菩萨摩诃萨不惊不怖不畏'为止，是显示圆满布施波罗蜜多的方便善巧。
在布施中法布施最为殊胜，而且以不缘取方式为一切众生宣说法，即是圆满布施波罗蜜多方便善巧。
'由具有此故，菩萨摩诃萨不惊不怖不畏'是说，若具足圆满布施波罗蜜多的方便善巧，即使听闻甚深法也不会惊怖畏惧。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པས་གཟུགས་གང་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཉམ་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་ མེད་པ་མ་རྟོགས་པས་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་མི་བརྩོན་པའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆུང་ངུ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་རྒྱ་ཆུང་ཞིང་དམིགས་པ་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་སྤོང་བ་དང་། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དང་མི་འགལ་བར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།དེ་ཡོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་བྱ་སྟེ།ཆོས་དེ་དག་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནས་དབེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བར་དུ་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་རྟོག་པའི་ཚེ་སྟོང་པས་མི་སྐྲག་ཅིང་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་མོས་ཤིང་དད་པ་ཉིད་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ།།དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ལ་བྱའོ།

复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不与声闻、独觉作意相应，以无所得方式作意于色等无常相，乃至'须菩提，此是菩萨摩诃萨无等戒波罗蜜多，由此菩萨摩诃萨不惊不怖不畏'为止，是说善巧圆满戒波罗蜜多方便。
'不与声闻、独觉作意相应'是指不具有由于未证法无我而有所缘的心念，以及仅以声闻、独觉涅槃为满足，不精进于获得一切种智果位的狭小心念。舍弃声闻、独觉如是狭小而有所缘的心念，以无所得方式作意一切种智，是不违背菩萨摩诃萨之律仪而善巧圆满戒波罗蜜多方便，如是显示。
复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于彼等法作无常相乃至'此是菩萨摩诃萨忍辱波罗蜜多，由此菩萨摩诃萨不惊不怖不畏'为止，是说善巧圆满忍辱波罗蜜多方便。
'于彼等法'是指前述五蕴诸法。从于彼等法作无常相乃至作离相观察甚深法时，于空性不惊怖，并于甚深法生忍，于甚深法信解，即是善巧圆满忍辱波罗蜜多方便。
'离'是指远离有、无、所取、能取等诸边。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་མི་གཏོང་ཞིང་ བརྩོན་འགྲུས་མི་འདོར་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།དེ་ཡོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ།ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པ་མི་གཏོང་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མི་འདོར་བ་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་ བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ནམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ རྟོག་ཅིང་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་མ་ཡིན་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བགེགས་སུ་འགྱུར་བ་གཞན་གྱི་སྐབས་མི་འབྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་སྟེ།དེ་ཡོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ། བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ གཞན་ལ་སེམས་མི་གཡེང་བར་བསྒོམ་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ལ་བྱ་སྟེ།འདི་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ལས། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཞན་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དམིགས་ པ་དང་བཅས་ཤིང་རྒྱ་ཆུང་བ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་ཅིང་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་མི་དགེ་བ་གཞན་དག་ལ་མི་གཡེང་ཞིང་དེ་དག་གི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ནམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་རྣམ་པ་འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་རྟོག་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ གཟུགས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་གྱི།གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཐབས་མཁས་པའོ།

复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，以一切智智相应作意，以无所得方式观察'色无常'等，乃至'如是于彼等以一切智智相应作意而不舍离，不舍精进，此即是彼菩萨摩诃萨之精进波罗蜜多。由此故，彼菩萨摩诃萨不惊不怖不畏'等文，是显示圆满精进波罗蜜多方便善巧。即以无所得方式不舍观察五蕴等诸法，及不舍一切智智作意，即是圆满精进波罗蜜多方便善巧。
复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，以一切智智相应作意，以无所得方式观察'色无常'等，不与声闻、独觉作意相应，亦非不善法，不开其他成为菩提障碍之机会等，乃至'此即是菩萨摩诃萨禅定波罗蜜多。由此故，彼菩萨摩诃萨不惊不怖不畏'等文，是显示圆满禅定波罗蜜多方便善巧。所谓禅定，即于所缘境心不散乱，专一安住。此亦是为世俗中获得一切智智而修，不与其他声闻、独觉作意相应之狭小所缘，及不散乱于障碍获得无上正等菩提之其他不善法，不开其机会，即是圆满禅定波罗蜜多方便善巧。
复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，以一切智智相应作意如是观察：'非以色空性故色空，色自性即是空性，空性即是色'等，乃至'须菩提，此即是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多之方便善巧。'

 །ཐབས་མཁས་པ་དེ་དང་ལྡན་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ནས་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ སྟོང་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱུ་བྱས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་ སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་ཏེ། གཟུགས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་གཟུགས་དང་སྟོང་པ་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

具有善巧方便的菩萨摩诶萨听闻此法后不惊不怖不畏'这句话为止，是宣说圆满般若波罗蜜多的善巧方便。
'色之空性不使色空'这句话的意思是，不是以色法的法性空性圆成实性为因，使遍计所执的色之自性成为空，而是色本身自性即空，因此说'色即是空，空即是色'，意思是色本身自性即空，所以色与空无别。
如同色法一样，从受到佛十八不共法之间的一切世间和出世间法，也都应当如是类推。
如是通达胜义中一切法空性一味，并具足获得世俗谛一切相智的作意，即是圆满般若波罗蜜多的善巧方便，此为所说。

།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་ ཐོས་ན་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཐོས་ན་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དང་། རེག་པ་དྲུག་དང་། རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས དང་།དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་རྣམས་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་རྣམས་དང་། མི་འཇིགས པ་རྣམས་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་།བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། དབེན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་སྟོན་ཅིང་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་ བསྟན་ནས།དེ་ལྟར་ཆོས་བསྟན་ཅིང་མཉན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོར་མི་འཇུག་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོར་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་ཆོས་མཉན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་འཇིགས་ཤིང་དངང་བ་དང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སྟོང་པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཞེས་མི་འབྱུང་ལ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ཆད་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཞེས་འབྱུང་བ་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྨོས་སོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སྟོང་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་མ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་གོམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཞེས་མ་སྨོས་སོ།

尊者饶益启问道：'世尊，善知识所摄受的菩萨摩诃萨听闻此般若波罗蜜多教法时，不会恐惧、不会惊慌、不会害怕的那位善知识是谁？'乃至'饶益，这应当知是菩萨摩诃萨的善知识。被那善知识所摄受的菩萨摩诃萨听闻此般若波罗蜜多时不会恐惧、不会惊慌、不会害怕'为止，是宣说依止善知识的方便善巧。
那善知识也是以世俗谛宣说蕴、处、界、六触、六触所生受、缘起、诸波罗蜜多、诸空性、诸念住、诸正断、诸神足、诸根、诸力、诸觉支、诸圣道、诸圣谛、诸禅定、诸无量、诸无色定、诸解脱、诸次第定、诸解脱门、诸神通、诸三摩地、诸陀罗尼门、诸如来力、诸无畏、诸无碍解、大悲、诸佛不共法、一切相智乃至无上菩提之间世间与出世间诸法皆是无常、苦、无我、寂静、空性、无相、无愿、无为、远离自性。
而胜义谛中则以无所缘的方式宣说一切这些法。如是宣说并听闻之善根，也是以世俗谛不令回向声闻、缘觉地而令回向获得一切相智。承事如是善知识并听闻法要，听闻此甚深般若波罗蜜多义理时就不会恐惧、惊慌与害怕，这是此处所宣说的。
在解说蕴界等世间法以及六波罗蜜多、十八空性等处，并未说'为修习而说法'。从念住等以上说'为修习而说法'，这是因为蕴、界等世间诸法是应当了知无常等而应当断除，所以未说'为修习而说法'。六波罗蜜多与十八空性是菩萨们从最初就自然熟习的，所以未说'为修习而说法'。

 །དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཡིན་ལ། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཞེས་སྨོས་སོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔས་བསྒོམས་ནས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ལ།འབྲས་བུའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཞེས་སྨོས་སོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་བྱང་ཆུབ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མ་སྨོས་ལ། བསྒོམ་ པ་འབའ་ཞིག་སྨོས་པ་ནི་དེ་གཉིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ན་འཇིགས་ཤིང་དངང་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཞིང་ཐབས་མི་མཁས་ཏེ།སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་ལག་ཏུ་ལྟུང་ཞིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་རྣམས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་ཞིང་དམིགས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེས་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་ཞིང་དམིགས་ཏེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེས་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ བསྒོམ་པའི་ཐབས་མི་མཁས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཐབས་མི་མཁས་པར་གྱུར་པ་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མི་ལྡན་ཞིང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ལས་གྱུར་པས་དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སྤང་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

四念住等三十七菩提分法，四圣谛，四禅定，四无量，四无色定，八解脱，九次第定，三解脱门，六神通等是声闻、缘觉、菩萨共同的法，也是应当修习的法，因此说'为修习而说法'。
诸三摩地和诸陀罗尼门虽然不是与声闻、缘觉共同，但是菩萨与佛世尊的共同法，也是菩萨通过修习应当获得的，因此说'为修习而说法'。
如来十力、四无畏、四无碍解、大悲心和佛十八不共法等是如来的境界，是果位的法，是菩萨应当获得的，因此说'为修习而说法'。
对于一切相智和菩提没有说无常等，而只说修习，是因为这二者是真如的自性，所以不可能有无常等的缘故。
善现请问：'世尊，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，如何听闻此般若波罗蜜多的教法后会生起恐惧、战栗、惊怖，而且不善巧方便，堕入恶友手中，被善知识所舍弃'，乃至'如是菩萨摩诃萨应当了知诸恶友，如是了知后也应当远离'，这是说明远离恶友的方便善巧。
对此世尊回答：'善现，此中菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，无有与一切相智相应的作意而修习般若波罗蜜多并执著，以此般若波罗蜜多而生起傲慢'，乃至'修习布施波罗蜜多并执著，以此布施波罗蜜多而生起傲慢，善现，应当了知这样的菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时是不善巧方便'，这是说明对六波罗蜜多修习的不善巧方便。
如是成为不善巧方便也是因为不具足善知识而依止恶友所致，因此应当善巧于远离会导致如此的恶友方便，这是所教导的。

 །རབ་འབྱོར་ གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་གཟུགས་ནང་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་རྒ་ཤི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དངོས་པོ མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་ལ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རེག་པ་དྲུག་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་ དྲུག་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་རྣམས་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དངོས་པོར་ལྟ་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་ཅིང་ཐབས་མི་མཁས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔོ་བར་མི་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མི་ལྡན་ཞིང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ལས་གྱུར་པས་དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སྤང་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

复次，善现，复次大菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，不与一切相智相应作意而作意'色内空'，以所缘方式缘内空性，且以空性而生执著。
乃至'彼行般若波罗蜜多时，不与一切相智相应作意而作意老死无性自性空，以所缘方式缘无性自性空，且以空性而生执著'为止。
于五蕴、十二处、十八界、六触、六触生受、地界等六界、十二缘起支等一一法，皆配十八空性，以所缘方式执著空性为实有，且以空性而生执著，因方便善巧不足，亦不以善根回向一切相智。
如是情形皆因不依止善知识而依止恶友所致，故应善巧于断除如是恶友之方便。

 །རབ་འབྱོར་ གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་བསྒོམ་སྟེ། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་དག་ ཀྱང་དམིགས་ལ།དེ་དག་གིས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་བསྒོམ་སྟེ། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དམིགས་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་ དང་།སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ བརྒྱད་དང་།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་ སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཚེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མི་ལྡན་ཞིང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་བརྟེན་པས་ཆོས་དེ་དག་ལ་དངོས་པོ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རློམ་སེམས་ སུ་བྱེད་ཅིང་ཐབས་མི་མཁས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སྔོ་བར་མི་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ནས་འཇིགས་ཤིང་དངང་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་སུག་པར་ལྷུང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་དག་ནི་གཞན་ལ་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ ཟེར་བ་འདི་ནི་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་བསྟན་པའོ།

复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，无有一切相智相应作意而修习念住，以有所缘方式缘念住，并以此而生起执著。乃至'彼行般若波罗蜜多时，无有一切相智相应作意而修习佛不共法，以有所缘方式缘佛不共法，并以佛不共法而生起执著'为止。
此说清净法四念住、四正断、四神足、五根、五力、七觉支、八圣道支、四圣谛、四禅、四无量、四无色定、八解脱、九次第定、三解脱门、六神通、诸三摩地、诸陀罗尼门、如来十力、四无畏、四无碍解、大悲、十八佛不共法等。
修习时若不依止善知识而依止恶友，则于彼等诸法有所缘执著，并以此生起执著，因不善巧方便而不以善根回向一切相智。
此说应当远离如是恶友，善巧远离恶友之方便。
白言：'世尊，云何菩萨摩诃萨为恶友所摄，闻此所说般若波罗蜜多而生怖畏、惊惶、恐惧，堕入恶友罗网？'乃至'说此等不应示于他人'，须菩提，当知此是菩萨摩诃萨之恶友'为止。
此说小乘者阻碍我行六波罗蜜多菩萨之恶友。

 །རབ་འབྱོར་ གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ནི་འདི་ལྟར་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་པ་དག་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་འོངས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་བཟློག་ཅིང་མོས་པ་མེད་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ ནས།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པས་ཁྱོད་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་འོང་ངོ་ཞེས་བདུད་ཀྱི་ལས་མི་སྟོན། བདུད་ཀྱི་ཉེས་པ་མི་སྟོན་པ་འདི་ནི་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བསྒྱུར་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་ལས་བཟློག་པ་དག་འོང་ངོ་ཞེས་བདུད་ཀྱི་ལས་དེ་ལྟ་བུ་དག་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྔ་ནས་མི་སྟོན་ཅིང་མི་འཆད་པ་ཉིད་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མ་ཡིན་པས་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་ཕྱིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་ལྡན་པའི་མདོ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་མི་ སྨྲ་མི་སྟོན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་གཏོགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ ཞིབ་ཏུ་སྟོན་ཅིང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བདུད་ཀྱི་ལས་དག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་མི་སྟོན་པ་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡང་རུང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ གནང་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡང་རུང་།དོན་མདོ་ཙམ་དུ་སྟོན་པའོ། །དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་བཤད་པའི་དོན་དབྱངས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ལ་ཡང་བྱ། ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བའི་ཚིག་གཟུ་བོར་མ་གསུངས་ཏེ། དྲང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་དག་ ད་དུང་བཤད་ཅིང་དགྲོལ་དགོས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པས།དེའི་དོན་བསྙད་ཅིང་བཤད་དགོས་པའི་ཕྱིར་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ཅིར་གྱུར་པ་ དང་།ཅིར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ལུང་སྟོན་པས་ན་ལུང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དོན་དེ་ཉིད་ཚིགས་བཅད་རྩ་བ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། ལྔ་པ་དང་། དྲུག་པར་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པས་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་འགའི་ཕྱིར་བཤད་པ་མ་ཡིན་གྱི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་མ་བསྐུལ་མ་གསོལ་བར་ཆེད་དུ་བརྗོད་ཅིང་གསུངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕྱི་དྲོའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནང་དུ་ཡང་དག་ འཇོག་ལས་བཞེངས་ཏེ།གདན་ལ་བཞུགས་ནས་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་རྣམས་ལ་ཆེད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གླེང་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་ཅི་ལས་གླེངས་ཏེ་བཤད་པ་དང་། གཞི་འདི་དང་སྐབས་འདི་དང་། བྱུང་བ་ འདིའི་ཚེ་བསླབ་པ་བཅས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

复次，善现，菩萨摩诃萨的恶知识是这样的：魔罗波旬化现佛陀形相，来到菩萨摩诃萨面前，劝阻六波罗蜜多，令其不生信解。乃至说：'修习布施波罗蜜多对你有何用？'如是不为说示魔事，不为说示魔过，善现，应当了知此即是菩萨摩诃萨的恶知识。此中说明：魔罗波旬等化现佛陀形相，前来劝阻菩萨修习六波罗蜜多，对于如是魔事，不预先向菩萨说明开示，因非善知识故即是恶知识。
复次，善现，魔罗波旬等化现佛陀形相，来到菩萨摩诃萨面前，为说声闻相应之经、应颂等乃至'不说示如是种种魔事，应当了知此即是菩萨摩诃萨的恶知识'。此中说明：魔罗波旬等化现佛陀形相，为菩萨详细宣说属于声闻乘的十二分教，劝阻大乘事业，对于如是魔事将会出现而不说示者，因非善知识故即是恶知识。
其中，'经'是指佛陀所说，或佛陀允许声闻所说，皆为略说其义。'应颂'是指解说经义的偈颂，或者从另一方面说，对于经中未明确宣说而是以隐晦方式宣说之义理，因尚需解释开示，故称应颂。'记别'是指对菩萨、声闻等过去、未来、现在将成何等、将成何种等详细授记，故称记别。'讽诵'是指将经义以二句、三句、四句、五句、六句偈颂形式解说，故称讽诵。'自说'是指并非为某个人而说，而是为令佛法久住，无人请求而自行宣说，如经中所说：'午后时分，世尊从等持起，坐于座上，为比丘僧众自说法要'。'因缘'是指经律等最初从何因缘而说，以及于此因缘、此时制定学处等。

།འདི་ལྟར་འདས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་བྱུང་བའི་གཏམ་བཟླས་ཤིང་བཤད་པ་ལ་བྱའོ། །སྐྱེས་པའི་རབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། དཀའ་བ་ཅི་དང་ ཅི་མཛད་པ་བསྟན་པའོ།།ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དོན་སྤྲོས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །ཆོས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་རྣམས་ སྟོན་པའོ།།རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔོན་བརྟགས་པར་བྱུང་བ་གཞན་ཡང་སྨོས་ཏེ་དཔེས་བརྗོད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེའི་དོན་བཤད་པའི་རྒྱུས་ཞིབ་མོར་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཆད་པ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱའོ། །སྟོན་ཏོ་འགྲེལ་ཏོ་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མདོ་སྡེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་འཆད་པའི་རྣམ་གྲངས་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་སུ་སྨོས་པ་ཡང འཁོར་རྣམས་ལས་ལ་ལ་ཅིས་གོ་།ལ་ལ་ཅིས་གོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་ཕྱིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་ཅུང་ ཟད་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་མེད་ཅིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་ཀྱིས་ ཐོང་ཤིག་ཅེས་ཟེར་བའི་བདུད་ཀྱི་ལས་དེ་ལྟ་བུ་དག་མི་སྟོན་པ་ཡང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་ཕྱིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་རིགས་ཀྱི་ བུ་མིག་ནི་བདག་གམ་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ནི་བདག་གམ་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་བདག་གམ་བདག་གིས་སྟོང་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཡང་ཅི་ཞིག་ བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་བར་དུ་བདུད་ཀྱི་ལས་དག་མི་སྨྲ།མི་སྟོན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ལ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ། དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་དང་བདག་གི་བ་མེད་དེ། སྟོང་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་ཟེར་ཞིང་སླུ བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བདུད་ཀྱི་ལས་དག་ནི་སྟོན་པ་ཡང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།

'如是过去'是指讲述和阐释过去发生的故事。
'本生'是指世尊在过去作为菩萨修行时，投生于何处何地，以及经历了什么样的苦行和做了什么事情的教导。
'方广'是指广泛详细地阐释经典的含义。
'未曾有法'是指显示佛陀、菩萨和声闻们的智慧、神通和加持等稀有奇特的事。
'譬喻'是指为了让听法者理解和领悟，引用其他过去的事例来说明和理解。
'论议'是指通过解释经典的意义而详细确定，随顺解释，如对法一样。
'开示、分别、显示、颂叹、广说'是指解释属于声闻乘的这类经典的不同方式。
如此以不同方式说明，是因为对于不同的听众，有的以这种方式理解，有的以那种方式理解。
'须菩提，复次，魔罗波旬化现佛陀形象来到菩萨摩诃萨前，说：善男子，你根本没有菩提心'等，是指有些魔罗波旬化现佛陀形象，对菩萨说你既无菩提心又非不退转，不能证得无上正等正觉，应当放弃，这样的魔业不说的也是恶知识。
'须菩提，复次，魔罗波旬化现佛陀形象来到菩萨摩诃萨前，说：善男子，眼是我或我所空'乃至'佛不共法是我或我所空。如是我或我所空，那又何必证得无上正等正觉'等，直到'不说这样的魔业，应当了知这是菩萨摩诃萨的恶知识'，是指有些魔罗波旬化现佛陀形象，为了障碍菩萨摩诃萨的善行，说眼等世间法和波罗蜜多等出世间一切法都无我和我所，既然是空，那又何必证得无上菩提，以此欺骗，不说这样的魔业的也是恶知识。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་ཕྱིན་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་རིགས་ཀྱི་བུ་ཤར་ཕྱོགས་ནི་སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ལ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་མེད་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་བ་སྤྱད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པའི་གནས་གང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་བདུད་ཀྱི་ལས་དེ་ལྟ་བུ་དག་མི་སྟོན་པ་ཡང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ལ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལས་བཟློག་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་ སྟོན་པ་དག་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་བདུད་ཀྱི་ལས་དག་ཀྱང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཁྱོད་ལ་ ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་བདུད་ཀྱི་ལས་དག་མི་སྨྲ་མི་སྟོན་པ་འདི་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ཁ་ཅིག་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཆ་བྱད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བཟློག་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་དུ་འཇུག་ཅིང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་གྱིས་ཤིག་། ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཁྱོད་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་བདུད་ཀྱི་ལས་དག་མི་སྟོན་པ་ཡང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་ཕ་དང་མའི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱར ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་བདུད་ཀྱི་ལས་དག་མི་སྨྲ་མི་སྟོན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ལ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱ་བའི་ ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་བྱ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་འཁོར་བ་ན་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་དང་།ལུས་དང་སྲོག་མི་ཕངས་པར་བྱ་དགོས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡིགས་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་དཀའ་བ་སྤྱད་པས་ཀྱང་ཡུན་རིང་པོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དེས་ཁྱོད་ལ་ཅི་ཞིག་ བྱ།དེ་བས་སླ་བ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་བདུད་ཀྱི་ལས་དག་མི་སྟོན་པ་དེ་ཡང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

复次，善现，有些恶魔化现佛陀形象来到菩萨摩诶萨前说：'善男子，东方空无诸佛世尊、菩萨及声闻众'等等。这是说某些恶魔化现佛陀形象，为了障碍菩萨的善行，说十方一切处都无佛、菩萨及声闻众，即使你修善行也无处成就佛果等。这样的魔业不宣说者也是恶知识。
复次，善现，'有些恶魔化现声闻形象'等等，是说某些恶魔化现声闻形象，劝阻菩萨证得一切智智，反而教导引导他们证得声闻缘觉果位。这样的魔业也是恶知识。
复次，善现，'有些恶魔化现和尚、阿阇黎形象'乃至'说何须证得无上正等正觉'等等，是说某些恶魔化现和尚、阿阇黎形象，劝阻菩萨行菩萨道及修习一切智智作意，反而以声闻缘觉作意引导他们修习小乘菩提分等，说你应证得声闻缘觉果位，何须大乘。这样的魔业不宣说者也是恶知识。
复次，善现，'有些恶魔化现父母形象'乃至'说你应精进证得阿罗汉果'等等，是说某些恶魔为了障碍菩萨的善行，以菩萨道难行、长住轮回、不惜身命等来恐吓，说何须为了长时修行才能证得的无上菩提，不如修更容易的声闻道，速证预流果等。这样的魔业不宣说者也是恶知识。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ ཏོ་ཅན་དགེ་སློང་གི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་དབེན་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་མི་སྨྲ་མི་སྟོན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྡིག་ པའི་གྲོགས་པོར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ཁ་ཅིག་དགེ་སློང་གི་ཚུལ་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་། རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ལྟ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བདུད་ཀྱི་ལས་དག་མི་སྟོན་པ་དེ་ཡང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད་དུ་བརྩོན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་བདུན་པའོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་བཤད་པ་འདི་གཏན་ལ་དབབ་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། བཤད་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དང་པོར། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཚིག་དང་དོན་ཞིབ་ཏུ་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་བསྟན་པའོ།།གཏན་ལ་དབབ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། མཚན་ཉིད་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བའི་ཚིག་འདིའི་དོན་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ།དེ་ལ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བའི་ཚིག་གི་དོན་འདི་གང་ལགས་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའི་ལན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས།དེའི་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ལ། སེམས་ཅན་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆུད་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ལ། ཆུད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་ཚིག་མེད། སེམས་ཅན་ལ་ཡང་ཚིག་མེད་པས་ དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཚིག་གི་དོན་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ། བ་ད་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལ་ཡང་བྱ། གཞི་ལ་ཡང་བྱ། གནས་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་དཔའ་གཉི་ག་དོན་དམ་ པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་སྟོན་པའི་ཚིག་གམ།དེའི་གནས་སམ་གཞི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'另外，须菩提，魔罗恶者现比丘相'这句话开始，到'不说不示如是魔业相，应当了知此为菩萨摩诃萨的恶友'为止，是说某些魔罗恶者化现为比丘形象，为了障碍菩萨的善行，以所缘的方式宣说五蕴等世间法，以及六波罗蜜多等出世间法都是无常、苦、无我、寂静、空性、无相、无愿、无为、远离，使其从一切相智的作意中退转，引导进入小乘见解，不说示如是魔业，这也是恶友。到此为止已经解说了精进的分类。
这是《十万般若波罗蜜多广释》第七品。
其后应当宣说此论述的抉择。所谓此论述，即首先对'舍利子，于此，欲证一切法一切相现前圆满菩提的菩萨摩诃萨，应当精进于般若波罗蜜多'等所说的文句和义理详细抉择宣说。
此抉择有二种：文句义的抉择和相的抉择。其中文句义的抉择是：'尔时，具寿须菩提向世尊如是言：世尊，所说菩萨菩萨之词，其义何为'等所说。
其中'须菩提，菩萨的文句义即是无文句义'，这是对须菩提所问'菩萨之词其义何为'的回答，说明菩萨本身在胜义中不成立为实有，因此其文句义在胜义中也不存在，这是略说。
为什么呢？'因为菩提未生，众生也未生'，这是说明菩萨文句义不存在的理由。在胜义中，所应证的菩提未生，能证的众生也未生，因此无所谓菩萨。
'须菩提，于菩萨无文句，于众生亦无文句，因此菩萨文句义即是无文句义'，这是说明文句义不存在的理由。在梵语中，'pada'一词可表示文句、基础和处所，由于菩提和菩萨二者在胜义中都不成立为实有，因此能诠的文句或其处所、基础也不存在，所以说菩萨这一文句义是不存在的。

 །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ལ་བྱའི་རྗེས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པའི་དཔེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་བསྟན་པ་སྟེ།ནམ་མཁའ་ལ་བྱའི་རྗེས་མེད་པ་ནི་དཔེ་དང་པོ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་བྱའི་རྗེས་སྣང་བའི་གཞི་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་གཞིའམ་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རྨི་ལམ་ལ་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པའི་དཔེ་གཉིས་པ་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་གནས ཉིད་དང་།ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པའི་དཔེ་གསུམ་པ་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་ ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་གཟུགས་ལ་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་དོ། ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དང་། རེག་པ་དྲུག་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་དང་།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་གནས་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སྤྱོད་པ་ དང་།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ ལ་སྤྱོད་པ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ལ་སྤྱོད་ པ་དང་།བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་ཚིག་གི་དོན་མེད་པའི་དཔེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུའི་དཔེ་སྟེ་བཞི་པའོ།

如是，须菩提，譬如说'空中无鸟迹'等，如是显示菩萨言语无义的十一种譬喻。空中无鸟迹是第一个譬喻，如同空中无有鸟迹显现的基础，如是菩萨之名在胜义中也非实有，故无言语所诠义的基础或处所。
如是，须菩提，譬如说'梦中无处所'等，以梦、幻、阳焰、水月、回声、光影、镜像、变化等八种显示菩萨言语无义的第二个譬喻。如同梦等诸法实非真实存在，如是菩萨言语之义亦非存在。
如是，须菩提，譬如说'实际无处所'等，以实际、真如、不错误真如、不异真如、法性、法界性、法住性、法无过失性等八种显示菩萨言语无义的第三个譬喻。如同实际等无为法在胜义中非实有，如是菩萨言语之义在胜义中亦非存在。
如是，须菩提，譬如说'幻化人之色无处所'乃至'如是，须菩提，譬如幻化人行持佛十八不共法的言语无义。须菩提，如是行持般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨的菩萨言语无义'等，以幻化人的蕴、处、界、六触、六触缘生受、无明等十二缘起支无处所，及幻化人行持六波罗蜜多、十八空性、三十七菩提分法、四圣谛、四禅定、四无量、四无色定、八解脱、九次第定、三解脱门、六神通、诸三摩地、如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲、佛十八不共法等的言语无义为譬喻，显示菩萨言语无义，此为幻化人的第四个譬喻。

 །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་ སྟེ་དཔེར་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ བཅོ་བརྒྱད་ལ་གནས་མེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རེག་པ་དྲུག་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག དང་།སྟོང་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སྙིང་རྗེ་ ཆེན་པོ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་ལ་གནས་མེད་པའི་དཔེས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་གནས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དཔེ་སྟེ་ལྔ་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཁོར་བའི་གནས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལ་འདུས་བྱས་མེད་པའི་དཔེ་སྟེ་དྲུག་པའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་འདུས་བྱས་ལ་འདུས་མ་བྱས་མེད་པའི་དཔེ་སྟེ་བདུན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། མི་དམིགས་པ་ལ་གནས་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། འབྱུང་བ་མེད་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་རྣམས་ལ་གནས་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་ཚིག་གི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ་བ མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ།

须菩提，譬如如来应供正等正觉的色身无所住，乃至须菩提，譬如如来应供正等正觉的十八不共法无所住。为什么呢？因为这些佛不共法是无所有的。须菩提，如是修行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨的言语义理无所有，乃至如来法身的色等五蕴、十二处、十八界、六触、六触生受、十二缘起支、六波罗蜜多、十八空、三十七菩提分法、四圣谛、四禅、四无量、四无色定、八解脱、九次第定、三解脱门、六神通、诸三摩地、诸陀罗尼门、如来十力、四无畏、四无碍解、大悲心、十八不共法等皆无所住的比喻，显示菩萨言语义理无所有。如同如来法身中五蕴等法名所说的诸法是无所有的，彼等无所住，如是菩萨言语义理也无所有，这是第五个如来法身的比喻。
须菩提，譬如无为界中无有有为界的住处，是说如同涅槃中无有轮回的住处，如是菩萨也无所住，这是第六个无为中无有为的比喻。有为界中无有无为界的住处，是说如同轮回中无有涅槃的住处，如是菩萨中也无有菩提的住处，这是第七个有为中无无为的比喻。
须菩提，譬如无生中无所住，乃至须菩提，譬如无所缘中无所住。须菩提，如是修行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨的言语义理无所有，乃至如同无生、无灭、无染净、无造作、无生起、无所缘等皆无所住，如是菩萨的言语义理也无所有，这是第八个无生等的比喻。

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ལ་གནས་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པ་ལ་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རེག་པ་དྲུག་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ བདུན་དང་།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་སྨོས་ནས།དེ་རྣམས་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་རྣམས་ལ་གནས་མེད་པའི་དཔེས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པའི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་མེད་པའི་དཔེ་སྟེ་དགུ་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། གཟུགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་མཚན་མའི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མ་གཟིགས་པའི་གནས་མེད་དོ།

问道：'世尊，从所谓无生无住开始，直至所说不执著佛不共法无所住为止，分别列举了五蕴、十二处、十八界、六触、六触生受、地界等六界、十二缘起支、六波罗蜜多、十八空性、三十七菩提分法、四圣谛、四禅定、四无量、四无色定、八解脱、九次第定、三解脱门、六神通、诸三摩地、诸陀罗尼门、如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲、十八不共法，'
对于这些法，一一分别宣说其无生、无灭、无染净、无造作、无所缘皆无所住的比喻，显示菩萨语言的无意义。这是第九个分别诸法宣说无生等无所住的比喻。'
'须菩提，譬如极清净色中无相可住'，乃至'须菩提，譬如如来应供正等觉的解脱智见中无未见解脱智的住处。'

།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རེག་པ་དྲུག་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ ཁམས་དྲུག་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་ པ་བཞི་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་མཚན་མའི་གནས་མེད་པའི་དཔེ་དང་།ཉི་མ་འཆར་བའི་ཚེ་མུན་པའི་གནས་མེད་པ་དང་། བསྐལ་པའི་མེ་འབར་བའི་ཚེ་རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་མེད་པའི་དཔེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དཔེ་སྟེ་བཅུ་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་འོད་ལ གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འོད་ལ་གནས་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཉི་མ་དང་།ཟླ་བ་དང་། གཟའ་དང་། སྐར་མ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གློག་རྣམས་ཀྱི་འོད་ལ་གནས་མེད་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་རིས་རྣམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་རིས་རྣམས་ཀྱི་འོད་ལ་ གནས་མེད་པའི་དཔེ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ལ་གནས་མེད་པའི་དཔེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འོད་ལ་གནས་པའི་དཔེ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཚིག་གི་དོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如是，须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，菩萨语言无义，乃至色等五蕴、十二处、十八界、六触、六触生受、地界等六界、十二缘起支、六波罗蜜多、十八空、三十七菩提分法、四圣谛、四禅、四无量、四无色定、八解脱、九次第定、三解脱门、六神通、诸三摩地、诸陀罗尼门、如来十力、四无畏、四无碍解、十八不共法，以及外道所计我等名言，胜义中无实体且极清净无相之喻，如日出时无暗处，如劫火燃时无草木等生处，如来戒定慧解脱及解脱知见等无违品之喻，以此说明菩萨语言无义，此为清净喻第十。
须菩提，譬如日月光无所住，乃至须菩提，譬如如来应正等觉诸佛之光无所住。如是，须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，菩萨语言无义，乃至日月星宿、珍宝、电光等光无所住，欲界诸天众、色界诸天众光无所住之喻，以及诸菩萨、如来光无所住之喻，说明菩萨语言无义，此为光明无住喻第十一。
何以故？须菩提，如是菩提及菩萨语言义，彼等一切法亦非相应非不相应，乃至一切法亦应菩萨摩诃萨了知，此说明菩萨语言无义之因由。所谓彼等一切法亦非相应非不相应者，菩萨及语言义等法，胜义中自性空故，非烦恼相故非相应，非清净相故非不相应，此为其义。

 །གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། བསྟན་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གིས་བསྟན་ཅིང་བརྗོད་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ལྟར་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཤ་སྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མེད་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མཉན་པ་དང་།བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ནི་ མ་མཆིས་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མེད་པ་ཡང་དག་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ལ། འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཅེས་བྱ་བ་གང་དང་གང་ལ་བྱ་སྙམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་།ཆོས་དེ་དག་མེད་པར་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྙམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཐེ་ཚོམ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གང་ལགས། ཆོས་ ཐམས་ཅད་མ་མཆིས་པ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་འདི་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་ བའི་ཆོས་རྣམས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་མི་དགེ་བ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་མི་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། ། ངག་གི་ལས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ།

'无形'是指不是眼等识所取的对象。'不可示'是指不是言语所能显示表达的对象，意思是非能取的自性。'无碍'是指不像境和根那样具有障碍的自性。'如是无相而相一味'是指远离一切相的自性，与空性为一味的意思。
'须菩提，菩萨摩诃萨应学一切法之无有真实性'是指如上所说的方式，以闻思慧学习胜义中一切法非有。'一切法亦应由菩萨摩诃萨了知'是指以如是修习一切法胜义中非有的智慧通达。
白言：'世尊，何为一切法？世尊，菩萨摩诃萨应如何学习无有真实性？'等，是针对前文所说的应学一切法之无有真实性，应了知一切法的世尊教言，在众中有些人对'一切法'指何等法生疑，对如何学习这些法之无有生疑，对如何了知这些法生疑，为断除这些疑惑，须菩提向世尊请问：'何为一切法？应如何学习一切法之无有？应如何了知一切法？'
世尊开示'一切法'即善、不善、无记等分别指出。世尊告曰：'须菩提，所谓一切法'乃至'须菩提，这些即是一切法'，是略说一切法之名。
世尊告曰：'须菩提，世间善法'乃至'这些是世间善法'，是在世间善法和出世间善法两种中，单独分别开示世间善法。
白言：'世尊，何为世间不善法？'乃至'须菩提，这些是世间不善法'，是单独分别开示不善法。
白言：'世尊，何为无记法？'乃至'须菩提，这些是无记法'，是单独分别开示无记法，其中身业是无记，语业是无记，意业是无记。

 །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡོད་པས་ཐམས་ཅད་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་མི་བྱའི། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་བྱས་པའི་ལས་དགེ་བ་ཉིད་དང་། མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ ལུང་བསྟན་དུ་མི་མངོན་པ་རྣམས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མ་གཏོགས་པར་དེ་མ་ཡིན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་གང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་སྟེ། བསམ གཏན་བཞི་དང་།ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། སྐབས་འདིར་འཇིག་རྟེན་པའི་གང་ཟག་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ལ་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས རྣམས་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་དེ་དག་ནམ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ཚེ། འཁོར་བའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་ བཅས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་ནམ་འཇིག་རྟེན་པའི་གང་ཟག་ རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཚེ་འཁོར་བ་མ་སྤངས་པས་སྲིད་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་རྒྱུ་ཞིང་ཟག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་།བཅས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟག་པ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པས་བསྒོམས་ན་ཡང་འཁོར་བ་སྤོང་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། འཕགས་པས་བསྒོམས་ན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་འཐོབ་ སྟེ།འཁོར་བར་རྒྱུ་ཞིང་ཟག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་འདི་རྣམས་ལམ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གོམས་པར་བྱེད་པ་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཚོགས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཤིང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།

由于身语意业有善与不善，所以不能说一切都是无记。对于身语意所造作的业，那些不明显是善或不善的，称为无记。四大等其他诸法，因为是异熟果，所以称为无记。因此说一切异熟果都是无记。
问：'世尊，何为世间法？'乃至'除出世间法外，其余一切世间法皆称为世间法'，这是宣说世间诸法。虽然四禅、四无量、四无色定、五神通也可以是出世间的，但此处是指属于非圣者凡夫相续中的法。因此说'除出世间法'。
问：'世尊，何为出世间法？'乃至'这些称为出世间法'，这是分别宣说出世间诸法。这些法当圣者修习时，因为不会成为轮回之因，所以称为出世间。
问：'世尊，何为有漏法？'乃至'这些称为有漏法'，这是分别宣说有漏诸法。四禅、四无量、四无色定、五神通，当世间凡夫修习时，因为未断轮回而从一有转生到另一有，会成为漏泄之因，所以称为有漏法。
问：'世尊，何为无漏法？'乃至'这些称为无漏法'，这是分别宣说无漏诸法。所说名称的四念住等诸法，即使是住于胜解行地者修习，也能断除轮回而成为涅槃之因，圣者修习时也能获得涅槃。因为不会在轮回中流转和漏泄，所以称为无漏。
问：'世尊，何为有为法？'乃至'这些称为有为法'，这是分别宣说有为诸法。四念住等所说名称的圣法，在修道时，由修习的智慧串习时，因为是心心所法聚集和合而现前获得的，所以称为有为法。

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་དག་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་རྣམས་ཡེ་ནས་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་རྣམས་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་ མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཀྱང་བསྒོམ་དུ་རུང་།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐུན་མོང་མ་ལགས་པའི་ཆོས་ གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་དག་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཆོས་འདི་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་མི་སྒོམ་གྱི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ནི་འོག་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས་གཞུང་ཉིད་ལས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་པས་འདིར་མ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོག་པ་མེད་པས་ཆགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་རིས་རིས་སུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོག་ཅིང་ཆགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ སྟེ།རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་མེད་པ་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

问道：'世尊，何为无为法？'从此句至'如是名为无为法'之间，是分别开示无为法，即无生、无灭等诸法本来如是，因为无人造作故称为无为法。
问道：'世尊，何为共同法？'从此句至'如是名为与凡夫共同之法'之间，是分别开示共同法，即禅定、无量等诸法，世间凡夫也可修习，声闻、缘觉、菩萨等圣者也可修习，故称为共同法。
问道：'世尊，何为不共法？'从此句至'如是名为不共法'之间，是分别开示不共法，即念住等所列名称之法，世间人不修习，而信解行地以上者与圣者修习，故为不共法。此中善法、不善法等所列诸法的各别性相，将在下文大乘品中详细解说，此处不作说明。
其中，'菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应以无分别心于一切自相空法中不生执著'这句话的意思是：如是分别开示诸法之后，一切法皆自相空，不应执著实有而生贪著。
'应以无二之理，无分别、无妄念而通达一切法'这句话的意思是：如是一切法皆自相空，于空性中同一味，应通达其非分别与妄念之境。此即总结说明'菩萨'一词的含义。
如是开示'菩萨'一词的含义之后，为开示'摩诃萨'一词的含义，于是具寿善现向世尊如是问道。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་དང་། འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བཤད་པ་དང་། རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་དང་། གང་པོས་བཤད་པ་དང་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ངེས་པའི་ཕུལ་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་ཆོས་དེ་དག་ལ་གནས་ཤིང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ངེས་པའི་ཕུལ་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་སྟེ།དེ་ལ་རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ངེས་པར་ ཕུལ་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིས་སུ་ངེས་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིས་སུ་ངེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིས་སུ་ངེས་པ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕུལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་ བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཕུལ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་ཀྱིས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་གསུམ་འཐོབ་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པས་ན་རིགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ།།བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གྲལ་དང་པོ་ནས་ཡས་བགྲངས་ན་ རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་གྲངས་བརྒྱད་པ་འབབ་པས་ན་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་བརྒྱད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པའི་སེམས་ཅན་ གྱི་ཚོགས་སོ།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་སོ། །སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བར་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་སུ་ངེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བས་ན་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་རིགས་སོ་སོར་ངེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ངེས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཕུལ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གི་ཕུལ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ས་དགུ་པ་དང་།ས་བཅུ་པ་ལ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དུ་ཆུད་པར་རིག་པར་བྱའོ།

世尊说到'为何称为菩萨摩诃萨'等。对于摩诃萨一词的含义解释有四种：世尊的解释、圣者舍利子的解释、须菩提的解释以及贤者的解释这四种。
其中世尊对摩诃萨一词含义的解释是：世尊说道：'须菩提，因为他将成为众生大众的殊胜者，所以称为菩萨摩诃萨。'乃至'须菩提，菩萨摩诃萨住于这些法，行持般若波罗蜜多，成为众生大众的殊胜者，因此称为菩萨摩诃萨。'
其中'须菩提，因为他将成为众生大众的殊胜者，所以称为菩萨摩诃萨'这句话是指：对于众多声闻种性决定者、独觉种性决定者以及菩萨种性决定者等众生，因为成为他们的殊胜者，所以称为摩诃萨。
'须菩提，所谓众生大众'乃至'菩萨摩诃萨将成为如是殊胜者'这段经文是说明什么是众生大众。其中'种性'是指在世间胜法位的随信行地中获得人法二无我忍，具足获得三种菩提的种性，故称为种性地。
'第八'是指从阿罗汉果位向上数起，为现证预流果而趣入的第八位，故称为第八。如是第八、预流、一来、不还、阿罗汉等是声闻种性决定的众生群。
'独觉地'是指独觉种性决定的众生群。'从初发心菩萨乃至不退转地的菩萨摩诃萨'是指菩萨种性决定的大众生群。
'因此，须菩提，这称为决定众生蕴'这句话是说，如是各别种性决定的众生大众称为决定众生蕴。
'菩萨摩诃萨将成为如是殊胜者'这句话是说，因为将成为前述如是众生大众的殊胜者，所以称为菩萨摩诃萨。应当了知，在第九地和第十地的菩萨被称为摩诃萨。

 །སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དེ་དག་གི་ཕུལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ངེས་པའི་ཕུལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་སེམས་ཏེ། དེ་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ངེས་ པའི་ཕུལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ།བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ཡང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡོན་ཏན་ལྔ་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། རིན་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྐྱོན་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མི་ཕྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། དོན་སྒྲུབ་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྔའོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འཇོམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར སེམས་བསྐྱེད་དེ།འཁོར་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བདག་གིས་གོ་ཆ་བགོ་བར་བྱའོ། །བདག་གིས་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེར་སྣ་ངེས་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གོ་ཆ་བགོས་ཏེ་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་སེར་སྣ་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ་དང་པོའོ།།བདག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཁྲོ་བ་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། །བདག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླས་པ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སེམས་ཅན་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་བདག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོར་རྟོག་པ་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། ། བདག་གིས་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་དང་མ་འདྲེས་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པས་ཐེག་པ་དམན་པའི སེམས་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ་ལྔ་པའོ།།བདག་གིས་ཆོས་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་ ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ངན་འགྲོར་མི་ལྟུང་བས་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ་དྲུག་པའོ།

那些众生的大众中最殊胜者，是由广大的发心和广大的修行两者所成就的。其中广大发心是：从'菩萨摩诃萨发起金刚般的心，为了确定度化众生大众的最上'这句开始，到'须菩提，这是菩萨摩诃萨利益安乐之心，住于其中，以无所缘的方式成就确定度化众生大众的最上'这句为止所说明的。
那广大发心又具有五种功德，即如金刚般所发之心。是哪五种呢？即是：决定摧毁的功德、珍贵的功德、无过失的功德、不可分离的功德、能成办利益的功德这五种。
其中决定摧毁的功德，是由于智慧的力量而具有八种功德，所以称为决定摧毁。关于这点，'须菩提，在此菩萨摩诃萨如是发心：为了一切众生的利益，我当在无量轮回中披上铠甲。我当舍弃一切所有'这句是为了决定摧毁悭吝，在无边轮回中为众生利益披上精进铠甲并舍弃一切所有，这是决定摧毁悭吝的功德，是第一种。
'我当对一切众生生起平等心'这句是显示对一切众生的慈心，是决定摧毁嗔恨的功德，是第二种。
'我当以三乘使一切众生究竟涅槃。如是使一切众生究竟涅槃，然而实无任何众生得涅槃'这句是说虽然以三乘门使一切众生究竟涅槃，但因为不生起众生想，所以不认为有任何众生得到涅槃，因此决定摧毁执著众生等一切见过失的功德，是决定摧毁的第三种功德。
'我当了知一切法无生无灭'这句是显示决定摧毁对一切法执实的功德，是第四种。
'我当在不共的一切相智心中修行六波罗蜜多'这句是说不与声闻缘觉之心相混，而在一切相智心中修行六波罗蜜多，由此显示决定摧毁小乘心的功德，是第五种。
'我当学习圆满随顺一切法证悟'这句是说，在菩萨初地证悟法界清净，由于空性遍及一切故称为随顺一切，具有如是法证悟则不堕恶趣，显示决定摧毁一切恶趣的功德，是第六种。

 །བདག་གིས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ ཅད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་འཁོར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འཇོམས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་བདུན་པའོ། །བདག་གིས་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་ པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་དུ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གཅིག་པར་བསྒྲུབ་པར་རྟོགས་པ་དང་།དེ་དག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་ བྱང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འཇོམས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སྟེ་དེ་ལ་གནས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ངེས་པའི་ཕུལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་ ཕུལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་ངེས་པར་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ རིན་ཆེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་དེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་པ་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ ཅན་དམྱལ་བ་པ་དང་།བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་པ་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་དོན་དུ་བདག་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་དེ་དག་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་ལས་ཐར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སྤྱིར་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པའོ།

'我应当了知以一种方式修持佛法'这句话的意思是：了知一切法空性本质为一味，称为以一种方式修持而通达。通过这样的领悟，必定能摧毁一切轮回的分别念，这是第七种功德。
'我发心要圆满成就无量一切法'这句话的意思是：从菩提分法等乃至佛不共法，了知一切白法胜义中本性为一，并且了知应当圆满修习这些法门，由此必定能摧毁一切清净的分别念，这是第八种摧毁的功德。
'须菩提，这就是菩萨摩诃萨的金刚发心，安住于此，菩萨摩诃萨以无所得的方式度化众生的大群'这句话是总结具有八种摧毁吝啬等的金刚发心功德。由于具有如此广大的心愿而度化众生大众，故称为菩萨摩诃萨，这是解释'摩诃萨'一词的含义。
如是宣说具有八种摧毁功德的金刚发心之后，为显示此金刚发心因具有悲心而珍贵，故说：'须菩提，复次，菩萨摩诃萨如是发心：地狱众生、畜生道众生、阎魔世界众生'等。
对于'地狱众生、畜生道众生、阎魔世界众生所感受的一切痛苦，我要为了那些众生而自己承受'这样的发心，是说明由悲心的力量，普遍发起要承受三恶道众生的痛苦，要让那些众生从恶道的痛苦中解脱的心愿。

 ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གོང་དུ་སེམས་འདི་ལྟར་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནས་གཟོད་བདག་གི་དོན་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་དེ། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་མང་པོ་བསགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།དེ་བས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ཤས་ཆེ་ཞིང་ཐབས་མཁས་པས་ངན་སོང་གི་སེམས་ཅན་རེ་རེའི་དོན་དུ་ཡང་ཡུན་རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་ ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་ལས་ཐར་བར་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་མི་གཏོང་ཞིང་དེ་དག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་གདོད་བདག་གི་དོན་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་རིན་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རླབས་པོ་ཆེའི་སེམས་གང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུལ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་རླབས་པོ་ཆེ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སེམས་རླབ་པོ་ཆེ་དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སེམས་ བསྐྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་སྐྱོན་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ཐོབ་སྟེ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། སེམས་ཅན་ལ་འཚེ་བའི་སེམས་མི་སྐྱེད་ཅིང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་དམན་པ་མི་སྐྱེད་པར་ བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རླབ་པོ་ཆེ་བསྐྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུལ་བྱེད་ཀྱང་སེམས་རླབས་པོ་ཆེ་དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྐྱོན་མེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མི་སྒུལ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་མི་སྒུལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དེ་ཅིས་ཀྱང་མི་ཕྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་བས་བདུད་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་བར་དུ་མི་ཕྱེད་ཅིང་མི་སྒུལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་སེམས་ བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་སེམས་ཏེ་དེ་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ངེས་པའི་ཕུལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྒྲུབ་ཅིང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པས་མི་སྐྱོ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བས་སེམས་ ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་ཕུལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ།

对此，菩萨摩诃萨应当首先如是发心，从'如是说'乃至'然后才为自己的利益生起善根，于百千俱胝那由他劫中积累众多菩提资粮，为证得无上正等正觉而发心'为止，
这是宣说较之更具大悲心且善巧方便，为每一个恶趣众生甚至愿长久感受痛苦，并且令彼等众生从彼等痛苦中解脱后，在未入无上菩提涅槃之前不舍弃他们，待他们完全涅槃后才成办自利的金刚般发心之珍贵性。
复次须菩提，菩萨摩诃萨应当恒常不断地发起以何等广大心而成为一切众生之最胜的如是广大心，从'如是说'乃至'不应以此广大心而生起傲慢心'为止，
这是宣说金刚般发心之无过失性。获得菩萨初地并初次发心以后，不生起贪欲、嗔恨、愚痴以及害众生之心，不生起声闻缘觉的下劣心，而是发起无上菩提的广大心，虽成为一切众生中最胜者，却不因此广大心而生起傲慢，这就是无过失。因此阐明了'菩萨摩诃萨'这一词的含义。
复次须菩提，菩萨摩诃萨应当具足不动心，从'如是说'乃至'这就是菩萨摩诃萨的不动心'为止，
这是宣说金刚般发心决定不退转的功德。由于不离一切种智相应的作意，魔等违缘无法间断及动摇之故。
复次须菩提，菩萨摩诃萨应当对一切众生发起利益安乐心，从'如是说'乃至'须菩提，这就是菩萨摩诃萨的利益安乐心，住于其中，以无所得的方式成办大众群的最胜'为止，
这是宣说金刚般发心成办一切众生利益的功德。具足广大意乐，为一切众生成办种种利益安乐，救护众生而不厌倦，以不舍众生的广大意乐成为众生大群体中最胜者，因此称为菩萨摩诃萨，如是阐明了'摩诃萨'一词的含义。

།དེ་ལྟར་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ནས། སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཆོས་འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ཡང་ཆོས་ལ་དགའ་བར་གནས་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལ་གནས་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཆོས་ལ་དགའ་བར་གནས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཆོས་འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་ཆོས་ལ་མོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཆོས་ལ་དགའ་བར་གནས་པའི་ སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཆོས་འདོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་དགའ་བ་ནི་ཉན་པའི་ཚེ་ཆོས་ལ་དགའ་བར་གནས་པའོ། །ཆོས་ལ་མོས་པ་ནི་སེམས་པའི་ཚེ་ཆོས་ལ་དགའ་བར་གནས་པའོ། །ཆོས་ལ་མོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ཆོས་ལ་དགའ་བར་གནས་པའོ། །རབ་ འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ངེས་པའི་ཕུལ་དུ་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ངེས་པའི་ཕུལ་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་པ་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་གོས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ངེས་པའི་ཕུལ་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་གནས་པའི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འོག་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྐབས་ནས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་དེ་དག་ལ་གནས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ངེས་ པའི་ཕུལ་བྱེད་པས།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པར་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

如是宣说广大意乐后，为宣说广大修行，故说'复次须菩提，菩萨摩诃萨应当常时相续不断地希求法'等。
此广大修行亦以四相宣说：住于喜法、住于空性、住于念处等白法、住于三昧。
其中住于喜法，从'应当常时相续不断地希求法'乃至'此名为精进修习于法胜解瑜伽'，是宣说住于喜法之修行。
其中希求法与喜法是闻法时住于喜法。胜解于法是思维时住于喜法。精进修习法胜解瑜伽是修习时住于喜法。
'复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应住内空'乃至'住无性自性空，当证入众生大众决定最胜'，是宣说住于空性之修行。
'复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应住于诸念处'乃至'住于十八不共佛法，以无所缘方式当证入众生大众决定最胜'，是宣说住于念处等白法。
'复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应住健行三昧'乃至'住于如虚空无著解脱无染三昧，以无所缘方式当证入众生大众决定最胜'，是宣说住于三昧之修行。
此等三昧之相，下文三昧大乘品中当详细解说。
'须菩提，菩萨摩诃萨住于此等法，行般若波罗蜜多时，能令众生大众证入决定最胜，故名菩萨摩诃萨'，是世尊总结宣说菩萨摩诃萨名词之义。
其后为宣说尊者舍利子解说菩萨摩诃萨名词之义，故说'具寿舍利子白世尊言'。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་གང་གི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ལ་བདག་ཀྱང་སྤོབས་པ་ སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བཤད་པའི་དོན་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉི་ག་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་ཆེན་པོ་རྟོགས་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ ཆོས་སུ་ལྟ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མང་པོ་ལ་གང་ཟག་དང་།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་ཆེན་པོ་སྟོན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱིས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ གང་ཟག་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་སླད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མེད་པར་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་སྤང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། མུ་སྟེགས་ ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་ནས་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ལས།བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་བདག་གི་རྣམ་པ་དུ་མར་བརྟགས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱིར་གང་ཟག་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཟག་ལ་བདག་ ཏུ་ལྟ་བ་མེད་པར་རྟོགས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་ཆོས་དོན་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཕུང་པོར་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་སྤང་བ་དང་། ཁམས་སུ་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་སྤང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་སླད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བགྱིད་ཀྱང་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བགྱིད་དེ། དེའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཆོས་ལ་ བདག་མེད་པའི་དོན་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་གཟུགས་སུ་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཕལ་ལ་མི་སྟོན་གྱི། རིགས་ཀྱི་ས་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་མན་ཆད་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་ཅིང་དེ་དག་གི་ཕུལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལས་རིགས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པ་ལ སོགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་རྟོགས་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་སུ་ལྟ་བ་འབྱུང་བ་ཡང་སྲིད་ན།ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་སུ་ལྟ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཞེས་དྲིས་པའོ།

世尊为何说'对于这个称为菩萨摩诃萨的名称，我也生起信心'等等。菩萨摩诃萨这个词的含义，圣者舍利子所解释的意思是：通达人法二无我的广大义理后，为断除我见等执著以及断除对蕴等诸法的执著，为许多众生宣说人法二无我的广大义理，故称为菩萨摩诃萨。
其中，菩萨自身通达人无我后，为使众生断除对人我的执著，宣说人无我的广大义理，即从'世尊为断除我见而为众生说法'乃至'断除无见'等文所说。外道们颠倒见解，从身心活动的差别中，妄计我、众生、命、补特伽罗等多种我的形态，对此执著即称为人我见。菩萨通达人无我后，为众生宣说人无我法的广大义理，故称为菩萨摩诃萨，这与下文相呼应。
从'断除蕴见、断除界见'乃至'为断除涅槃见而为众生说法，然以无所得的方式行持，因此称为菩萨摩诃萨'等文，是说明为宣说法无我的广大义理而称为菩萨摩诃萨的词义。
然后具寿须菩提对具寿舍利子如是说道：'具寿舍利子，为何菩萨摩诃萨会执著色相'乃至'为何会执著涅槃'等文，是说菩萨摩诃萨为众生断除诸见而说法，并非对一般众生宣说，而是对从种性地乃至不退转地以下的大众说法。对彼等说法并作供养，故称为摩诃萨。
在这些大众中，处于种性地等的声闻缘觉由于未通达法无我，故可能生起对蕴等诸法的执著。那么，初地以上已通达法无我者，为何会生起对蕴等诸法的执著呢？这是在发问。

 ། སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། ཐབས་མི་མཁས་པས་གཟུགས་སུ་དམིགས་ཤིང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་དམིགས་ཤིང དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།རབ་འབྱོར་གྱིས་དྲིས་པའི་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཐབས་ལ་མི་མཁས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་དམིགས་པས་ལྟ་བ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཟུགས་སུ་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་ལྟར་ཐབས་མི་མཁས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཐབས་མཁས་པས་ ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཟག་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་དག་ནི་གང་ ཟག་དང་ཆོས་སུ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་ཆེན་པོ་སྟོན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་གང་གི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལ་བདག་ཀྱང་སྤོབས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་བསྟན་ པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ལགས་པའི་སེམས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མ་མཆིས་པས་དེའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི མཉམ་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བྱ་སྟེ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་གང་དང་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ལགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལྟ་བུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་གྲངས་སུ་མཆིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

说道：'具寿罗睺罗，在此，菩萨大菩萨行般若波罗蜜时，由于方便不善巧，而对色法起执著，以执著的方式生起见解'，乃至'对圆寂起执著，以执著的方式生起见解'等，这是对罗睺罗所问的回答，说明那些菩萨由于方便不善巧，对色等世间和出世间诸法执著为实有而生起见解。
'具寿罗睺罗，因此菩萨大菩萨将会执著色法'乃至'将会执著圆寂'等，这是说明由于如是方便不善巧而对色等法以执著方式生起见解的缘故，将会对色等世间和出世间诸法执著为实有。
其中'菩萨大菩萨行般若波罗蜜时，以方便善巧为断除彼等见解而以无执著方式说法'，这是总结菩萨大菩萨言词的含义，说明菩萨大菩萨通达人法二无我者，为断除执著人法的见解，宣说人法无我的广大义理，故称为菩萨大菩萨。
其后，具寿罗睺罗向世尊如是启问：'世尊，为何称为菩萨大菩萨，对此我也生起信解'等，这是显示圣者罗睺罗对菩萨大菩萨一词含义的解释。
'世尊，由于对无与伦比且平等的菩提心，声闻缘觉所不共有的如是心亦无执著，因此称为菩萨大菩萨'，这是说明对无上菩提法界清净所证的如是菩提心亦无执著，由于如是无执著心量广大，故称为大菩萨。
关于'无与伦比且平等的心'，'无与伦比'是指无上菩提，因为与无上菩提无与伦比而平等，故称此菩提心为无与伦比且平等。'一切声闻缘觉所不共有'是说声闻缘觉皆无如是证悟法界清净的菩提心。
'何以故'乃至'列入大菩萨之数'等，这是说明对彼菩提心无执著的理由。'一切智智之心'是说彼菩提心是获得一切智智的因。

 །ཟག་པ་མ་མཆིས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁམས་གསུམ་གང་དུ་ཡང་མ་གཏོགས་ཏེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མ་ཆགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕལ་པ་མ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་གྲངས་སུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་དེ ཉིད་འཁོར་རྣམས་ལ་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པ་དང་།རབ་འབྱོར་གྱིས་ལན་བཏབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་ཆོས་གང་ཡང་སྐྱེ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་གཟུགས་ཀྱང་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་ འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་གཟུགས་ཀྱང་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་མེད་པར་བཤད་པ་ཉིད་ འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བདེན་ནོ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་སྟེ།ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཆགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་ ཅི་ལ་ཡང་ཆགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།

'无漏及无所证'是指为获得一切智性的菩提心，因其自性本空。无烦恼漏，不属三界中任何一界。
如是显示：因无实体故于彼无执著。如是于不平等与平等之菩提心亦无执著故，非凡夫菩萨，而入大菩萨之数中。
其后，具寿舍利子对具寿须菩提如是言说等，是为了向众眷属明示不平等与平等之菩提心，故舍利子问，须菩提答。
'从初发心以来，不见有任何法生起'等，是说菩萨初地生起无分别菩提心时，了知一切法无实体，了知无生、无灭、无增、无减等，此即是不平等与平等之菩提心。显示此非声闻缘觉所共。
言：'具寿须菩提，如汝所说，一切智性心无漏无所证，于如是心亦无执著'，如是乃至'具寿须菩提，是故色亦无执著'等，是说大菩萨不仅于无漏无所证之一切智性心无执著，
于色、受等乃至十二缘起支等世间法，以及从布施波罗蜜多等乃至一切相智等出世间法，亦如是无执著。
须菩提言：'具寿舍利子，如是，色亦无执著'乃至'一切相智亦无执著'，是须菩提印证舍利子所说一切法无执著。
如汝所说，世间及出世间一切法，胜义中皆无执著自性。如是了知一切法无执著自性，于一切无执著，故名大菩萨。

།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་འདི་དེ་ལྟ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེར་ཡང་མ་ཟད་དེ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་འབའ་ཞིག་ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁོང དུ་ཆུད་པ་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སེམས་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པའི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟག་ པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དོན་མཐུན་པར་སྨྲས་པའོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་ཡིན་ན། གཟུགས་ཀྱང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟག་ པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སེམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་དང་། སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་ ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ་དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་མཐུན་པར་སྨྲས་པ་བསྟན་པའོ།།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེར་ཡང་མ་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་མེད་པ་དེ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

说道：'具寿罗布若，你说一切智性之心也是无漏且不可得'这句话确实如此。具寿罗布若，不仅如此，凡夫众生的心也因自性空的缘故而无漏且不可得。这等说法是指，不仅仅是获得胜义一切智性的菩提心无漏且不可得，而且凡夫众生的心、声闻缘觉的心以及诸佛世尊的心，因为胜义自性空的缘故，也是无漏且不可得。无漏且不可得的含义如前所述。
罗布若说：'如是'乃至'诸佛世尊之心也因自性空的缘故而无漏且不可得'这段话，是与圣者舍利子所说相符而言。
说道：'具寿罗布若，若是如此，色也因自性空的缘故而无漏且不可得'乃至'一切相智也因自性空的缘故而无漏且不可得'这段话，是说明如同凡夫众生的心、声闻缘觉的心以及诸佛世尊的心因自性空的缘故而无漏且不可得一样，从色法乃至一切相智的一切诸法，因为胜义自性空的缘故，也是无漏且不可得。
罗布若说：'具寿舍利子，如你所说，色也因自性空的缘故而无漏且不可得'乃至'一切相智也因自性空的缘故而无漏且不可得'这段话，是表明罗布若与舍利子见解一致，即胜义中世间和出世间的一切诸法因自性空的缘故而无漏且不可得。
说道：'具寿罗布若，你说因无心故彼心无执著'这句话确实如此。具寿罗布若，不仅如此等，是说不仅因心无自性故而于任何事物都无执著，无色等也于色等无执著。其中'无心'是指于圆成实相法性之心中无遍计所执之心，故称无心。

།གཟུགས་མེད་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀུན་བརྟགས་ པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གཟུགས་མེད་པ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སྦྱིན་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བཤད་པའི་དོན་ཉིད་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ཏེ་སྨྲས་ནས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དོན་མཐུན་པར་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པར་གནས་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་མཉམ་པ་དང་། མཉམ་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གི་དོན བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་འཕགས་པ་གང་པོས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་བྱམས་ གང་གི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་གང་གི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལ་བདག་ཀྱང་སྤོབས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དེ། གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་དང་། ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་སེམས་ཅན་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་ལ་རྩོམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོ་བའི་ཕྱིར་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་ལགས་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ བ་བསྟན་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ལགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།དེ་ལ་གནས་པ་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་བྱམས་གང་གི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་དྲིས་པའོ།

关于'无色亦不执著于色'这句话，所谓'无色'是指圆成实相的法性，因为遍计所执的色是不存在的，所以称为'无色'。这是说明圆成实性的无色不执著于遍计所执的色。
同样地，从受等乃至老死等世间法，以及从布施波罗蜜多等乃至一切种智等出世间法，也都应当如此运用。
所说：'具寿舍利子，确实如此。从无色亦不执著于色，乃至一切种智亦不执著于一切种智'，这是阐明了圣者舍利子所说的意义，而后由须菩提重复宣说，表明意义相符。
从'具寿舍利子，菩萨摩诃萨如是行般若波罗蜜多'乃至'是故称为菩萨摩诃萨'，是总结无执著而住的意义，说明因为对于不平等和平等的菩提心以及一切独特法等都无执著，所以称为菩萨摩诃萨，这是解释'摩诃萨'一词的含义。
如此圣者须菩提解释了'摩诃萨'一词的含义之后，接着为了分别解说圣者贤护对'摩诃萨'一词含义的解释，因此'其时具寿慈氏白世尊言：世尊，为何因缘称菩萨为摩诃萨，对此我也生起信解'等。
解释说因为披大铠甲、趣入大乘、安住大乘，所以称为菩萨摩诃萨。
'世尊，此是披大铠甲的有情'，这是说明披大铠甲，即为了众多有情的利益而开始菩萨行，披上精进的大铠甲，表明发心广大。
'世尊，此是趣入大乘的有情'，这是说明修行广大，因为趣入大乘后成办自他广大利益。
'此是安住大乘的有情'，这是说菩萨道及其果位称为大乘，安住于此表明果位广大。
然后具寿舍利子对具寿慈氏说：'具寿贤护，云何菩萨摩诃萨披大铠甲'，这是为了详细解说披大铠甲的含义而提出的问题。

།གང་པོས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཉུང་ཟད་ཉི་ཚེ་ཞིག་གི་དོན་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་ པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་།སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་དོན་འཕགས་པ་གང་པོས་བཤད་པ་སྟེ། གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་ནི་གང་པོས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་ཉུང་ཟད་ཉི་ཚེ་ཞིག་གི་དོན་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད ཅིང་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སེམས་ཅན་ཉུང་ཟད་ཉི་ཚེ་ཞིག་གི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཤེས་རབ་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་བསྟན་ཏེ།ས་ཕྱོགས་འདི་ཙམ་ཚུན་ཆད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱོགས་བཅུ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་འདི་སྙེད་ཅིག་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་གྱོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་འདི་སྙེད་ཅིག་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཀྱིས། སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ལྟར་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་འདི་ སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་བདག་གིས་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་གནས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

贤者说道：'具寿舍利子，在此，菩萨大菩萨不是为了少数有限众生的利益而住于布施波罗蜜多并行布施，而是为了一切众生的利益而行布施波罗蜜多并行布施'等所说的是披大铠甲的意义，这是圣者贤者所解释的。披大铠甲有两种：广大发心和广大修行。广大发心又有三种：无限对境、无限众生和无限加行。
其中无限对境即贤者所说：'具寿舍利子，在此，菩萨大菩萨不是为了少数有限众生的利益而住于布施波罗蜜多并行布施，而是为了一切众生的利益而行布施波罗蜜多并行布施'乃至'不是为了少数有限众生而住于智慧波罗蜜多并修智慧，而是为了一切众生的利益而行智慧波罗蜜多并修智慧'所表示的。这意味着不是仅为此处众生的利益而行六波罗蜜多，而是为十方无边无际一切众生的利益而行六波罗蜜多。
从'菩萨大菩萨要将如是众生全部引导至无余涅槃界'乃至'菩萨大菩萨为一切众生利益而披大铠甲'是从无限众生的角度显示披大铠甲。不认为要将数量有限的众生引导至无余涅槃界，而是想要将无量无数的众生引导至无余涅槃界。由于如此发心广大而披大铠甲，故称为菩萨大菩萨。
'他如是思维：我当圆满布施波罗蜜多，也当令一切众生趣入布施波罗蜜多'乃至'我也当安住于十八不共佛法'。

 ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་བསྐྱེད་དེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་སྦྱོར བ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའི་བསམ་པ་བརྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།བདག་ཉིད་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ལ་གནས་ཤིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་དེ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ དང་ལྡན་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་སྦྱིན་པ་གང་ཡོངས་ སུ་གཏོང་བ་དེ་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་མ་ཡིན་གྱི།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་གཏོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ སྙེད་དག་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་ཅིང་།མིང་ཡོངས་སུ་སྒྲོག་པར་མཛད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྩེའོ་ཞེས་སྒྲ་བརྗོད་པ་མཛད་ཅིང་དབྱངས་རྗེས་སུ་སྒྲོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་པ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་འདུས་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ཡང་སྦྱིན་པ་ ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཆོས་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་སྦྱིན་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་རྣམས་སྟོན་པ་དང་། གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སྲོག་གི་བར་ཆད་དུ་ འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱབས་སུ་བྱེད་པའོ།།ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བདོག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་གཏོང་བའོ།

发愿说'愿一切众生也都修习佛陀的十八不共法'。具寿舍利子，如是菩萨摩诃萨被称为披大铠甲者。这段经文显示了修行无有间断的广大发心，即自己安住于六波罗蜜多乃至十八不共法，并且具有令一切众生也修习这些法的广大发心，因此被称为披大铠甲的菩萨摩诃萨。
具寿舍利子，复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，所行布施不与声闻、缘觉相应作意，而是以一切相智相应作意而行布施。乃至上方恒河沙数世界中诸佛世尊也都称赞宣说其名号:'在某某世界有如是披大铠甲的菩萨摩诃萨，正在成熟众生、清净佛土、示现神通游戏'等。这段经文显示了广大修行，即在圆满修行六波罗蜜多时，于一波罗蜜多中也摄集六波罗蜜多，因此称为披大铠甲。
其中，具寿舍利子，复次菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时所行布施，乃至具寿舍利子，当菩萨摩诃萨以一切相智相应作意而于诸波罗蜜多无所执著时，应知是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时所披的大铠甲。这段经文显示了在圆满布施波罗蜜多时圆满六波罗蜜多的披铠甲。
其中布施有三种:法布施、无畏布施和财物布施。法布施是宣说正法的文句义理，以及书写经典布施等。无畏布施是救护众生免于危及生命等恐惧。财物布施是以三轮清净心布施财物、粮食等所有物品。

 །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་བདག་འབའ་ ཞིག་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་བསྔོའི།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ན་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་ཡི་དམ་བཅས་པ་ལ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དོན་དུ་མི་བསྔོ་ཞིང་། ཡི་དམ་མ་ཉམས་པ་ཉིད་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་ བགོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། ལེན་པ་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོས་མི་སྐྲག་པ་ཉིད་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ དུ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ལ་སྙོམ་ལས་མེད་པ་དང་།སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་འབད་ཀྱང་མི་སྐྱོ་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་སྦྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་མ་ཡེངས་ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་ གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་ཉིད་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པས་དོན་དམ་པར་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། གཏོང་བ་ དང་ལེན་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པ་ཉིད་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་བྱེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་ཡང་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཛིན་པའི་འབྲས་བུ་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱ་སྟེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཡང་། དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་མཚན་མར་མི་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་གྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是在完全布施之时，不仅仅为自己回向布施的果报，而是与一切众生共同回向无上正等正觉，这是布施波罗蜜多之铠甲。
同样，在完全布施时，立誓将布施果报回向一切种智，不回向声闻缘觉地，并且不违背誓言，这是布施时持戒波罗蜜多之铠甲。
同样，在完全布施时，对施者、所施物和受者无所缘执，不畏惧甚深法，这是布施时安忍波罗蜜多之铠甲。
同样，在完全布施时，对三轮清净布施不懈怠，为获得布施果报一切种智虽长期精进亦不厌倦且不退失精进，这是布施时精进波罗蜜多之铠甲。
同样，在完全布施时，不为与声闻缘觉相应之心所动摇，一心专注于一切种智，这是布施时禅定波罗蜜多之铠甲。
同样，在完全布施时，以智慧了知一切法如幻，究竟义中不执著所施物、布施和受者，这是布施时智慧波罗蜜多之铠甲。
具寿舍利子，当菩萨摩诃萨以一切种智相应作意而不执著、不缘取诸波罗蜜多之时，应知菩萨摩诃萨已披上行持般若波罗蜜多之大铠甲。此说明六波罗蜜多若为般若波罗蜜多所摄持，以三轮清净而得波罗蜜多之名。
如是在完全布施时，虽具足六波罗蜜多而不执著其相，世俗谛中将所得果报与一切众生共同回向无上正等正觉，胜义谛中不缘执彼等之相，是为般若波罗蜜多所摄持。如是成就即是行持般若波罗蜜多时披上广大成就之大铠甲。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚེ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་སྦྱིན་པ་གང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཤིང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྲོག་མི་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་མི་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་ སོགས་པའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱ་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་སྔར་ བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་མོས་པ་མ་སྐྱེས་ཤིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡི་དམ་བླངས་པ་མ་ཉམས་པ་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་བཟོད་ཅིང་མོས་པ་དང་། བརྟེན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བཟོད་པའི ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གོ་མི་འབྱེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་ལས་གཞན་དུ་མི་གཡེང་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མར་བྱས་ པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་བརྩོན་འགྲུས་དང་།བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།

具寿舍利子，复次菩萨大菩萨行持戒波罗蜜多时，乃至具寿舍利子，菩萨大菩萨如是行持戒波罗蜜多时，能摄持一切六波罗蜜多，故名披大铠甲。此段经文说明在圆满成就持戒波罗蜜多时，能圆满成就布施等六波罗蜜多。
其中，具寿舍利子，复次菩萨大菩萨行持戒波罗蜜多时，以具一切种智相应作意而行布施，与一切众生共同回向无上正等正觉，以无所得方式回向，此即是菩萨大菩萨行持戒波罗蜜多时的布施波罗蜜多。
菩萨戒有三种：律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒。其中律仪戒是不杀生、不偷盗等。摄善法戒是听闻正法、思维、修习等。饶益有情戒是以布施等四摄法利益众生。为圆满这些戒律而行布施，即名为行持戒波罗蜜多时的布施波罗蜜多。
以具一切种智相应作意，与一切众生共同，以无所得方式回向无上正等正觉，如前所说。
同样，行持戒波罗蜜多时，不生起声闻缘觉地的意乐，不退失求证一切种智的誓愿，即是持戒波罗蜜多。
同样，行持戒波罗蜜多时，于持戒及所护持之事物无所得，于此等法生起忍受、胜解及依止，即是行持戒波罗蜜多时的忍辱波罗蜜多。
同样，不退失精进，不开声闻缘觉之心，专一缘念一切种智而不散乱他处，安住一切法如幻想等，如是精进、禅定、般若波罗蜜多之铠甲，如布施波罗蜜多品中所说。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྦྱོང་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་ ཆེན་པོ་བགོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་།གཞན་གྱིས་གནོད་པར་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ན་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། གྲང་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའོ། །གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་བཟོད་པ་ནི་གཞན་གྱིས་སྤྱོས་པ་ལ་སླར་མི་གཤེ་བ་དང་། གཞན་གྱིས་མཚང་བྲུས་པ་ལ་སླར་མཚང་མི་འབྲུ་བ་དང་། གཞན གྱིས་བརྡེགས་པ་ལ་སླར་མི་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ནི། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ཆོས་བདག་མེད་པའི་དོན་ཟབ་མོ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་མི་འཇིགས་མི་སྐྲག་པའོ། །དེ་ལ་ གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་བཟོད་ཅིང་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་བྱ་བར་ནི་མི་སེམས་ཤིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བར་སེམས་པའི་ཡིད་དམ་མ་ཉམས་པ་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚེ། བཟོད་པ་བྱེད་པ་དང་། བཟོད་པའི་དངོས་པོ་དང་། བཟོད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་རྣམས་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཡིད་ལ་བྱ་བའི་དོན་ཟབ་མོས་མི་སྐྲག་པ་ཉིད་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་ མ་ཡེངས་ཤིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མར་བྱས་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་བཟོད་པ་དེ་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།

具寿舍利子，复次菩萨摩诃萨行于忍辱波罗蜜多时，乃至具寿舍利子，菩萨摩诃萨如是修学忍辱波罗蜜多时，能摄受一切六波罗蜜多，是故说为披大铠甲。此中显示圆满成就忍辱波罗蜜多时，圆满成就六波罗蜜多之披甲。
其中忍辱波罗蜜多有三种：安受苦忍、耐他害忍、谛察法忍。其中安受苦忍者，为证得无上正等正觉而行难行时，于病苦、炎热、寒冷、饥渴等诸苦无所计较。耐他害忍者，于他人辱骂不以言报，于他人揭短不以短报，于他人殴打不以打报等。谛察法忍者，于听闻、思维、修习正法时，于法无我甚深义、无生无灭等义不惊不怖。
其中于他人加害能忍而不报复，即是于诸有情施予无畏，故于圆满成就忍辱波罗蜜多时，即是圆满布施波罗蜜多。如是于圆满成就忍辱波罗蜜多时，不作证声闻缘觉地之想，而唯思证一切种智，此心不退即是圆满持戒波罗蜜多。
如是于圆满成就忍辱波罗蜜多时，于能忍者、忍辱事、所忍境等胜义中无所缘执，于一切种智所缘甚深义不生怖畏，即是圆满忍辱波罗蜜多。如是于圆满成就忍辱波罗蜜多时，精进不退，于声闻缘觉作意不散乱，于一切种智作意一心专注，于一切法如幻想住而于此忍不生执著，即是圆满精进、禅定、般若波罗蜜多。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱེད་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །དེ་ལ་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བའི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ཅིང་ཆ་བའོ།།དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཚེ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཚེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་མ་ཡིན་གྱི།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མི་གཏོང་བ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡིད་དམ་བཅས་པ་ལས་མ་ཉམས་ པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་སུ་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་པ་ལ་བཟོད་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་མི་འཇིགས་མི་སྐྲག་པ་ ཉིད་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཉམས་པར་ཡང་མི་བྱེད། ཧ་ཅང་བརྟུན་ངས་པར་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་སེམས་མ་ཡེངས་ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་ འགྲུས་རྩོམ་པ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྱུ་མར་བྱས་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་ དུ་བྱས་ཤིང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།

具寿舍利子，复次菩萨摩诃萨行持精进波罗蜜多时，乃至具寿舍利子，菩萨摩诃萨如是行持精进波罗蜜多时，能圆满摄持一切六波罗蜜多，因此称为披大铠甲。这段经文显示了在圆满成就精进波罗蜜多时，圆满成就六波罗蜜多的披甲。
其中精进有三种：披甲精进、修善精进、利益有情精进。其中披甲精进是首先发起并着手圆满成就自他二利的心。修善精进是听闻正法、思维、修习、建造佛塔等。利益有情精进是以四摄事等利益诸有情。
如是发起精进时，以布施圆满利益有情，是行持精进波罗蜜多时圆满布施波罗蜜多。如是发起精进时，不以声闻、独觉相应作意，而是不舍一切相智相应作意，由于不退失誓愿证得无上正等正觉的决心，是圆满持戒波罗蜜多，如前所述。
如是发起精进时，于发起精进及所精进诸法无所得而安忍、胜解、依止而无所畏惧，是安忍波罗蜜多。如是发起精进时，为一切有情利益而发起精进，既不懈怠也不过分勤勉，是精进波罗蜜多。
如是发起精进时，心不为声闻、独觉相应作意所散乱，而于一切相智一心专注，是圆满禅定波罗蜜多。如是发起精进时，以智慧于一切法住于如幻想，不因此精进而生骄慢，且不执著此精进，并将此善根与一切有情共享，回向无上正等正觉，是圆满智慧波罗蜜多。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་ པར་མི་རྟོག་ཅིང་སེམས་ཞི་བ་དང་།རབ་ཏུ་ཞི་བས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་སེམས་ ཞི་བ་དང་།རབ་ཏུ་ཞི་བས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་བསམ་གཏན་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་གཡེང་བའི་སེམས་རྣམས་ཞི་བར་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའོ། །ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཞག་པའི་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པ་ལས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནི་བསྒོམ་པའི་མཐུས་ནམ་མཁའ་ལས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ནོར་སྣ་ཚོགས་ཆར་བཞིན་དུ་འབབ་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྐང་བའོ། །དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་བྱེད་ པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་སྦྱིན་པ་བྱས་པས།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ དུ་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་མི་སེམས་ཤིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡིད་དམ་བཅས་པ་ལས་མ་ཉམས་པ་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བྱེད་པའི་ཚེ་ཆོས་ཟབ་མོས་མི་སྐྲག་པ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཉིད། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པའི་ཚེ། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པའི་ཚེ། ལེ་ལོའི་དབང་དུ་མ་གྱུར་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་མ་ཉམས་པ་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་བསྒོམ་ པའི་ཚེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞག་པ་ལས་མ་ཉམས་ཤིང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་གུད་དུ་མ་ཡེངས་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པའི་ཚེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་འཇོག་ཅིང་། བསམ་གཏན་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ལ། བསམ་གཏན་དེས་རློམ་སེམས་སུ་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡིན་ནོ།

具寿舍利子，复次菩萨摩诃萨行于禅定波罗蜜多时，从'具寿舍利子，菩萨摩诃萨如是行于禅定波罗蜜多时，圆满摄持一切六波罗蜜多，因此称为披大铠甲'为止，是说明在圆满成就禅定波罗蜜多时，圆满成就六波罗蜜多的披甲。
其中禅定有三种：无分别寂静心及极寂静而修习烦恼对治的禅定、成就功德的禅定、成就有情利益的禅定。
其中无分别寂静心及极寂静而修习烦恼对治的禅定，是安住于无分别三摩地，令贪欲等烦恼散乱的心寂静后，修习不净观、慈心、缘起等烦恼对治。
成就功德的禅定，是由修习专注一境的禅定而获得神通等殊胜功德。
成就有情利益的禅定，是以修习力使各种珍宝等财物如雨般从空中降下等，圆满满足有情的愿望。
如是修习禅定时，以成就有情利益的禅定行布施，圆满有情愿望即是圆满成就禅定波罗蜜多时的布施波罗蜜多圆满。
同样，修习禅定时，不作证声闻、独觉地，不退失证得一切相智的誓愿，即是戒波罗蜜多圆满，如前所说。
同样，修习禅定时，对甚深法不畏惧，对他人加害无所动念，领受一切苦，即是修习禅定波罗蜜多时的忍辱波罗蜜多圆满。
同样，修习禅定时，不为懈怠所转而精进不退，即是精进波罗蜜多圆满。
同样，修习上述三种禅定中任一种时，不退失缘念一切相智的专注心，不为声闻、独觉作意而散乱其心，即是禅定波罗蜜多圆满。
同样，修习禅定时，了知一切法如幻，于禅定亦无所得，亦不因此禅定而生起慢心，即是行于禅定波罗蜜多的般若波罗蜜多。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་དང་།སེམས་ཅན་དང་། བྱང་ཆུབ་ལ་མཚན་མར་མི་བྱེད། མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་གོ་ཆ་ཆེན་པོའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པའི་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་ པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའོ། །དོན་ དམ་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་བོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཐབས་གང་གིས་འདུལ་བའི་དམིགས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ ཅན་རྣམས་བསྡུས་ཤིང་ཕན་འདོགས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་ན། སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་བསྡུས་ཏེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།

具寿舍利子，复次，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，从'具寿舍利子，当菩萨摩诃萨与一切相智相应之心般若波罗蜜多，以及众生与菩提，皆不作相，不执著。此即是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时之六波罗蜜大铠甲'为止，是说明行般若波罗蜜多时，圆满成就六波罗蜜之披甲。
其中般若有三种：缘世俗谛、缘胜义谛及缘有情利益。其中缘世俗谛者，即了知蕴、界、处等世间、出世间诸法之自相与共相。
缘胜义谛之般若即是无分别般若。缘有情利益之般若即是以般若观察以何方便调伏诸有情，而以布施等四摄事摄受利益诸有情。
如是圆满成就般若波罗蜜多时，以布施摄受有情，以三轮清净之布施即是缘有情利益之般若波罗蜜多，是为圆满布施波罗蜜多。

 །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བར་བསམ་པའི་ཡིད་དམ་མ་ཉམས་ཤིང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ས་ཐོབ་པར་བྱ་བར་མི་སེམས་པ་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཆོས་ཟབ་མོ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་བཟོད་པ་ཉིད་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སྒྲུབ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་མ་ཉམས་པ་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་གུད་དུ་མ་ཡེངས་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པ་དང་།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མར་བྱས་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པ་ དང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྒྲུབས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ ནོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ལ་གནས་ཤིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྡུ་བའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་སེམས་ཅན་དང་། བླ་ན་ མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པས་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས བཤད་པའོ།

同样地，当完全成就般若波罗蜜多时，心中不失求证一切种智的誓愿，而不思求证得声闻和独觉的果位，这就是圆满持戒波罗蜜多。
对于以一切种智为所缘的甚深无所得法生起忍受，这就是安忍波罗蜜多。
在修持三种般若波罗蜜多时不失精进，这就是精进波罗蜜多。
心中专注一切种智，不为声闻和独觉果位的作意所分散，这就是禅定波罗蜜多。
如是修持三种般若波罗蜜多时，安住于一切法如幻的想法，并且通达般若波罗蜜多本身在胜义中无实有，因此不生起执著。
在世俗谛中，善巧地将如是修持三种般若波罗蜜多所得的善根，回向无上正等正觉，这就是披上般若波罗蜜多铠甲，如前所说。
具寿舍利子，当菩萨大士以具足一切种智相应的心修持这些波罗蜜多时，乃至安住于每一波罗蜜多中而圆满一切六波罗蜜多。
这是总结说明在一个波罗蜜多中摄集六波罗蜜多的含义。由般若波罗蜜多所摄持，而六波罗蜜多、众生及无上菩提在胜义中皆无所得，因此不执著这些相而无所缘。
正因为六波罗蜜多都是三轮清净的同一含义，所以能圆满一切六波罗蜜多，如是解说。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མཉམ་པར་འཇོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་ལ།ཐབས་ཀྱིས་བསམ་ གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་རོ་ཡང་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས པར་འཇུག་པ་བཞི་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་བདེ་བ་ལ་ཡང་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་མི་འཕྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་ དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་ཀྱང་། དེས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་གོང་ནས་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་བསྒྲུབས་ནས། དེ་དག་གྲུབ་པའི འབྲས་བུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི། དེ་བས་ཀྱང་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་ཞིང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐབས་མཁས་པ་དང་འགྲོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱང་གྲུབ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་དག་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ རྟོགས་པས་དེ་དག་གི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

具寿舍利子，复次菩萨摩诃萨于禅定、无量、无色定等诸等持中安住，乃至具寿舍利子，如是菩萨摩诃萨名为披大铠甲者。此中说明在圆满修习般若波罗蜜多时，以般若了知一切法无所得，以方便安住于禅定、无量、无色定等，然而不似世间人、声闻、缘觉那样为禅定等所转，
所谓'不味著禅定、无量、无色定'是指不贪著初禅等四禅、慈等四无量、空无边处等四无色定中等持的安乐，此为其义。
'不为禅定、无量、无色定所夺'是指虽已成就禅定、无量、无色定诸等持，但不以此为足，而是向上精进修习广大菩萨行，此为其义。
'不因禅定、无量、无色定而受生'是指不像世间人以世间道修习四禅、四无量、四无色定后，以其果报而生于色界、无色界，而是更上精进以证得无上菩提，此为其说明。
'具寿舍利子，此是菩萨摩诃萨般若波罗蜜多与方便善巧相应'是指如是成就禅定、无量、无色定等，又以般若了知彼等如幻等，而不为其所转，即是般若波罗蜜多与方便善巧相应，此为其义。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་དབེན་པ་མཐོང་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་མཐོང་བས་མཉམ་པར་འཇོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་དག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དབེན་པ་མཐོང་ བ་དང་།དེ་ལྟར་དབེན་པར་མཐོང་བས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་ལྟར་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ཁམས་གསུམ་དུ་ཡང་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ ཡང་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པས་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོས་བགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་གོ་ཆ་བགོས་པ་ལ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པ་རྣམས་ཆེད་དུ་བརྗོད་ཅིང་མིང་ཡོངས་སུ་སྒྲོག་པ་མཛད དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་ཅིང་མིང་ཡོངས་སུ་སྒྲོག་པ་མཛད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྩེའོ་ཞེས་སྒྲ་བརྗོད་པ་མཛད་ཅིང་དབྱངས་རྗེས་སུ་སྒྲོག་གོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་།གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་ གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི ཕྱིར།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ཞེས་བྱ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ།

具寿舍利子，复次菩萨摩诃萨以空性见、无相见、无愿见，于禅定、无量、无色定等中见到远离而安住。
此等是总结广大修行大铠甲之义而说。
如是虽于禅定、无量、无色定等中安住，然以智慧力了知彼等如幻，于胜义中不执为实有，故见到远离。
如是见到远离故，具足三解脱门，因此不如世间人由禅定等力而生于三界中，亦不如声闻缘觉现证涅槃实际。
如是不现证实际故，因修行广大，故胜过一切声闻缘觉。
因此说是披上广大修行大铠甲。
具寿舍利子，如是披铠甲的菩萨摩诃萨，东方世界如恒河沙数诸佛世尊皆称扬宣说其名号。
乃至上方世界如恒河沙数诸佛世尊亦称扬宣说其名号：'某某世界中有如是披大铠甲的菩萨摩诃萨，正在成熟有情，清净佛土，以神通游戏。'如是宣说赞叹。
此说明如是行广大修行并披大铠甲的菩萨，十方如恒河沙数诸佛世尊皆赞叹其功德之利益。
如是解说了因披大铠甲而称为菩萨摩诃萨之词义后，为分别其后正入大乘菩萨摩诃萨之词义之处，
故说：'具寿贤者，以何为菩萨摩诃萨正入大乘？菩萨摩诃萨之大乘是何？'等等。

 །དེ་ལ་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་དགུས་བསྟན་ཏེ།གང་པོས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་དེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཞར་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་ དང་།ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ་དང་ པོའོ།།དེ་ལ་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འཕགས་པ་ གང་པོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་ལགས་ལ་ཞེས་མདོར་སྨྲས་པའི་དོན་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའོ།།གང་པོས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་དེ།དེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འདོད་པས་དབེན་སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་སྦྱིན་པའི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷུར་བླངས་ཏེ་སྤྱོད་པའི་ཞར་ལ་བསམ་གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་བསྒོམས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདོད་པས་དབེན་སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་ དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ།དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རང་བཞིན་དང་། ཡོན་ཏན་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་པས་དབེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་། རེག་བྱ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ འདོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ།ཆད་པས་གཅོད་པ་དང་མཚོན་གྱིས་འདེབས་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་རྩོད་པ་དང་། གཡོ་བའི་ཚིག་དང་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་དབེན་པའོ། ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་སུན་འབྱིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྦོམ་པོ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཕྲ་མོ་གཉིས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་སྒྲིབ་པ་རྣམས ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་ལས་སུ་རུང་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于此，以九种方式宣说大乘和真实趣入大乘。贤者象说：'具寿舍利子，此中菩萨摩诃萨行持六波罗蜜多，行持布施波罗蜜多'等，乃至'具寿舍利子，如是菩萨摩诃萨名为真实趣入大乘'之间，是说在圆满成就六波罗蜜多的同时，修习色界四禅定、四无量和四无色定，以大乘方式修持，即是菩萨真实趣入大乘，如是行持即是大乘，此为第一。
其中说道：'具寿象，以何为菩萨摩诃萨真实趣入大乘？菩萨摩诃萨的大乘是什么？'这是因为前文圣者象对世尊简要说'彼是真实趣入大乘的有情'，为向众眷属详细解释其义而开启此分类，故圣舍利子如是询问。
象说：'具寿舍利子，此中菩萨摩诃萨行持六波罗蜜多。彼行持布施波罗蜜多，远离欲贪，远离罪恶不善法'等，是说菩萨以六波罗蜜多中的布施波罗蜜多为主要修持，同时修习禅定、无量和无色定，即是真实趣入大乘。
其中'远离欲贪，远离罪恶不善法，有寻有伺，从远离生喜乐，成就安住初禅'，是说明初禅的自性和功德。其中'远离欲贪'是说远离贪欲等烦恼，以及远离对欲界色、声、香、味、触等五欲功德的执著。'远离罪恶不善法'是说远离由烦恼和欲望所生的身语意恶行，如处死、伤害、争斗、诤论、欺诈言语、损害及妄语等。
'有寻有伺'是说尚未断除对欲界烦恼的粗分寻察和细分观察。'从远离生'是说从远离欲贪和障碍中所生。'具喜乐'是说身心极为调柔堪能的缘故。

 །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་དེ་རྫོགས་པར་ བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་ནས་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་ གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་རང་བཞིན་དང་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་གཉིས་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ གཉིས་སྤང་བའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཏོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་སྤངས་ཤིང་སེམས་ཅི་ལ་ཡང་མི་ཡེངས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་ གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་སེམས་གསལ་བ་ལ་བྱའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་ཅིང་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ཏེ། བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ། བདེ་བ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། དགའ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་རང་བཞིན་དང་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དགའ་བ་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ལུས་དང་སེམས་རབ ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་ལས་སུ་རུང་བའི་དགའ་བས་སེམས་གཡེང་བ་འབྱུང་གི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་འདི་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་དགའ་བ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་གཡེང་བ་ཕྲ་མོ་ཡང་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་དགའ་བ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་གཡེང་བ་འབྱུང་བའི་གོ་སྐབས་མེད་པར་བྱས་ནས།དགའ་བའི་གཡེང་བ་འབྱུང་བར་དོགས་པ་མེད་དེ། སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ལུས་བག་ཡངས་སུ་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་བྱའོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ། བདེ་བ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་བཏང སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་པ་དེ་ལ་དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་བདེ་ལ་སྤྱོད་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པའོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་བསྔགས་ཤིང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགའ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཉེ་ བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་སྔར་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所谓'安住于成就初禅'是指完全成就具有如是功德的禅定而安住的意思。当寻伺止息，内心清净，心相续专一，无寻无伺，由定所生，具喜乐，安住于成就第二禅。这是显示第二禅的自性和功德。
见到初禅的寻伺二者为过患，为了断除寻伺二者，所以说'寻伺止息'。'内心清净，心相续专一'是指如此断除寻伺，心不散乱于任何境，专注于禅定而心清明。'无寻无伺'如前所说。'由定所生'是指如此无寻无伺而心专一。'具喜乐'如前所述。
他离喜贪，具念正知而住于舍，身受乐，圣者们说此为'具念而住，受乐，住于舍'，安住于成就无喜的第三禅。这是显示第三禅的自性和功德。'离喜贪'是指在初禅和第二禅中，由身心轻安的喜而生起散乱，而在此第三禅中，连如是微细的喜著之散乱心也断除。
'具念正知而住于舍'是指以念和正知二者使喜著散乱心无有生起机会，不虑喜的散乱生起，心自然而住于舍。'身受乐'是指如此身心调柔，极为轻安，身体轻松的乐受。'圣者们说此为具念而住，受乐，住于舍'是指佛陀的声闻们赞叹宣说此禅定者具念而住，受乐，住于舍的功德。
'安住于成就无喜的第三禅'是指完全成就具有如前所说离喜贪特征的禅定而安住的意思。

།དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་སྤངས་ཤིང་། ཡིད་བདེ་ བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྔ་ནས་ཀྱང་ནུབ་པས།བདེ་བ་ཡང་མེད་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད་པ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རང་བཞིན་དང་། ཡོན་ཏན་བསྟན་ པ་སྟེ།དེ་ལ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནང་ཡོངས་སུ་དང་ཞིང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་ གྱུར་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་སྤངས་ཟིན་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་འདི་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྔ་ནས་ཀྱང་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་དགའ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་ཞེས་འབྱུང་བས། ཡིད་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དགའ་བ་ལ་བྱ་སྟེ།ཡིད་བདེ་བ་དེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྤངས་ཟིན་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་འདི་ལ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནང་ཡོངས་སུ་དང་ཞིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་པར་གྱུར་ཟིན་པས་བསམ་གཏན་ བཞི་པ་འདི་ལ་སྤང་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྔ་ནས་ཀྱང་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དོ།།བདེ་བ་ཡང་མེད་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད་པ། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྔ་ནས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས་གོས་པར་དོགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་མེད་དེ། སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ཞེས བྱ་བ་ནས།འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་རྒྱས་པར་བཀང་སྟེ་མོས་པར་བྱས་ཤིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཞར་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་ པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་།མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱམས་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་ པ་དང་།དམིགས་པ་མེད་པའི་བྱམས་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ནི། མོས་པ་ས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་ཤིང་བྱམས་པ་བསྒོམ་པའོ། །ཆོས་ལ་དམིགས་པ་བྱམས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་ ས་བདུན་པའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་ཤིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱམས་པ་བསྒོམ་པའོ།།དམིགས་པ་མེད་པའི་བྱམས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་ཡན་ཆད་མཚན་མ་མེད་ཅིང་རྩོལ་བ་མེད་དེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་ལ་ ཡང་མི་དམིགས་པར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱམས་པ་བསྒོམ་པའོ།།དེ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱམས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ ཏུ་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་ཇེ་ཡངས་ཇེ་ཡངས་སུ་སྤེལ་ཞིང་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

舍弃了乐，也舍弃了苦，而且先前已经消除了喜和忧，无乐也无苦，以平等和正念成就第四禅而安住。这是说明第四禅的自性和功德。其中'舍弃了乐'是指已经离开了对第三禅中身体所感受的乐的贪著。'也舍弃了苦'是指在第二禅中内心已经清净，心相续成为一体，已经舍弃了苦，因此在这第四禅中是没有的。
'先前已经消除了喜和忧'是指在第三禅中'离开了对喜的贪著'，这里的'喜'指的是喜悦，因为这种喜在第三禅中已经舍弃，所以在这第四禅中是没有的。而且在第二禅中内心已经清净，心相续成为一体，已经没有忧，因此在这第四禅中不需要再舍弃，所以说'先前已经消除了喜和忧'。
'无乐也无苦，以平等和正念清净'是指这样先前已经舍弃了乐和苦，不用担心也不用害怕被禅定的过失所染污，心自然成就，具有清净的平等和清净的正念。
从'具有慈心的广大心意，极其宽广'到'遍满十方乃至虚空边际的法界，作意修习而行持'这一段，是说明在圆满布施波罗蜜多的同时，为了圆满修习慈等四无量，而真实趣入大乘的开示。其中'无量'是指缘于无量众生，成为无量福德和智慧资粮的因，以及成为获得如来十力、四无畏等无量佛法的因，所以称为'无量'。
其中慈有三种：缘众生的慈、缘法的慈和无缘的慈。其中缘众生的慈是在信解行地缘于众生而修习慈心。缘法的慈是从初地到第七地缘于真如而修习三轮清净的慈心。无缘的慈是从第八地以上无相无功用，以无分别自然成就，甚至对真如也不执著而修习三轮清净的慈心。
'具有慈心的广大心意'等是说明慈的功德。其中'广大'是因为禅定广大。'极其宽广'是因为对十方世界一切众生逐渐扩大慈心而修习。

།མི་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཅུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་གནོད་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནོར་རྫས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་ཤིང་ལྟོད་པ་ལས་གནོད་པར་ བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དོན་དམ་པར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྒོམ་པ་གོམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ།ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་རྒྱས་པར་བཀང་སྟེ། མོས་པར་བྱས་ཤིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་ན། དང་པོ་སེམས་མ་གོམས་པའི་ཚེ་བདག་གང་ལ་བྱམས་ པའི་མི་དེ་ལ་སྔོན་པས་ཀྱང་ལྷག་པར་བྱམས་པ་བསྒོམས་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བས་འབྲིང་དུ་བྱམས་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱམས་པར་བསྒོམ། དེའི་འོག་ཏུ་ཅུང་ཟད་བྱམས་པ་ལ་འབྲིང་དུ་བྱམས་པར་བསྒོམ། དེའི་འོག་ཏུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱམས་པ་ལ་ཅུང་ཟད་བྱམས་པར་བསྒོམ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཁྱིམ་གང་གི་མི་དང་། གྲོང་ཁྱེར་གཅིག་གི་མི་དང་། ཡུལ་གཅིག་གི་མི་དང་། ཁམས་གཅིག་གི་མི་དང་། རྒྱལ་ཁམས་གཅིག་གི་མི་དང་། གླིང་གཅིག་གི་མི་དང་། གླིང་བཞི་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་ཕྱོགས བཅུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་རྒྱ་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་སྤེལ་ཞིང་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའོ། ། སྙིང་རྗེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པ་དང་གསུམ་སྟེ། སའི་རིམ་པས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་གོམས་པའི་རྒྱ་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་སྤེལ་བ་ནི་གོང་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགའ་བ་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའོ། །དགའ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་བདེ་ཞིང་འབྱོར པ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་དགའ་བ་དང་།བདག་གི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དགའ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་རྟོགས་ཤིང་ཉམས་འོག་ཏུ་ཆུད་པའི་དགའ་བའོ། །དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའོ།།བཏང་སྙོམས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ན། སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རེ་ཞིག་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པ་དང་། རྙེད་པ་ དང་མ་རྙེད་པ་དང་།བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་མ་གྲགས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་མ་གོས་པའི་བཏང་སྙོམས་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བཏང་སྙོམས་ཏེ། རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ དང་།ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་གཉི་ག་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།

所谓'无二'是指慈悲的自性为无分别的本质，故为一味。
所谓'无量'是指缘于无量众生的缘故。
所谓'无害'是指内心无有损害之想的缘故。
所谓'无贪'是指对外在财物等无有贪著而造成损害的缘故。
所谓'圆满极善修习'是指世俗谛中缘于众生等，胜义谛中修习三轮清净而熟习的缘故。
遍满世间法界，充满至虚空边际的十方，而作意及行持，是指修习缘众生的慈心时，最初心未熟习时，对于自己所慈爱的人比从前更加修习慈爱，其后对比较亲近的修习极大慈爱，其后对稍有亲近的修习中等慈爱，其后对完全不亲近的修习些许慈爱。
如是对一家人、一城市的人、一地区的人、一界的人、一国的人、一洲的人、四大洲及三千大千世界乃至十方无边无际世界的一切众生，逐渐扩大慈心而修习，此为所说。
其'具大悲心广大极宽广'等，是说明修习无量悲心。
悲心亦有三种：缘众生、缘法、无缘三种。以地的次第分为三种，广大及极宽广等功德，缘众生而熟习逐渐扩大如前所述。
'具喜心广大'等，是说明修习无量喜心。
喜心亦有三种：缘于安乐富足众生而生喜、因自己福德智慧资粮圆满而生喜、通达正法并获得体验而生喜。
'以无缘方式具舍心广大'等，是说明修习无量舍心。
舍心亦有三种：行利众生时，对于无缘众生暂时安住舍心，对于得失、称讥、名誉、快乐痛苦等世间八法不染著的舍心，以及无分别的舍心。
广大等功德及遍满十方而修习，喜心与舍心二者皆如上所说。

 །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཞར་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྐྱོ་ཞིང་མ་ཆགས་པས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མོས་པ་བསྐྱེད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ལ་བྱའོ།།ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ཅིང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་བསྒོམ་པ་གོམས་པས།རི་དང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོགས་པ་དང་སྒྲིབ་པ་རྣམས་མེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ བས་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་དང་།གཞོན་པ་དང་གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་ཏེ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཉེ་བར་ བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མོས་པ་གོམས་པར་བྱ་སྟེ།ནམ་མཁའ་དེ་ཡང་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་ལ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་པར་བསྒོམ་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ཡང་དངོས་ པོ་རགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་སུན་ཕྱུང་ནས།འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་ཤིང་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།ཅུང་ཟད་མ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ གཟུགས་ཅན་ནམ་གཟུགས་མེད་པ་གང་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ཡང་སྤངས་ཏེ། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཙམ་ལ་གནས་ཤིང་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅུང་ ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ཡང་འདུ་ཤེས་རགས་པ་ཡིན་པར་སུན་ཕྱུང་ ནས།དེ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་རགས་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་ཅེས་བྱའོ། །འགོག་པའི་སྙོམ་པར་འཇུག་པ་ལྟར་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཀག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། མཚན་མ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཕྲ་མོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཞེས་བྱ་ སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བསྒོམ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

从'彻底超越一切色想'这句话开始，直到'这是菩萨摩诃萨的布施波罗蜜多'这句话为止，是在圆满成就布施波罗蜜多的同时，宣说修习四无色定的内容。
'彻底超越一切色想'是指对于色法本性中的颜色和形状所缘的想法生起厌离和无执著，生起如虚空般的胜解，远离色想。
'灭除障碍想'是指如此远离色想，修习如虚空般的观想，山岩墙壁等障碍和遮蔽都不复存在的意思。
'由于不作意种种想'是指如此远离色想后，不再生起饮食、年轻、衣服、装饰等各种事物的想法。
'无边虚空'是指如此远离一切色想后，修习如虚空般的胜解，并且观想那虚空是无边际的，安住于此修习的意思。
'彻底超越无边虚空处，无边识'是指安住修习无边识处的意思，即认识到无边虚空的观想仍是缘于粗大事物，摒弃此想后，了知一切唯是识而已，并且那识也是无边际的。
'彻底超越无边识处，无所有'是指安住修习无所有处的意思，即通过熟习无边识处，了知除了识之外，其他有形或无形的事物都不存在，并且也舍弃了'识无边'的想法，仅安住于'无所有'的想法中修习。
'彻底超越无所有处，以无所缘的方式安住于非想非非想处'是指认识到'无所有'的想法仍是粗想而摒弃它，因为不缘于如此粗想，故称'无想'。不像灭尽定那样完全遮止一切想，而是因为生起微细的无相之想，故称'非非想'，安住修习这样的等至的意思。

 །མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གོང་མ་དག་ལ་མ་སྨོས་ཀྱང་ཀུན་གྱི་མཇུག་ཏུ་སྨོས་པས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བསམ་གཏན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཟླ་ལ།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ བསྒོམ་པར་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།ནམ་མཁའི་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་དང་མཚན་མས་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་དག་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་རྣམ་པ་དང་ཚུལ་དང་། མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་མཉམ་པར་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ལྡང་བའི་ཚེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྒོམ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེ་ཉིད་ཐབས་ དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཅིང་།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཞར་ལ་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་དོན་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས སུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྒོམ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ།

'无所缘行'是指这样的等持仅仅是为了在世俗谛中修习净心而修，而不像声闻和独觉那样执著等持为实有，这是其含义。
虽然'无所缘行'这个词在前面的等持中没有提到，但在最后提到时应当应用于一切。
'这是菩萨摩诃萨的禅定'等，是在圆满成就布施波罗蜜多的同时，总结显示以无所缘方式修习四禅、四无量和四无色定。
'以虚空相、方式和相而入定'是指如同虚空中没有色相、形状等相、方式和特征一样，对这些禅定、无量和无色定等，在胜义中也不执著为相、方式和特征而入定，这是其含义。
'出定时也回向一切相智'是指从三摩地出定时，安住于世俗谛中，将修习禅定、无量和等持的善根与一切众生共同回向一切相智，这本身就是方便智慧双运，由于三轮清净，是圆满布施波罗蜜多的显示。
从'于此行持戒波罗蜜多'到'长老舍利子，如是菩萨摩诃萨名为真实趣入大乘'之间，是显示在圆满成就戒、忍、精进、禅定和般若波罗蜜多的同时，修习禅定、无量和无色定，其含义如同布施波罗蜜多章节中所说。
从'长老舍利子，复次菩萨摩诃萨以具慈心广大心极广心'到'长老舍利子，此是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多大乘'之间，是显示在修习四无量、四禅和四无色定的同时，圆满修习六波罗蜜多即是真实趣入大乘，这是第二部分。

།དེ་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་ དང་ལྡན་པའི་སེམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་ བདག་ཀྱང་བསྒོམ་ཞིང་།དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ཡང་སྟོན་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡིན་པས་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ བསམ་གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་གཞན་ལ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་ཞིང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་དུ་གྱུར་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར།བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་གཞན་ ལ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་དག་གཞན་ལ་བརྗོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་མིང་ཙམ་ཞིག་གཞན་ལ་བརྗོད་པའོ། །འཆད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་རྣམས་འཆད་པའོ། །སྟོན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་ཚིག་གཉི་ག་ སྟོན་པའོ།།འགྲེལ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དང་དོན་མདོར་བསྡུས་པ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་འགྲེལ་པའོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་སྟོན་པའོ། །གསལ་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློན་དཔོན་ འཆབ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྡ་ཕྲད་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་དག་གི་རོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་རོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཐབས་སྟོན་པའོ། །དེ་དག་གི་སྐྱོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་རོ་ལ་ ཆགས་ན་དེ་དག་གི་དབང་གིས་གཟུགས་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཉེས་པའི་དམིགས་སྟོན་པའོ། །འབྱུང་བ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པར་སྟོན་པ་ཉིད་དེ་དག་གི་རོ་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ མཚན་མར་འཛིན་པ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ལས་སྐབས་འདིར་གོ་རིམས་བསྣོར་ཏེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་པོར་བཤད་པ་ ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ།

对此，具寿舍利子，复次菩萨摩诃萨以慈心相应广大极为宽广之心，从'乃至此是菩萨摩诃萨布施波罗蜜多'为止，即是自己修习禅定、无量、无色定，并向他人宣说彼等之自性及功德等，因为是法布施，故于修习禅定、三摩地、无色定之际，显示圆满成就布施波罗蜜多。禅定、无量、无色定之义如前所说。
'此是菩萨摩诃萨三摩地'者，即是显示如是以无所缘方式修习禅定、无量、无色定，此即是菩萨三摩地。
'菩萨摩诃萨以一切种智相应之心，大悲为先导，为断除烦恼'者，是显示向他人宣说彼等禅定、无量、无色定之因，即菩萨以具足欲证一切种智之心，且为大悲所摄，为断除一切有情之烦恼，而向他人宣说彼等禅定、三摩地、无色定之义。
其中'向他人宣说彼等'者，即是向他人宣说禅定等之名称而已。'解说'者，即是解说确定之语。'开示'者，即是开示义理与文字二者。
'解释'者，即是详细解释禅定等之文字与义理之略说。'分别'者，即是分别开示禅定等之支分。'明示'者，即是阿阇黎以无隐藏方式作标识。
'彼等之味'者，即是为断除对禅定等之味著而开示方便。'彼等之过患'者，即是显示若贪著禅定等之味，则由彼等力故而生于色界、无色界之过患。
'如理开示出离'者，即是开示此等禅定等胜义中无所缘，由此解脱执著彼等之味等相，故称如理开示出离。
于四禅定、四无量、四无色定中，此处改变次第，首先解说四无量，是因由慈悲力故而安立于布施波罗蜜多。

།ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ལ་མཉམ་པར་གཞོག་ཅིང་རྣམ་པར་ལྡང་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡང་རུང་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་གཞན་གྱི་གོ་མི་འབྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ ཉམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡིད་དམ་བཅས་པ་ལས།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་མི་སྐྱེད་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིད་དམ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་དག་ལ་བཟོད་པ་དང་མོས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་སེམས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་བཟོད་ཅིང་དང་དུ་ལེན་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས།བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའོ།།ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ ལ་མཉམ་པར་གཞོག་ཅིང་རྣམ་པར་ལྡང་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་སེམས་གཞན་དུ་མ་ཡེངས་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།

当菩萨大菩萨以一切种智相应的作意，于禅定、无量、无色定等入定及出定时，即使是声闻地和独觉地，也不会生起其他发心，这就是菩萨大菩萨不退失的持戒波罗蜜多。这是说明在修习禅定、无量、无色定时，顺带圆满成就持戒波罗蜜多。即在修习禅定等时，由于立志获得一切种智，而不生起声闻和独觉所获得的心，正因为菩萨不退失誓愿，所以是持戒波罗蜜多。
如是'菩萨大菩萨以一切种智相应的作意'乃至'这是菩萨大菩萨的安忍波罗蜜多'，是说明在修习禅定、无量、无色定时，顺带圆满成就安忍波罗蜜多。'于彼等作意安忍、胜解、通达及思维领悟'是指对于为获得一切种智的作意，以及为灭尽一切众生烦恼而说法的思维作意，予以安忍和接受的异名。
当菩萨大菩萨以一切种智相应的作意，以禅定、无量、无色定等行持时，为了一切众生的利益和一切种智而不退失精进，这就是菩萨大菩萨的精进波罗蜜多。这是说明在修习禅定、无量、无色定时，顺带圆满成就精进波罗蜜多。
当菩萨大菩萨以一切种智相应的作意，于禅定、解脱、三摩地、等至等入定及出定时，不堕入声闻地或独觉地，这就是菩萨大菩萨的禅定波罗蜜多。这是说明在修习禅定、无量、无色定时，顺带圆满成就禅定波罗蜜多。即如是在修习禅定等时，作意一切种智，不为声闻和独觉的作意所散乱其心，即是说明这就是禅定波罗蜜多。

།འདིར་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་སྟེ། ཆོས་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་བསྒོམ་ པའི་ཞར་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལ་བྱ་བ་ལས་ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཚེ་དང ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་དོན་དམ་པར་དེ་དག་མི་དམིགས་པ་དང་། དེ་དག་གིས་རློམ་སེམས་སུ་མི་འགྱུར་ བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྔའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ ཡན་ལག་ནི་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བ་དང་།དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་བཞིའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཡན་ལག་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྔའོ། ། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཡན་ལག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད་བདེ་བ་ཡང་མེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་བཞིའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ པ་ཐམས་ཅད་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ཤིང་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་མི་དམིགས་པའོ།

在此，四禅定、四无量和四无色定等，修习这两种法的同时，是圆满成就六波罗蜜多的时机，因此出现'解脱'和'三昧'等词。为了获得解脱而修习四无量三昧，应当了知这就是修习四无量。
当菩萨摩诃萨以一切种智相应的作意修习初禅支分等，乃至'这是菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多。具寿舍利子，这是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多的大乘'为止，是说明在修习禅定等十二法的同时圆满成就般若波罗蜜多。
对于四禅等十二法，世俗谛中以般若了知无常、苦等相而作观察，胜义谛中不执著这些，不因这些而生起傲慢，这就是般若波罗蜜多的教示。
其中，初禅的支分有五：有寻有伺、喜、乐和一心。第二禅的支分有四：内净、喜、乐和一心。第三禅的支分有五：舍、念、正知、乐和一心。第四禅的支分有四：不苦不乐、舍、念和一心。
'具寿舍利子，复次，菩萨摩诃萨的大乘即是于一切种修习四念住'等，乃至'于一切种修习一切种智。具寿舍利子，这是菩萨摩诃萨的大乘'为止，是说明从四念住到一切种智，以清净法的名称所说的诸法，于一切种相而修习即是大乘，是真实趣入大乘。这是第三部分。
'于一切种修习'是指：在世俗谛中如实了知念住等诸法的自相与共相，在胜义谛中不执著这些为实有。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞོག་ཅིང་བདག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལ་གཞོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལྷུར་བླངས་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། །དེ་ལ་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་ པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལྷུར་བླངས་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལ་ གཞོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པའི་དབང་གིས་དགྲ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་ཅིང་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་ཉམས་སུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་ན་བ་དང་། ཚེ་འཕོ་བ་ལས་ སྐྱོབ་ཅིང་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པའོ།།བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་དབང་གིས་མུ་གེ་དང་། འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པས་ཕོངས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་ཅིང་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པའོ། །སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་བཟོད་པ་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་གཞོལ་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་ཀྱང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་གིས་དང་དུ་བླངས་ནས།བཟོད་ཅིང་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པས་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་ པ་སྟེ།སྐབས་འདིར་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་སྤྱིར་སྨོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་བྱའོ། །ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལྷུར་བླངས་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡིད་དམ་བཅས་པ་ལས་མ་ཉམས་ཤིང་། ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚད་མེད་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་དང་མཚན་མ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པའོ།

具寿舍利子，复次，菩萨摩诃萨入于慈定，思维'我当救护一切众生'而专注于此，乃至'此是菩萨摩诃萨般若波罗蜜多，具寿舍利子，此是菩萨摩诃萨大乘'为止，是说明以修习四无量为主，兼行圆满六波罗蜜多即是大乘，是真实趣入大乘的第四部分。
其中从'入于慈定'乃至'此是菩萨摩诃萨行无量之布施波罗蜜多'为止，是说明以修习无量为主，兼行圆满布施波罗蜜多。'思维我当救护一切众生而专注于此'是指由慈心之力而救护敌人等的怖畏，施予无畏。
'于诸众生起悲悯心，生起怜悯'是指由悲心之力而救护病苦和死亡，施予无畏。'自己当解脱'而思维众生是指由喜心之力而令脱离饥馑及生活资具等匮乏，施予无畏。
'于诸众生漏之忍辱专注修行'是指虽然众生以嗔恨等烦恼加害于我，但以舍心之力接受，忍耐而不报复加害，施予无畏。此处虽然泛说布施波罗蜜多，但是专指无畏施。
从'若菩萨摩诃萨以禅定及无量诸相'乃至'戒波罗蜜多圆满无损'为止，是说明以修习无量为主，兼行圆满戒波罗蜜多。不退失证得一切种智的誓愿，不求证得声闻缘觉地，即是戒波罗蜜多圆满无损。
四无量的行相、方式和相状是广大、极其广阔等如前所说。

 །ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་གིས་མ་འདྲེས་པར་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅིང་ས་གཉིས་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འདོད་པ་མི་སྐྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མོས་ཤིང་དགའ་བ་འདི་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལྷུར་བླངས་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོས་མི་སྐྲག་ ཅིང་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་འདོད་པ་མི་སྐྱེ་བར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མོས་ཤིང་དགའ་བ་ཉིད་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས།མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལྷུར་བླངས་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་བར་མ་དོར་སེམས་ཞུམ་པར་མི་བྱེད་ པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོའི་ཆོས་རྣམས་གོམས་པར་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བ་ཉིད་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་དག་ལ་ཡང་མཉམ་པར་གཞོག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི བར་དུ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལྷུར་བླངས་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བའི་རོ་ལ་མྱོང་ཞིང་ཆགས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ལས་སེམས་གཞན་དུ་ཡེངས་པར་མ་གྱུར་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན པའོ།།ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཚད་མེད་པ་ བཞི་ལྷུར་བླངས་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ཞར་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་དུ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་ བ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཡང་རྟོག་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

当菩萨大菩萨以不混杂的方式修习禅定、无量、无色定等，不生起趣向声闻地或独觉地的欲望，而是对一切种智生起信解和欢喜，这就是菩萨大菩萨修习无量的忍辱波罗蜜多。这是说明在专修四无量的同时，圆满成就忍辱波罗蜜多。由于对无生法深奥义理不生恐惧，获得无生法忍，故不生起趣向声闻地和独觉地的欲望，而对一切种智生起信解和欢喜，这就是忍辱波罗蜜多。
当菩萨大菩萨以具足一切种智的发心，为断除不善法、圆满善法而精进不懈时，这就是菩萨大菩萨修习无量的精进波罗蜜多。这是说明在专修四无量的同时，圆满成就精进波罗蜜多。从发起一切种智之心后，中途不生怯弱，不舍弃断除违品法和修习对治法的精进，这就是精进波罗蜜多。
当菩萨大菩萨于禅定、无量、无色定等中平等安住时，乃至'这就是菩萨大菩萨修习无量的禅定波罗蜜多'之间，是说明在专修四无量的同时，圆满成就禅定波罗蜜多。不因禅定、无量、无色定而受生，不贪著禅定等的乐受，不被禅定等所转而使心从一切种智的作意中散乱，这就是禅定波罗蜜多。
从'当菩萨大菩萨具足一切种智的作意'乃至'具寿舍利子，这就是菩萨大菩萨的大乘'之间，是说明在专修四无量的同时，圆满成就智慧波罗蜜多。以智慧力观察那些禅定等为声闻乘的无常、苦、无我、寂静、空性、无相、无愿等行相，但不取证声闻和独觉地，这就是智慧波罗蜜多。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ཀྱང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ཀྱང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས།དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་ བསྟན་པ་སྟེ་ལྔ་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་རྣམ་པར་མི་འཁྲུག་ཅིང་མཉམ་པར་གཞག་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པས་སེམས་མ་ཡེངས་ཤིང་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བསྟན་པ་ནི་དྲུག་པ་སྟེ།འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་མི་འཁྲུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་སེམས་མི་གཡེང་བ་ལ་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་ པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་མི་འཛིན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ་བདུན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཤེས་པ་འཇུག་པར་མི་བྱེད།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཤེས་པ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ལ། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མི་ཤེས་ པ་ཡང་མེད་པ་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ཡང་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཁམས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁམས་གསུམ་ གྱི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ།

具寿舍利子，复次，菩萨大菩萨的大乘是了知内空性却不以所缘的方式，乃至了知无性自性空性却不以所缘的方式。具寿舍利子，这就是菩萨大菩萨的大乘。这段经文说明了在世俗谛中了知十八空性，而在胜义谛中无所缘即是大乘，如是修行即是真实趣入大乘，这是第五段。
具寿舍利子，复次，菩萨大菩萨的大乘是了知于一切法心不散乱而等持。具寿舍利子，这就是菩萨大菩萨的大乘。这说明由于不执著一切法相而心不散乱、等持即是大乘，如是修行即是真实趣入大乘，这是第六段。此处'一切法'是指清净诸法，'心不散乱'是指于清净诸法亦不执著相而心不散乱。
具寿舍利子，复次，菩萨大菩萨的大乘是不入于常的了知，乃至具寿舍利子，这以无所缘的方式是菩萨大菩萨的大乘。这说明不执著常与无常等二边即是大乘，如是修行即是真实趣入大乘，这是第七段。
具寿舍利子，复次，菩萨大菩萨的大乘是不令了知趣入欲界，不令了知趣入色界和无色界，然而也非不了知欲界、色界和无色界。具寿舍利子，这也是以无所缘的方式为菩萨大菩萨的大乘。这说明在胜义谛中通达三界平等性，在世俗谛中也非不了知三界的特征即是大乘，如是修行即是真实趣入大乘，这是第八段。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ཡང་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་ པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཤེས་པ་མི་འཇུག་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་རྣམས་སོ་སོའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ་དགུ་པའོ།།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་འཕགས་པ་གང་པོས་བསྟན་པ་དང་། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་འཕགས་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་དྲིས་པ་ལ། འཕགས་པ་གང་པོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམ་པ་དགུས་ལན་བཏབ་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་ དོན་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་སོ། །གང་པོས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་ཞེས་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ལ་གནས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བསྟན་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྤྱོད་པ་ རྣམ་པ་དྲུག་ནི་གང་པོས་སྨྲས་པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ་དང་པོའོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ཡང་མི་དམིགས། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཡང་མི་དམིགས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མི་དམིགས། ལེན་པ་ཡང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ལེན་པ་གསུམ་མི་དམིགས་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པའོ། ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མི་དམིགས་ཞེས་སྨོས་པས་ནི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་བསྟན་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི ཡིད་ལ་བྱ་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་ལྔ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

具寿舍利子，复次菩萨大菩萨的大乘即是，乃至具寿舍利子，此亦是以无所缘方式的菩萨大菩萨之大乘为止，是说明世间与出世间诸法，有漏与无漏诸法，有为与无为诸法中智不行，而世俗谛中亦非不知诸法各自的自相与共相，是大乘，如是行即是真实趣入大乘的开示，此为第九。
如是由于真实趣入大乘故称为菩萨大菩萨的词义，圣者满慈子开示，以及何等为真实趣入大乘，大乘为何，圣者舍利子询问时，圣者满慈子以九种方式回答大乘与真实趣入大乘后，其后为详细开示真实住于大乘之义分别品故，说道：'具寿满慈子，以何为菩萨大菩萨住于大乘'而问。
满慈子说：'具寿舍利子，此中菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，虽真实住于布施波罗蜜多'乃至'如是具寿舍利子，菩萨大菩萨真实住于大乘'为止，开示八地以上菩萨所住的六种无分别行，如是开示行无分别即是真实住于大乘。
其中六种无分别行即满慈子所说：'具寿舍利子，此中菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，虽真实住于布施波罗蜜多'乃至'如是菩萨大菩萨以无所缘方式真实住于般若波罗蜜多'为止，开示无分别行六波罗蜜多，此为第一。
其中布施亦不可得，布施波罗蜜多亦不可得，菩萨亦不可得，受者亦不可得者，说布施、菩萨、受者三者不可得，即开示三轮清净的布施波罗蜜多。说布施波罗蜜多亦不可得，即开示于布施波罗蜜多自身胜义中亦不执相。说彼等作意亦不可得者，即开示三轮清净之作意胜义中亦不可得。如是亦当配于其余持戒波罗蜜多等五者。

 །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་པར་ བྱ་བའི་ཡུལ་རྣམས་མི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་འདྲེས་པར་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་དོན་ དུ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་འདྲེས་པར་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་དོན་དུ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་མོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བསྒོམ་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་འདྲེས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་འདྲེས་པ་ལ་བྱའོ། །བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་འདྲེས་པར་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་དོན་དུ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་ གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་བསྒོམ་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ་གསུམ་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་ཤེས་ཏེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིང་དང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཤེས་པས་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ་བཞི་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཕྱེད་དུ་བསམས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྫུ་ འཕྲུལ་ལ་དབང་ཐོབ་པ་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ པ་བསྟན་པ་སྟེ་ལྔ་པའོ།།དེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ས་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ།

通过说明不执著善法和不善法等诸法，显示以智慧所应了知的诸境无所执著。具寿舍利子，复次，菩萨大菩萨为修习不杂染一切相智相应作意，以无所缘方式修习内空性，乃至为修习不杂染一切相智相应作意，以无所缘方式修习无性自性空性为止，此为显示修习十八空性无分别行第二。
其中'一切相智相应不杂染作意'的含义是指不与声闻、独觉的作意及无分别作意相混杂。'为修习而修习'是指如是修习本身即是为了修习胜义无实之义。
具寿舍利子，复次，菩萨大菩萨为修习不杂染一切相智相应作意，以无所缘方式修习四念住，乃至以无所缘方式修习十八不共佛法为止，此为显示修习念住等一切白法无分别行第三。
具寿舍利子，复次，菩萨大菩萨如是了知：由于菩萨无所缘故，所谓'菩萨'仅是名言而已，乃至由于佛无所缘故，了知所谓'佛'仅是名称而已。具寿舍利子，如是则名菩萨大菩萨安住大乘为止，此为显示了知一切世间出世间法于世俗中唯是名言假立，胜义中皆无所缘而修无分别行第四。
具寿舍利子，复次，菩萨大菩萨从初发心直至安住菩提心要，圆满一切神通，令诸有情成熟，乃至如是思维并摄持半身为止，此为显示以获得神通自在及获得生自在而令佛欢喜、成熟佛法、清净佛土、成熟有情的无分别行第五。
'安住无二地'是指第八地，因为无分别任运成就故称为无二地。

 །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཐེག་པ་དེ་དང་ནམ་དུ་ཡང་ མི་འབྲལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ་དྲུག་པའོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་ མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཐེག་པ་དེ་དང་ནམ་དུ་ཡང་མི་འབྲལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པ་རྣམས་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་མཛད ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལྟར་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་མཛད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་ བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ་སྟེ།གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་འགྲེས་དགུ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་འགྲེས་གཉིས་དང་། འགྲེས་བཅུ་གཅིག་གིས་སྐབས་འདིར་ གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་བསྟན་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་སོ། །གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་སོ་ཞེས་བགྱི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་ཞེས་བགྱི་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ རབ་འབྱོར་སྒྱུ་མའི་ཆོས་ཉིད་ཉེ་བར་བཟུང་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་ཆ་ བགོས་ཤིང་།རྫུ་འཕྲུལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣང་བས་ཁྱབ་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོས་པར་བྱས་ནས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ངན་འགྲོ་རྣམ་པ་གསུམ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱས་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་ པ་སྟེ་འགྲེས་དང་པོའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བཻ་ཌཱུརྱའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མངོན་པར་སྤྲུལ་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ་འགྲེས་གཉིས་པའོ།

从'直至未获得一切种智之智慧之前都永不离开此乘'这句话开始，到'转正法轮'这句话为止，是宣说成就圆满正觉后转无上法轮的无分别行，这是第六部分。
'直至未获得一切种智之智慧之前都永不离开此乘'这句话，是说明住于第八地的菩萨是不退转的，意思是说已经真实安住于大乘的他不会从中退失。
他现前圆满成就无上正等正觉后，东方世界如恒河沙数的佛土中诸佛世尊赞叹功德，从这句话开始，到'如是具寿舍利子，菩萨摩诃萨真实安住于大乘'这句话为止，是说明十方诸佛世尊对真实安住于大乘的菩萨赞叹功德的利益。
从'其时具寿须菩提向世尊如是言'等，是须菩提为了分别世尊所说披大铠甲的意义而请问，即以九种分类阐述世尊所说披大铠甲的意义，以及结合世尊的密意，须菩提所说的两种分类，以十一种分类在此处说明披大铠甲。
'世尊披大铠甲！披大铠甲！若说此语，世尊，云何说菩萨摩诃萨披大铠甲？'从这句话开始，到'须菩提，何以故？须菩提，若执持幻法性，则诸法以法性如是故。须菩提，如是菩萨摩诃萨名披大铠甲'这句话为止，是说明披着六波罗蜜等一切白法的铠甲，以自然成就的神通遍照十方世界，使之六种震动，并平息十方世界三恶趣，以幻喻作譬喻而宣说，这是第一分类。
'须菩提，复次菩萨摩诃萨以披大铠甲而住布施波罗蜜，化现三千大千世界皆由琉璃所成'从这句话开始，到'须菩提，如是菩萨摩诃萨名披大铠甲'这句话为止，是以幻喻作譬喻说明披布施波罗蜜大铠甲，这是第二分类。

 །རབ་འབྱོར་ གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བདག་ཀྱང་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བཀོད་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་འགྲེས་གསུམ་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བདག་ཀྱང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འགོད་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་འགྲེས་བཞི་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བདག་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་འགོད་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་འགྲེས་ལྔ་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བདག་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འགོད་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ བགོས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་འགྲེས་དྲུག་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བདག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འགོད་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་འགྲེས་ བདུན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕྱོགས་ བཅུའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་འགོད་པའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་འགྲེས་བརྒྱད་པའོ།

复次须菩提，菩萨摩诃萨住于持戒波罗蜜多'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨名为被大铠甲者'之间，是说自己住于持戒波罗蜜多，并将众生安置于十善等一切白法中的被大铠甲，并以幻喻说明，此为第三段。
复次须菩提，菩萨摩诃萨住于忍辱波罗蜜多'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨名为被大铠甲者'之间，是说自己住于忍辱波罗蜜多，并将一切众生安置于忍辱波罗蜜多中的被大铠甲，并以幻喻说明，此为第四段。
复次须菩提，菩萨摩诃萨住于精进波罗蜜多'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨名为被大铠甲者'之间，是说自己住于精进波罗蜜多，并将众生安置于精进波罗蜜多中的被大铠甲，并以幻喻说明，此为第五段。
复次须菩提，菩萨摩诃萨住于禅定波罗蜜多'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨名为被大铠甲者'之间，是说自己住于禅定波罗蜜多，并将众生安置于禅定波罗蜜多中的被大铠甲，并以幻喻说明，此为第六段。
复次须菩提，菩萨摩诃萨住于智慧波罗蜜多'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨名为被大铠甲者'之间，是说自己住于智慧波罗蜜多，并将众生安置于智慧波罗蜜多中的被大铠甲，并以幻喻说明，此为第七段。
复次须菩提，菩萨摩诃萨被大铠甲'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨名为被大铠甲者'之间，是说将十方一切众生安置于六波罗蜜多中的被大铠甲，并以幻喻说明，此为第八段。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འགོད་པ་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་འགྲེས་དགུ་པའོ།།དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཞན་གྱི་གོ་མི་འབྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དགོད་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལས། སེམས་ཅན་ཉུང་ ཟད་ཉི་ཚེ་ཞིག་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འགོད་པའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆུང་ངུའི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་དོན་འགྲེས་དགུས་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་གོང་དུ་བཤད་ པ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དཔེས་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་ན།གོ་ཆ་མེད་པ་དང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་དོན་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྟོགས་ནས་རབ་འབྱོར་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་དོན་གོ་ཆ་མེད་པར་བསྟན་པའི་འགྲེས་དང་། མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བར་བསྟན་པའི་འགྲེས་གཉིས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་འཚལ་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་གོ་ཆ་མ་མཆིས་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པར་ རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་ཡང་གོ་ཆ་ཆེན་པོས་སྟོང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོས་གོ་ཆ་མ་མཆིས་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་གོ་ཆ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དངོས་པོ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཡང་ཡོད་ན་དོན་དམ་པར་གང་གི་ཕྱིར་གོ་ཆ་ བགོ་བ་དང་།གང་གོ་ཆ་གྱོན་པ་དང་། གོ་ཆ་ཉིད་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་གོ་ཆ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བས་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་ནོ།

复次，善现，菩萨大菩萨披大铠甲，即以一切相智相应之心，乃至善现，如是菩萨大菩萨披大铠甲者，是为无量无数众生，安立于六波罗蜜多等乃至一切相智等一切白法，是为披广大意乐之大铠甲，并以幻喻而说，此为第九分。
其中'不开余心发起之位'者，即从一切相智之发心，不开声闻、独觉发心之机会，以及从为无量无数众生安立于白法之广大意乐，不开为少数众生安立于白法之小意乐之机会。
如是世尊以九分说明披大铠甲之义后，其后世尊以幻喻说明上述披大铠甲，若配合无铠甲及无缚无解之义，善现了知后，善现自说明无铠甲之分与无缚无解之两分故。
善现白言：'世尊，我解世尊所说之义，应知菩萨大菩萨以自相空故，披无所披之铠甲'等。
何以故？世尊，此如是：色由色空，乃至大铠甲亦由大铠甲空。世尊，由此理趣，应知菩萨大菩萨披无所披之铠甲者，即善现说明无铠甲之理由。
若有事物，则为成办彼事物而披铠甲亦有，然胜义中由于能披铠甲者、所披铠甲及铠甲自身皆以自相空故无铠甲，如是了知无铠甲即不违法性，是为披铠甲之义。
世尊告曰：'善现，如汝所说，诚然如是。'

 །དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་བྱས། རྣམ་པར་མ་བྱས། མངོན་པར་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་གོ་ཆ་མེད་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་དང་མཐུན་པར་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ན་གོ་ཆ་བགོས་པ་ནི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་བྱ་བའམ། གཞིག་པའམ་བཅོས་པའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་བགོ་བར་བྱེད་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པར་ རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་བྱར་ཡང་མེད།གཞིག་ཏུ་ཡང་མེད། བཅོས་སུ་ཡང་མེད་ལ་སེམས་ཅན་གང་གི་དོན་དུ་གོ་ཆ་བགོ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་བྱར་ཡང་མེད། གཞིག་ཏུ་ཡང་མེད་བཅོས་སུ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ཉིད་དངོས་པོར་མི་འཛིན་པས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་བྱར་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞིག་ཏུ་མེད་པ་བསྟན་པར་བལྟའོ། །མངོན་པར་མ་བྱས་ཞེས་བྱ བས་ནི་བཅོས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་བྱེད་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་བྱས། རྣམ་པར་མ་བྱས། མངོན་པར་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མ་བྱས་པ་དང་། མ་བཤིག་པ་དང་། མ་བཅོས་པའི་གཏན་ ཚིགས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་གཟུགས་མི་བྱེད་རྣམ་པར་མི་བྱེད། མངོན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེད་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། བྱེད་པ་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་ རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་སམ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན་གྲང་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་དག་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟགས་ན་ཡང་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་མི་ འགྲུབ་ལ།དོན་དམ་པར་ཡང་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ནི་གོ་ཆ་མེད་པའི་གོ་ཆ་བགོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་ཆ་ མེད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་འཚལ་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་དོན་ བསྟན་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་བདག་གིས་འཚལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་དཔེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་དོན་དང་སྦྱར་ན། དོན་དམ་པར་གོ་ཆ་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ པོ་རྣམས་དང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཅིངས་ལ།འཕགས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་བྱམས་གང་གི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གཟུགས་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་པ་རབ་ འབྱོར་གྱིས་བསྟན་པའི་དོན་དང་ཚིག་སླར་བརྟག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པའོ།

同样如此。为什么呢？须菩提，所谓'一切种智亦非所作、非所造、非所显'等，是与须菩提所说无铠甲之义相应的开示。世间上穿戴铠甲，是为了做某事、或破坏、或修改而穿戴铠甲。但一切种智从胜义谛而言，以自性空故，无可作、无可坏、无可改，为了利益众生而穿戴铠甲的那些众生，从胜义谛而言也以自相空故，无可作、无可坏、无可改。如是了知即不执著实有，此即是穿大铠甲。其中'非所作'表示无实事故无可作；'非所造'表示无可坏；'非所显'表示无可改。
'须菩提，以作者不可得故，一切种智非所作、非所造、非所显'等，是说明非所作、非所坏、非所改的理由。为什么呢？'须菩提，如是色非所作、非所造、非所显'等，是说明作者不可得的理由。若有作者，则应是色等世间法，或布施波罗蜜多等乃至一切种智等出世间法，然而即使在世俗谛中观察它们各自的特征，作者的特征也不成立，在胜义谛中更是完全不可得，故作者不可得，此即是其开示。
'须菩提，如是菩萨摩诃萨所穿大铠甲，即是无铠甲之铠甲'，是总结无铠甲的含义。
白言：'世尊，我解世尊所说义。世尊，色是无缚无解'等，是说明无缚无解之义。'我解世尊所说义'是指，若将世尊所说大铠甲的比喻如幻之义相结合，从胜义谛而言即是无铠甲，色等五蕴从胜义谛而言无实事故，凡夫时为烦恼所缚，成圣者时从烦恼解脱，这样说也不应理，为显示此义故说'色是无缚无解'等。
尔时，具寿弥勒子白具寿须菩提言：'具寿须菩提，色是无缚无解耶'等，是为重新审察须菩提所说五蕴无缚无解之义与文句而作此问。

།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལན་བཏབ་པའོ།།གང་པོས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་གཟུགས་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་ བ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་དྲིས་པའོ།།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་གང་འདི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་དེ་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་འདས་པའི་གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།དུས་གསུམ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་གོང་ དུ་སྨོས་པ་རྣམས་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དུས་གསུམ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དབེན་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་དགེ་བའི་གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་ མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་མི་ལྡན་པའོ། ། མི་དགེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་ལྡན་པའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་མི་ལྡན་པས་གཅིག་ཁོ་ནར་དགེ་བར་འགྱུར་བར་ལུང་བསྟན་དུ་ཡང་མི་མངོན་ལ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་མ་བྲལ་བས་གཅིག་ཁོ་ནར་མི་དགེ་བར་འགྱུར་བར་ལུང་བསྟན་དུ་ཡང་མི་མངོན་ཏེ། བཟོ་བྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་བཞི་ལ་གནས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག རྟེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ ལ་མ་གཏོགས་པ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འབོར་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། །ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་བཅས་པའོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པའོ།

说道：'具寿象军，确实如此。具寿象军，色既不束缚也不解脱'等所说的是五蕴既不束缚也不解脱，这是由罗睺罗所作的回答。
象军说道：'具寿罗睺罗，如此既不束缚也不解脱的色是什么'等所说，是为了开示五蕴如梦等一般既不束缚也不解脱而作的分别询问。
说道：'具寿象军，此如梦般的色既不束缚也不解脱'等所说，是指五蕴如同梦境、幻术、回声、阳焰、影像、海市蜃楼、变化一般，如此的色等并非真实存在，因此也无束缚和解脱的开示。
'具寿象军，过去的色既不束缚也不解脱'等所说，是开示三世的五蕴也是既不束缚也不解脱。
为什么呢？'具寿象军，因为色不存在所以色既不束缚也不解脱'等所说，是开示上述三世五蕴既不束缚也不解脱的理由，即三世五蕴在胜义中无实体、空寂、未生，所以既不束缚也不解脱。
'具寿象军，善的色既不束缚也不解脱'等所说，是开示属于善、不善、无记类的五蕴也是既不束缚也不解脱。其中，善是指不具贪欲、嗔恚、愚痴。不善是指具有贪欲、嗔恚、愚痴。无记是指既不具贪欲、嗔恚、愚痴而不明显地预示必定成为善，也不具贪欲、嗔恚、愚痴而不明显地预示必定成为不善，如从事工作和住于四威仪的五蕴。
'具寿象军，世间的色既不束缚也不解脱'等所说，是开示属于世间、出世间、有漏、无漏的五蕴也是既不束缚也不解脱。其中，世间是指除了修习通达人法无我的见解之外，属于在三界中生死轮回的范畴。出世间是指修习通达人法无我的见解而不再于三界中生死轮回的范畴。有漏是指具有三界烦恼。无漏是指不具有三界烦恼。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་།ལུང་དུ་བསྟན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ བསྟན་པ་སྟེ།མེད་པ་དང་། དབེན་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །དབེན་པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ཏེ།མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་།འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚར་ གཅིག་ཏུ་མི་སྨོས་པར་རིས་རིས་སུ་བཅད་ཅིང་མེད་པ་དང་།དབེན་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ནི་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཁ་ཅིག་ལ་དེ་ལྟར་རིས་རིས་སུ་བཅད་དེ་བསྟན་ན་གོ་སླ་ཞིང་དད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་ པོ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བར་རྟོགས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འཐོབ་པའི་སྒོའམ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ།དེ་ནི་སྦྱིན་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཡང་དག་པའི་མཐའ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའོ། །འདུས་མ་བྱས་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་པར་ངེས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་ བསྟན་པའོ།།དེ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གོ་ཆ་བགོས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རླབས་ཆེན་པོ་སྤྱོད་ནུས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་ནམ་ཡང་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

具寿象者，为何如此呢？由于无色故，色不缚不解。等等这些是善与不善、有记与无记、世间与出世间、有漏与无漏的五蕴不缚不解的理由所显示。无、离、未生的含义如前所述。
具寿象者，一切法亦不缚不解，由于无故不缚不解，由于离故不缚不解，由于未生故不缚不解。这是总摄有为法与无为法一切诸法，并以理由显示不缚不解。
具寿象者，布施波罗蜜是不缚不解等等，是对六波罗蜜等乃至真实际与无为之间的一切白法，以三种理由显示不缚不解。不一次性说出所有白法而是分类显示无、离、未生三种理由，是因为对某些应当调伏的众生，如此分类显示则易于理解且可能生起信心。
具寿象者，这是诸菩萨摩诃萨的不缚不解法门。因为通达一切法不缚不解是获得一切种智的门或因，故称为法门。从'布施波罗蜜不缚不解'乃至'真实际不缚不解，无为不缚不解'，是确定显示一切白法是不缚不解法门。
从'住于不缚不解的布施波罗蜜'乃至'具寿象者，如是应知菩萨摩诃萨披着不缚不解的大乘铠甲'，是显示如是披着不缚不解大铠甲的菩萨能够成熟众生等广大菩萨行，以及永不离诸佛世尊等功德利益。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་གང་པོ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བས་མེད་པ་དང་། དབེན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ཞིང་། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།མདོར་ན་དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། དབེན་པ་དང་། མ་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དེ་ལ་མ་ཆགས་མ་ཞེན་པར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་མི་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་ནམ་ཡང་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་དོན་བསྟན་ཟིན་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཚིག་སྔར་སྨོས་པ་ལས་གླེང་བསླངས་ནས།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྣམ་པ་ལྔ་ཞུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་ཞུ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པར་ཆུད་པ་དང་། ཐེག་པ་དེ་གང་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ཐེག་པ་དེ་གང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐེག་པ་དེས་སུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ཞུ་བ་དང་ལྔའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞུས་པ་ལས།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་།སྟོང་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་ལྔ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། སྟོབས་ལྔ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། འཕགས་པའི་ ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་པ་བཅུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་གསུམ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་།སྟོབས་བཅུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ དང་།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གོ།

具寿象贤，如是菩萨摩诃萨无缚无解，以六波罗蜜无缚无解，而了知一切法空性、远离、无生。
关于无缚无解的含义总结为：究竟而言，由于菩萨自身以及六波罗蜜等一切法皆是空性、远离、无生，故而无缚无解。在世俗谛中，虽然通达此理，但也不执著不贪着，不会不做利益众生等事业，也不会不获得永不离诸佛世尊等功德。
如是世尊已宣说披大铠甲之义后，其后圣者须菩提又从前述'正趣大乘'之语引出，为请问大乘五种含义，于是'具寿须菩提向世尊如是请问'等。五种请问是：何为大乘、如何知晓已正趣大乘、此乘从何处来、此乘住于何处、此乘将出生何者。
如是请问已，'世尊告具寿须菩提如是'等，是对须菩提五种请问中'何为大乘'的回答，世尊将大乘分为二十一种进行宣说。
其中二十一种大乘是：六波罗蜜是大乘、十八空是大乘、诸三摩地是大乘、诸念住是大乘、诸正断是大乘、诸神足是大乘、五根是大乘、五力是大乘、七觉支是大乘、八圣道分是大乘、八解脱是大乘、十智是大乘、三根是大乘、三解脱门是大乘、六随念是大乘、诸等至是大乘、十力是大乘、四无畏是大乘、四无碍解是大乘、十八不共法是大乘、诸陀罗尼门是大乘，共二十一种。

 །དེ་ལ་རབ་འབྱོར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་བྱའོ། །ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིའི་དངོས་པོ་ནི་གསེར་དངུལ་དང་། དར་ཟབ་ལ་སོགས་པ་བདག་གི་ལུས་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ནོར་རྫས་རྣམས་སོ། །ནང་གི་དངོས་པོ་ནི་ལུས་དང་མགོ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དེའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ།དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་ པར་རྟོགས་ཤིང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཤིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་ བསྟན།སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་དང་། གཞོག་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགོད་པ་ལ་བསྟན་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་དང་། གཞོག་པ་ དང་།རབ་ཏུ་དགོད་པ་བསྟན་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཤིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་མ་བསྟན་དུ་ཟིན་ཡང་། སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་སྐབས་སུ་སྦྱར་ཞིང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱར་བ་དོན་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ནི་དང་པོ་སྤྱོད་དུ་འཇུག་པའོ། །གཞོག་པ་ནི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་གནས་ཤིང་ཉམས་སུ་ལེན་དུ་འཇུག་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་དགོད་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ལས་མི་ཉམས་ཤིང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།མིག་དང་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་ནང་གི་དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་བདག་གི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །མི་རྟག་མི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་མིག་མིག་གིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་རྟག་པའི་ རང་བཞིན་རྣམས་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན།དོན་དམ་པར་མིག་དངོས་པོ་མེད་པས་རྟག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའོ། །མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་འཇིག་པའོ།

此中，善现，六波罗蜜多是菩萨摩诃萨大乘，从'此是菩萨摩诃萨般若波罗蜜多，善现，此是菩萨摩诃萨大乘'为止，是说明六波罗蜜多是大乘。
其中'所求'是指贫乏和希望。关于'内外事物'，外在事物是指金银、绸缎等不属于自身的财物。内在事物是指身体、头等肢体和支分的完全布施。
如是以具一切种智之心圆满六波罗蜜多，并将其功德与一切众生共享，以无所得方式回向于无上正等正觉，通达人法二无我，圆满自他二利，故称大乘。
在布施波罗蜜多时，与一切众生共享并回向无上正等正觉已经说明。对他众生劝导、引导、安立布施已说明，在其他波罗蜜多中，对他众生劝导、引导、安立持戒等虽未明说与一切众生共享并回向无上正等正觉，但应知劝导他众生也适用于布施波罗蜜多，回向无上正等正觉也适用于持戒波罗蜜多等。
劝导是最初引入。引导是安住并实践波罗蜜多。安立是更进一步教导，使不退失六波罗蜜多的修行并获得果位。
善现，复次，菩萨摩诃萨大乘，即是内空性等，乃至'善现，此是菩萨摩诃萨大乘'为止，是说明十八空性是大乘。
关于'何为内空性'等，是说明内空性。眼乃至意六内根，因为为身心所摄，故称内法。
说'眼以眼空'是因无常无坏，若眼有实体，则常性应成无常性，但胜义中眼无实体，故非常性，因此无常；因非无常性，故不坏。

 །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མི་རྟག་མི་ འཇིག་པའི་ཕྱིར་མིག་དེ་མིག་གི་དངོས་པོས་སྟོང་པས་ན།མིག་མིག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རང་བཞིན་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་མིག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་གཞན་གྱིས་བཤིག་སྟེ་སྟོང་ པར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཡུལ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་ དུ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ལ།བདག་གི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཕྱིའི་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་། ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ནང་གི་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྔར་བཤད་ཟིན་པས་སྐབས་འདིར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད པ་དང་།ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་ སྟོང་པ་ཉིད་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཕྱོགས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཐ་གྲུ་ཡངས་ཤིང་གཞི་ཆེ་བ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་དོན་དུ་སྒྲུབ་པའི་ནང་ན་མཆོག་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ན་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལམ་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་དོན་དམ་པ སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་ཞིང་གནས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཚོགས་པས་བྱས་ཤིང་ བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའོ།

如是，由于无实体且无常不灭的缘故，眼根以眼的实体性为空，所以说'眼以眼性为空'。为什么这样说呢？因为这是它的自性。这意味着眼根本来就无有眼的实体性，这是它的自性，而不是由其他因缘破坏而成为空性。
同样地，耳等以下一切也都应当如是配释。
其中，何为外空性？是为显示外空性。色等乃至法等六境，是外在所缘境，由于不为自身和心所摄，故称为外在诸法。这些空性的意义如前所述。
其中，何为内外空性？是为显示内外空性。内法以外法为空，外法以内法为空，这是说十二内外处各自的自性为空，如前所说。此处是说内处也无外处的自性，外处也无内处的自性，因此称为内外空性。
其中，何为空性空性？是为显示空性空性。诸法的空性，以空性为空。这是说诸法为空的那个空性，也不以空性的自性而存在，它自性本空，称为空性空性。
其中，何为大空性？是为显示大空性。器世间十方等广大基础之法，无有自性，称为大空性。
其中，何为胜义空性？是为显示胜义空性。涅槃是为了实现目标中最殊胜的，故称胜义。或者，因为是殊胜智慧所缘的对境或义，故称胜义。涅槃的无自性，称为胜义空性。
其中，何为有为空性？是为显示有为空性。三界中生住的诸法，由业和烦恼等因缘和合而作、而生，故称有为。这些无有自性，称为有为空性。
其中，何为无为空性？是为显示无为空性。

 །གང་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་སྟེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པས་མ་བྱས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟག་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་རང་བཞིན་ མེད་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། རྟག་པའི་མཐའ་དང་། ཆད་པའི་མཐའ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། གང་ལ་ཐོག་མ་མི་དམིགས་ཤིང་། ཐ་མ་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་མི་དམིགས་འོང་བ་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡང་མི་དམིགས་ཐ་མ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་གཉིས་མེད་པས་དབུས་ཀྱང་མི་དམིགས སོ།།དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་དང་དབུས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །གང་ལ་གང་ཡང་དོར་བ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས པའི་མྱ་ངན་ལ་འདས་པའི་ཚེ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དོར་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ པར་བཤད་པ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ།།འདིར་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པས་ཟློས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོད་པའམ་མེད་པར་མ་བྱས་པས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་ པ་སྟེ།དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདུས་ བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

对于无生、无灭、无住异的法，称为无为法。这是显示无为法的自性。由于不是由业和烦恼等因缘和合而作、而生，所以无生、无灭、无住异的诸法称为无为法。这些包括虚空、真如、择灭、非择灭。这些法无自性即是无为空性。
什么是离边空性？离边空性的显示是：不执著常边和断边等二边，即是离边。其无自性即是离边空性。
什么是无始终空性？无始终空性的显示是：于其中不见始、不见终，则不见去、不见来。轮回无始亦无终，无始终二者故亦无中。如是无二边及中故，不见去来。如是轮回无自性即是无始终空性。
什么是无舍空性？无舍空性的显示是：于其中无所舍。是指无余涅槃，'舍'是指有漏五蕴。当五蕴在无余涅槃时灭尽，故称无舍。无舍的自性涅槃，以其自性空，称为无舍空性。胜义空性中说是涅槃，是就有余涅槃离烦恼相而说。此处就无余涅槃而说，故不重复。
什么是自性空性？自性空性的显示是：一切有为法或无为法的自性本来即是空性，声闻、缘觉、菩萨、如来等亦不能使其有或无，因自性本空，故称自性空性。
什么是一切法空性？一切法空性的显示是：一切法即是五蕴、十二处、十八界、六触、六触生受、有色、无色、有为法、无为法等诸法。这些法无有自性，即是一切法空性。

 །དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་ མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་གཞན་ནི་རང་ལོག་ཏུ་ཟད་པས་བཤད་མི་དགོས་སོ། །བཤད་དགོས་པ་ཉི་ཚེ་ཞིག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་ནི་ གདུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་བས་ཕྱིས་མི་འགྱོད་ཅིང་སེམས་ལ་གདུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐུབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ལ་བདུད་ལ་སོགས་པ་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བརྫི་ཞིང་མི་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡང་དག་པར་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ གཏན་དང་ལྡན་པ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཤིང་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་ནས།ཅི་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ནི། འཁྲུག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་ གཏན་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་སེམས་གཡེང་ཞིང་འཁྲུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་འཁོར་བ་ནས་ འབྱུང་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་ཤིང་དངོས་པོ་གང་དང་ཡང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་ནི་ཞི་བའི་ མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་སུ་མི་འཛིན་པ་ཉིད་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདེ་བ་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་མི་སྨོན་པས། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་འགྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཁམས་གསུམ་གྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཆགས་པ་ལས་གྲོལ་ཞིང་ཐར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་རྣམས་ནི་ཤིན་ ཏུ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།མི་འཇིགས་པ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་ལྡན་ན་བདུད་ལ་སོགས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་བསྒྱུར་དུ་མི་ཚུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ནི་མི་ཆོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་ལྡན་ན་ བདུད་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'什么是自相空性'等问题，是为了阐明自相空性。由于有为法和无为法在胜义中并不存在，因此它们的自相也不存在，所以称为自相空性。其他相则仅是自身所限，无需解释。
需要解释的部分将逐一说明：所谓'界是恶毒之相'，是因为十八界是轮回之因。'持戒波罗蜜是无热恼之相'，是因为具足持戒者不会生起过失，因此后不追悔且心无热恼。
'精进波罗蜜是不可降伏之相'，是因为具足精进者不会被魔等障碍者所压制和降伏。'禅定波罗蜜是正等摄持之相'，是因为具足禅定者心一境性，并以神通等禅定果利益成熟众生，且摄集善根。
'般若波罗蜜是无执著之相'，是因为以般若通达一切法无自性后，于一切都不执著。'禅定、四无量、色界等至等是无散乱之相'，是因为这些禅定等法使心不散乱动摇。
'三十七菩提分法是出离之相'，是因为四念住等三十七菩提分法能从轮回中出离并获得涅槃之果。'空性解脱门是远离之相'，是因为通达一切法空性且不与任何事物混杂。
'无相解脱门是寂静之相'，是因为不执取种种相即是寂静。'无愿解脱门是除苦之相'，是因为不贪著三界之乐且无所希求，故无为获得彼而有的痛苦。
'解脱是开显之相'，即指八解脱，因为它们能使人从对三界身等的执著中解脱出离。'诸力是极通达之相'，是因为如来十力如处非处智等本质是智慧，故称为极通达之相。
'诸无畏是极显示之相'，是因为具足四无畏者不会被魔等论敌所胜伏和改变。'诸无碍解是不断绝之相'，是因为具足法无碍解等四无碍解者不会被魔等所障碍。

།དགའ་བ་ཆེན་པོ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ དང་འདྲ་བར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་བའམ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཚེ་དགའ་བའི་ཤུགས་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་ལ་བྱའོ། །བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་ནི་འདྲེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་དང་ཟིན་ གཉིས་ལ་བྱམས་སྡང་མེད་པར་སེམས་སྙོམས་པས་བྱམས་པ་དང་སྡང་བའི་སེམས་ལ་སྙོམས་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་མི་འཕྲོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་ལ་སོགས་ པ་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པས་འགྲིབ་པའམ་ཉམས་པར་བྱ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཐམས་ ཅད་ལ་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་ལག་མཐིལ་དུ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་སྒྲིབ་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟག་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་གི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།མདོར་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་ དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་ཟིན་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ནི་ད་དུང་དངོས་པོར་མ་རེད་ པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ ཚོགས་པའི་མཐུ་ལས་སྐྱེའི་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་རང་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་དེ།གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འདུས་པ་འདུས་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།རྒྱུ་རྐྱེན་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པས་འདུས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所谓'大喜是极喜的特征'，是指当众生获得世间和出世间的圆满时，菩萨会像自己获得一样感到极其欢喜；或者在获得菩萨初地时，完全通达清净法界时所生起的强大喜悦。
所谓'大舍是不杂染的特征'，是指对敌人和亲人无有爱憎，心平等安住，因为与爱恨之心不相杂染。
所谓'佛陀十八不共法是不可夺的特征'，是指如来无有错乱等功德，魔众和外道等无法使其减损或退失。
所谓'一切相智慧是现前的特征'，是指一切相智慧对于所知的一切境界，如同掌中庵摩勒果一般，无碍明了地现前通达。
所谓'有为法的特征是无常坏灭，无为法的特征是各自的自相，这一切法皆空'，是简要宣说自相空性的含义。总之，有为法和无为法在胜义中无有实体，因此它们的特征也不存在，故说为空。
关于无所缘空性，过去已成为无实，未来尚未成为实有，现在刹那性故无有安住，因此称为无所缘。无所缘本身也非实有，故称无所缘空性。
关于无实体性空性，一切法因缘起故无有和合的自性，是说一切法生起时依赖因缘和合之力而生，不存在不依他的自生。凡是依因缘而生者即非真实生，和合而生即无自性，此为其义。
因此说'和合以和合空'，是说从因缘和合而生者非真实生，故以和合自性为空。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ གཞན་དུ་བཤད་པ་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་ཟླས་འགྲུབ། དངོས་པོ་ཡོད་མེད་གཉིས་སྨོས་པ་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་གཉིས་ཀྱང་ཞར་ལ་བརྟག་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྟོང་ངོ་། །རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་། །གཞན་གྱིས་དངོས་པོ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞིར་ཕྱེ་སྟེ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་ཕྱེ་སྟེ།བསྟན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་སྟོང་པར་བཤད་པ་ནི་རང་ལོག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་རང་བཞིན་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། རང་གི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱར་རུང་བ་མ་ཡིན་པས། ཤེས་པས་མ་བྱས་མཐོང་བས་མ་བྱས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ། །མཐོང་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་བྱུང་བ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ བྱ་སྟེ།ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་དེས་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་གནས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་འདི་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་ཡེ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་དངོས་ པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པ་ལས་མིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཏགས་ཏེ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་ གྲོལ་ཞིང་གོས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་མིང་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་བརྒྱད་པའོ།

复次，须菩提，所谓'事物为事物所空'等，是以另一种方式解说无事物自性空性。说到无事物，有事物也由对立而成立。说到有无二者，也须顺便观察自事物和他事物二者。因此，事物为事物所空，无事物为无事物所空，自性为自性所空，他事物为他事物所空，如是分为四种而宣说。
其中，若问何为事物事物等，是将事物和无事物等分为四种而说明是空性。说事物和无事物二者为空，仅是就其本身而言。
若问如何自性为自性所空等，是说明自事物空性，由于自事物也无自性故不可造作，所以说'智慧未造、见未造'。智慧是指无分别智。见是指无分别智后所生的清净世间智。由于也非彼智慧和见所造，故说为空。
其中，若问何为他事物空性等，是说明他事物空性。法住性和法性等，属于真如异名的这些，无论如来出世与否，诸法的法性本来如是安住，于彼等中无蕴等其他诸法的事物，即称为他事物空性。
复次，须菩提，菩萨摩诃萨的大乘即是：所谓勇进三昧等，是说明诸三昧是大乘。其中，诸三昧的总义是：诸佛菩萨的无分别智一心专注的体性等持中，由往昔行愿力，自然成就成熟有情、清净佛土等种种威力的差别，而安立种种名称而宣说。
其中，从'所谓勇进三昧'乃至'如虚空无著解脱无染三昧'，是说明诸三昧的名称。
《十万般若广释》第八品

། །།དེ་ལ་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་མིང་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བཤད་པ་སྟེ།དེ་ལ་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མི་དཔའ་བོ་དེ་བདག་གི་ཡུལ་ཡང་སྲུང་ནུས་ལ།གཞན་གྱི་ཡུལ་ཡང་སྲུང་ནུས་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ན། བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ པར་རྟོགས་པ་དང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་ནུས་པའི་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བས་དཔའ་བར་འགྲོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་སྐབས་འདིར་རྟོགས་པའམ་དཔྱོད་པ་ལ་བྱའོ། ། དེ་ལ་རིན་ཆེན་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་རྒྱས་བཏབ་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་སོ་སོའི་སྤྱོད་ཡུལ ལས་མི་འགྱུར་ཞིང་རྒྱས་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ལ་རིན་ཆེན་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རིན་ཆེ་བ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞིང་དཀོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སེང་གེ་རྣམ་པར་རྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་ འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སེང་གེ་གཅན་གཟན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་།གཅན་གཟན་དང་རི་དགས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་རྒྱུ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ལ་སེང་གེ་རྣམ་པར་རྩེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་སྤྱོད་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟླ་བ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་ གནས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཟླ་བའི་འོད་ཀྱིས་མུན་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་ཏེ།གསལ་ཞིང་བཟང་བར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་ཅིང་གསལ་བར་རྟོགས་ཏེ།ཟླ་བ་ལྟར་མཛེས་ཤིང་བཟང་བའི་ཕྱིར་ཟླ་བ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟླ་བའི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱལ་ མཚན་འཛིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་།བར་དུ་གཅོད་པ་བསལ་ཞིང་ཟླ་བ་ལྟར་འོད་གསལ་བ་ཉིད་རྟགས་སམ་མཚན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟླ་བའི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔལ་ནི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ ཏོག་ལ་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མངོན་པར་འཕགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུས་ འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'勇进三昧'是什么的解释等，是依据诸三昧的名义相应而解说的。其中，什么是'勇进三昧'？此三昧能行于一切三昧的境界。就像勇士既能守护自己的领地，也能守护他人的领地一样，如果安住于此三昧，就能通达胜义谛中一切法无生的自境界和一切其他三昧的境界，并且在世俗谛中能获得三昧果报，具有成办种种众生利益的力量，因此如同勇士般前进，故称为'勇进'。这里'进'字是指通达或观察。
什么是'宝印三昧'？此三昧能如同印封一切三昧。意即安住此三昧时，能使自他相续中的一切三昧都不离各自的境界，如同印封般安住，具有此等力量，故称为'宝印'。称为'宝'是因为如此三昧并非一切三昧的境界且稀有难得。
什么是'狮子游戏三昧'？安住此三昧能游戏于一切三昧。就像狮子不惧怕任何野兽，能降伏一切野兽和鹿类而行动一样，安住此三昧时能降伏一切声闻缘觉，具有普遍行持的力量，故称为'狮子游戏'。这里'游戏'是指行持。
什么是'妙月三昧'？安住此三昧能照明一切三昧。就像月光能驱除一切黑暗，明亮美好地显现一样，安住此三昧时能除去一切无明黑暗，对其他一切三昧所应作的事无碍明了通达，如月般美妙殊胜，故称为'妙月'。
什么是'月幢威德三昧'？此三昧能持一切三昧的胜幢。意即安住此三昧时能除遣一切三昧的障碍和违缘，如月般光明清净即是其标志或相，故称为'月幢威德'。'威德'是指幢顶。
什么是'超胜一切法三昧'？安住此三昧能超越一切三昧。意即安住此三昧时，以一切三昧的力量能超越轮回的一切法，故称为'超胜一切法'。

།དེ་ལ་སྤྱི་གཙུག་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་གཙུག་རྣམ་ པར་ལྟ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་མཐའ་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པ་ལ།སྤྱི་གཙུག་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྱི་གཙུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་མཐའ་འམ་རྩེ་མོ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ངེས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རྟོགས་པར་འགྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ངེས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟོགས་པར་འགྲོ་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་ལ་ངེས་པའི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ངེས་པར་འཛིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་མ་དང་།ངེས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ལ། ངེས་པའི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱལ་མཚན་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་འདིར་ནི་མཚན་མའམ་རྟགས་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཐམས་ཅད་སོ་སོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་ཤིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་ བས་རྡོ་རྗེ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཚད་མའི་རྟགས་སམ་མཚན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྒྱལ་པོ་ལྟར་རབ་ཏུ་གནས་པ ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱལ་པོ་ལྟར་རབ་ཏུ་གནས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཡུལ་ས་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད། ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་མ་ཞིག་མ་ཉམས་པར་སྲུང་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་ བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྒྱལ་པོ་ལྟར་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་འགྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་འགྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་དེའི་མཐུས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་འོད་ཟེར་བཀྱེ་བ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་ སོགས་པ་འབྱུང་བའི་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་འགྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是名为'观顶'的三摩地？安住于该三摩地，观见一切三摩地之顶，这是说当入定于该三摩地时，能特别通达一切三摩地的究竟义，故称为'观顶'。此处'顶'是指边际或顶端。
什么是名为'法界决定'的三摩地？安住于该三摩地，趣入通达法界，这是说当入定于该三摩地时，能决定通达法界，故称为'法界决定'。此处'趣入'是指通达领悟。
什么是名为'决定胜幢'的三摩地？安住于该三摩地，决定执持一切三摩地之胜幢，这是说当入定于该三摩地时，能具足一切其他三摩地功德之相及决定，故称为'决定胜幢'。此处'胜幢'是指相或标志。
什么是名为'金刚'的三摩地？安住于该三摩地，一切三摩地不被摧毁，这是说当入定于该三摩地时，一切其他三摩地不会被各自的违品所摧毁，因此如同金刚，故称为'金刚'。
什么是名为'入一切法印'的三摩地？安住于该三摩地，趣入一切法之印，这是说当入定于该三摩地时，能通达一切法无生无灭，故称为'入一切法印'。因为一切法无生无灭即是量之标志或相，故称为'印'。
什么是名为'如王安住三摩地'的三摩地？安住于该三摩地，如王安住一切三摩地，这是说譬如大王对于未得之地则使其获得，已得之地则守护不令损坏而加以摄持。同样，当入定于该三摩地时，能使未得的其他三摩地得以获得，已得的则使其不退失，故称为'如王安住三摩地'。
什么是名为'放光'的三摩地？安住于该三摩地，放射一切三摩地之光明，这是说当入定于该三摩地时，以其力量能从其他三摩地放射神通光明而利益众生等，具有此等力量，故称为'放光'。

།དེ་ལ་དཔུང་རྣམ་པར་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོབས་རྣམ་པར་དགོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ཞིང་སྟོན་པར་ནུས་ལ།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་དཔུང་རྣམ་པར་བཀོད་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཕགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ལ་ཡང་དག་པར་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པར་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ཡང་གསལ་བར་འགྱུར་བའམ། མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་ ཚིག་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་དང་དོན་རྗེས་སུ་མཐུན་ པར་འཆད་ཅིང་སྟོན་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཚིག་བླ་དགས་ལ་ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཚིག་བླ་དགས་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བླ་ཐབས་སུ་བཏགས་པ་འཆད་ཅིང་སྟོན་ནུས་པའི་མཐུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཚིག་བླ་དགས་ལ ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཕྱོགས་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་ལྟ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ་དང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་ཤིང་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཕྱོགས་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱོགས་རྣམ་པར་ ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྟོགས་ཤིང་དེའི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་དོན་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱས་བཏབ་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ ཞེས་བྱའོ།

什么是名为'布设军队'的三摩地？安住于该三摩地，能够布设一切三摩地力量，意思是说，当入定于该三摩地时，能够显现并运用其他一切三摩地的威力和神通，以利益众生等，而且其违品障碍无法损害，故称为'布设军队'。
什么是名为'正超胜'的三摩地？安住于该三摩地，一切三摩地都将正超胜，意思是说，当入定于该三摩地时，其他一切三摩地都能圆满成就并现前，故称为'正超胜'。此处'正超胜'是指显现或现前。
什么是名为'决定趣入词义'的三摩地？安住于该三摩地，趣入宣说一切三摩地的决定词义，意思是说，当入定于该三摩地时，能够具有解说并宣示一切三摩地的名称与意义相应的能力，故称为'决定趣入词义'。
什么是名为'正趣入假名'的三摩地？安住于该三摩地，趣入一切三摩地的假名，意思是说，当入定于该三摩地时，能够具有解说并宣示一切三摩地在世俗中仅作为符号和言说而假立的名称的能力，故称为'正趣入假名'。
什么是名为'观察方分'的三摩地？安住于该三摩地，观察一切三摩地的方分，意思是说，当入定于该三摩地时，胜义中能以专注一境心缘于真如这一三摩地的行境，世俗中则能以三摩地力自然成办了知并能作众生利益等事，故称为'观察方分'。此处'观察方分'是指了悟诸三摩地的行境并能作其事业。
什么是名为'执持印相'的三摩地？安住于该三摩地，执持一切三摩地的印相，意思是说，当入定于该三摩地时，能够通达一切三摩地的意义即'一切法本来无生'，所通达的意义不会改变，因为如同印封一般，故称为'执持印相'。

།དེ་ལ་ཉམས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ལས་དྲན་པ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་རྒྱ་མཚོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་འདུ ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་ཆུ་བྲན་ཐམས་ཅད་འདུ་ཞིང་ལན་ཚྭ་བྲོ་བའི་རོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ མེད་པར་རོ་གཅིག་ཏུ་རྒྱས་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་རྒྱ་མཚོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ནམ་མཁའ་རྒྱས་པར་འགེངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་ནམ་མཁའ་རྒྱས་པར་འགེངས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའམ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་མཐུས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ རྒྱས་ཤིང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་རྒྱས་པར་འགེངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བ་བདུད་ལ་སོགས་པ་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་སྟེ།དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་ཚོགས་སམ་མང་ པོ་འདུས་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་ལ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེ་མོའི་དཔུང་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཇི་ལྟར་རྒྱལ་མཚན་དམ་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལས་འཕགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན། རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེ་མོ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་དཔུང་རྒྱན་བཏགས་པའི་རུ་མཚོན་དམག་གི་དཔུང་གི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལས་འཕགས་ཏེ། གསལ་བར་སྣང་ཞིང་དགྲའི་དཔུང་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་འཕགས་པར་གསལ བར་སྣང་ཞིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་བ་ལ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྩེ་མོའི་དཔུང་རྒྱན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དབང་པོའི་དབལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ ལ་གནས་ཤིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དམ་པ་ཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་རྒྱལ་མཚན་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་དགྲ་ཐམས་ཅད་རིང་དུ་བྲོས་པས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལྷ་རྣམས་ལ་དབང་ བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རིང་དུ་སྤངས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་དབང་པོའི་དཔལ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་མཚན་ནམ་རུ་མཚོན་ལ་བྱའོ།

什么是名为'无衰减'的禅定？安住于此禅定时，一切禅定都不会衰减。这是指当入于此禅定时，一切禅定的力量都不会衰减，或者说对一切禅定的意义的领悟不会从记忆中衰失，这就称为'无衰减'。
什么是名为'一切法正集海印'的禅定？安住于此禅定时，能汇集并通达一切禅定。这是指如同大海能容纳一切水流，使其成为同一咸味一样，当入于此禅定时，一切禅定所证悟的对象——一切法无生，如同盖上印记般成为一味，因为不会变成其他样子，所以称为'一切法正集海印'。
什么是名为'遍满虚空'的禅定？安住于此禅定时，以一切禅定遍满虚空。这是指当入于此禅定时，以一切禅定的力量和各种神变遍满虚空，或者以此禅定的力量如同虚空般广大遍及一切禅定，因此称为'遍满虚空'。
什么是名为'金刚坛城'的禅定？安住于此禅定时，能完全掌握一切禅定的坛城。这是指当入于此禅定时，能获得如同金刚般的一切禅定集合，魔等障碍者无法损害，因此称为'金刚坛城'。这里'坛城'是指集合或众多聚集。
什么是名为'胜幢顶璎珞'的禅定？安住于此禅定时，如同最胜幢幡般超越一切禅定。这是指当入于此禅定时，如同系有宝璎珞的幢幡顶端超越一切军队，明显显现并降伏一切敌军一样，能超胜地明显显现一切禅定的意义，并降伏一切违逆禅定的对治，因此称为'胜幢顶璎珞禅定'。
什么是名为'帝释威光'的禅定？安住于此禅定时，获得一切禅定的最胜自在。这是指当入于此禅定时，如同天主帝释的胜幢仅仅被看见就使一切阿修罗敌人远远逃走，帝释因此能统领诸天一样，远离一切所知障和烦恼障后，能获得对一切禅定的自在，因此称为'帝释威光禅定'。这里'威光'是指胜幢或旗帜。

 །དེ་ལ་རྒྱུན་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་ བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། རྒྱུན་གྱི་རྗེས་སུ་མ་ལོག་པར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་རྒྱུན་ཆགས་པར་དྲན་ཞིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ ལས་མཐར་གྱིས་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་ལུགས་དང་མཐུན་པར་སྙོམས་པར་འཇུག་ནུས་པར་འགྱུར་བ་ལ་རྒྱུན་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་རྡུལ་དང་དྲི་མ་ ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་དབང་དུ་གྱུར་ཅིང་ཇི་ལྟར་སེང་གེའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་དབང་ཐོབ་པས་བསྒྱིངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་དང་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དབང་དུ་གྱུར་ཅིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ ཅད་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤོབས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སེང་གེའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་དུ་བག་ཚ་བ་མེད་པར་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་ལ་སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྣརེལ་ཞི་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ ཤིང་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུན་གཅོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པས་གོ་རིམས་མེད་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་ཅི་དགའ་མགུར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་བཅད་དེ།མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ལ་སྣརེལ་ཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྣརེལ་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་མེད་པར་ཐོད་རྒལ་དུ་འཇུག་པའམ། རྒྱུན་མི་མཐུན་པ་ཟློག་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་ འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲི་མ་རབ་ཏུ་སེལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲི་མ་སྤངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་ བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷམ་མེ་ལྷན་ནེ་ལྷང་ངེར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམས་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལྷམ་མེ་ལྷན་ནེ་ལྷང་ངེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་སྣང་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལ་ཚོལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་གང་ཡང་ཚོལ་བ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན།ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཚོལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་རྟོག་པའམ་དཔྱོད་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་གང་ཡང་གནས་ལ་བརྟེན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་གང་ཡང་གནས་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ལ་གནས་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是随流三昧？安住于此三昧，不退转而正确趣入，意思是说，当入定于此三昧时，能够相续忆念一切三昧的意义，并能从一切三昧中次第相续不断地顺序入定，这就称为随流三昧。
什么是狮子奋迅三昧？安住于此三昧，能够完全断除一切尘垢，如同狮子王般自在威严。意思是说，当入定于此三昧时，能够自在地断除一切烦恼尘垢，对一切三昧和一切法获得圆满的辩才，如同狮子王一般无所畏惧地发出狮子吼，这就称为狮子奋迅三昧。
什么是超越三昧？安住于此三昧，能够断除轮回诸法的相续。意思是说，当安住于此三昧时，由于能自在掌握一切三昧，可以无序地随意入住一切三昧，并且断除一切轮回诸法的相续，修习涅槃之道，这就称为超越三昧。'超越'是指无序跳跃进入，或者逆转不顺序的相续。
什么是断烦恼三昧？安住于此三昧，能够完全清除一切烦恼的垢染。意思是说，当入定于此三昧时，能够断除贪欲等一切烦恼的垢染，因此称为断烦恼三昧。
什么是光明三昧？安住于此三昧，能使一切三昧明亮闪耀光明。意思是说，当入定于此三昧时，能够明了通达一切三昧所应证悟的义理，这就称为光明三昧。'明亮闪耀光明'是'明显显现'的异名。
什么是无寻三昧？安住于此三昧，不寻求任何法。意思是说，当入定于此三昧时，对任何法都无有寻思和伺察，这就称为无寻三昧。此处'寻求'是指寻思或伺察。
什么是无所依三昧？安住于此三昧，不见任何法有所依止。意思是说，当入定于此三昧时，由于通达一切法无实体性，了知任何法都无所依止，这就称为无所依三昧。

 །དེ་ལ སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྒྱུ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གྲུབ་ཅིང་། སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུ་བར་མི་འགྱུར་བ་ལ་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དྲི་མ་མེད་པའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་དྲི་མ་མེད་པའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱའོ།།སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་འདིར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་སྒྲོན་མ་ལ་གསལ་བར་སྣང་བས་མུན་པ་བསལ་ཞིང་བལྟ་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གསལ་བར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་པ་དེས་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་བསལ་ཞིང་།ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡང་དག་པ་ཉིད་གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འོད་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་འོད་མཐའ་ ཡས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཐུས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པར་ཁྱབ་པའི་འོད་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བ་ལ་འོད་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འོད་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་པའི་མཐུས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་འོད་སྣང་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་ མ་ཐག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་པའི་མཐུས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཨ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེའི་འབྲུ་རེ་རེའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་དེ་ལྟ་བུ་ཤེས་པས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དག་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ་དག་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འོད་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དྲི་མ་སེལ་བ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྟོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་གསལ་བས་སེལ་བར་བྱེད་པ་ལ་འོད་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དགའ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་རྟོགས་པའི་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ ལ་དགའ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是名为'无心'的禅定？安住于该禅定时，心不生起，诸心所也不运行。这是说，当入于此禅定时，成就无分别，心与诸心所不再运行，故称为'无心'。
什么是名为'无垢灯'的禅定？安住于该禅定时，能使一切禅定之灯无垢。这是说，当入于此禅定时，能使一切禅定的智慧明显，故称为'无垢灯'。此处'灯'是指智慧。如同灯光能驱除黑暗并照见所见之物，同样，无垢智慧也能驱除无明之暗，并且清晰地见到真实义，因此称为'无垢灯'。
什么是名为'无量光'的禅定？安住于该禅定时，能生无量光。这是说，由于入于此禅定的力量，能发出遍及无量世界的无量光明，故称为'无量光'。
什么是名为'放光'的禅定？一获得此禅定，即能放射一切禅定之光。这是说，由于获得此禅定的力量，能使其他一切禅定的神变光明显现，故称为'放光'。
什么是名为'普照'的禅定？一获得此禅定，即能照见一切禅定之门。这是说，由于获得此禅定的力量，能通过'阿字是一切法之门'等每一个字母之门而入诸禅定，由于以此智慧照明如是入门，故称为'普照'。
什么是名为'最胜清净'的禅定？安住于该禅定时，获得一切禅定的平等清净。这是说，获得法界清净作为一切禅定平等境界，故称为'最胜清净'。
什么是名为'无垢光'的禅定？安住于该禅定时，能除一切禅定之垢。这是说，当入于此禅定时，以智慧光明能除遣一切禅定的违品分别和烦恼等障，故称为'无垢光'。
什么是名为'生喜'的禅定？安住于该禅定时，能体验一切禅定之喜。这是说，当入于此禅定时，能体验一切禅定所证悟胜义法的喜悦，故称为'生喜'。

།དེ་ལ་གློག་གི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཐུས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་འོད་ཟེར་གྱི་ སྒྲོན་མ་གློག་དང་འདྲ་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ལ་གློག་གི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཟད་ཤེས་པ་དང་། ཟད་མི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་ཉམས་ཤིང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།ཟད་པ་དང་མི་ཟད་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ལ་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟི་བརྗིད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ ཤིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་དཔལ་གྱིས་འབར་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་བདུད་ལ་སོགས་པ་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པའི་གཟི་བྱིན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔལ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ལ་གཟི་བརྗིད་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྗེས་སུ མཐོང་ནས།རྡུལ་ཙམ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཟད་ མི་ཤེས་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་།།དེ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཙམ་ཡང་། ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྗེས་སུ་ མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་མི་གཡོ་མི་འགུལ་རབ་ཏུ་མི་འབྱེད་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མི་གཡོ་མི་འགུལ་རབ་ཏུ་མི་འབྱེད་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལ་འཇིག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉི་ མའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་མཉན་པ་དང་བསམ་ པའི་ཤེས་རབ་ཉི་མ་དང་འདྲ་བའི་སྒྲོན་མ་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ཉི་མའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱའོ།

什么是称为闪电灯的三摩地？安住于该三摩地，成为一切三摩地之灯，意思是由于安住于该三摩地的力量，能生起如闪电般的一切三摩地神变光明之灯，故称为闪电灯。
什么是称为无尽的三摩地？安住于该三摩地，不见一切三摩地有尽无尽，意思是当安住于该三摩地时，一切三摩地的力量不会衰减耗尽，也不会生起尽与不尽的分别，故称为无尽。
什么是称为具威光的三摩地？安住于该三摩地，一切三摩地以威光庄严而燃烧，意思是当安住于该三摩地时，一切其他三摩地的力量不被魔等障碍所胜，具足出世间一切圆满的庄严，故称为具威光。
什么是称为离尽的三摩地？安住于该三摩地，见一切三摩地无尽，不见微尘许，如是见，意思是当安住于该三摩地时，通达一切三摩地胜义无实，因为无实则不可能有所谓的尽，故随见无尽。因此，为了明显显示通达无实义，所说'不见微尘许，如是见'，意思是通达毫无实体即是随见无尽。
什么是称为不动的三摩地？安住于该三摩地，一切三摩地不动不摇、不分别、不执著，意思是当安住于该三摩地时，于一切三摩地自然成就无分别，故称为不动。'不动不摇、不分别、不执著'是无分别的异名。
什么是称为无坏的三摩地？安住于该三摩地，不见一切三摩地有坏，意思是当安住于该三摩地时，不会从一切三摩地退失，故称为无坏。
什么是称为日灯的三摩地？安住于该三摩地，能开显一切三摩地之门，意思是当安住于该三摩地时，能如日灯般明显生起闻思慧门，通达一切三摩地的意义，故称为日灯。

།དེ་ལ་ཟླ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་མུན་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཟླ་བ་སྤྲིན་གྱིས་མ་བསྒྲིབས་པའི་འོད་ཀྱིས་མུན་ པ་བསལ་ཏེ་སྣང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བསལ་ཞིང་སོ་སོའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ཟླ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སྣང་བ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བས་ཆོས་དང་། དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་རྣམས་གསལ་བར་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སྣང་བ་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྣང་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ཆོས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་བ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དཔལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་ནུས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་ཞེས་བྱའོ།།དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་འདིར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཏོག་ལ་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཏོག་དང་འདྲ་བར་མཐོ་ཞིང་བཙན་པའམ། དོན་རྟོགས་པའི་མཚན་མ་འམ། རྟགས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཏོག་དང་འདྲ་བས་ དཔལ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཆོས་ཐམས་ ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་སྟེ།ཡེ་ཤེས་དེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཙམ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བར་ནུས་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།

什么是无垢月三摩地？所谓能除一切三摩地黑暗，就像月亮不被云遮蔽的光芒能驱散黑暗照亮世界一样，如果安住于这个三摩地中，能除去一切三摩地的遮蔽，并且能清晰显现各自所缘境，所以称为无垢月三摩地。
什么是明光三摩地？所谓安住于此三摩地能获得一切三摩地的四种无碍解，即安住于此三摩地时，能以智慧之光明显法、义、词、辩才四种无碍解，所以称为明光三摩地。
什么是能照三摩地？所谓安住于此三摩地能开启一切三摩地之门，即安住于此三摩地时，能明显通达一切三摩地之门的无我智慧，所以称为能照三摩地。
什么是作业三摩地？所谓安住于此三摩地能成办一切三摩地之事业，即安住于此三摩地时，能以一切三摩地之力成熟众生、解脱众生的种种方便，所以称为作业三摩地。
什么是智慧吉祥三摩地？所谓安住于此三摩地能如实见到一切三摩地的智慧吉祥，即安住于此三摩地时，能生起通达一切三摩地义理的智慧，所以称为智慧吉祥三摩地。此处'吉祥'指胜幢顶。因为此智慧如同胜幢顶般高贵坚固，或者说是通达义理的标志或征相，所以如同胜幢顶而称为吉祥。
什么是金刚喻三摩地？所谓安住于此三摩地能通达一切三摩地的三摩地性亦不可得，即安住于此三摩地时，能生起通达诸法空性的金刚喻智慧。以此智慧能了知一切三摩地的自性即一心专注的特征也只是自证而已，甚至这也不可得，所以称为金刚喻三摩地。

 །དེ་ལ་སེམས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ན་སེམས་མི་གཡོ་རྣམ་པར་མི་གཡོ། །རྣམ་པར་མི་ལྡོག་།ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པར་མི་འགྱུར། ཉམས་སུ་མི་བདེ་བ་མེད་ལ། དེ་ལ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་མི་འབྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་ བཞག་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་སེམས་མི་གཡོ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སེམས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སེམས་མི་གཡོ་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་གཡོ་བ་དང་། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་ལྡོག་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། ། རྣམ་པར་མི་ལྡོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཉམས་སུ་མི་བདེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྐྱོ་ཞིང་གཏོང་འདོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས ཤིང་།ཐམས་ཅད་དུ་ལྟ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་མཐུས་ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བ་གསལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་ཀུན་དུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ཅིང་གནས་པར་འགྱུར་བ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རིན་ཆེན་མཐའ ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་རིན་ཆེན་མཐའ་ལྟར་ཀུན་ནས་སྣང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཐུས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་འོད་ཟེར་རིན་པོ་ཆེའི་རྩེ་ མོ་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ལ་རིན་ཆེན་མཐའ་ཞེས་བྱའོ།།རིན་ཆེན་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་སྐབས་འདིར་རིན་པོ་ཆེའི་རྩེ་མོ་འབར་བ་ལ་བྱ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་འོད་ཟེར་འབར་བ་འབྱུང་བ་རིན་པོ་ཆེའི་རྩེ་མོ་འབར་བ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་དམ་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཕྱག་རྒྱ་མེད་པའི་མཐའ་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ་ཉེ་བར་བཟུང་བས་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ལས་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་ནུས་པ་སྟེ།ཆོས་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྱའོ། །ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མི་འགྱུར་ཞིང་མ་ཉམས་པ་ལ་བྱའོ། །ཕྱག་རྒྱ་མེད་པའི་མཐའ་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ་ཉེ་ བར་བཟུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཕྱག་རྒྱ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པའི་མཐས་གཏུགས་པའམ་ཕུལ་དུ་གྱུར་པ་ལ་བྱའོ། །ཉེ་བར་བཟུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་མེད་པའི་ མཐའ་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཆོས་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

什么是称为'心住'的三摩地？当住于该三摩地时，心不动摇，完全不动摇，不退转，不会完全厌倦，无有不适，且不会生起'这就是所谓的心'这样的念头。这意味着当等持于该三摩地时，自然成就无分别，心安住于不动摇状态，这称为'心住'。
'心不动摇'、'完全不动摇'以及'不会生起这就是所谓的心这样的念头'，这些是'不退转'的异名。'不退转'、'不会完全厌倦'和'无有不适'，这些是指由于该三摩地自然成就，不会生起厌倦和想要放弃的异名。
什么是称为'普观'的三摩地？住于该三摩地时，能如实随见一切处。这是指由于等持于该三摩地的力量，能见到十方一切处显现清明光芒，这称为'普观'。
什么是称为'善住'的三摩地？住于该三摩地时，能善住于一切三摩地。这是指当等持于该三摩地时，能平等安住于一切三摩地中，这称为'善住'。
什么是称为'宝顶'的三摩地？住于该三摩地时，一切三摩地如宝顶般普遍显现。这是指由于等持于该三摩地的力量，其他一切三摩地的神变光芒如同宝石顶端般显现，这称为'宝顶'。此处'宝顶'是指宝石放光的顶端，因为三摩地的神变光芒放射，如同宝石顶端放光相似，故称'宝顶'。
什么是称为'正法印'的三摩地？住于该三摩地时，一切三摩地以无印之极致印持而成为印持。这是指当等持于该三摩地时，能使一切三摩地不离法界清净的自性。'正法'是指法界。'印'是指不离法界且不退失。'以无印之极致印持而执持'是指法界之印在胜义中无有印相，故称为印持。'极致'是指达到无有的极限或最殊胜。'执持'的含义是因为以无印之极致而印持的意思。如是显示：通达无实性即是以正法法界之印所印持。

 །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་གང་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མ་ཆུད་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ མེད་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དགའ་བ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགའ་བ་སྤོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རོ་ལ་ཆགས་པའི་དགའ་བ་དང་།ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་ཤིང་དགའ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་དགའ་བ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མུན་པ་སེལ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་པར་འཕགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་རྣམས་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཆོས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་འཐོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཐོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་སྤོང་བར་བྱ་བ་རྣམས་གཏོར་བ་བཞིན་དུ་སྤང་བར་འགྱུར་བ་ལ་རྣམ་པར་འཐོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཐུས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བཤད་པའི་ཚིག་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བཤད་པའི་ཚིག་རྣམས་བྱེ བྲག་ཏུ་འབྱེད་ཅིང་འཆད་ནུས་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡི་གེ་མཉམ་པར་འགོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡི་གེ་མཉམ་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སོ་སོའི་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྤྱོད་ཅིང་སྟོན་ནུས་པ་ལ།ཡི་གེ་མཉམ་པར་འགོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡི་གེ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་དམིགས་པ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་། དངོས་པོར་མི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཡི་གེ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་དམིགས་པ་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོ་སོའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པའི་དམིགས་པ་མི་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是称为一切法平等性的三摩地？安住于该三摩地，如实观见无有任何法不通达平等性，这是说当安住于该三摩地时，了知世间和出世间一切法无不通达法界平等性，这称为一切法平等性三摩地。
什么是称为断除喜乐的三摩地？安住于该三摩地，断除一切三摩地和一切法的喜乐，这是说当安住于该三摩地时，无有对一切三摩地的味著之喜乐，以及对一切可贪著之法的贪著喜乐，这称为断除喜乐三摩地。
什么是称为法胜的三摩地？安住于该三摩地，遣除一切法的黑暗，超胜一切三摩地，这是说当安住于该三摩地时，对一切所知法无有障碍，并能明了通达一切三摩地所知境界，这称为法胜三摩地。
什么是称为遍散的三摩地？安住于该三摩地，遍散一切法，这是说当安住于该三摩地时，如同散布般断除属于烦恼分的诸法，这称为遍散三摩地。
什么是称为分别一切法句的三摩地？安住于该三摩地，分别一切三摩地和一切法的句，这是说由安住于该三摩地的力量，能够分别解说一切三摩地的句和一切法的句，这称为分别一切法句三摩地。
什么是称为等置文字的三摩地？安住于该三摩地，获得一切三摩地文字平等性，这是说当安住于该三摩地时，能随顺显示各别三摩地义理并宣说一切三摩地的文字，这称为等置文字三摩地。
什么是称为离文字的三摩地？安住于该三摩地，不缘取一切三摩地的任何文字，这是说当安住于该三摩地时，不执著一切显示三摩地的文字为相，获得不缘取事物的智慧，这称为离文字三摩地。
什么是称为断除所缘的三摩地？安住于该三摩地，断除一切三摩地的所缘，这是说当安住于该三摩地时，不执著一切三摩地各自所缘境为相，不生起所缘，这称为断除所缘三摩地。

།དེ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ འགྱུར་བ་མི་དམིགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཙམ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་པའི་མཚན་མར་དམིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མིང་ངེས་པར་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ངེས་པའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པར་དམིགས་སུ་མེད་ཅིང་ ཐ་སྙད་ལ་ལྟོས་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་རྟོགས་པར་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ངེས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ངེས་པའི་ཚིག་ རྣམ་པར་དབྱེ་བས་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་མིང་ངེས་པར་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གནས་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་དམིགས་པ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ།གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལམ་རྟེན་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་རབ་རིབ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ དེ་ལ་གནས་ཤིང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རབ་རིབ་རྣམ་པར་སེལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྒྲིབ་པ་འམ། ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ལ་རབ་རིབ་མེད་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཆོ་འཕྲུལ་ སྣ་ཚོགས་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ ལ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་གཡོ་བ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སོ་སོའི་དམིགས་ པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཞག་པ་ལས་མི་འགྱུར་ཞིང་མི་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་ལ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

那么，什么是名为'无变'的禅定？安住于此禅定，不见一切法有变化，这是说当安住于此禅定时，了知一切法皆为真如自性，通达无有生灭等变化，故名'无变'。
那么，什么是名为'无相'的禅定？安住于此禅定，不见一切法之相貌，这是说当安住于此禅定时，对蕴界处等诸法的种种差别相无所缘取，故名'无相'。
那么，什么是名为'名字决定趣入'的禅定？安住于此禅定，了知一切决定语言皆不可得，仅是世俗言说，这是说当安住于此禅定时，了知一切禅定和一切法的确定名字在胜义中无实，在世俗中仅是世间言说，以名言分别而决定了知，故名'名字决定趣入'禅定。
那么，什么是名为'无所住行'的禅定？安住于此禅定，不见一切禅定之所住，这是说当安住于此禅定时，了知一切禅定的所缘境皆不存在。此处'住'是指禅定的所缘境或依处。
那么，什么是名为'无翳'的禅定？安住于此禅定，能遣除一切法之翳障，这是说当安住于此禅定时，能无碍了知世间和出世间诸法，不被遮蔽或障碍，故名'无翳'。
那么，什么是名为'具行'的禅定？安住于此禅定，不见一切禅定之行相，这是说当安住于此禅定时，了知一切禅定的种种神变示现、成熟众生、解脱等行相在胜义中无实。如是了知行相无实即是胜义之行，故名'具行'。
那么，什么是名为'无动'的禅定？安住于此禅定，见一切禅定皆无动摇，这是说当安住于此禅定时，其他一切禅定也都能于各自所缘专一安住而不动摇，故名'无动'。

།དེ་ལ་ཡུལ་ལས་བརྒལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་ པར་འདའ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་དང་།སྒྲུབ་པའི་དོན་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལས་འདས་པ་ལ་ཡུལ་ལས་བརྒལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་རྗེས་སུ་འཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་བྱང ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆོས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ནུས་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ བ་ལ།ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་མེད་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མི་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་ པར་བཞག་ན་དམིགས་པ་གང་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཞག་པ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་གཞན་ལ་སེམས་མི་གཡེང་ཞིང་རྟོག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་སེམས་མེད་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དགེ་བའི་མེ་ཏོག་ རྒྱས་ཤིང་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་མེ་ཏོག་རྒྱས་ཤིང་གསལ་བ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་ བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མེ་ཏོག་ཁ་བྱེ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་ཤིང་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་དགེ་བའི་མེ་ཏོག་རྒྱས་ཤིང་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་གང་ལ་མཉམ་པར་གཞག་ཀྱང་རུང་སྟེ་མཉམ་པར་བཞག་མ་ཐག་ཏུ་དྲན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས་པ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་ པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་རྣམས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་གཞན་ལ་བསྟན་པ་ལ་སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ དེ་ལ་གནས་ཤིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་ འགྱུར་བ་ཐོབ་པ་ལ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱའོ། །དེ་དང་མཉམ་པར་གྱུར་པ་ལ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是名为'超越境界'的三摩地？安住于该三摩地，超越一切三摩地的境界，意思是说，当入定于该三摩地时，能了知一切三摩地的所缘境界和所成就的义利皆无实体，超越对它们的执著相，这就称为'超越境界'。
什么是名为'一切功德之聚'的三摩地？安住于该三摩地，获得一切法和一切三摩地的功德之聚，意思是说，当入定于该三摩地时，能获得菩提分、波罗蜜多等出世间法的诸多功德，以及了知一切三摩地功德法无我，能成办种种利益众生事业，这就称为'一切功德之聚'。
什么是名为'无心而住'的三摩地？安住于该三摩地，心不趣入一切三摩地，意思是说，当入定于该三摩地时，心专注于某一所缘而不散乱于其他三摩地等所缘，无有分别，这就称为'无心而住'。
什么是名为'善花开敷光明'的三摩地？安住于该三摩地，获得一切三摩地善花开敷光明，意思是说，当入定于该三摩地时，一切三摩地的福德智慧二资粮之力如花朵绽放般开敷明显，这就称为'善花开敷光明'。
什么是名为'具菩提分'的三摩地？安住于该三摩地，获得一切三摩地的七菩提分，意思是说，当入定于该三摩地时，无论入定于何种三摩地，一入定即获得念菩提分等七菩提分，这就称为'具菩提分'。
什么是名为'无边辩才'的三摩地？安住于该三摩地，获得一切三摩地无边辩才，意思是说，当入定于该三摩地时，能获得分别一切三摩地的文句义理并为他人宣说的无边辩才，这就称为'无边辩才'。
什么是名为'等于无等'的三摩地？安住于该三摩地，获得一切三摩地等于无等，意思是说，当入定于该三摩地时，如同佛世尊于一切三摩地得自在一般，于一切三摩地获得自在，这就称为'等于无等'。'无等'是指佛世尊，与其平等即称为获得'等于无等'。

 །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འདུས་མ་བྱས་པའི་དབྱིངས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་འཇིག་ རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོ་སོའི་རང་བཞིན་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གཅོད་ནུས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ནེམ་ནུར་རྣམ་པར་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ནེམ་ནུར་རྣམ་པར་སེལ་བ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ནེམ་ནུར་རྣམ་པར་སེལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གནས་སུ་བྱ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་གནས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་དེ་དག་གི་གནས་ཀྱང་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་གནས་སུ་བྱ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་གང་ཡང་གཉིས་སུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པར་རྟོགས་ཤིང་རྟག་ པ་དང་ཆད་པ་དང་།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་བ་ལ། གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་བཀོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ།དེ་ལྟར་མི་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་སོའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་པུར་གྱུར་པར་རྟོགས་པ་ལ།རྣམ་པ་གཅིག་ ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是称为'超越一切法'的禅定？安住于该禅定中，完全超越三界，这意味着当入于此禅定时，不会再生于三界轮回中，而是安住于无为法界中，这称为'超越一切法'。
什么是称为'遍决断'的禅定？安住于该禅定时，见到一切法和一切禅定的因，这意味着当入于此禅定时，能以智慧了知并决断世间和出世间一切法以及一切禅定的各自自性和共同特征，这称为'遍决断'。
什么是称为'断除疑惑'的禅定？安住于该禅定中，获得断除一切禅定和一切法的疑惑，这意味着当入于此禅定时，对一切禅定的义理和文字无有疑惑，对世间和出世间一切法的胜义和世俗特征无有疑惑，这称为'断除疑惑'。
什么是称为'无所住'的禅定？安住于该禅定中，不见一切法之所住，这意味着当入于此禅定时，通达一切法无实有，因此也通达它们无所住，这称为'无所住'。
什么是称为'一相安立'的禅定？安住于该禅定中，不见任何法为二，这意味着当入于此禅定时，通达一切法皆为真如自性而为一，不落入常断、有无等二边见，这称为'一相安立'。
什么是称为'现前成就相'的禅定？安住于该禅定中，不见一切法和一切禅定的相的现前成就，这意味着当入于此禅定时，不分别一切法的色相形状等相和一切禅定的自性一心专注之相，如是不分别的状态即称为'现前成就相'。
什么是称为'一相'的禅定？安住于该禅定中，不见一切禅定之相，这意味着当入于此禅定时，通达一切禅定各自所缘专注之相在胜义中皆为空性一相，这称为'一相'。

།དེ་ལ་རྣམ་པ་འདོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན། ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་འདོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་དེ་མི་འདོར་ཞིང་དེ་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་རྣམ་པར་འདོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པས་སྲིད་པའི་ གཞི་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཞུགས་ནས་དེ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་གང་ཡང་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་ བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁམས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་རྟོགས་པས་སྲིད་པའི་གཞི་ཐམས་ ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྲིད་པའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་བརྡ་དང་སྒྲ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྡ་དང་སྒྲ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་དང་བརྡ་དང་སྒྲར་བཏགས་པ་རྣམས་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ལ་བརྡ་དང་སྒྲ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སྒྲ་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་ འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཡི་གེ་དང་བྲལ་བ་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ཡི་གེ་དང་སྒྲས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སྒྲ་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ སྒྲོན་མ་འབར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་གཟི་བརྗིད་ཀྱིས་ལྷམ་མེ་ལྷན་ནེ་ལྷང་ངེར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་སྣང་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་ པར་བྱ་བའི་དོན་གསལ་བར་ཤེས་ཤིང་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ལ།སྒྲོན་མ་འབར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷམ་མེ་ལྷན་ནེ་ལྷང་ངེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བར་སྣང་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི མཚན་ཉིད་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ།།སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་བྱེད་པའོ།

什么是名为'不舍诸相'的三摩地？安住于该三摩地时，如实通达一切三摩地无二，也就是说，当入定于该三摩地时，了知一切三摩地都是无分别的自性，是一体无二的。'不舍诸相'的意思是不舍离无分别的这种相，不离开这种相，所以称为'不舍诸相'。
什么是名为'以证悟通达一切有为基础'的三摩地？安住于该三摩地时，进入能证悟一切三摩地的智慧，因为进入其中而无有任何不能通达的，也就是说，当入定于该三摩地时，能获得通达一切三摩地所缘境界的智慧，即胜义谛中了知一切法空性，世俗谛中了知三界一切事物的特征，所以称为'以证悟通达一切有为基础'。'有为基础'指的是三界的诸法。
什么是名为'趣入名言音声'的三摩地？安住于该三摩地时，趣入一切三摩地的名言音声，也就是说，当入定于该三摩地时，能如实了知一切三摩地的名称、名言和音声的安立，所以称为'趣入名言音声'。
什么是名为'离音声文字'的三摩地？安住于该三摩地时，如实见到一切三摩地离文字，也就是说，当入定于该三摩地时，能了知一切三摩地在胜义谛中不可用文字音声表述，所以称为'离音声文字'。
什么是名为'明灯炽然'的三摩地？安住于该三摩地时，一切三摩地以威光照耀光明，也就是说，当入定于该三摩地时，以智慧明灯之光明能清晰了知并照见一切三摩地所应知的义理，所以称为'明灯炽然'。'照耀光明'是'明显显现'的异名。
什么是名为'净治诸相'的三摩地？安住于该三摩地时，能清净一切三摩地的诸相，也就是说，当入定于该三摩地时，能清净一切三摩地的共相和别相。一切三摩地的共相是心专注一境，别相是为利益众生而显现种种神变等，清净这些相就是断除它们的违品障碍。

 །དེ་ལ་མངོན་པར་དམིགས་པ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་དམིགས་པ་མེད་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་དོན་དམ་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་མཚན་མར་བཟུང་ཞིང་། དམིགས་པ་མེད་པར་ རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མངོན་པར་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ལ་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དུ་མི་རྟོག་ ཅིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ལ།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཟ་མ་ཏོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་རུང་བར་ཡང་ དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཟད་མི་ཤེས་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ལ།ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཟ་མ་ཏོག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུངས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ དེ་ལ་གནས་ཤིང་།གཟུངས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་དོན་དང་ཚིག་འཛིན་ནུས་པའི་གཟུངས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ལ་གཟུངས་ཀྱི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པ་ ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་དང་། ལོག་པ་དང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པ་དང་།ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་དག་པ་དང་། ལོག་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འགལ་བ་དང་འགོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ དེ་ལ་གནས་ཤིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་འགལ་བ་དང་། འགོག་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་བགེགས་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལ། འགལ་བ་དང་འགོག་པ་ ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འགལ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྒྲིབ་པ་ལ་བྱའོ། །འགོག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་བགེགས་ལ་བྱའོ།

什么是称为'无所缘'的禅定？安住于彼禅定中，随见一切禅定无所缘，即是说，当等持于彼禅定时，能了知胜义中一切禅定无相可执、无所缘，此即称为'无所缘'。
什么是称为'具足一切最胜相'的禅定？安住于彼禅定中，一切禅定成就具足一切最胜相，即是说，当等持于彼禅定时，能具足一切禅定的威力与功德最胜相，此即称为'具足一切最胜相'。
什么是称为'于一切苦乐无欢喜'的禅定？安住于彼禅定中，不真实随见一切禅定的苦乐，即是说，当等持于彼禅定时，于一切禅定不分别苦乐、不执为相，此即称为'于一切苦乐无欢喜'。
什么是称为'无尽藏'的禅定？安住于彼禅定中，不真实随见一切禅定可穷尽，即是说，当等持于彼禅定时，成为一切禅定功德无尽之器，此即称为'无尽藏'。
什么是称为'总持慧'的禅定？安住于彼禅定中，能总持一切，即是说，当等持于彼禅定时，能具足持受义理和文句的一切总持智慧，此即称为'总持慧'。
什么是称为'真实遣除一切正邪'的禅定？安住于彼禅定中，不真实随见一切禅定为正或邪，即是说，当等持于彼禅定时，于一切禅定不生起正邪分别，此即称为'遣除一切正邪'。
什么是称为'真实息灭一切违逆与障碍'的禅定？安住于彼禅定中，不真实随见一切禅定有违逆与障碍，即是说，当等持于彼禅定时，能令一切禅定的遮蔽与障碍消失，此即称为'真实息灭违逆与障碍'。违逆是指禅定的违品遮蔽，障碍是指间断禅定的障碍。

 །དེ་ལ་མཐུན་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ དེ་ལ་གནས་ཤིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་མཐུན་པ་དང་འགལ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་མི་དམིགས་ཤིང་མཚན་མར་མི་ འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ལ་མཐུན་པ་དང་འགལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འོད་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མི་དམིགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣང་བ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་ལུས་ལས་འོད་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱུང་བ་ཡང་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པ་ཉིད། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འོད་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡང་དག པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པར་སྙིང་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྙིང་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་མཆོག་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟླ་བ་དྲི་མ་མེད་པར་ རྒྱས་པའི་འོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཟླ་བ་ཉ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ ཏན་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལ། ཟླ་བ་དྲི་མ་མེད་པར་རྒྱས་པའི་འོད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཟླ་བ་ཉ་བ་འདྲ་བའི་དཔེ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དཔེའོ། །དེ་ལ་གློག་གི་འོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ ཤིང་།དག་ཅིང་བསིལ་བའི་འོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་སྣང་བར་བྱས་ཤིང་མུན་པ་མུན་ནག་གི་ཚ་བས་གདུང་བ་སེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་འོད་གློག་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་དག་ཅིང་བསིལ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ཚིམ་ཞིང་སྣང་བར་ བྱ་སྟེ།མུན་པ་མུན་ནག་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་བསལ་ནས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ལ་གློག་གི་འོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་རྒྱན་ཆེན་པོ་དང་ ལྡན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ལ་རྒྱན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་དང་མཐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གཞན་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པར་སྟོན་པ་ཉིད་རྒྱན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།

什么是所谓的无相违三昧？安住于此三昧时，不见一切三昧有相顺或相违。这是说，当入此三昧时，于一切三昧的对治和违品二者都不执取相，不作意缘取，此即名为无相违三昧。
什么是所谓的无垢光三昧？安住于此三昧时，不缘取一切三昧的光明轮。这是说，当入此三昧时，因为成就无分别的任运，故不缘取一切三昧智慧光明轮的显现，以及由三昧力所生身体光明轮。如是不缘取即是无分别智慧光明无瑕，故名无垢光三昧。
什么是所谓的具心要三昧？安住于此三昧时，不见一切三昧的心要。这是说，当入此三昧时，见一切三昧胜义中无有心要，如是通达无心要即是最胜上，故名具心要三昧。
什么是所谓的无垢满月光三昧？安住于此三昧时，一切三昧犹如满月轮般圆满。这是说，当入此三昧时，一切三昧功德和智慧光明圆满具足，故名无垢满月光三昧。满月的譬喻是表示圆满。
什么是所谓的电光三昧？安住于此三昧时，以清净清凉光明照耀众生界，消除黑暗炽热的逼恼。这是说，当入此三昧时，如电光般生起清净清凉光明，令众生界满足光明，驱除黑暗和烦恼的逼恼而得明了，故名电光三昧。
什么是所谓的大庄严三昧？安住于此三昧时，一切三昧具足大庄严。这是说，当入此三昧时，具足一切三昧种种功德，故名大庄严三昧。为了成熟解脱众生，示现他人不能胜伏的种种神通威力，即是大庄严。

།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཡུལ་གསལ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་ འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ་འཁྲུག་པ་ཡང་མི་དམིགས། རྩེ་གཅིག་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སེམས་གཡེང་བ་དང་།དེའི་གཉེན་པོ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་གཉི་ག་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་གཡེང་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་གཉི་གར་མི་དམིགས་ཤིང་སོ་སོའི་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྡུལ་མེད་པའི་ རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྡུལ་ཅན་དང་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་ལྟ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཏེ། སྐྱོན་དང་སྐྱོན་མེད་པ་གཉི་ག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ལ། རྡུལ་མེད་ཅིང་རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེམས་གཡེང་ ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེམས་གཡེང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་ པར་བཞག་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བར་ནུས་པ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་ བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་ཉེ་བར་མི་དམིགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཡེ་ ཤེས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཡང་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ལ།གནས་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是称为'普遍放光'的三摩地？安住于该三摩地，能照见一切三摩地，这是说当入定于该三摩地时，能清晰了知其他一切三摩地的所缘境，故称为'普遍放光'。
什么是称为'三摩地平等性'的三摩地？安住于该三摩地，于一切三摩地既不见散乱也不见专注，这是说当入定于该三摩地时，由于了知一切法平等性的缘故，一切三摩地的违品——心散乱，以及其对治——心专注，二者都了知为平等性，因此不见散乱与专注二者，不执著各自的相，故称为'三摩地平等性'。
什么是称为'无尘离尘之理相应'的三摩地？安住于该三摩地，了知三摩地与一切法的有尘无尘平等性，这是说当入定于该三摩地时，由于了知一切法空性，既不执著三摩地为实有，也不执著一切法的相，将过失与无过失二者视为平等性，故称为'无尘离尘之理相应'。
什么是称为'无烦恼趣入'的三摩地？安住于该三摩地，一切三摩地成为无烦恼，这是说当入定于该三摩地时，一切三摩地的违品——心散乱与一切分别都消除，故称为'无烦恼趣入'。此处所说的烦恼是指三摩地的违品——心散乱与分别。
什么是称为'一切有烦恼无烦恼趣入'的三摩地？安住于该三摩地，能获得一切有烦恼成为无烦恼的趣入，这是说当入定于该三摩地时，能使一切有烦恼法完全清净而成为无烦恼，故称为'一切有烦恼无烦恼趣入'。
什么是称为'精进无所依'的三摩地？安住于该三摩地，不见一切三摩地的所依，这是说当入定于该三摩地时，一切三摩地的基础——阿赖耶识转依的智慧，已断除能取所取而清净，于此也不执著，故称为'精进无所依'。

 །དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དུ་སེམས་རྩེ གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལ།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡང་དག་པར་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་མི་ དམིགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཐུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ལུས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་ཡང་དག་པར་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་ལུས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་པ་ལ།མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་དངོས་པོར་རྟོག་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ངག་གི་སྐྱོན་རྣམས་འཇིག་པས་ནམ་མཁའ་ལྟར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ངག་གི་ལས་མི་དམིགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཐུས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྒྲ་སྐད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་།དངོས་པོར་མི་རྟོག་པ་ལ་ངག་གི་སྐྱོན་རྣམ་པར་འཇིག་པས་ནམ་མཁའ་ ལྟར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་གོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་གོས་པ་མེད་པ་འཐོབ་པ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་ཏེ།དེ་ལ་མ་ཆགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་ཞིང་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཅིས་ཀྱང་གོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལ། ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་ གྲོལ་ཞིང་གོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། གོང་དུ་སྨོས་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རྣམས་ལ་མཉམ་པར་བཞག་ན།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པའི་ལམ་མམ། རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ དགུ་པའོ།། །།དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་དྲན་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ བར་གཞག་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་ཞིང་། རྣམ་པར་སྤྱོད་ཀྱང་ལུས་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནང་གི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ལུས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱའོ།

什么是安住真如无心三摩地？即安住于此三摩地，不退转于一切三摩地的真如，意思是当入此三摩地时，于一切三摩地的义理法界清净真如自性中，成为无分别自性一心专注而不退失，这就称为安住真如无心。
什么是完全清除身过患三摩地？即安住于此三摩地，不缘取一切三摩地的身，意思是由于入此三摩地的力量，对为众生利益而变现各种身相时不执著相，无分别，这就称为完全清除身过患。此处所说的身过患是指对变现各种身相执著为相并分别为实有。
什么是语过患灭尽如虚空三摩地？即安住于此三摩地，不缘取一切三摩地的语业，意思是由于入此三摩地的力量，对为众生利益而以各种音声说法时不执著相，不分别为实有，这就称为语过患灭尽如虚空。
什么是如虚空无著解脱无染三摩地？即安住于此三摩地，证得一切法如虚空无著解脱无染，意思是当入此三摩地时，了知一切法如幻，于其无著故从烦恼障和所知障解脱，如虚空般不为任何所染，这就称为如虚空无著解脱无染。
'须菩提，这就是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多的大乘'，这是总结宣说三摩地大乘，即当入前述诸三摩地时，能成为获得无上正等正觉大菩提的道或因，故称这些三摩地为大乘。
《十万般若波罗蜜多广释》第九品。
如是宣说三摩地大乘后，为显示四念住也是大乘，故说'须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘即是四念住'等。从'什么是身念住'到'远离世间贪心和忧恼，虽然行持却不分别与身相应的分别'，是宣说身念住。此处所说内身是指自身与心及心所相应。

 །ཕྱིའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཚེ་འཕོས་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་མི་ ལྡན་པ་ལ་བྱའོ།།ཕྱི་ནང་གི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ལུས་ལ་བྱ་སྟེ། བདག་གི་ལུས་ལ་མ་གཏོགས་པས་ཕྱིའི་ལུས་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་ལུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གཉི་ག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་ནང་ གི་ལུས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་དང་ཕྱི་ནང་གི་ལུས་གསུམ་ཆར་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་དངོས་པོར་མི་ལྟ་བ་ལ་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས། བདག་ དང་བདག་གི་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལ་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ལ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། ནན་ཏན་ཆེར་བྱ་སྟེ་བརྩོན་པ་ལ་བྱའོ། །ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དང་བག་ བྱེད་པ་དང་ལྡན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་དྲན་པ་མི་རྨོངས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པར་སྲུང་བར་དྲན་པ་དང་མི་ཡེངས་པར་བྱེད་པའི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་། ཡིད་མི་ བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་།ཤེས་བཞིན་དང་དྲན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་སྤངས་པ་ལ་ཆགས་སེམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་བསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྙེད་པ་དང་གྲགས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། བསྟོད་པ་རྣམས་ལ་མི་ཆགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །མ་རྙེད་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྨད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་འབྱུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་སྤངས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམས་པར་བསལ་ཞེས བྱའོ།།ལུས་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཡང་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་དོན་ནི་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ནང་གི་ཚོར་བ་ལ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚོར་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནང་གི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ལུས་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་བཏང་སྙོམས་པའོ། །ཕྱིའི་ཚོར་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།།ཕྱི་ནང་གི་ཚོར་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ལུས་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ནང་གི་སེམས་ལ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སེམས་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཕྱི་དང་ནང་དང་། ཕྱི་ནང་གི་ཚོར་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།

所谓外身，是指死后的身体等没有心和心所的身体。所谓内外身，是指其他有情的身体，因为不属于自己的身体所以称为外身，因为具有心和心所故称为内身，如是具有内外二者，故称为内外身。
所谓以无所缘的方式，是指内、外、内外三种身体在胜义谛中都不成立为实有，故不视之为实有。所谓随观身，是指依世俗谛所显现的身体，了悟无我和无我所。
所谓精进，是指如是在胜义谛中无所缘，在世俗谛中随观身，要恒常不断地、勤勉地精进。所谓具正知，是指具有智慧和谨慎地作意。
所谓具念，是指对无所缘境不迷惑的正念，以及防护不被违品所胜的正念，以及不散乱的正念。所谓断除世间贪心和忧恼，是说明具足精进、正知、正念的功德，即断除世间八法中的贪心和忧恼。
对于得、名声、安乐、称赞不生贪著。对于不得、无名、痛苦、诽谤不生忧恼。断除这些世间法，故说断除世间贪心和忧恼。
所谓不分别有关身体的诸分别，是指虽然在世俗谛中如是随观身，但在胜义谛中无所缘的意思。随观、精进、具正知、断除世间贪心和忧恼等所说的意义，在下文中都应当如是运用。
从'于内受以无所缘的方式'乃至'不分别有关受的诸分别'，是说明受念住。其中内受是指缘自身所生的乐受、苦受和舍受。外受是指缘外在无心心所的事物所生的三种感受。内外受是指缘其他有情身体所生的三种感受。
从'于内心以无所缘的方式随观心'乃至'不分别有关心的诸分别'，是说明心念住，如同在外、内、内外受的章节中所说。

 །སེམས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་།འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བའོ། །ནང་གི་ཆོས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཆོས་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་དང་ཕྱི་ནང་དང་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ དང་།སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་ པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རབ་འབྱོར་ འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འགྲོ་ན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ནང་གི་ལུས་ལ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་།བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་བསལ་ཞིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྤྱོད་ལམ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་ལ་ ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།སྤྱོད་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཕྲ་མོའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་ཆེན་པོ་ནི་ལམ་རིང་པོར་འགྲོ་བ་ན། འགྲོ་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བའི་ཚེ་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་གང་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ལམ་ཡེངས་པར་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རབ་ འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འགྲོ་ན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་ཞིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནང་གི་ལུས་ལ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་དེ།འགྲོའམ་འོང་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ལ་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྤྱོད་ ལམ་ཕྲ་མོ་བསྟན་པ་སྟེ།གྲོང་ནས་གྲོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གནས་གཅིག་ན་འདུག་པའི་ཚེ་ཉེ་འཁོར་དུ་འགྲོ་ཞིང་འདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་བག་ཡོད་ཅིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ལ་སྤྱོད་ལམ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འགྲོའམ་འོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་གོང་མ་ནི་གྲོང་ནས་ གྲོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་བྱའོ།།འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འོག་མ་ནི་ཉེ་འཁོར་ན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་བྱའོ། །ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་དབེན་པ་ན་གནས་པ་ ལ་བྱའོ།

所谓'心'，是指对带有贪欲的心和无贪欲的心，带有嗔恨的心和无嗔恨的心，带有愚痴的心和无愚痴的心等进行观察。从'以不缘内法的方式随观诸法'乃至'于诸法相应的分别中不作分别'这一段是在阐述法念住，关于内、外、内外的解释如前所述。
'法'是指蕴、界、处等世间法和菩提分等出世间法。如是以菩萨乘的方式宣说四念住后，为了宣说声闻乘所说的身念住，因此说'须菩提，云何菩萨摩诃萨于内身随观身而行'等。
从'须菩提，于此菩萨摩诃萨行时了知为行'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，以不缘的方式于内身随观身，具精进、正知、正念，除世间贪忧而行'这一段是通过四种威仪门来阐述身念住。
其中威仪有两种：大威仪和细威仪。大威仪是指在长途行走时，对于行走、站立、坐卧时身体所作的威仪保持不散乱的正念，这是从'须菩提，于此菩萨摩诃萨行时了知为行'乃至'除世间贪忧而行'所说明的。
'须菩提，复次菩萨摩诃萨以不缘的方式于内身随观身而行，往来时正知而行'乃至'于内等持时亦正知而行'这一段是在阐述细威仪，即从一村至另一村行走时，或在一处安住时于近处行走安坐等威仪保持正念，称为细威仪。
前面所说的'往来'是指从一村至另一村的往来，后面所说的'往来'是指在近处活动时的往来。'内等持'是指止观双运的禅定，安住于寂静处。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། དྲན་ཞིང་དབུགས་ནང་དུ་རྒྱུ་ན་ཡང་དྲན་ཞིང་དབུགས་ནང་དུ་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ནང་གི་ལུས་ལ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་། བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ། དྲན་པ་དང་ལྡན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་ དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་ཞིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་ཚེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་པ་སེམས་མི་ཡེངས་ཤིང་བསམ་གཏན་ལ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རིང་ ཐུང་དུ་རྒྱུ་བའི་ཚེ།དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་དྲན་ཞིང་ཚོར་བར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་སེམས་མ་ཡེངས་ཤིང་མི་རྟོག་པར་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་བརྟག་ཅིང་སེམས་སྦྱངས་ནས། དེ་ལྟར་སྦྱངས་ཏེ་སེམས་ལས་སུ་རུང་ན་ལུས་ ཀྱང་ལས་སུ་རུང་སྟེ།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཡང་ཇེ་བདེ་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཕྲར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་དབུགས་ཇེ་བདེ་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཕྲར་གྱུར་ན་སེམས་ཀྱི་གཡེང་བ་དང་། རྟོག་པ་ཡང་ཇེ་བདེ་ཇེ་ཉུང་ཇེ་ཕྲར་འགྱུར་ཏེ། གང་ལ་དམིགས་པ་དེ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འདུ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའམ། འཁོར་བའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་མཆན་བུ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫ་མཁན་རྫ་བྱེད་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ན། རྫ་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་ལས འཁོར་ལོ་ཡུན་རིང་ཐུང་དུ་བསྐོར་བའི་ཉམས་དྲོད་རྫ་མཁན་ལ་ཡོད་པའི་དཔེས་བསམ་གཏན་པ་སེམས་སྦྱོང་བའི་ཚེ།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཡུན་རིང་ཐུང་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱུ་བའི་ཉམས་དྲོད་ཡོད་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །རྫ་མཁན་གྱི་མཁན་པོ་དང་། མཆན་བུའི་དཔེས་སྨོས་པ་ནི་ བསམ་གཏན་པའི་མཁན་པོ་དང་།སློབ་མ་བསམ་གཏན་གོམས་པ་དང་མ་གོམས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ལུས་འདི་ལ་སའི་ཁམས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འགྲེང་ངམ་འདུག་སྟེ། དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ། དྲན་པ་དང་ལྡན་པས་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་བསལ་ཞིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་བཞི་ལ་བརྟག་པའི་སྒོ་ནས་ནང་གི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ལུས་འདི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ ཡིན་ལ།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡང་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་ན་དེ་ལ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྟག་པ་བསྟན་ཏོ། །བ་ལང་གི་ཤན་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ནི་ཤན་པས་ཕྱུགས་བཤས་པའི་ ཤ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཞིང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་པས་ཀྱང་བདག་གི་ལུས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།

复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，念入息时即知念入息，乃至须菩提，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于内身以无所得方式随观于身，精进具正知，具正念，除世间贪忧而行。此段是说明内身入出息时的念住，为了令禅修者心不散乱，调伏心于禅定中，于出入息长短运行时，以正念正知二者而念知觉察。不令心散乱于色等内外诸法上，无分别地观察出入息的运行，如是调伏心已，心调柔时身亦调柔，出入息亦渐趋安详微细。如是出入息渐趋安详微细时，心的散乱与分别亦渐趋安详减少微细，于所缘境心得专一。是故宣说出入息念住。
须菩提，譬如转轮或转轮之徒，所谓善巧陶师转动陶轮时，依大小陶器之差别，转轮时长短的熟练度为陶师所知，以此为喻，禅修者修心时，应知出入息长短运行时分的熟练度。以陶师及其徒弟为喻，是显示禅修者的师长与弟子，于禅定熟练与否的差别。
复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于此身中有地界，乃至须菩提，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，或住或坐，以无所得方式随观于身，精进具正知，具正念，除世间贪忧而行。此段是通过观察地界等四界而说明内身念住，此身是四大种性，四大种亦是无常性，悟知胜义中无实有性，为令不生执著，故说以界门观察。
所说屠牛者之喻，如同屠夫亲见分辨所宰牛之肉，如是禅修者亦应亲证自身为四大种性。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ལུས་འདི་ལ་རྐང་པའི་མཐིལ་ཡན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ནང་གི་ལུས་ལ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ ཞིང་།བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ། དྲན་པ་དང་ལྡན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་བསལ་ཞིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་མི་གཙང་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པར་བརྟག་པའི་སྒོ་ནས་ ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ལུས་ལ་མི་གཙང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བར་བརྟགས་ན་ལུས་ལ་མ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །ཆུན་པའི་སྣོད་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བའི་དཔེ་བསྟན་པ་ནི་ཞིང་པ་འབྲུའི་རྒྱུས་ལ་མཁས་པ། འབྲུ་སྣ་ ཚོགས་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་ཞིང་།འབྲུའི་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བསམ་གཏན་པ་ལུས་མི་གཙང་བར་བསྒོམ་པ་ཡང་ལུས་མི་གཙང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ནམ་དུར་ཁྲོད་ན་ཡོད་པའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་དུར་ཁྲོད་དུ་བོར་བ་རོའི་མལ་དུ་བསྙལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིའི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་ པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཕྱིའི་ལུས་དུར་ཁྲོད་ན་འདུག་པ་གསར་རྙིང་མི་སྡུག་པ་གསར་རྙིང་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་མཐོང་ནས་བདག་གི་ལུས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པར་བརྟགས་ནས་ལུས་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱ་བ་ལ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ནང་གི་ལུས་ལ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་ པ་སྟེ།ནང་དང་ཕྱི་དང་ཕྱི་ནང་གི་ལུས་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ནང་གི་ཚོར་བ་ལ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ བསྒོམས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་དོན་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉི་ག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན པའོ།

复次，善现，复次菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，从'此身从足底以上'乃至'善现，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，以不执著方式观察内身，精进具正知，具正念，除世间贪心及忧恼而行'之间，是通过观察内身种种不净来教示身念处，如是教示观察身体充满种种不净则能不执著于身。
以谷仓盛满各种谷物为喻，是说明如同精通谷物的农夫，观察各种谷物，能分辨谷物的差别，如是修习身不净观的禅修者也能使身体种种不净现前。
复次，善现，复次菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，'如在尸陀林中见种种形色，弃置尸陀林中，横卧尸床'等，是教示以外身为所缘修习身念处，即见到尸陀林中新旧种种不净尸体后，思维自身也是如此本性，从而教导不执著于身。
善现，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，'以不执著方式观察内身'等，是总结小乘经典中所说的修习身念处方法。内身、外身及内外身如前所说。
'以不执著方式观察内受'等，是教示依小乘经典所说方式修习受、心、法念处，其义如前。
'善现，此亦是菩萨摩诃萨大乘'者，是说明虽依小乘经典所说方式修习四念处，若菩萨行般若波罗蜜多时通达人法二无我后以无所得方式修习，则能成为获得无上菩提大乘之因，故称为大乘。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྡིག་པ་མི་ དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་བསྐྱེད་པ་དང་།སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་མི་སྐྱོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །དེ་ལ་མོས་པ་བསྐྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་མོས་ཤིང་འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་ སྟེ།གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །རྩོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོ་ཆ་བགོས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཐུན་པར་སྡིག་པའི་ཆོས་སྤང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བས་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། བྱ་དཀའ་ཞིང་ཚེགས་ཆེ་བ་བྱུང་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་མི་སྐྱོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པས་ན་མི་སྐྱོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་མཐུ་སྐྱེད་དོ། །ཡང་དག་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ པའི་ཚེ་སེམས་བྱིང་བར་གྱུར་ན་ཐབས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་མཐུ་སྐྱེད་ཅིང་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་།སེམས་རྒོད་པར་གྱུར་ན་ཐབས་ཀྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ལ་ཐབས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་སེམས་ ལེགས་པར་འཇོག་ཅིང་མི་གཡེངས་པར་འཛིན་པ་ལ་བྱའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའམ། གཞིའམ་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་བཞི་ ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་བཞི་ནི་མོས་པ་དང་སེམས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་མོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྒོམ་པ་ལ་མོས་པ་ཆེར་སྐྱེས་ནས་མོས་པའི་དབང་གིས་སེམས་ མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་མོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།སྤོང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པའི་མཐུས་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདུན་པ་དང་། བརྩོན་ འགྲུས་དང་།དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་བརྒྱད་དེ། ཆོས་འདི་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསམ་གཏན་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་འདོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་སེལ་བར་རྩོལ་ཞིང་འབད་པའོ།

复次，善现，菩萨摩诃萨的大乘即是四正断。此说明四正断是大乘。以精进断除未生恶不善法令不生，已生者令断，未生善法令生，已生者令住、增长、圆满成就，为此而精勤，是为正断。
其中精进有四种：即铠甲精进、加行精进、不退精进、方便精进。其中'生起胜解'是指最初如是发心胜解意乐，是为铠甲精进。'精进'是指如是披上铠甲的精进相应地断除恶法、生起善法，以加行故称为加行精进。'发起精进'是指不退精进，即使遇到难行且艰辛之事，心不退怯而发起精进，故称不退精进。
'发起心力，发起正愿'是指方便精进。在修习禅定三昧时，若心沉没则以方便令心力增长明显，若心掉举则以方便令心专一安住，是为方便精进。'发起正愿'在此处是指善加安住心不散乱。大乘之义如前所说。
复次，善现，菩萨摩诃萨的大乘即是四神足。此说明四神足是大乘。所谓神足，是指能获得出世间神通的因或基础或所依，故称四种三昧为神足。四种三昧即是欲三昧、心三昧、精进三昧、观察三昧。
其中欲三昧是指对修习善法生起大胜解，以胜解力令心等持专一，称为欲三昧。'具足断想'是指如是修习三昧力而具足八断行。何为八种？即欲、精进、信、轻安、念、正知、思惟、舍等八种。由此八法能断烦恼，故称断行。
其中欲是指希求进入世间和出世间的禅定三昧。精进是指努力精勤断除一切不善法。

 །དད་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་བཞི་ དང་།ས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་འདོད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཚེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའོ། །དྲན་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་མ་རྨོངས་པའོ།།ཤེས་བཞིན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མི་འབྱུང་བར་བག་བྱེད་པའོ། །སེམས་པ་ནི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་བྱིང་བ་ དང་།རྒོད་པ་མེད་ཅིང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཕྱི་དང་ནང་གི་འདུ་འཛི་དང་བྲལ་བར་གནས་པ་ལ་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པའོ། །འགོག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་འགོག་པར་གྱུར་ པའོ།།རྣམ་པར་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པར་གྱུར་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྤེལ་བ་ལ་བརྩོན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལྷུར་ བླངས་པའི་དབང་གིས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའོ།།སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་སེམས་སྦྱོང་བ་ལྷུར་བླངས་ནས་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ། །དཔྱོད་པའི་ཏིང་ འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལྷུར་བླངས་ནས་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་བྱ་སྟེ།སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པ་དང་། དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ པ་བཞིན་ནོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དབང་པོ་ལྔ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་དང་ཆོས་འདི་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་དང་། ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་སྟོབས་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟོབས་ལྔ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྒོམས་པའི་མཐུས་བརྟན་ཞིང་མཐུ་དང་ ལྡན་པར་གྱུར་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་ཤིང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དབང་པོ་ལྔ་དང་སྟོབས་ལྔ་པོ་དེ་དག་བསྒོམས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞི་དང་ལྡན་པར་ འགྱུར་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གོ། །དེ་ལ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱའོ།

信心是指希望获得预流果等四种果位，以及十地等佛陀与菩萨的功德。在深入禅定和三昧时，身心调柔适应。正念是指在禅定和三昧中心不迷乱。正知是以智慧的力量防护不生起违品法。思维是指具有净化心意的特征，即心的造作。舍是指心无沉掉而自然平等，具足这八种法时，能断除烦恼等违品法，故称为具足断行。
所谓安住远离，是指胜解三昧远离内外喧嚣而安住。所谓安住离贪，是指安住于远离三界烦恼。所谓安住灭，是指灭除诸苦。所谓以断遍圆满，是指完全断除五取蕴。
所谓精进三昧，是指由于专注于断除不善法、增长善法的精进力，使心等持专一。所谓心三昧，是指专注于修习止观双运而使心等持专一。所谓观察三昧，是指专注于以智慧观察对治与违品诸法而使心等持专一。具足断行、安住远离等如前所说。
须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘即是五根等，这是说明五根即是大乘。由于具足信、进、念、定、慧这五法的力量，能获得出世间法的预流果等四果及初地等果位，故称为根。
须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘即是五力等，这是说明五力即是大乘。即前述信等五根，由于反复修习的力量而变得坚固有力时，不为烦恼等违品法所屈服战胜，故称为诸力。
修习这五根五力能具足四种顺决择分善根。何为四种？即暖位、顶位、忍位、世第一法。其中在暖位和顶位时，信等称为五根。

 །བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཚེ་ ནི་སྟོབས་ལྔ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པར་རྟོགས་ཤིང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པས་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་ལྔ་དང་སྟོབས་ལྔ་བསྒོམས་ཏེ། དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ས་དང་པོའི་ཆ་དང་མཐུན་ཞིང་། ས་དང་པོ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་བྱའོ།།དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བདུན་པོ་འདི་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའམ། རྒྱུའམ་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་ པར་འབྱེད་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་མ་བརྗེད་ཅིང་སེམས་གསལ་བའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སེམས་སྤྲོ་ཞིང་སྒྲིམ་པ་དང་།ལྷོད་པར་མ་གྱུར་པའོ། །དགའ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་སྔོན་མ་མཐོང་ཞིང་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་མཐོང་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ཤིང་།ཆོས་ཀྱི་དགའ་བའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚེ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་བསམ་གཏན་ལ་ལས་སུ་རུང་བའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་ལ་སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ།ཆོས་བདུན་པོ་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡན་ལག་ཡང་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡན་ཆད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་འཕགས་པ་ རྣམས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་མོ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་བརྒྱད་བསྒོམ་སྟེ། འདི་རྣམས་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་མོ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་རྒྱུའམ།ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱའོ།

具足忍位和世间第一法位时，称为五力。其中所谓的决择分，是指在菩萨初地中确实通达并分别法界真如，故称为决择分。
修习五根和五力，具足暖位、顶位、忍位和世间第一法位时，称为决择分，与初地相顺应，因为能成为获得初地的因缘，故称为顺决择分善根。
复次，须菩提，菩萨摩诃萨的大乘即是七觉支等，这是说明七觉支是大乘。其中所谓菩提，是指在初地证悟菩提自性法界真如。
此七法：念等，是为证悟彼菩提自性之助伴、因缘或支分，故称为觉支。即是：正念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支和舍觉支。
其中，念是不忘所缘境且心明了。精进是为证悟法界性而心生欢喜、勤勉且不松懈。喜是指以前未见未经历的清净法界，在获得初地时见到并体验法喜。轻安是如是通达法界，体验法喜时，身心轻安，堪能修禅。定是心一境性安住于法界。舍是不被违品所胜，于证悟法界心任运而转。
此七法是为证悟法界菩提自性的真实支分，故称为正觉支。
住于远离、住于离贪、住于灭尽、由断而圆满，如神足处所说。
复次，须菩提，菩萨摩诃萨的大乘即是八支圣道等，这是说明八支圣道是大乘。从预流向的声闻圣者以上，及获得初地以上的菩萨圣者，为断除修道所断的微细烦恼，为获得解脱地，而修习正见等八支。
由修习此等，能断除微细烦恼并获得解脱果，因为是因或道，故称为八支圣道。

 །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྤངས་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བའོ།།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ཤིང་གཏན་ལ་འབེབས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་རྒྱུས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པའི་ཚིག་རྣམས་མི་འབྱུང་ཞིང་ཆོས་ཉིད་ དང་མི་འགལ་བའི་ཚིག་གིས་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པའོ།།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྐྱོན་མེད་པས་མི་བྱ་བའི་ལས་རྣམས་མི་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ནི་འདོད་པ་ཆུང་ཞིང་ཆོག་ཤེས་པ་ཙམ་སྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པས་འཚོ་བ་མེད་པའོ། །ཡང་ དག་པའི་རྩོལ་བའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་དེའི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པའོ།།ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་ དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པའོ།།ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་དེའི་དབང་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་འཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །དབེན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་དང་།འགོག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྤང་བས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བསྒོམས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ ལས་གྲོལ་ཞིང་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇུག་པའི་སྒོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཚེ་སེམས་གནས་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ སྒོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་སྒོམ་པའི་ཚེ། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་སེམས་གནས་པ་དེ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།

关于正见，即是断除世间的邪见，以智慧眼如实无颠倒地见到法界。
正思维即是对法界如实无颠倒地思维并作出定论。
正语即是因为通达法界的缘故，不生起妄语等邪语，而以不违背法性的语言为他人说法。
正业即是以无过失的戒律而不做不当之事。
正命即是少欲知足，不以欺诈等邪命谋生。
正精进即是在修行道中精进于断除应断的烦恼，以及修习其对治法。
正念即是在修行道中不为应断的随烦恼——昏沉和掉举二者所转，而安住正念。
正定即是于法界中一心安住无分别心，由此获得神通等功德。
住于远离、住于离欲、住于灭尽、以及由断除而圆满等，如前所述。
复次须菩提，菩萨摩诃萨的大乘即是三种三昧等，这是说明三解脱门即是大乘。
三解脱门也称为三种三昧，即空性、无相、无愿三种三昧。修习这三种三昧能从烦恼障和所知障中解脱，成为趣入涅槃解脱相的门径，故称解脱门。
其中，何为空性三昧？当通达一切法自相空性时心的安住，即是空性解脱门。这是说，远离凡夫境界中遍计所执相，通达并修习圆成实相不可言说的空性自性时，心一境性即称为空性三昧。
其中，何为无相三昧？当通达一切法无相时心的安住，即是无相解脱门。这是说，如是通过空性三昧等，于遍计所执诸法不执著相而成无分别，即称为无相三昧。

 །དེ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་ཚེ། སེམས་གནས་པ་དེ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཅི་ལ་ཡང་མ་ཆགས་ཤིང་མི་སྨོན་ཏེ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་ཞིང་ཁམས་གསུམ གྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ལས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅིང་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་སྒོམ་པ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་བཅུ་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཅུ་གཅིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པའོ།།དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཕྱིས་མི་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འགོག་པ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ པར་འགྱུར་བའི་ཚེ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་གྱུར་པ་ཤེས་པའོ།།དེ་ལ་ལམ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་མཐོང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་དང་ལམ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཟད་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དགྲ་ བཅོམ་པའི་ས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་འཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་པར་ཤེས་པའོ།།དེ་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་རྒྱུད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་ པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ཉིད་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་གྱུར་པས་ཕྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་སྲིད་པ་ཕྱི་མ་མི་ལེན་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ལྔ་སྒྱུ་མར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པའོ།།དེ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་རྒ་ཤི་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང་། མ་རིག་ པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་རྣམས་མི་རྟོག་པར་ཤེས་པ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是无愿三摩地？当了知一切法无所造作时，心安住于此，称为无愿解脱门。即通过了知一切法自相空性及无相，不执著任何事物，不生希求。为了来世投生三界及获得三界安乐，不造作能成为三界投生因的烦恼业，而是专注修持一心安住，这称为无愿三摩地。
复次，须菩提，菩萨摩诶萨的大乘即是如此十一种智慧。其中，什么是苦智？即了知苦不生。这是指了知五取蕴的苦性在胜义中无生。
什么是集智？即了知断除集。这是指通过了知苦蕴生起的因——业和烦恼无自性，而了知未来不再生起，这称为了知断除集。
什么是灭智？即了知苦灭。这是指当获得涅槃时，了知轮回的一切苦都断绝。
什么是道智？即了知八支圣道。这是指了知作为见灭之因的八支圣道在胜义中无实体。在世俗谛中了知其为获得涅槃的因与道。
什么是尽智？即了知贪欲、嗔恚、愚痴已尽。这是指声闻阿罗汉和八地以上菩萨了知贪等烦恼已尽。
什么是无生智？即了知轮回相续不生。这是指阿罗汉和八地以上菩萨由于如是断尽烦恼，了知不再因烦恼力而受取后有。
什么是法智？即完全了知五蕴如幻。这是指在现证解脱时，直接了知五蕴等诸法非真实存在而显现，如同幻化等。
什么是类智？乃至'了知老死无常'，这是说明类智。即以比量智了知十二处、十八界、地等六界、无明等十二缘起皆无常，这称为类智。

།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གཞན་དང་གང་ཟག་གཞན་གྱི་སེམས་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ གཞན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཡང་ཤེས་པར་འགྱུར་བས། སོ་སོའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མིང་གཞན་དུ་བཏགས་སོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ ནི་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་ཅི་སེམས་པ་ལ་དམིགས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའམ།མི་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་སྟེ། གཅིག་ཁོ་ནར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་གང་ ཞེ་ན།གང་གིས་ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པའི་ལམ་སྒོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པའི་ཚེ། ཉན་ཐོས་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ནི་མི་སྒོམ་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཆོས་རྣམས་ལ་འདྲིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་ཞིང་སྦྱོར་བ་ལ་འདྲིས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པ་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་དབང་པོ་ གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་གསུམ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། སློབ་མའི་གང་ཟག་མངོན་པར་རྟོགས་པར་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་དད་པའི་ དབང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་སློབ་མའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་དེ་རྣམས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ས་དང་པོ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ སློབ་ཅིང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་།ས་དང་པོའི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཡོན་ཏན་སྔོན་མི་ཤེས་པ་ལས་ཤེས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་ཞིང་སྦྱོང་བ་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དབང་པོ་ ཞེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་སྣང་བར་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་ཤིང་སྣང་བར་མི་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དབང་ པོ་གང་ཞེ་ན།གང་ཟག་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་ཞིང་སྦྱོང་བས་ན་གང་ཟག་དེ་དག་ལ་ཡང་སློབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་ས་ལ་སོགས་ པའི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

关于世俗谛的了知是什么呢？了知其他有情和其他补特伽罗的心识。虽然其他了知也是世俗谛的了知，但由于在胜义谛中也能无所缘地了知，因此根据各自所缘境而安立苦谛了知等其他名称。了知他心是缘于其他有情的心念，了知其是否具有贪欲等，因为唯一缘于遍计所执的自性，所以称为世俗了知。
关于熟练了知是什么呢？即了知道和了知清净。这是说菩萨圣者修习圣道、禅定和三摩地等时，不像声闻那样为了现前实证涅槃而修习，而是为了利益有情而熟习诸法并使之清净而修习，这种修习称为熟练了知。
关于如实了知音声是什么呢？即如来一切相智慧，是指以一切相智慧如实了知一切有情种种语言，称为如实了知音声。
复次须菩提，菩萨摩诃萨的大乘即是三根。关于此等是说三根即是大乘。其中，'当遍知未遍知'的根是什么呢？即学人补特伽罗尚未现证者的信根等，是指声闻预流向和处于菩萨随信行地的诸位称为学人补特伽罗。这些补特伽罗为获得预流果和初地而学习，为了了知并现证先前不知的预流果、初地法性和功德而修习时，对信等五根称为'当遍知未遍知根'。
'尚未显现'是指从随信行地进入初地时，遍计所执的能取所取等诸法不再显现。关于遍知根是什么呢？即已获得遍知的学人补特伽罗等，是指从得预流果以上的声闻，和得初地以上的菩萨为证得阿罗汉果和佛地而修习，故称这些补特伽罗为学人。
'已获得遍知'是指已得圣地并了知法界，已证悟初地以上，这些根等五根称为遍知根。

།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྟོགས་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་མི་སློབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་། ཡོན་ཏན་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཁྱེན་ཅིང་མཐར་ཕྱིན་པས་དེ་ཡན་ཆད་བསླབ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་རྟོགས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པ་དེ་དག་ལ་སློབ་པ་ དང་།མི་སློབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཞིག་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཟག་ཅིང་བྱང་སྟེ། མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ ཅེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་རགས་པ་དང་། འབྲིང་དང་ཕྲ་མོའི་ཁྱད་པར་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དུ་བཏགས་ཏེ། དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདོད་པས་དབེན་སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ།རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཤིང་གནས་ཏེ། འདི་ནི་ རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཚེ།སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་རྒྱུ་བ་རགས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པས་དབེན་པ་དང་སྡིག་ ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་དབེན་པ་དང་།དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། བསམ་གཏན་ གཉིས་པའི་བར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདས་ནས།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་འཇུག་པའི་བར་ལ་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཚེ། སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་རགས་པ་ནི་སྤངས། རྟོག་པ་ཕྲ་མོ་དཔྱོད་པ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ་ རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མན་ཆད་ལ་ རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་ཅིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཕྲ་བར་འདྲ་བས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་སོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིན་དུ་ཟིན་གྱིས་ཀྱང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།

那么，什么是通过完全了知而获得的根呢？无学阿罗汉、独觉、菩萨以及如来等所说的，是指圣者声闻阿罗汉们、独觉们、十地菩萨们以及如来们所应知、所应得的一切法和功德，完全通达并究竟，因此不需要再学习，故称为无学。他们的信等五根称为通过完全了知而获得的根。
对于这些圣者而言，所谓学和无学补特伽罗，是指由于福德和智慧资粮等善法，使贪欲等烦恼和不善法消尽清净而无余，故称为补特伽罗。
须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘即是三种三摩地等所说的，是指色界四禅和无色界四等至以及灭尽定，由于心的粗、中、细微差别而安立为三种三摩地。
其中，什么是有寻有伺三摩地呢？须菩提，此中菩萨摩诃萨远离欲望，远离罪恶不善法，有寻有伺，具有由远离所生喜乐的初禅，近修而安住。这称为有寻有伺三摩地，是指在入初禅等持时，因心的寻伺活动粗显而称为有寻有伺。远离欲望、远离罪恶不善法，具有由远离所生喜乐等，如前所说。
其中，什么是无寻唯伺三摩地呢？在初禅与第二禅之间所说的，是指超越初禅而趣入第二禅的过程中，在等持于该禅定时，已断粗寻，仅有细微伺察，称为无寻唯伺三摩地。
其中，什么是无寻无伺三摩地呢？第二禅等所说的，是指从第二禅以上直至灭尽定以下，无寻无伺，心的活动相似微细，故统摄为一个无寻无伺三摩地。
色界和无色界的禅定与三摩地虽然是世间的，但是菩萨通过证悟人法二无我，以无所缘的方式修习，便成为大乘，因此三种三摩地称为大乘。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བཅུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བཅུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྗེས་ སུ་དྲན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དང་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་ཞིང་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བ་དང་། ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ནས་དེ་ལ་དད་ཅིང་གུས་པ་བསྐྱེད་པའོ། ། དོན་དམ་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དབྱིངས་ལ་བསམ་གཏན་དུ་བྱེད་ཅིང་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ། །ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུང་གི་ཆོས་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་ལུང་གི་ཆོས་ནི ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་དང་། དོན་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་དང་། ས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་ སོགས་པ་ལས་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དོན་དང་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་གོམས་པར་བྱེད་པའོ།།དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་འདུན་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་ པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དགེ་འདུན་ཏེ། དགེ་འདུན་དེ་དག་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་པ་དང་། སྦྱིན་གནས་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་ ཤིང་འདུས་པའི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་པར་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། ། དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་རྣམས་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མཐོ་རིས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་། རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པའོ། ། གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོང་བ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟང་ཟིང་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་ཆོས་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་བྱས་ན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ ཡིན་པར་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་པ་ལ་གཏོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལྷ་རྣམས་སྔོན་ལས་བཟང་པོ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་། ལྷ་དེ་དག་དང་མཐུན་པར་སྤྱད་ཅིང་ མཉེས་པར་བྱས་ན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་གྲུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ།

复次，善现，菩萨摩诃萨的大乘即是如此十种随念，此说明十种随念是大乘。其中，佛随念是以世俗谛和胜义谛的方式随念。其中世俗谛的随念是忆念圆满报身和化身具足相好庄严，具足明行，调伏众生，善巧方便等功德，对此生起信心和恭敬心。胜义谛的随念是于法身无分别界作意禅修，令心专一安住。
法随念是指法有二种：教法和证法。其中教法是指佛陀亲口宣说的十二部经，随念其功德和意义。证法是指四果、十地、四无畏等殊胜功德，为了听闻这些，随念并修习其意义和功德。
僧随念是指僧有三种：菩萨僧、预流等圣声闻僧和凡夫僧。观察并随念这些僧众是福田、应供处、善入如来教法、众中最胜等功德。
戒随念是指戒有三种：别解脱戒、摄善法戒和饶益有情戒。其中别解脱戒是远离杀生等不善法。摄善法戒是趣入听闻正法、思维、修习等。饶益有情戒是令未成熟有情成熟，令未解脱者得解脱。观察并随念如是戒律是获得善趣和涅槃之因的功德。
舍随念是指布施有三种：财施、无畏施和法施。观察并随念行如是布施能成为获得世间和出世间圆满受用之因的功德，此即名为舍随念。
天随念是指世间和出世间诸天是往昔行善业的果报，若与诸天相应而行并令其欢喜，则能成为获得世间和出世间悉地之因，观察并随念此等功德。

།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ལ་སེམས་མི་གཡེང་ཞིང་ ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དྲན་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་སྟེ།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱོ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་སྐྱོ་བར་བྱ་བ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། ། འཆི་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་མི་རྟག་པར་སེམས་ཤིང་། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་མགོ་ནས་རྟིང་གི་བར་དུ་མི་གཙང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བར་སེམས་ཀྱང་ལུས ལ་མ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ།།རྗེས་སུ་དྲན་པ་འདི་རྣམས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་པ་ཡང་སྒོམ་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་བྱས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ། སེམས་ལ་དབང་དུ་ གྱུར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་།ཡོན་ཏན་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པའི་སྐབས་སུ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་གྱི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་འདི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་པ་བདག་ གི་ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་གཉེན་པོར་བདག་གི་ལུས་ལ་ཀླད་པའི་རྒྱས་ནས་རྟིང་བའི་བར་དུ་མི་གཙང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བའི་གཟུགས་ཅན་དུ་ལྟ་ཞིང་བསམ་གཏན་བྱེད་པ་ལ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེ་ལྟར་ནང་གི་གཟུགས་ལ་མི་གཙང་བར་ལྟ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་བམ་པ་དང་།རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་ཞིང་མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་པ་ལ་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་ གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་པ་ལ་ལ་བདག་གི་ལུས་ལ་མི་གཙང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གང་བར་འདུ་ཤེས་པའི་བསམ་གཏན་མི་བྱེད་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས ལ་རྣམ་པར་དམ་པ་དང་།རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པར་འདུ་ཤེས་ཤིང་བསམ་གཏན་སྒོམ་པའོ། །བཟང་བར་མོས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་པ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་གཟུགས་མི་སྡུག་པར་སྒོམ་བསྒོམས་པས་སེམས་སྤ་གོང་ ཞིང་ཞུམ་པར་གྱུར་པ་སེམས་རྩ་གསོ་ཞིང་གཟེངས་བསྟོད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ་དམིགས་པའམ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་བསྒོམས་པ་ལས་གཟུགས་བཟང་པོ་ལ་མོས་ཤིང་བལྟས་ནས་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་ཤིང་སེམས་གཞན་དུ་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་སད པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་ཞིང་བསམ་གཏན་སྒོམ་པའོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

所谓'出入息随念'，是为了在修习禅定和三昧时使心不散乱且堪能，而观想呼吸出入为功德。出入息如前所述。
所谓'厌离随念'，是对轮回不执著而生厌离，视之为功德并随念。
所谓'死亡随念'，是思维身体无常，不执著身体和受用而随念。
所谓'身相随念'，是从头至脚思维身体充满各种不净，不执著身体而随念。
虽然小乘行者也修习这些随念，但菩萨通达胜义无所缘后，为了在世俗中成熟众生、调伏心意而修习，则称为大乘。
'须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘即是四禅'等，是说明四禅、四无量、四无色定、八解脱、九次第定等为大乘。四禅、四无量、四无色定的特征和功德已在披甲品中说过。
其中八解脱是什么呢？'有色见诸色，是为第一解脱'，是说禅修者为对治执著自身肤色等，观想自身从头顶至脚底充满各种不净，称为'有色'。
'见诸色'是说在成就如是内观不净的禅定之后，观想外在诸色为青瘀、腐烂等，成就不净观禅定，称为'见诸色'。
'内无色想而观外色，是为第二解脱'，是说某些禅修者不修习观想自身充满各种不净的禅定，而是观想外在诸色为青瘀、腐烂等而修习禅定。
'净解脱身作证具足住，是为第三解脱'，是说禅修者因多修不净观而心生沮丧、畏缩时，为了振奋和鼓励心意，缘取妙色，或者为了检验是否因多修不净观而见到妙色时会生贪著、心生变异，而观察妙色等修习禅定。
空无边处等四无色定如前所述。

 །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བྱ་སྟེ།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ མི་འབྱུང་བར་བཀག་སྟེ།ལུས་དང་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་གསུམ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམ་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་བསྒོམས་ན་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་རང་བཞིན་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་བསྒོམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་དག་མི་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་བསྒོམས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཤིང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་གི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་བསམ་ གཏན་བཞི་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ལ་མཐར་གྱིས་གནས་ཤིང་རིམ་གྱིས་བསྒོམ་པ་ལ་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དང་ ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ པར་བསྟན་པ་སྟེ།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དགེ་བ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་ཡིན་ནོ། །ལས་དགེ་བ་སྤྱད་ པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ།།ལས་མི་དགེ་བ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་མི་དགེ་བ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་མྱོང་བར་ འགྱུར་བ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཐུན་ཞིང་རིགས་པ་དང་མི་མཐུན་ཞིང་མི་རིགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པ་ལ་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།

所谓'灭尽想受'是指灭尽定。圣者声闻中的不还果和阿罗汉为了安住于有余涅槃的安乐，阻止想、受等分别念的生起，使身心平等安住。如是，前三种解脱、四无色定和灭尽定这八种，若修习则是获得涅槃解脱本性的因，故称为解脱。
声闻和独觉修习这八解脱时是有所缘的，菩萨以无所缘的方式修习则成为获得无上菩提的因，故称为大乘。
其中'修习并安住'的意思是圆满成就并修习的意思。
从'什么是九次第等至'到'这些是九次第等至'之间是说明九次第等至是大乘法。菩萨为了净化心而次第安住并逐步修习四禅、四无色定和灭尽定这九种定，称为九次第等至。这些的特征和大乘的含义如前所述。
'须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘是如来十力'等，是说明如来十力是大乘法。
'于是处非处如实遍知'是指善业果报成熟感受快乐是合理的，善业果报成熟感受痛苦是不合理的，不善业果报成熟感受痛苦是合理的，不善业果报成熟感受快乐是不合理的等等，以无障碍的一切种智如实了知善恶因果相应与不相应、合理与不合理的一切情况，这称为是处非处智力。

།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལས་དང་། ལས་ཡོངས་སུ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནས་པ་དང་། རྒྱུའི་རྣམ་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ དང་ངག་དང་།ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལས་ལེགས་ཉེས་སྔོན་ཅི་བྱས་པ་དང་། ད་ལྟར་ཅི་བྱེད་པ་དང་། ཕྱིས་ཅི་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱང་མཁྱེན་ཅིང་ལས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཅིར་འགྱུར་བ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པ་ལ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལས་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་བདེ་ལ། ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལེན་པའམ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་མི་བདེ་ལ་ཕྱིས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་མཁྱེན་པའོ། ། གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ས་ཕྱོགས་དང་། ཡུལ་གང་དུ་བྱས་པ་དང་། ས་ཕྱོགས་དང་ཡུལ་གང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ལ་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་བྱེད པའི་རྒྱུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སམ།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་རྒྱུའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཅན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དུ་མ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱའོ།།ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའམ། རང་བཞིན་ལ་བྱ་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའམ། རང་བཞིན་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་མི་མཁྱེན་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སོ་སོའི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་ནས་དེ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པ་མཛད་པ་ལ་ཁམས་ སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་གཞན་དང་གང་ཟག་གཞན་གྱི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། མོས་པ་དུ་མ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དད་པ་དང་མོས་པ་རབ་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མ་ཐ་ དད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་ནས་དེ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པ་མཛད་པ་ལ་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་གཞན་དང་གང་ཟག་གཞན་གྱི་དབང་པོ་རབ་དང་། ཐ་མ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་རབ་འབྲིང་གསུམ་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ཆུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་ནས་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པ་མཛད་པ་ནི་དབང་པོ་རབ་དང་ཐ་མ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ཡང་དག་པར་ངེས་པ་དང་། ལོག་པར་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་སོ་སོའི་རིགས་དང་མཐུན་པར་ལམ་ལ་འཇུག་ཅིང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པའོ། །ལོག་པར་ངེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་ལ་འཇུག་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པའོ། །མ་ངེས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་མེད་དེ། གར་ཡང་དྲང་དུ་རུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་ བུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པ་ལ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།

所谓'完全了知过去、未来、现在的业，以及业的异熟果报的安住和因的真实情况'，是指完全了知众生以身、语、意三门所造作的善恶业，过去所作、现在所作以及未来将作的一切，并且如实通达这些业的异熟果报将如何成熟，这称为业异熟智力。
'领受业'是指了知现在安乐而后来将感受痛苦，或现在不乐而后来将感受安乐等情况。
'安住的情况'是指众生造业的地方和地区，以及在何处何地将成熟异熟果报，这称为安住的情况。
'因的情况'是指造业的因，即具有善根的心或具有不善根的心，这称为因的情况。
'如实了知种种世界，即多种世界界'，是指因为众生依止无常的世间而住，故称为世间。
'界'是指众生的意乐或自性。众生的意乐或自性有多种差别，不可思议，声闻和独觉等所不能了知的，如来能如实无误地了知各自的意乐和随眠，并随顺彼等而说法，这称为种种界智力。
'如实了知其他众生、其他补特伽罗的种种胜解和多种胜解'，是指如实无误地了知众生信解的上、中、下差别，并随顺彼等而说法，这称为种种胜解智力。
'如实了知其他众生、其他补特伽罗的根的上下'，是指如实无误地了知众生利钝根的上中下三种，以及信等五根的大小程度，并随顺彼等而说法，这称为了知根上下智力。
'如实了知遍行道'，是指从众生的种性正定、邪定和不定，了知随各自种性而趣入道路并获得果位，这称为遍行道。其中，正定是指具有趣入圣道的种性；邪定是指具有趣入世间见的种性；不定是指无有决定，可引导至任何方向。如实无误地了知这些，称为遍行道智力。

།དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། རྣམ་པར་དགོད་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ དང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་ཅན་གྱི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དང་། གཟུགས་ མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོན་ཏན་ཤེས་པ་དང་། དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པའི་ འབྲས་བུ་འཁོར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་བསྔོ་བ་དང་།བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་རོ་ལ་ཆགས་པ་དང་། དམིགས་པ་ཅན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཤེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལྷག་མཐོང་གིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ་སོར་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་དགོད་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པ་ལ་བསམ་གཏན་ དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་དགོད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་རྣམ་པ་དུ་མར་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཏན་ ཚིགས་དང་བཅས་པར་རྣམ་པ་དུ་མར་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བསྟན་པ་སྟེ་རང་ལོག་ཏུ་ཟད་དོ།།ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མི་ལས་འདས་པས་སེམས་ཅན་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དག་ཀྱང་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་ཞིག་ནས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཚེ་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བསྟན་པ་སྟེ། རང་ལོག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཟག པ་མེད་པ་རང་གི་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་སྟེ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཤིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བསྟན་པ་སྟེ།ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཟག་པ་ མེད་པ་རང་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་དུ་བྱ་སྟེ།ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཤིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཟག་པ་རྣམས་སྤངས་པས་སེམས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཟག་པ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་ཐོབ་པར་བྱས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་གི་སྐྱེ་བ་ནི་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཆད་འཁོར་བར་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པའོ། །བདག་གིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ ནི་སྤྱད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་བསྲུངས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所谓'完全了知诸根、诸力、觉支、禅定、解脱、三摩地、等至、烦恼、清净、安立等如实相'，是指完全了知信等五根、五力、正念等七觉支、初禅等四禅、见色等八解脱、有寻有伺等三种三摩地、四无色定、九次第定等的特征和功德。
了知由于非理作意等烦恼而修习禅定等，其果报回向获得轮回受用；了知贪著禅定等的滋味、执著所缘等过患；了知以毗婆舍那修习禅定等清净法，为成熟有情；了知成就神通、无所缘作意等功德，如实通达分别安立诸禅定、解脱、三摩地、等至、烦恼、清净等，称为了知禅定、解脱、三摩地、等至、烦恼、清净安立智力。
从'忆念种种前世住处'乃至'以种种因缘忆念种种前世住处'，是显示宿命随念智力，这是其自相。
从'以清净超人天眼见诸有情死时生时'乃至'由此因此缘，身坏命终后生于善趣天界'，是显示死生智力，这是其自相。
关于'为断诸漏，心解脱、慧解脱，无漏，以自证智现前作证，安住修行'等，是显示漏尽智力。'为断诸漏，心解脱、慧解脱，无漏，以自证智现前作证，安住修行'的意思是，由断除贪等烦恼漏，获得心解脱和慧解脱的无漏涅槃界而安住。
'我生已尽'是指获得有余涅槃后，以后得智了知不再轮回受生。'我已修梵行'中的'梵'指涅槃，意思是已圆满守护戒律等获得涅槃的因。

།བྱ་བ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དུ་སྒྲུབ་ པ་རྣམས་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཕྱིས་ལེན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། མཁྱེན་པ་འདི་ རྣམས་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།བདུད་ཀྱི་སྟོབས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། བདུད་དང་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་མི་འཇིགས་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ ལ་བདག་གིས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་དམ་བཅས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཆོས་དང་ལྡན་པར་སུས་ཀྱང་བསྐོར་བར་མི་ནུས་པ་བདག་གིས་རབ་ཏུ་བསྐོར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་བསྟན་པ་ སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ལ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་ཤེས་རབ་རྣོ་ཞིང་མཐུ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་དུ་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་རྒོལ་བ་འབྱུང་བར་དོགས་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་བསྙེངས་པ་མི་མངའ་བ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དམ་བཅས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ལ་བདག་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཞལ་གྱིས་འཆེས་པ་ལ་བྱའོ།།ཆོས་དང་ལྡན་པར་རྒོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་ཆོས་དང་གཞུང་ལུགས་གང་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་དེ་དང་ལྡན་པར་རྒོལ་བའོ། །རྒྱུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པས་བརྒལ་བའི་དམིགས་སམ།སྐྱོན་ནམ་འགལ་བའི་རྒྱུའམ་མཚན་མ་ཙམ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བདག་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། བདེ་བ་ཐོབ་པ་ནི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་རྣམ་ པར་དག་པའི་ཕྱིར།སྐུ་བག་འཁུམས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མངའ་བའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །བག་ཚ་བ་མེད་པ་འཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་སྐྱོན་འབྱུང་བར་བག་ཚ་བ་མེད་པའོ། །མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པར་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐུགས་ཞུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།ཁྱུ་མཆོག་རླབས་པོ་ཆེའི་གནས་སུ་དམ་བཅའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གླང་ཁྱུ་མཆོག་ལྕེ་འབབ་པ་དང་། སེར་བ་ལ་སོགས་པས་མི་འཇིགས་པ་ བཞིན་བདེ་བ་ཐོས་པས་སྙེམས་པ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའོ།

'所作已作'是指已经完成了积累福德智慧资粮等实际修行的意思。
'如是了知再无其他'是指以推理所生的智慧了知不会再取如是蕴体。
所谓'力'是指在利益一切众生的事业中具有圆满威力，能够降伏一切魔力，不被魔众和外道等违逆方所胜。
'须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘即是四无畏'等，是说明四无畏即是大乘。
从'若我自称已现正等觉'到'我当如法转无人能转之轮'，是说明对于现证正等觉的无畏。
如来通达人法二无我后证得无上正等正觉，对于沙门、婆罗门等世间上智慧锐利且具神通威力者质疑其是否已现证正等觉时，无有怯懦，这称为现证菩提的无畏。
'自称'是指对于如是现证佛果后宣称'我是佛'。
'如法论难'是指沙门、婆罗门等依据各自的教法和宗义而作的论难。
'不见如实因'是指沙门、婆罗门等所诘问的对境、过失或相违的因相都毫无踪迹的意思。
'于此获得安乐'等是说明如是无所得的功德。获得安乐是指身业清净故无有局促等过失而具安乐。
'获得无怯'是指语业清净故对言语过失的产生无有怯懦。
'行于无畏获得'是指意业清净，显示无有怯弱等过失。
'立于大牛王处'是显示获得安乐的果报，如同牛王不惧雷电、冰雹等，显示具有自豪。

།འཁོར་གྱི་ནང་ན་སེང་གེའི་སྒྲ་སྒྲོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཚ་བ་མེད་པ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་སྟེ། གསུང་བ་ལ་སྐྱོན་ནི་མངའ་བས་ཇི་ལྟར་གཅན་གཟན་གྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་གཅན་གཟན་དང་། རི་དགས་ ཐམས་ཅད་སྤ་གོང་ཞིང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་བཞིན་དུ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་སྤ་གོང་ཞིང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྒྲ་སྒྲོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་འཇིག་རྟེན་ན་དགེ་སྦྱོང་འམ། བྲམ་ཟེའམ་ལྷའམ་བདུད་དམ་ཚངས་པའམ་གཞན་སུ་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་དང་ལྡན་པར་བསྐོར་བར་མི་ནུས་པ་བདག་གིས་རབ་ཏུ་བསྐོར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་སྟེ། ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པས་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སུས་ཀྱང བསྐོར་བར་མི་ནུས་པ་བསྐོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་ཟག་པ་ཟད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བདག་གིས་རབ་ཏུ་བསྐོར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་ པའི་ཟག་པ་རྣམས་བག་ཆགས་ཡན་ཆད་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཏེ།ཟག་པར་བྱས་པ་ལ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པས་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པར་མ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་རྒོལ་དུ་དོགས་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་བསྙེངས་པ་མི་མངའ་བ་སྟེ། རྒྱུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་གཞན་ ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གང་ཡང་བདག་གིས་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་སུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ན། བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་སུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ངེས་ པའི་མི་འཇིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་ཕས་རྒོལ་བ་རྣམས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ཀྱང་ བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒོལ་བ་དོགས་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་བསྙེངས་པ་མི་མངའ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཚིག་གཞན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གང་ཡང་བདག་གིས་འཕགས་པའི་ལམ་འབྱུང་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་དེ་མི་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་མི་འཇིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཕགས་པའི་ལམ་རྣམས་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་ ནན་ཏན་བྱས་ན།སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་གྱུར་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ། དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པ་ཕས་རྒོལ་བ་རྣམས་འཕགས་པའི་ལམ་དེ་ལ་ནན་ཏན་བྱས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ རྒོལ་བར་དོགས་པ་མི་འབྱུང་ཞིང་བསྙེངས་པ་མི་མངའ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།འཕགས་པའི་ལམ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དེ་འཁོར་བ་ལས་ཐར་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོགས་པར་ འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དེ་བསྒོམས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'在众中发出狮子吼声'，是说获得无畏的果位，由于说法无过失，就像野兽之王狮子的吼声一经听闻，所有野兽和鹿类都惊恐且被威慑一样，世尊的声音一经听闻，魔众和外道等所有论敌都惊恐且被威慑，这就是'发出狮子吼声'的含义。
'梵轮在世间中，无论是沙门、婆罗门、天、魔、梵天或其他任何人，都无法如法转动，我将善转此轮'，这是说明获得无畏果位，由于意业清净，故能转无上法轮，这是任何人都无法转动的，这就是其含义。
从'我漏尽'的誓言开始直到'我将善转梵轮'为止，是显示对漏尽的无畏，如来已断除贪欲等烦恼漏，乃至习气都完全断除，对于所作的漏尽，沙门和婆罗门等不会生起'诸漏未尽'的诘难和怯懦，其他如'不见正当理由'等词义与前相同。
从'若依止我所说的障碍法，无有是处使其不成为障碍法'开始直到'将善转梵轮'为止，是显示对障碍法决定不变的无畏，对于所说贪欲等烦恼是涅槃的障碍法，沙门和婆罗门等论敌不会生起'依止贪欲等烦恼法却不成为障碍'的诘难和怯懦，其他词义与前相同。
从'我所觉悟的圣道生起'开始直到'罗汉，这也是以无所得的方式成为菩萨摩诃萨'为止，是显示对获得一切圆满的出离道如实不变的无畏，如来所说的诸圣道，若精进修持，则能灭尽痛苦而获得涅槃，对此沙门或婆罗门等论敌不会生起'虽精进修持圣道却不能灭尽痛苦、获得涅槃'的诘难和怯懦。
'圣道生起'是指八正道，因为能从轮回中解脱而趣向涅槃，所以称为'生起'。'将觉悟'是指修持该圣道则能证悟法界。

།དེ་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དེ་བསྒོམས་ན། ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་མིའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ ཟད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚིག་གཞན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ སྟེ།དེ་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྒྲུབ་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པའོ།།ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་ཆོས་སུ་གཏོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་།མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོ་སོའི་སྐད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པའོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་དེ་ཉིད་ ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ་སོའི་བསམ་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། མཐུན་པར་སྐད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཚིག་དང་དོན་དུ་ལྡན་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་སྤོབས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་ལ། ཤེས་རབ་གསལ་བ་གཞན་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་མཁྱེན་པ་ལ། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཐེག་པ ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།གང་གིས་ནམ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་། གང་གིས་ནམ་ལ་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་བདུད་དང་བཅས་པ་དང་། ཚངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུ་དང་། ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་རྗེས་སུ་བསྟན་ཏེ། ཕུང་པོ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་དེའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ འཁྲུལ་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་པོ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་མཐའ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་མ་བྱང་བའི་དབང་གིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་དང་མི་མཛེས་པ་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་བ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་ ཞེས་བྱའོ།།ཅ་ཅོ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ནགས་དགོན་པ་ན་ལམ་སྟོར་ནས་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཀུ་ཅོའི་སྒྲ་ཆེན་པོ་འབྱིན་ཅིང་གཅིག་ལ་གཅིག་འབོད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཅ་ཅོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའ་བའོ།

所谓'彻底灭尽修行之苦'，是指修习圣道时，修道之人的痛苦将彻底灭尽，其余词义如前所述。
复次，须菩提，菩萨摩诃萨的大乘即是四种无碍解智，这是说明四种无碍解智即是大乘。
其中，'义无碍解'是指对如来十二部经所宣说的义理，即菩萨所应修证的波罗蜜多等种种义理，能够如实通达无误。
'法无碍解'是指对经藏中如来所说的修多罗、祗夜等经典，能够如实通达无误。
'词无碍解'是指对天、人、阿修罗、夜叉、乾闼婆等一切众生的种种语言，能够如实通达无误。
'辩无碍解'是指以通达种种词义的智慧，能够随顺众生各自的意乐和习性，用种种语言宣说具有文义的佛法，而无障碍，辩才无尽，智慧明晰不为他人所胜伏，此即称为'辩无碍解'。
复次，须菩提，菩萨摩诃萨的大乘即是十八不共法，这是说明十八不共佛法即是大乘。
从如来证得无上正等正觉开始，直至为具有天人、魔众、梵天、沙门、婆罗门的众生，以及天、人、阿修罗等宣说灭尽痛苦之道，并最终于无余涅槃界中完全涅槃为止，如来无有错乱。这是说明从佛陀最初成正觉直至最终圆寂期间，如来无有错乱等。
其中，'如来无有错乱'是指在身语意的事业中无有错乱。不像阿罗汉圣者由于往昔习气未净的缘故，在身语意的行为中会出现错乱和不雅之事，如来则不会有此类情况，这称为'无有错乱'。
'无有喧哗'是指不像阿罗汉圣者在旷野迷失道路时，会因往昔习气的影响而发出巨大喧哗声互相呼喊，如来不会有这样的喧哗。

 །དགོངས་པ་ ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཆེད་དུ་མ་དགོངས་པ་བསྙེལ་ཞིང་དོན་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ལུས་ཏེ།མ་བྱས་པ་དང་དུས་ལས་ཡོལ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་བསྙེལ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའོ། །འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཐ་དད་པར་ལྟ་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་ལྟ་ཞིང་། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སེམས་ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའམ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མི་ལྡན་པའམ། གནོད་པར་བྱེད་པའམ། ཕན་འདོགས་པ་ ལ་སོགས་ལ་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་མི་འབྱུང་བ་དང་།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་གཟིགས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཐུགས་མཉམ་པར་མ་བཞག་ པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ནམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པར་འགྱུར་གྱི་སྙོམས་པར་མ་ཞུགས་པའི་ཚེ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་མ་ཞུགས་ཀྱང་རུང་།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མི་མངའ་ཞེས་བྱའོ། །མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་ རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡལ་བར་འདོར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལ། སེམས་ཅན་སྐལ་བ་ཡོད་པ་དང་། སྐལ་བ་མེད་པ་དང་། དུས་ལ་འབབ་པ་དང་། དུས་ལ་མི་འབབ་པ་ སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སྐལ་བ་མེད་ཅིང་དུས་ལ་མི་འབབ་ན།གདོད་བཏང་སྙོམས་མཛད་ཅིང་ཡལ་བར་འདོར་གྱི་སྐལ་བ་ཡོད་ཅིང་དུས་ལ་བབ་ན་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་འཇོག་པ་ལ་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའ་ཞེས་བྱའོ། །མོས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་ མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་རང་གི་ས་ཐོབ་པ་ལས་གོང་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ མཛད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་ཤིང་འདུན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ལ་མོས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྐུ་དང་། གསུང་ དང་།ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ལ། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་སྟེ། སེམས་ཅན་གཅིག་གི་དོན་དུ་ཡང་བསྐལ་པ་དུ་མར་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མི་མངའ་ཞེས་བྱའོ། །དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་དྲན་པའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཐུས་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་དགོངས་ཤིང་དེ་དག་དང་མཐུན་པར་དོན་མཛད་པའི་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ལ་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ།

'无失念'是指不像声闻阿罗汉那样会忘失所应作之事，延误未做之事，错过时机等，如来不会有这样的忘失。
'无种种想'是指不像阿罗汉那样将轮回与涅槃视为二，将烦恼法与清净法等视为差别而生起种种分别想。如来并非如此，如来恒时通达众生平等性与法平等性，对于持戒或不持戒的众生，作损害或作利益的众生等不生种种分别想，对于轮回与涅槃、烦恼法与清净法等也不作差别观，故称'无种种想'。
'无不定心'是指不像阿罗汉那样只有在入定时心才安住，出定时心不安住。如来无论入定与否，一切时中都安住等持，故称'无不定心'。
'无不择舍'是指不像声闻阿罗汉那样不经智慧抉择就舍弃众生利益。如来则不然，对于众生利益之事，会观察众生是否具缘、是否时机恰当，若无缘且时机不当，才会舍置不理；若有缘且时机恰当，则不会舍弃，故称'无不择舍'。
'无失坏信解'是指不像声闻阿罗汉那样对于已得的果位之上的佛地及佛陀广大事业不生信解。如来则不然，恒时于广大众生利益等事生起信解意乐，相续不断任运生起，故称'无失坏信解'。
'无失坏精进'是指如来为众生利益所作的身语意事业从不懈怠，即使为一众生也会历经多劫而不舍弃精进，故称'无失坏精进'。
'无失坏念'是指由如来念根清净力，明了过去、未来、现在众生的行为、意乐、习气等，并且对于与彼等相应的种种方便利生之道从不忘失，故称'无失坏念'。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་སྟེ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་མ་ཞུགས་ཀྱང་རུང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་ གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པས་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་ མི་ཟད་པ་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མི་ཟད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་བག་ཆགས་ཡན་ཆད་བྱང་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མངའ་ཞིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའ་ བ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ནས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྙེས་པའི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལས་བྱུང་བ་དག་པ་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་ཞིང་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་གཉིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་བགྲང་ངོ་། །སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་མ བྱང་བའི་དབང་གིས་སེམས་དང་མི་ལྡན་པར་མ་ཚོར་བཞིན་དུ་བྱ་བ་དག་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེངས་པ་དང་། མ་ཚོར་བར་མཛད་པ་མི་འབྱུང་གི་།མཁྱེན་བཞིན་དུ་མཛད་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁྱེན་པ་སྔར་གཏང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁྱེན་པ་དང་མ་བྲལ་ཏེ། མཁྱེན་བཞིན་དུ་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཀྱང་དོན་མེད་པར་མི་གསུང་ཞིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། དོན་སྣ་ཚོགས་སྒྲུབ་ པ་ཤ་སྟག་འབྱུང་ངོ་།།ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱང་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ ངང་དུ་གྱུར་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་ངོ་།།ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

'无退失三摩地'是说如来恒时安住于等持中，无论是否入定，都不会从一心专注真如的三摩地中退失，这就称为'无退失三摩地'。
'无退失智慧'是说如来的智慧根完全清净，具有无尽的了知众生行为、无尽的正确认知等功德，这就称为'无退失智慧'。
'无退失解脱'是说声闻和独觉仅仅解脱烦恼障而已，而如来则断除了烦恼障和所知障二者的习气，毫无障碍，完全解脱，这就称为'无退失解脱'。
'无退失解脱知见'是说如此从烦恼障和所知障解脱后，获得无住涅槃时，从无分别智后得的清净世间智，自然成就无障碍地了知并见到从烦恼障和所知障中解脱，这就称为'无退失解脱知见'。
解脱和解脱知见二者因为本质上无差别，所以合为一种。
'一切身业皆以智慧为前导，随智慧而行'是说，不像阿罗汉圣者由于未断旧习气的缘故会在无意识的情况下行事，如来的一切身业不会有散乱和无意识的行为，而是在了知的情况下行事，这就是智慧为前导、随智慧而行的意思。其中'智慧为前导'是说源于先发起了知的缘故，'随智慧而行'是说不离了知，即在了知的情况下行事的意思。
'一切语业皆以智慧为前导，随智慧而行'是说如来的语业也不会无意义地宣说，而是完全随顺众生的意乐、习气而说法，成办种种利益。
'一切意业皆以智慧为前导，随智慧而行'是说如来的意业也因为远离一切障碍的习气，而成为大慈大悲的本性，唯一生起利益众生的事业。智慧为前导和随智慧而行的含义如前所述。

 །འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཐོགས་མ་ཆགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དུས་གསུམ་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་འདས་པའི་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ན་སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཅིར་གྱུར་པ་རྣམས་མི་མཁྱེན་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ཡུན་རིང་ པོ་ན་ཅིར་འགྱུར་བ་རྣམས་མི་མཁྱེན་པ་དང་།ད་ལྟའི་དུས་ན་ཡང་གང་ལ་དགོངས་ཤིང་དམིགས་པ་ཉི་ཚེ་མཁྱེན་གྱི་ཆེད་དུ་མ་དགོངས་པ་རྣམས་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མཁྱེན་པ་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ཡུན་ རིང་པོ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་བརྟག་དཀའ་བ་དང་། ཡུལ་ཐག་རིང་པོ་ན་གནས་པ་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་གསལ་ཞིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ལ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་མ་ཐོགས་མ་ཆགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་འཇུག་ཅེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུངས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་།ཚིག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ཤིང་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་ལ་གཟུངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་དོན་དང་ཚིག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ནས་དྲན་པས་གཟུངས་སུ་གཟུང་སྟེ་མ་བརྗེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་སུ་ ན་ཤེས་རབ་དང་དྲན་པ་གཉིས་ལ་གཟུངས་ཤེས་བྱའོ།།ཤེས་རབ་དང་དྲན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་ཤིང་དྲན་པར་བྱ་བའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་། ར་པ་ཙ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུངས་དེ་དག་གིས་གཟུངས་འདིའི་ དོན་སྟོན་པའི་གཞིའི་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་།ཤེས་རབ་དང་དྲན་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡི་གེ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་བརྗོད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་ལ་ སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཡི་གེ་དང་།བརྗོད་ཅིང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ལ། ཡི་གེ་མཉམ་ པ་ཉིད་དང་བརྗོད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡི་གེའི་སྒོ་དང་ཡི་གེ་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ཡི་གེ་རྣམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེའི་སྒོ་དང་ཡི་གེ་ལ་འཇུག་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་དོན་དེ་གཉིས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡི་གེའི་སྒོ་དང་། ཡི་གེ་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཨ་ནུཏྤནྣ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་ པའི་དོན་ཡི་གེ་ཨའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཨ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པར་སྟོན་པའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།

关于'对于过去时无阻无著的智慧观照而趣入'等所说，是为显示如来智慧于三时无碍。圣者声闻阿罗汉等对于久远过去时的有情和非有情诸事物的状况不能了知，对于久远未来时将成何状也不能了知，即便是现在，也仅能了知所思维观察的对境，对于未加思维的诸法不能任运生起智慧。然而如来对于过去和未来久远时及现在难以观察的事物，以及远处存在的诸法，都能无碍无阻地了知，明晰且任运成就。对于过去、未来、现在三时无阻无著的智慧观照而趣入，即是此义。
'须菩提，复次，菩萨摩诃萨的大乘即是诸陀罗尼门'等所说，是显示诸陀罗尼门即是大乘。其中'陀罗尼'是指对真实义及文句无颠倒地理解并且不忘持守，称为陀罗尼。以智慧正确理解真实义及文句后，由念力持守而不忘失，因此实际上智慧和念力二者称为陀罗尼。
以智慧和念力二者所知所忆念的所缘境咒语词句如'ra pa ca'等也称为陀罗尼。依靠这些陀罗尼所显示的基础字母'a'等，理解一切法无生等义，是生起智慧和念力之门，故称字母为陀罗尼门。
'字母平等性及语言平等性'是指依靠'a'等字母而了悟无生等义时，能诠的字母和所诠的诸法都被了悟为无生等，成为真如自性一味平等，故称为字母平等性及语言平等性。
'字母之门及字母趣入'是指从'a'等字母之门了悟无生等平等性之义，由于字母是趣入如是义理之门，故称为字母之门及字母趣入。
因此为了明显说明这两种含义，经中说道：'云何为字母之门及字母趣入？a是一切法之门，因为无生'等。'无生'在梵语中称为'anutpanna'，因为通过字母'a'而了悟无生之义，所以字母'a'是显示一切法无生的门。

།ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ར་ཛ་ཨ་པ་ག་ཏ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་རའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་རྡུལ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་སྟོན་པའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།།པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ལ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་པ་ར་མཱརྠ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡི་གེ་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པ་རྟོགས་ པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཡི་གེ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཙ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཙྱ་པ་ནོ་པ་པཏྟི་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་ཙའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚེ་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཙ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚེ་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྟོན་པའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་བྲལ་ཞིང་མིང་གི་རང་ བཞིན་མ་ཐོབ་མ་སྟོར་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་བྲལ་བ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ནཱ་མ་ཨ་པ་ག་ཏ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་དང་བྲལ་ཞིང་མིང་གི་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡི་གེ་ནའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ན་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་མིང་དང་བྲལ་བ་སྟོན་པའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།།མིང་གི་རང་བཞིན་མ་ཐོས་མ་སྟོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དུ་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་། མིང་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། མིང་དུ་གདགས་སུ་ཡང་མེད་པས་མ་ཐོབ་ཅེས་བྱའོ། །མིང་དོར་དུ་ཡང་མེད་ པས་མ་སྟོར་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་ཡི་གེ་འབྲུ་ལྔའོ། ། ར་པ་ཙ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡི་གེ་འབྲུ་རེ་རེའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་དང་[(]ངན་[,]དྲན་[)]པའི་གཟུངས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་པར་བསྟན་ ནས།དེ་བཞིན་དུ་གཟུངས་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཡི་གེ་རེ་རེའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོན་པའི་སྒོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཤིང་སྲེད་པའི་འཁྲི་ཤིང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལ། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ལོ་ཀོཏྟ་ར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་ཡི་གེ་ལའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་ པར་འགྱུར་བ་དང་སྲེད་པའི་འཁྲི་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ།ཏྲྀཥྞ་ལ་ཏ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ལའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྲེད་པའི་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ ནོ།།ད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུལ་བ་དང་དུལ་བའི་གནས་སུ་ཡོངས་སུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུལ་བ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་དཱན་ཏ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་དུལ་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡི་གེ་ངའི་སྒོ་ནས་ རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་མ་དུལ་བ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ན་དུལ་བ་དང་དུལ་བའི་གནས་སུ་ཡོངས་སུ་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ནོ།

'ར'是指由于远离尘垢，是一切法之门，所谓远离尘垢在梵语中称为'raja apagata'。由于通过字母'ར'理解一切法远离尘垢，所以字母'ར'是显示一切法远离尘垢之门。
'པ'是指由于显示胜义谛，是一切法之门，所谓胜义谛在梵语中称为'paramārtha'。由于通过字母'པ'理解胜义谛，所以字母'པ'是理解一切法胜义谛一味之门。
'ཙ'是指由于不见死亡和出生，一切法无死亡和出生，是一切法之门，所谓死亡和出生在梵语中称为'cyapanopapatti'。由于通过字母'ཙ'理解一切法无死亡和出生，所以字母'ཙ'是显示一切法无死亡和出生之门。
'ན'是指由于远离名称且未得未失名称自性，是一切法之门，所谓远离名称在梵语中称为'nāma apagata'。由于通过字母'ན'理解一切法远离名称且无名称自性，所以字母'ན'是显示一切法胜义远离名称之门。
所谓'未得未失名称自性'是指，可安立为名称之法及名称本身在胜义中实有性不成立，因为无可安立为名称故称为'未得'，因为无可舍弃之名称故称为'未失'。
如是咒语文字有五字。'ར་པ་ཙ་ན'是通过每一个字母之门，在胜义中理解一切法无生等而生起智慧和念住陀罗尼之门。
同样，为显示其他陀罗尼咒语文字也是通过每一个字母之门显示一切法胜义无实有之门故，说'ལ'是指由于超越世间且彻底摧毁爱著藤蔓之因缘，是一切法之门等。
所谓超越世间在梵语中称为'lokottara'。由于胜义自性真如是完全清净故是出世间，通过字母'ལ'而得以理解。所谓爱著藤蔓在梵语中称为'tṛṣṇā latā'。由于通过字母'ལ'理解一切法胜义远离爱著束缚，所以字母'ལ'是一切法之门。
'ད'是指由于调伏及决定为调伏处，是一切法之门，所谓调伏在梵语中称为'dānta'。通过字母'ད'理解使未调伏的烦恼和业在胜义中无实有性。如是理解未调伏无实有性时，即能决定为调伏及调伏处，所以字母'ད'是一切法之门。

 །བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅིངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅིངས་ པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་བན་དྷ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཅིངས་པ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཌ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀྲུགས་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དཀྲུགས་མ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཌ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་ཌའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དཀྲུགས་མའམ། འཁྲུག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཌ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དཀྲུགས་མ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་ པ་མི་དམིགས་པར་ཆགས་པར་མི་འགྱུར།འཆིང་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་སང་ག་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཡི་གེ་སའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་པ་མེད་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ འཆིང་བ་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཡི་གེ་ས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། འཆིང་བ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་ལམ་དང་སྒྲ་ཡང་དག་པར་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་ལམ་ ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་བཱག་པ་ཐཱ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་བའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངག་གི་ལམ་དང་བྲལ་ཞིང་། སྒྲར་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངག་གི་ལམ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་ བཅིངས་པ་དང་བྲལ་བའི་སྐབས་སུ་ཡི་གེ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཡི་གེ་བའི་རིས་ཀྱི་བ་ཡིན་ནོ།།ངག་གི་ལམ་དང་བྲལ་བའི་སྐབས་སུ་སྨོས་པའི་ཡི་གེ་བཱ་འདི་ནི་ཡི་གེ་བའི་རིས་སུ་གཏོགས་པའི་ཡི་གེ་པ་ཡིན་པས་ལན་གཉིས་སུ་ཟློས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་ཡི་གེ་པ་འོག་མ་ནི་ཡི་གེ་ཝའི་ ཡང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡོད་དོ།།ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཏ་ཐཱ་ཏ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཏའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་། དེ་ལས་མི་འགྱུར་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཏ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ།ཡ་ཐཱ་བད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཡའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པས་བརྟགས་ཤིང་གཏན་ལ་ཕབ་ན་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཡ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།།སྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁེངས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁེངས་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་སྟམ་བྷ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་སྟའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ང་རྒྱལ་ལས་གྱུར་ པའི་ཁེངས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཡི་གེ་སྟ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁེངས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།

'བ'这个字是因为远离束缚而成为一切法之门，所谓束缚在梵语中称为'bandhana'，通过字母'བ'之门，可以证悟胜义中一切法远离束缚，因此字母'བ'是一切法之门。
'ཌ'这个字是因为远离混乱而成为一切法之门，所谓混乱在梵语中称为'ḍama'，通过字母'ཌ'之门，可以证悟胜义中一切法无混乱或无扰动，因此字母'ཌ'是证悟一切法无混乱之门。
'ས'这个字是因为不见贪著而不生贪著、不被束缚而成为一切法之门，所谓贪著在梵语中称为'saṅga'，通过字母'ས'之门可以证悟一切法无贪著，若无贪著则也能证悟无烦恼束缚，因此字母'ས'是一切法无贪著和无束缚之门。
'བ'这个字是因为超越语言之道和声音而成为一切法之门，所谓语言之道在梵语中称为'vāgpatha'，通过字母'བ'之门，可以证悟胜义中一切法远离语言之道且不可言说，因此字母'བ'是证悟一切法远离语言之道之门。
上文提到的远离束缚时的字母'བ'是属于'བ'类的字母，而在远离语言之道时提到的字母'བཱ'是属于'པ'类的字母，所以并不重复，而且后面的字母'པ'是与字母'ཝ'相配，因此有这样的区别。
'ཏ'这个字是因为不离真如而成为一切法之门，所谓真如在梵语中称为'tathātā'，通过字母'ཏ'之门，可以证悟胜义中一切法与真如本性一味且不变异，因此字母'ཏ'是证悟一切法不离真如之门。
'ཡ'这个字是因为如实不可得而成为一切法之门，所谓如实在梵语中称为'yathāvat'，通过字母'ཡ'之门，以智慧观察抉择一切法如实性时，可以证悟胜义中不可得，因此字母'ཡ'是证悟一切法如实不可得之门。
'སྟ'这个字是因为慢心不可得而成为一切法之门，所谓慢心在梵语中称为'stambha'，通过字母'སྟ'之门，可以证悟胜义中一切法无有源于我慢的慢心，因此字母'སྟ'是证悟一切法慢心不可得之门。

 །ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཀ་ར་ཀ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་ཀའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཀ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེད་པ་པོ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། ། ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ས་མ་ཏ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་སའི་སྒོ་ནས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མི་འདའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་ཡི་གེ་ས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མི་འདའ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིར་བྱ་བ་ མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིར་བྱ་བ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་མ་མ་ཀ་ར་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་མའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་མ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་གིར་བྱ་བ་མི་ དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།།ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ག་མ་ནི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་གའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པར་འགྲོ་བ་ ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཡི་གེ་ག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཐ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཐ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཐའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་གནས་ཀྱང་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཐ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གནས་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཛ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཛ་ཏི་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་ཛའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཛ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་དམིགས་སུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུགས་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཤྭ་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་ཤའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཤ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབུགས་དམིགས་སུ་ མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།དྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་དྷརྨ་དྷ་ཏུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་དྷའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ཀྱང་མཚན་མར་བཟུང་ཞིང་དམིགས་ སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཡི་གེ་དྷ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།

'卡'是因为无有作者，是一切法之门。'卡'在梵语中称为'karaka'（作者），从字母'卡'的角度，能了悟胜义中一切法中外道所执著的作者是不可得的，因此字母'卡'是了悟一切法中无有作者的门。
'萨'是因为平等性不可得而不离平等性，是一切法之门。平等性在梵语中称为'samata'，从字母'萨'的角度，能了悟平等性也是不可得的。如是，无有平等性的分别即是不离平等性。因此字母'萨'是了悟一切法中平等性不可得及不离平等性的门。
'玛'是因为无有我所，是一切法之门。我所在梵语中称为'mamakara'，从字母'玛'的角度，能了悟胜义中一切法无有我所，因此字母'玛'是了悟一切法中我所不可得的门。
'嘎'是因为无有行走，是一切法之门。行走在梵语中称为'gamani'，从字母'嘎'的角度，能了悟胜义中一切法无实体故行走也不可得，因此字母'嘎'是了悟一切法中行走不可得的门。
'塔'是因为无有住处，是一切法之门。住处在梵语中称为'thana'，从字母'塔'的角度，能了悟一切法无实体故也无住处，因此字母'塔'是了悟一切法中住处不可得的门。
'匝'是因为无有生，是一切法之门。生在梵语中称为'jati'，从字母'匝'的角度，能了悟胜义中一切法无生，因此字母'匝'是了悟一切法中生不可得的门。
'夏'是因为无有呼吸，是一切法之门。呼吸在梵语中称为'śvāsa'，从字母'夏'的角度，能了悟胜义中一切法无有呼吸的自性，因此字母'夏'是了悟一切法中呼吸不可得的门。
'达'是因为无有法界，是一切法之门。法界在梵语中称为'dharmadhātu'，从字母'达'的角度，能了悟胜义中法界本身也不可执取为相而不可得，因此字母'达'是了悟一切法中法界的自性也不可得的门。

 །ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ དུ་ཤ་མ་ཐ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་ཤའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཞི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཤ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞི་གནས་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཞེས་བྱ་བ་ན་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཁ་ས་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་ཁའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ཅིང་། མཚན་མར་བཟུང་བ་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཁ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཀྵ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཀྵ་ཡ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཀྵའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཀྵ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཟད་པ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།།སྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟོད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟོད་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་སྟོ་ཏྟྲ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཡི་གེ་སྟའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྟོད་པ་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་སྟ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསྟོད་པ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ ཡིན་ནོ།།ཛྙཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཛྙཱ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཛྙཱའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་ཆོས་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་ པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཡི་གེ་ཛྙཱ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའམ་མི་བདེ་བ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ དུ་ཨརྟི་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་རྟའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པའམ་མི་བདེ་བ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྟ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་ལ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། ། ཧ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཧེ་ཏུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཧའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཧ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།།བྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་བྷང་ག་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་བྷའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འཇིག་པ་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་བྷ་ ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།

'sha'这个字是由于止观无所缘故而成为一切法之门，即止观在梵语中称为'shamatha'，通过'sha'字之门，了知胜义谛中所谓止观也无所缘故，'sha'字是通达一切法中止观无所缘的门。
'kha'这个字是由于等同虚空无所缘故而成为一切法之门，即等同虚空在梵语中称为'khasa ma'，通过'kha'字之门，了知胜义谛中等同虚空，且无所执相而得通达故，'kha'字是通达一切法等同虚空无所缘的门。
'kṣa'这个字是由于尽灭无所缘故而成为一切法之门，即尽灭在梵语中称为'kṣaya'，通过'kṣa'字之门，于胜义谛中了知一切法无常相尽灭无所缘故，'kṣa'字是通达一切法尽灭无所缘的门。
'sta'这个字是由于赞叹无所缘故而成为一切法之门，即赞叹在梵语中称为'stotra'，通过'sta'字之门，于胜义谛中一切法赞叹无所缘故，'sta'字是通达一切法赞叹无所缘的门。
'jñā'这个字是由于智慧无所缘故而成为一切法之门，即智慧在梵语中称为'jñāna'，通过'jñā'字之门，于胜义谛中能知所知法无所缘的智慧亦无所缘而得通达故，'jñā'字是通达一切法智慧无所缘的门。
'rta'这个字是由于烦恼无所缘故而成为一切法之门，即烦恼或痛苦在梵语中称为'arti'，通过'rta'字之门，于胜义谛中一切法无实故，烦恼或痛苦亦无所缘而得通达故，'rta'字是通达一切法烦恼无所缘的门。
'ha'这个字是由于因无所缘故而成为一切法之门，即因在梵语中称为'hetu'，通过'ha'字之门，于胜义谛中了知一切法离因故，'ha'字是通达一切法因无所缘的门。
'bha'这个字是由于无坏灭故而成为一切法之门，即坏灭在梵语中称为'bhaṅga'，通过'bha'字之门，于胜义谛中一切法无生故亦无坏灭而得通达故，'bha'字是通达一切法无坏灭的门。

།ཚ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོག་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཚ་བི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཚའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་མདོག་ བཟང་ངན་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཡི་གེ་ཚ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མདོག་མི་དམིགས་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །སྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་སྨ་ར་ཎ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་སྨའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་སྨ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཧ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པ་མི་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཨ་བ་ཧ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་ཧའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་མེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་བོད་པའི་མིང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཧ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བོད་པ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཏས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པའམ་སྤྲོ་བ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ། ཨུ་ས་ཏ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཏ་དང་སར་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་དོན དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་མོས་པའམ།སྤྲོ་བ་ཡང་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཏས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མོས་པ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །གྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟུག་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟུག་པོ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ།གྷ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་གྷའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྟུག་པོའམ། སྟུག་པོར་རྟོག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་གྷ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟུག་པོ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་ འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།།ཐ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ། བི་ཐ་པ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཐའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་བསྒྲུབས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་ རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཡི་གེ་ཐ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཎ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་གང་འགྲོ་བ་མེད་ཅིང་འོང་བ་མེད་དེ། གནས་པ་མེད་ཅིང་འདུག་པ་མེད་ལ། ཉལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པས་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ར་ཎ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་ཎའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་གང་ཡང་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འདུག་ པ་དང་།ཉལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཎ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་ རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།

'cha'这个字是因为不见颜色而成为一切法之门，即颜色在梵语中称为'chavi'，通过字母'cha'之门，从胜义谛而言，一切法无实体，故而善恶颜色也不可得，因此字母'cha'是悟入一切法颜色不可得之门。
'sma'这个字是因为不见忆念而成为一切法之门，即忆念在梵语中称为'smaraṇa'，通过字母'sma'之门，从胜义谛而言，一切法无实体，故而所谓忆念的心所感受也不可得，因此字母'sma'是悟入一切法不可得之门。
'ha'这个字是因为不见称呼而成为一切法之门，即称呼在梵语中称为'āvahana'，通过字母'ha'之门，从胜义谛而言，一切法无实体，故而所要称呼的事物和称呼的名字也不可得，因此字母'ha'是悟入一切法称呼不可得之门。
'tas'这个字是因为不见信解而成为一切法之门，即信解或欢喜在梵语中称为'usata'，通过字母'ta'和'sa'相连之门，从胜义谛而言，一切法无实体，故而信解或欢喜也不可得，因此字母'tas'是悟入一切法信解不可得之门。
'gha'这个字是因为不见稠密而成为一切法之门，即稠密在梵语中称为'ghana'，通过字母'gha'之门，从胜义谛而言，于一切法中无有稠密或对稠密的分别，因此字母'gha'是悟入一切法稠密不可得之门。
'tha'这个字是因为不见修行而成为一切法之门，即修行在梵语中称为'vithapana'，通过字母'tha'之门，从胜义谛而言，所有应修行的法都无实体，因此字母'tha'是悟入一切法修行不可得之门。
'ṇa'这个字是因为无烦恼故而无去无来，无住无坐，无有睡卧，因为无分别而成为一切法之门，即烦恼在梵语中称为'raṇa'，通过字母'ṇa'之门，从胜义谛而言，烦恼也无实体，故由烦恼之力，任何事物也无去、来、住、坐、睡卧，也无分别，因此字母'ṇa'是悟入一切法无烦恼、无去、无来、无住、无坐、无睡卧、无分别之门。

།ཕ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ། ཕ་ལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཕའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ། འབྲས་བུ་ཡང་ དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཡི་གེ་ཕ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །སྐ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་སྐན་དྷ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་སྐའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་སྐ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ། །ཡས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བདེ་བ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བདེ་བ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཡས་ཀར་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་ཡ་དང་སར་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་མི་བདེ་བ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཡས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་བདེ་བ་མི་དམིགས་ པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།།ཙ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཙཨཱརྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཙའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་ཙ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་པ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།།ཊ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ དུ་ཊ་ད་ཀ་ར་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡི་གེ་ཊའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་བའམ་གནོད་པ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཊ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའམ་གནོད་པ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ།།ཌྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོགས་པ་མི་དམིགས་པས་མཐར་ཐུག་པར་གནས་པར་འཆི་འཕོ་མེད་ཅིང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡོགས་པ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་ཌྷཱ་ཀ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཌྷའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པས་གཡོགས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བའི་མཐའ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ།ཚེ་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་ཌྷ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཡོགས་པ་མི་དམིགས་པ་དང་། ཚེ་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཡི་གེའི་འབྲུ་འདི་རྣམས་ཀ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མ་སྨོས་པ་ནི། གཟུངས་སྔགས་རྣམས་ལས་གོ་རིམས་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གཟུངས་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་ལས འབྱུང་བའི་ཡི་གེའི་འབྲུ་རེ་རེའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་བརྟགས་ཤིང་།བསྒོམས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་དང་དྲན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་དེ་དག་ ལ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡན་ཆད་ནི་ཡི་གེའི་ཐ་སྙད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་སྒོ་ནས་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་དེར་ཟད་དོ། །དེ་ལས་ལྷག་པ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'pha'是指由于果不可得，是一切法之门。即'果'在梵语中称为'phala'，通过字母'pha'之门，了悟胜义中一切法无实，果亦不可得，故字母'pha'是了悟一切法无果之门。
'ska'是指由于蕴不可得，是一切法之门。即'蕴'在梵语中称为'skandha'，通过字母'ska'之门，了悟胜义中诸蕴不可得，故字母'ska'是了悟一切法蕴不可得之门。
'yas'是指由于不乐不可得，是一切法之门。即'不乐'在梵语中称为'yaskar'，通过字母'ya'与'sa'相合之门，了悟胜义中一切法无实故不乐亦不可得，故字母'yas'是了悟一切法不乐不可得之门。
'tsa'是指由于行为不可得，是一切法之门。即'行为'在梵语中称为'tsārya'，通过字母'tsa'之门，了悟胜义中一切法无实故身语意之行为亦不可得，故字母'tsa'是了悟一切法中行为不可得之门。
'ṭa'是指由于苦不可得，是一切法之门。即'苦'在梵语中称为'ṭadakara'，通过字母'ṭa'之门，了悟胜义中一切法无实故苦或害亦不可得，故字母'ṭa'是了悟一切法苦或害不可得之门。
'ḍha'是指由于覆盖不可得而究竟安住，无有死亡与生起，是一切法之门。即'覆盖'在梵语中称为'ḍhākana'，通过字母'ḍha'之门，了悟胜义中一切法无实故烦恼障所覆而由烦恼力直至轮回边际，无有转生与出生，故字母'ḍha'是了悟一切法覆盖不可得及无有转生与出生之门。
这些字母音节未按ka等次第宣说，是因为在陀罗尼咒中无有次第而出现。如是于陀罗尼咒语中所出现的每一字母音节的词义，若思维、修习，则能了悟一切法无生等义的陀罗尼，称为生起智慧与正念之门，故称彼等字母为陀罗尼门。
此上无有文字之名言，是说通过文字而了悟义理的文字仅止于此，其上再无其他，此为其义。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་ཡང་གང་གི་ཐ་སྙད་དུ་ བྱ་བ་དང་།གང་གིས་བརྗོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡི་གེའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་དེ་ལས་ལྷག་པ་གཞན་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཚིག་དང་ཡི་གེར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། གཞན་ལ་བསྟན་པ་དང་། ཡི་གེར་བྲི་ བ་དང་།སྣང་ཞིང་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་། བཀླག་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི། དེ་དག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མིང་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འདིའི་ཁོངས་སུ་འདུས་ཏེ། དེ་ལས་ལྷག་པ་གཞན་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་ཡི་གེ་དེ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲ་དང་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་དང་།དོན་དམ་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་དཔེ་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གིས་ཨ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་འདི་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན། དེ་ནི་སྒྲ་ལ་ཡང་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་འདི་ལ་མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། སྒྲ་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་པའི་དོན་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དངོས་པོ་དེ་དག་ལ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་བས་ན་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཆོས ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཚིག་དང་ཡི་གེས་བརྗོད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་སྒོམ་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྲ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་མཁས་པར་འགྱུར་བར་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ཨ་ལ་སོགས་པའི་ ཡི་གེ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་འདི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་འདི་དག་ཐོས་པ་དང་།ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཡང་སྟོན་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེའི་འབྲུ་རེ་རེ་ཡང་མ་སྐྱེས་ པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྟོན་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱག་རྒྱའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་མང་པོ་བསྡོམས་པ་ལས་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དུ་རུང་བ་ལ་བྱའོ། །ཕན་ཡོན་ཉི་ཤུ་ནི་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་ནས་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་དུ་ཕན་ཡོན་གཅིག་ཏུ་ བགྲང་ངོ་།།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་འདི་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཐོབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚུལ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་ཕན་ཡོན་གཅིག་ཏུ་བགྲང་ངོ་། །སྒྲ་ལ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པ་མན་ཆད་ནི་རེ་རེར་བགྲངས་ན་ཕན་ཡོན་ཉི་ཤུར་འགྱུར་ རོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། ལེའུ་བཅུ་པའོ།

为什么这样说呢？这是如此：对于任何事物的名言施设、言说等，都不过是文字的名言施设，这是说明除此之外再无其他的理由。通过语言文字表达的名言施设、言说、向他人显示、书写、显明、阅读等一切，都仅此而已。如是一切名言施设都包含于此，除此之外再无其他，这是其义。
'须菩提，譬如虚空，应当如是通达一切法'，这是说明这些陀罗尼文字在世俗谛中以声音和名言遍及一切法，在胜义谛中平等一味的比喻。
'须菩提，若菩萨摩诃萨通达了解此阿字等文字的善巧，则不会执著于声音'等，是显示通达此陀罗尼门善巧的功德。'不执著任何声音'是说通达文字所说显示的诸义无生等，故不执著那些事物。
因此，为了明显显示此义，说'一切皆以法性而圆满'，意思是说，通过阿字等门理解一切语言文字所说的一切法本来无生等后，修习空性法性。
'获得声音智慧的善巧'是说，显示将通达以文字表达的一切声音的世俗谛和胜义谛之理。
'须菩提，若菩萨通达此阿字等文字之印契'等，是显示听闻、修习此等陀罗尼门并为他人宣说的二十种功德。'印契'是因为阿字等每一字母都是显示无生等义的标志和相。'印契语'是指由多字组合而成可诵为咒语之语。
二十种功德是：从念力和智慧直至具足辩才为一功德。'无烦恼而获得此陀罗尼门'乃至'如法而住'也算作一功德。从善巧声音等以下各自计数，共成二十种功德。
大乘之义如前所说。此为《十万般若波罗蜜多广释》第十品。

། །།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ལགས་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ། རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའི་ལན། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ལྟར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་ དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ས་ནས་སར་འཕར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་རེ་རེ་ལ་ ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕོ་བ་མེད་པས་ཆོས་གང་ཡང་འོང་བ་མེད་ཅིང་འགྲོ་བ་མེད་དེ། འཕོ་བའམ་ཉེ་བར་ འཕོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ས་ནས་སར་འཕར་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་འཕར་བར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ས་ནས་སར་འཕར་ཞིང་ འགྲོ་བ་དང་འཕོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་འཕོ་བ་དང་། ཉེ་བར་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕར་ཞིང་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །འོན་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པའམ་སེམས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ།འཕོ་བ་མེད་པས་འཕར་ཞིང་འཕོ་བར་བྱ་བའི་གནས་ཀྱིས་རློམ་སེམས་སུ་འགྱུར་བའམ་མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡང་མི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པའམ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་རྣམས་མི་སེལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཐབས་མཁས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ ཡང་དོན་དམ་པར་ས་དེ་ལ་དངོས་པོར་མི་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་གང་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བཅུ་པོ་ འདི་དག་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བཅུ་དང་ལྡན་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།བཅུ་གང་ཞེ་ན་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྷག་པའི་ བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐོག་མར་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་སྟེ།བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་བསོད་ནམས་ དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མང་པོ་བསགས་ཤིང་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ཞེས་བྱའོ།།སོགས་པའི་ཚིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱོན་རྣམས་སྤོང་བའི་ ཕྱིར་སེམས་སྦྱོང་བའོ།

如是，对于'什么是大乘'这一问题，当殊胜者回答善现所问时，殊胜者宣说了二十一种大乘。之后，为了解答'如何是真实趣入大乘'这一提问的含义，说道：'善现，如你所说，云何是菩萨真实趣入大乘'等。
'善现，于此菩萨摩诃萨行持六波罗蜜多，从地至地升进'，这是说明菩萨在每一地中都圆满六波罗蜜多，从一地升至更高的地位，这就是真实趣入大乘的含义。
'譬如一切法无有迁移，故无有法有来有去，无有迁移或近迁移'，这是说明从地至地的升进仅是世俗谛中的显示。就胜义谛而言，一切法平等一味，故菩萨及所升进的地位皆不可得，因此无有从地至地的升进、往来与迁移。'来、去、迁移、近迁移'是升进往来的异名。
'然而，于一切法之本性无有执著或思虑'，这是说明就胜义谛而言，一切法平等一味，无有迁移，故于所升进迁移之处无有执著或取相。
'然非不作地之清净'，这是说明在世俗谛中不是不获得十地功德，或不是不断除违品过失之意。
'亦不真实随见彼地'，这是说明虽以方便善巧在世俗谛中清净诸地，但在胜义谛中不执著彼地为实有之意。
'其中，云何是菩萨摩诃萨之地清净？善现，住初地菩萨摩诃萨应当作此十种清净'等，这是说明初地菩萨具足十种心清净即是真实趣入大乘。何为十种？'以无所得方式清净增上意乐等'，这是说初地菩萨首先应当清净意乐，意乐清净即是发起具足一切种智之心，积集多种福德智慧资粮所成之善根而清净其心，此即名为清净增上意乐。'等'字表示为获得菩萨十地功德、断除过失而修心清净。

།མཚན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཕན་པའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ཞིང་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེ་རིང་དང་། བྱམས་ སྡང་མེད་པར་སེམས་མཉམ་པར་བྱས་ནས།བསྡུ་བ་རྣམ་བཞིའི་དངོས་པོས་ཕན་འདོགས་ཤིང་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་སྒྲུབ་ཅིང་ཕན་གདགས་པའི་མཚན་མ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་དམིགས་པ་ ཡང་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྦྱིན་པ་དང་གཏོང་བ་དང་ལེན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཏོང་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སྦྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་བཏང་ཡང་དོན་དམ་པར་སྦྱིན་པའི་དངོས་པོ་དང་།གཏོང་བ་པོ་དང་། ལེན་པ་པོ་གསུམ་ལ་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའོ། །དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དགེ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་དང་། དགེ་བ་ལ་འཇོག་པ་དང་། བཞག་ནས་ཀྱང་དགེ་བ་ལས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བསྙེན་བཀུར་ བྱ་བ་དང་།རིམ་གྲོར་བྱ་བ་དང་། བཀུར་སྟིར་བྱས་ཤིང་བླ་མར་བྱ་སྟེ། བསྟེན་ཀྱང་དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅིང་མི་བསྙེམས་པ་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བཙལ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་གཤེས་གཉེན་དེ་ལས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་།བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལུང་ནོད་ཅིང་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བར་བྱེད་ལ། དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་ མི་དམིགས་པ་ནི།ཆོས་བཙལ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའོ། །ཁྱིམ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱིམ་གྱི་འདུ་འཛི་སྤངས་ཏེ། ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་ཡང་བྱེད་ ལ།དོན་དམ་པར་འདུ་འཛིའི་གནས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཁྱིམ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་པ་ནི། ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའོ། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོའི་མཚན་མ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་མོས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་མཐོང་ནས་ནམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱེད་ཀྱང་།དོན་དམ་པར་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་མཚན་མ་མི་དམིགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལ་མོས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་ བའོ།།ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་སྟོན་ལ། དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་ ཀྱང་མི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའོ།

由于不执著相而清净利益事物，由于不执著众生而清净对一切众生平等心，这是说对一切众生无亲疏、爱憎，心保持平等，以四摄事利益他们，修习慈、悲、喜、舍四无量心，利益他人时无执著利益之相，也无执著众生相而清净众生，这就是清净对一切众生平等心。
由于不执著布施、施者和受者而清净布施，这是说在世俗谛中以善巧方便行布施，但在胜义谛中不执著布施物、施者、受者三者为实有，不执著其相，这就是清净布施。
为了不生傲慢心而清净亲近善知识，这是说为了证得一切种智，对于能劝导行善、安置于善、安置后使不退失善法的这样的善知识，应当亲近、承事、恭敬、尊重，虽然亲近但不生傲慢心，不自高自大，这就是清净亲近善知识。
由于不执著一切法而清净求法，这是说为了证得一切种智，从善知识处听闻、思维、修习大乘法，受持教法，不堕入声闻、缘觉地，但在胜义谛中不执著这些法，这就是清净求法。
由于不执著家而清净一再出家，这是说远离在家的喧嚣，在一切生世中都在如来教法中出家，并且使之无有障碍，但在胜义谛中也不执著应当远离喧嚣的家，这就是清净一再出家。
由于不执著相好之相而清净对佛身的信解，这是说见到佛身庄严相好后，在未证得一切种智之前不离对佛的作意，但在胜义谛中不执著相好之相，这就是清净对佛身的信解。
由于不执著法相而清净分别诸法，这是说为了令众生成熟，在世俗谛中分别开示如来十二分教，但在胜义谛中也不执著这些法，这就是清净分别诸法。

།ཆོས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་དང་ཁེངས་པ་བསལ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་དང་ཁེངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ རྣམས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་ང་རྒྱལ་དང་ཁེངས་པ་སྤངས་པས་ནམ་ཡང་རིགས་དམའ་བར་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ནི།ང་རྒྱལ་དང་ཁེངས་པ་བསལ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའོ། །ཚིག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པའི་ཚིག་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་དེ།བརྫུན་དུ་མི་སྨྲ་ཞིང་སེམས་ཅན་མི་སླུ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་ཚིག་མི་དམིགས་པ་ནི་བདེན་པའི་ཚིག་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའོ། །རབ་འབྱོར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་དང་པོ་ ལ་གནས་པས་བྱ་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་བརྒྱད་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་ཞིང་ནན་ཏན་དུ་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ཡང ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བ་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའོ། །བྱས་པ་ཤེས་ཤིང་དྲིན་དུ་གཟོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་ པ་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་ཕན་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་བྱས་ཀྱང་འཁོར་བའི་མཐའ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དྲན་ཞིང་བྱས་པ་ཆུད་མི་གསོན་ན་ཕན་པ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།དྲིན་དུ་གཟེ་ཞིང་ཕན་པའི་ལན་ལྡོན་པའོ། །བཟོད་པའི་མཐུ་ལ་གནས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་སེམས་མེད་ཅིང་འཚེ་བ་མེད་པའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བ་མྱོང་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་བཙུད་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ན། བདག་གིས་སེམས་ཅན་ རབ་ཏུ་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བ་ཚིམ་པར་འགྱུར་བའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་མི་གཏོང་བའོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་ བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་གདུང་སྟེ།སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་འདི་དག་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདག་བསྐལ་པ་དུ་མར་སེམས་ཅན་ དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བཟོད་པར་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྤྲོ་ཞིང་སྐྱོ་བ་མེད་པའོ། །བླ་མ་བསྙེན་བཀུར་ཞིང་དད་པས་གུས་པར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་ པའི་མཁན་པོ་དང་།སློབ་དཔོན་ལ་དད་པ་དང་གུས་པ་བསྐྱེད་དེ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའོ།

所谓'由于不执著法的真实性而清净除去我慢与傲慢'，是指了知我慢和傲慢生起的因——自在和多闻等法并非真实存在，从而断除我慢和傲慢，永远不会转生低劣种姓，这就是清净除去我慢与傲慢。
所谓'由于不执著言语而清净真实语'，是指在世俗谛中如实践所说之语，不说妄语且不欺诳众生，在胜义谛中不执著言语，这就是清净真实语。
'善现，这十种清净是初地菩萨摩诃萨应当修行的'，这是说明初地菩萨若修习这十种清净，即是真实趣入大乘。
'善现，复次，住于第二地的菩萨摩诃萨应当反复思维并精进修习这八种法'等，是说明住于第二地的菩萨应当反复思维并精进修习八法。
什么是八法呢？即：'清净戒律'是指住于第二地的菩萨为圆满戒波罗蜜多而清净戒律，这种清净戒律是不作意声闻、独觉之心，也不作意会成为无上菩提障碍的破戒之法。
'知恩报恩'是指为增长对一切众生的慈爱，即使受到些微恩惠也要念记直至轮回终尽而不忘失，更何况大恩大德，要知恩并报答恩德。
'安住忍辱力'是指不观察众生过失，对众生无害心且无伤害。
'体验欢喜悦意'是指若能将一切众生安置于三乘并令其成熟，自己就会感到欢喜悦意和满足。
'不舍一切众生'是指菩萨为成办众生利益，不舍弃对一切众生的利益与救护。
'现前大悲心'是指菩萨虽住于圆满安乐中，但见到众生痛苦时因大悲心而哀恸，为使这些受苦众生解脱痛苦，自己愿意在多劫中忍受地狱之苦。在这些众生未获得佛智之前，现前大悲心而欢喜利益众生且无有厌倦。
'恭敬承事上师并以信心恭敬'是指对教授正法的亲教师和轨范师生起信心和恭敬而承事。

 །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་བརྩོན་ཞིང་ཚོལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་ པ་ལ་བརྩོན་ཞིང་དོན་སྒྲུབ་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་ཞིང་དེ་དག་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱ་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་ལ་ནན་ཏན་དུ་ བྱེད་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་གསུམ་པ་ལ་གནས་པས། ཆོས་ལྔ་ལ་གནས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་གསུམ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལྔ་བསྟན་པ་སྟེ།མང་དུ་ཐོས་པས་མི་ངོམས་ཤིང་དེ་ལ་ཡང་ཡི་གེ་ལ་མངོན་པར་མ་ཞེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་གསུམ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མང་དུ་ཐོས་པ་ཚོལ་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ མཉན་པའི་ཕྱིར་ཡང་།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེ་མ་མུར་གྱིས་གང་བ་ཡང་། བརྒལ་ཞིང་འགྲོ་བ་ལྟ་བུར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མང་དུ་ཐོས་པས་ཆོག་མི་ཤེས་པར་བྱེད་ཀྱང་། དོན་དམ་པར་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་ཆགས་པར་ཡང་མི་ བྱེད་པའོ།།ཟང་ཟིང་མེད་པར་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་བྱེད་ཅིང་། དེས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་མི་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་མང་དུ་ཐོས་པ་བསྩགས་ནས་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པའི་ཚེ། ཆོས་བསྟན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་ཡང་ མི་སེམས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཐོབ་པར་བྱ་བར་སེམས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་རེ་བ་མེད་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དེས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པར་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་ སུ་དག་པར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཡང་དེས་རློམ་སེམས་མི་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཚེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་འདིས་ནམ་བདག་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པའི་ཚེ་བདག་གི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་དེས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པའོ།།དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འཁོར་བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་ཅིང་དེས་ཀྱང་རློམ་སེམས་སུ་མི་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་གིས་སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ལྟ་བུ་བསྐྱེད་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་འཁོར་བ་ལ་གནས་ཤིང་། འཁོར་བ་ཡུན་རིང་པོས་ མི་སྐྱོ་བར་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ཀྱང་དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་འགྱུར་བའོ།

所谓'精进寻求诸波罗蜜多'是为了令众生成熟以及圆满菩提分，而精进修行六波罗蜜多并成就其义。
'须菩提，此八法是住于第二地的菩萨摩诃萨应当反复作意并精勤修习'，此句是说明若对这八法反复作意并精勤修习，则是真实趣入大乘。
'须菩提，复次，住于第三地的菩萨摩诃萨应当安住于五法'等，是宣说住于第三地菩萨应当安住的五法。
'多闻无厌而于文字不生执著'是说，第三地菩萨本性追求多闻，为听闻一偈正法，即使三千大千世界充满烈火亦能越过而行，如是世俗谛中虽不知足于多闻，但胜义谛中不执著于文字语言，亦不贪著。
'无所求而行法布施，亦不因此生起慢心'是说，如是积集多闻后为他说法时，不仅不思求说法之果报无上菩提，更何况思求世间利养恭敬。如是无所求而行法布施，亦不因此法布施而生起慢心，此即无所求而行法布施。
'为清净佛土而生起善根并回向，亦不因此生起慢心'是说，当生起能令佛土清净的诸善根时，以'愿以此善根令我成佛时佛土清净'而作回向，亦不因此生起慢心及执著相。
'于无量轮回不生厌倦，亦不因此生起慢心'是说，为生起能令众生成熟及佛土清净的如是善根，直至圆满一切种智之前住于轮回，虽长时轮回亦不厌倦而生起善根，且不因此生起慢心。

།ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ལ་གནས་ཀྱང་དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱ་བ་མི་རིགས་པ་རྣམས་བྱས་ན་ངོ་ཚ་ཞིང་ཁྲེལ་གྱིས་དོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཁྲེལ་བ་དང་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་མི་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ལ་གནས་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གསུམ་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་གནས་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་བླངས་ཤིང་གནས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གཏང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དགོན་པ་ལ་གནས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནགས་ཚོགས་དགོན་པ་ན་གནས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་མི་བྱའི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དམན་པ་དང་མ་འདྲེས་པར་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉི་ག་ལ་ བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་འཛིན་པ་ཉིད་སེམས་དབེན་པ་ལ་གནས་པས་དགོན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་པ་ཆུང་བ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་ འདོད་པ་མི་སྐྱེད་ན།འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་འདོད་པ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་འདོད་པ་ཆུང་བའོ། །ཆོག་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྙས་ཀྱང་དེ་ལ་དངོས་པོར་མི་འཛིན་ཅིང་དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་འགྱུར་ན།འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཆགས་ཤིང་དེ་བས་ལྷག་པ་གཞན་ཚོལ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྔ་མ་རྙེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ གིས་གཞན་ལྷག་པ་མི་ཚོལ་བ་ལ་ཆོག་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྡོམ་པ་མི་གཏོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྟོགས་ནས་ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བར་སྡོམ་པ་མི་གཏོང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའི་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ནི་མི་བྱའོ།།བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསླབ་པ་དོན་དུ་སྒྲུབ་ པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་བསླབ་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའོ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སྨད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་རྣམས་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ཞིང་ ཆགས་པའི་སེམས་མི་བསྐྱེད་པའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །རྫས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་དངོས་པོར་མི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ།

'虽然具有惭愧心，但不因此而生起傲慢心'这句话的意思是，菩萨如果做了不应该做的事情就会感到惭愧和羞耻。菩萨发起无上菩提心后，如果再发起声闻和缘觉的心，菩萨就会感到羞耻和惭愧。因此，不发起声闻和缘觉之心，就是菩萨安住于知惭有愧。
'须菩提，这五种法是菩萨摩诃萨应当安住于第三地的法'这句话是说，安住于这五种法，就是真正进入大乘。
'须菩提，复次，菩萨摩诃萨住第四地时，应当受持并安住于这十种法。不应舍弃这些'等等这些话，是说明菩萨住第四地时应当修行的内容。
'住阿兰若'不仅仅是指住在森林旷野，而是指不与声闻缘觉的下劣作意相混，通达人法二无我，于一切法不执著实有，安住于心的寂静，这才是真正的住阿兰若。
'少欲'是说菩萨对无上正等正觉尚且不生贪著和欲求，更何况世间的身体和受用。如此对世间和出世间的身体受用不贪著不生欲求，就是少欲。
'知足'是说菩萨即使获得一切种智也不执著为实有而不生傲慢，更何况贪著世间身体受用而寻求更多。如此对已得到的满足而不寻求更多，就是知足。
'不舍头陀行戒'是说通达甚深法后，于诸法不执著相而不生分别，不舍弃戒律。如此远离分别而具足头陀功德，称为不舍头陀行戒，而不仅仅指穿粪扫衣等。
'不舍学处'是说菩萨实践学处时应无分别地修学，不作意声闻缘觉等有分别的学处。
'厌离欲乐'是说见到五欲过患而不生贪著之心。
'发起趣向涅槃之心'是说不造作轮回之因的诸法，而无分别。
'舍弃一切物'是说于内外一切事物不执著相，不视为实有而舍弃。

།སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སེམས་མི་འབྲང་ཞིང་མ་ཆགས་པ་ལ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟོས་པ་ མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་མི་བྱ་ཞིང་། ཡང་དག་པར་ བླངས་ཏེ་གནས་པར་བྱ་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་གནས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཁྱིམ་པ་དང་ བསྟེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་ཁྱིམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྲོགས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་འབའ་ཞིགས་ལ་ནི་མི་བྱའི།ཁྱིམ་གྱི་གནས་འདུ་འཛི་ཅན་སྤངས་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཤིང་གོས་ངུར་སྨྲིག་བགོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱད་པར་ བྱ་བའི་ཁྱིམ་གྱི་གནས་བསྟེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དགེ་སློང་མ་དང་བསྟེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་ཆགས་པ་དང་། གོས་ལ་སོགས་པ་ཟང་ཟིང་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་སློང་མ་དང་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་ པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།རིགས་ལ་སེར་སྣ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་གི་རིགས་གང་གི་ཁྱིམ་དུ་ཆུད་ཅིང་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱས་པའི་ཁྱིམ་དེར་གཞན་དག་ཆུད་ཅིང་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ བྱས་ན་འདི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་འདི་དག་བདག་གིས་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་སྦྱར་བའི་རིགས་པ་ལས། སེམས་ཅན་དེ་དག་བདག་ཅག་རང་རང་གི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་བདེ་བར་འགྱུར་ན་དེ་ལ་བདག་གིས་སེར་སྣ་དང་ཕྲག་དོག་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཕྲག་ དོག་མི་བསྐྱེད་པའོ།།འདུ་འཛིའི་གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་མི་མང་པོའི་འདུ་འཛི་སྤང་བ་འབའ་ཞིག་ལ་མི་བྱའི། གང་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཡོད་པའམ། ཉན་ཐོས་སམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་གཏམ་ཟེར་བ་ཡོད་པའམ། ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་དེ་ལྟ་བུར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་འདུ་འཛིའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་ཞེས་བྱའོ།།གནོད་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པ་དང་འཚེ་བར་ འགྱུར་བའི་སེམས་སམ།ཐབ་མོ་དང་རྩོད་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་མི་བསྐྱེད་པ་ལ་གནོད་སེམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་བསྟོད་ཅིང་གཞན་སྨོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་བདག་དང་གཞན་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་ འབྱེད་ཅིང་ཐ་དད་དུ་མི་ལྟ་བའོ།།ཆོས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤངས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'无有怯懦心'是指对诸识的境不随从心且无执著，称为无有怯懦心。
'于一切事物无所依'是指对内外一切事物不视为实有且不作意。
'须菩提，此十法是菩萨摩诃萨住第四地时不应舍弃，应正受持而安住'是指住第四地的菩萨若安住于此十法且不舍弃，即是正入大乘之教示。
'须菩提，复次菩萨摩诃萨住第五地时，应当舍弃此六法'等，是指菩萨住第五地等应当舍弃成为菩萨过失的诸法之教示。
'应舍弃亲近在家人'不仅是指此处应舍弃与在家人共处，更是指舍弃在家生活的喧嚣，出家后剃除须发，身着袈裟，为众生利益而行，不应亲近在家生活之教示。
'亲近比丘尼'是指不应以贪著欲望和贪著衣物等资具之心，与比丘尼共处哪怕一弹指之间的时间之教示。
'于种姓无悭吝'是指菩萨若生于刹帝利、婆罗门、长者任何种姓之家，获得供养恭敬时，若他人也获得供养恭敬，应当如是发心：'我应当为这些众生准备一切安乐资具，这些众生若因各自福德而获得安乐，我对此不应生起悭吝嫉妒心'，如是思维而不生嫉妒。
'喧闹处'不仅是指此处应舍弃众人喧闹，更是指有声闻、缘觉或宣说声闻缘觉乘之言论，或生起声闻缘觉乘发心之处，菩萨不应住于如是处所，此即称为舍弃喧闹处。
'害心'是指菩萨不应对众生生起损害、伤害之心，或生起争斗、争论之心，此即称为舍弃害心。
'自赞毁他'是指依胜义谛了知一切法平等性，不分别自他，不视为差异。
'应当舍弃此六法'是指住第五地的菩萨若舍弃此六法，即是正入大乘之教示。

 །ཡང་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་ ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་དང་། ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། འདི་ལྟར་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ངག་གིས་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་ཟེར་བ་དང་། ངག་རྩུབ་མོ་དང་། ཚིག ཁྱལ་པ་ཟེར་བ་དང་།ཡིད་ཀྱིས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ཆགས་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་སྤྱད་ན་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་བར་དུ་གཅོད་པར་འགྱུར་ན། འཕགས་པའི་ལམ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་སྙམ་ནས།མི་དགེ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡན་ཆད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། །ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་བཙུན་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ ཡོན་ཏན་གང་གིས་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པར་གང་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་བས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཡོན་ཏན་འདི་ལྟ་བུས་གཞན་ལས་ལྷག་གོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ།ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཁེངས་ པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བརྙས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཁེངས་པ་སྐྱེས་ཏེ།དེ་ལྟར་བརྙས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ཁེངས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། །ཐེ་ཚོམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡིད་གཉིས་མི་ཟ་བའོ།།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཉམས་རངས་སུ་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ དང་།ཏིག་མུག་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་དེ་དག་ཉམས་རངས་སུ་མི་གཏོང་བའོ། །ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ ལྔ་པ་ལ་གནས་པས་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་དྲུག་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་དྲུག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ན།ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ།

'又应当完全断除十八法'是指住于第五地的菩萨不仅要断除前述六法，还要断除其他十不善业道以及增上慢等十八法。
所谓'应当完全断除十不善业道'是指：身业的杀生、偷盗、邪淫，语业的妄语、离间语、粗恶语、绮语，意业的邪见、害心、贪心。若造作这十法，不仅障碍获得善趣，更何况要获得圣道和无上正等正觉。因此，应当完全断除十不善业的习气。
'增上慢'是指由于种姓高贵、多闻等功德而生起的慢心。由于从胜义谛的角度观察，这些功德都无实体，因此不会生起'我以此功德胜过他人'的增上慢心，这就是断除增上慢。
'我慢'是指以轻蔑心对待其他众生而生起的傲慢。由于从胜义谛的角度观察，所轻蔑的对象无所得，因此断除我慢。
'颠倒'是指一切法本为空性，却执著为实有，这是菩萨的颠倒。不执著一切法为实有，就是断除颠倒。
'疑惑'是指对真如和无上正等正觉不生起怀疑。
'贪欲、嗔恚、愚痴不生欢喜'是指对于能生起贪欲、嗔恚、愚痴的事物，以及贪欲、嗔恚、愚痴本身，如实不见其存在，因此不对它们生起欢喜。
菩萨摩诃萨住第五地时应当断除这十八法，这是说明菩萨住第五地时，若能断除这十八种过失法，就是真实趣入大乘。
'复次，须菩提，菩萨摩诃萨住第六地时应当圆满六法'等，是说明住第六地的菩萨应当圆满六波罗蜜多，并断除六法。如是圆满六波罗蜜多，是因为圆满六波罗蜜多就能达到一切所知的究竟。

 །གཞན་ཡང་ཆོས་དྲུག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་དྲུག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་རང་ལོག་ཏུ་ཟད་དོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་ བདུན་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་ཉི་ཤུ་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། སྲོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་ པ་བཞི་མི་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སྤངས་ཟིན་པས་སྐབས་འདིར་དེ་དག་སྤོང་བ་ལ་ནི་མི་བྱའི།ས་བདུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཡང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་བཟུང་བར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།ཆད་པར་འཛིན་པ་དང་། རྟག་པར་འཛིན་པར་མི་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་སུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་བྱུང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུར་ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་ལྟ་བའི་མཚན་མ་དང་ཡང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་དང་། གཟུགས་ དང་།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་གསུམ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་གསུམ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། བརྟེན་པ་དང་། གནས་པ་ནི་མངོན་པར་ཆགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དོ། །སངས་རྒྱས་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དུ་ལྡན་པ་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པས། སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་མི འགྱུར་ཏེ་སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཉིད་དུ་བལྟའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་བས་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ ཉིད་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱའོ། །དགེ་འདུན་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དགེ་འདུན་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ལ་ཆགས་ན་མཚན་མར་ འཛིན་པ་ལ་ཆགས་པས་ཡང་དག་པར་དགེ་འདུན་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་གྱི།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་བལྟས་ལ་དོན་དམ་པར་དེ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་འཛིན་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་བལྟས་ལ། དོན་དམ་པར་དེ་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་ པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱའོ།

另外应当完全断除六法，这是说住于第六地的菩萨不仅要完全圆满六波罗蜜多，而且也要完全断除成为菩萨过失的六法，这些都在各自的部分中已经说完。
须菩提，另外住于第七地的菩萨摩诃萨不应行二十法等，是说住于第七地的菩萨不应行的法以及应当圆满的法。其中说到不应执著我、执著命、执著补特伽罗四者，是说外道的我见已在初地时断除，此处不是说要断除这些，因为第七地的菩萨安住于无相，所以即使在世间名言中也不应执取我见等相。
不应执断见和常见，是因为已经通达一切法无生无灭。不应有相想，是因为住于第七地的菩萨安住于无相，若生起相想则会成为菩萨的烦恼。
所谓不应有因见，是因为已经远离从因生果的相执。不应贪著名色、蕴、界、处、三界，是因为胜义中这些事物不成立。对三界的贪著、执著、依止、安住都只是贪著的异名而已。
所谓不应贪著依佛的见解，是说依止于执取佛的色身具足相好为实有的见解，就不能见到佛，因为经中说应当以法性见佛。
不应贪著依法的见解，是说执取教法十二分教和所证得的力、无畏等法为实有，就不能见到法的法性，因此不应贪著依法的见解。
所谓不应贪著依僧的见解，是说如果执著圣僧和凡夫僧为实有，由于执著于相执，就不能真实见到僧伽。应当在世俗谛中视为如幻，胜义中也不执著其为实有和相，这是所要显示的。
所谓不应贪著依戒的见解，是说如果执取菩萨戒和声闻戒为实有并执著其相，则戒律不能清净。应当在世俗谛中视为如幻，胜义中也不执著其为实有和相，则戒律能得清净，因此不应贪著依戒的见解。

 །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དེ་སྟོང་ཡང་ལས་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱིད་སྡུག་ཀྱང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་སྟོང་པས་ སྐྲག་ཅིང་སེམས་ཞུམ་པར་མི་བྱ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་འགལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཤིག་གུད་ན་ཡོད་ན་ནི། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ མ་ཡིན་པས་འགལ་བར་ཡང་འགྱུར་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ནང་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འདུས་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་འགལ་བར་མི་བྱེད་དོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་མ་བྱས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེས་ཆོས་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཉི་ཤུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་ལྟའོ། །མཚན་མ་མེད་པས་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་མཚན་མ་གང་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའོ།།སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་མི་སྨོན་པའོ། །འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།སྐབས་འདིར་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཉེས་པ་དང་། སྐྱོན་མི་འབྱུང་བར་དགེ་བ་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཞིང་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ ལྡན་པའོ།།སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་བརྙས་པར་མི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྙས་ཤིང་སྨད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འབྱེད་ཅིང་བླང་དོར་མེད་པར་ལྟ་བའོ།།ཡང་དག་པའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཤིང་དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཚུལ་གཅིག་ ཏུ་རྟོགས་ཤིང་།དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། རྟོགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །མི་སྐྱེ་བ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་ནུས་ཤིང་སྐྱེ་བ་མེད་ པ་དང་།འགག་པ་མེད་པས་མི་སྐྲག་པའོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བར་བཟོད་པའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་འབྱུང་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཚུལ་གཅིག་སྟེ།ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་གཉིས་སུ་མི་སྟོན་པའོ། །རྟོག་པ་ཡང་དག་པར་བསལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ།

'一切法空'而生怯懦之意是说，胜义中一切法无实体而空，善恶业果苦乐亦无，不应因空性而恐惧退怯。因为在世俗谛中并非如幻般不存在。
'与空性相违'是说，若空性是一个独立存在的法，则'一切法空'就不是无自性空，这样就会相违。但'一切法空'中空性也包含在内，所以'一切法空'并无相违。因此不与空性相违。
'须菩提，此二十法非所应作'是说，住第七地的菩萨若不造作这二十法，即是真实趣入大乘之意。
'彼应圆满此二十法'等，是说住第七地菩萨应圆满二十法。'圆满空性'是说不见空性自相亦有。'以无相现证'是说如是一切法自相皆空，故不作意任何相。
'无愿'是说于三界一切法无贪著无希求。'三轮清净'是说于此处从身语意三门不生过失，圆满十善。
'于一切众生悲悯慈爱'是说具足菩萨大悲心。'不轻蔑彼等众生'是说具足菩萨大慈心，不轻视贬低一切众生。
'视一切法平等'是说不分别轮回与涅槃，无取舍见。'通达真实理而不生憍慢'是说通达一切法胜义中无实性为一理，并了知能证所证二者无所得，无所通达。
'无生法忍'是说能通达一切法无生无灭，且不畏惧无生无灭。'了知无生'是说在无生法忍之后，自然生起了知一切法无生的智慧。
'一理宣说一切法'是说一切法皆为真如自性一理，不说有无、常无常等二边。'断除分别'是说分别是菩萨烦恼，于一切法一切种相中无执相分别。

 །ལྟ་བ་རྣམ་པར་ཟློག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྟ་བ་དམན་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ཟློག་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པའོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཀྱང་མ་ཉམས་ལ། ལྷག་མཐོང་གིས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་པའོ།།དུལ་བའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་མ་ཡེངས་ཤིང་མ་ཆགས་པའོ། །ཞི་བའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དྲུག་ཡུལ་དྲུག་ལ་མ་འཕྲོས་ཤིང་མ་ཡེངས་པའོ། །ཐོགས་ པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་མཁྱེན་པའོ། །བྱམས་པའི་སྐབས་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བྱམས་པ་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་བྱམས་ལ་ ཕྱོགས་གཅིག་ལ་སྡང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་ཤིང་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇུག་པའོ། །གང་དུ་འདོད་པའི་ཞིང་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ གིས་ལུས་སྟོན་ཅིང་འགྲོ་བའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུན་པ་ལ་གནས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པས། ཆོས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྒྱུ་ཞིང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལྟ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའོ། །སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལྟ་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ན་འདུག་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་མཐོང་བར་བྱས་ནས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཞིང་དེ་དག་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་དག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་པའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར།དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་དེ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'遮除见解'是指从声闻和独觉的低劣见解中转离。'遮除烦恼'是指由于烦恼习气的力量而在轮回中不再结生相续。'止观地'是指不离一切种智的智慧三昧，并以观慧通达一切诸法。'调伏心'是指对三界事物心不散乱且无执著。'寂静心'是指六根对六境不散乱且不流散。'无碍'是指以佛眼无碍了知世间和出世间诸法。'了知慈悲之处'是指不像凡夫的慈悲那样对一方生慈而对另一方生嗔，而是对一切众生平等心且以舍心趣入。'随欲往诣刹土'是指在有如来清净眷属圆满的佛刹中示现身相前往。'须菩提，菩萨摩诶萨住第七地应当圆满这二十种法'是指菩萨住于第七地时，圆满这些法即是真实趣入大乘的开示。'须菩提，复次菩萨摩诶萨住第八地应当圆满此四法'等，是开示住第八地菩萨应当圆满的诸法。'了知一切众生心'是指菩萨以一心于一刹那同时了知一切众生的心和心所。'以神通游戏'是指以神通力从一佛刹到另一佛刹，以神变游历为见诸佛而前往。'见诸佛刹并成就所见佛刹'是指菩萨自身住于一佛刹中，见到无量佛刹后，为成就所见佛刹而舍弃三千大千世界的王位，住于那些佛刹中。'亲近诸佛并如实观察佛身'是指为利益一切众生而令正法成熟，并如实通达法身。'须菩提，这四法是应当圆满的法'是指菩萨住第八地时圆满这四法即是真实趣入大乘的开示。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་ པས་ཆོས་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པས།གཞན་ཡང་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དབང་པོ་རབ་དང་ཐ་མ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ སྟོབས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ།སེམས་ཅན་ཆོས་ཟབ་མོའི་སྣོད་དུ་གྱུར་ཏམ། མ་གྱུར་པའི་དབང་པོ་རབ་དང་ཐ་མ་རབ་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་མཁས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་གཞིའམ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ།།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མི་བརྩན་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཙམ་གྱིས། སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བྱེད་ནུས་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ལུས་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་སྲིད་པ་ཉེ་བར་ལན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷ་དང་མི་དང་།ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པའི་ལུས་གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ སྒྲུབ་ནུས་ཤིང་།སེམས་ཅན་གྱི་དགེ་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་བླངས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པས་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཅུ་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་སྨོན་ལམ་མཐའ་ཡས་པ་ཡོངས་སུ་ གཟུང་བ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྨོན་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་སྨོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའོ། །ལྷ་དང་ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོའི་སྐད་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པས།ལྷ་དང་། ཀླུ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་ཤེས་ཤིང་དེ་དག་གི་སྐད་དུ་ཆོས་སྟོན་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྤོབས་པ་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ལྡན་པས། བདུད་ དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕས་རྒོལ་བ་རྣམས་ཐུལ་བ་དང་།རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་བཙུན་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་སྤ་མི་འགོང་ཞིང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའོ།

对于'另外，善现，住于第八地的菩萨摩诃萨应当圆满四法'等文句，是说明住于第八地的菩萨还应当圆满四种法。
'了知诸根胜劣'是说，安住于如来十力圆满中，在令众生成熟时，善巧观察众生是否堪为甚深法器，了知其根器利钝。
'清净佛土'是说，因为一切众生都是成佛的基础和因缘，故而清净众生之心称为清净佛土。
'如幻三昧数数修习'是说，菩萨通达一切法如幻，不执著外在事物，仅以安住三昧，以心得自在而能成办一切事业。
'随众生善根成就而故意受生'是说，菩萨以天、人、阿修罗等身，能成就众生之身，增长众生善根，故意受取如是身而利益众生。
'善现，住于第八地的菩萨摩诃萨应当圆满这四法'是说，住于第八地的菩萨若能圆满这四法，即是真实趣入大乘之教示。
'善现，另外，住于第九地的菩萨摩诃萨应当圆满十二法'等文句，是说明住于第九地的菩萨应当圆满之法。
如是'摄受无量愿，如其所愿皆成就'是说，住于第九地的菩萨以圆满六波罗蜜多，为成就自他利益圆满，发广大菩萨愿，如其所愿皆得成就。
'了知天、龙、夜叉、乾闼婆、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽之语言'是说，以词义分别正确了知，通晓天、龙等一切众生语言，并以其语言为其说法。
'了知圆满辩才决定宣说'是说，具足辩才无碍解，降伏魔众外道等诸对论者，在王族尊贵等众中说法时无所怯惧，不被折服，具足无畏辩才。

 །མའི་མངལ་དུ་འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་སྐྱེ་ན་ཡང་།ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་མའི་མངལ་དུ་མི་སྐྱེ་བར་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའོ། །རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་སྤྱོད་ནུས་ པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་རིགས་བཟང་པོར་སྐྱེ་བའོ།།རྒྱུད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་དང་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བའི་རྒྱུད་དུ་སྐྱེ་བའོ། །རུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རུས་དང་རིགས་གང་གི་ནང་དུ་སྔོན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བྱུང་བར་གྱུར་པའི་རིགས་དེར་སྐྱེས་པའོ།།འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ལ་བཀོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ པའོ།།ཚེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དགུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་འོད་ཀྱི་སྣང་བས་ཁྱབ་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་དག་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོ་བར་འགྱུར་བའོ། ། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཚེ། སེམས་ཅན་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་ངེས་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་གི་རྒྱན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་གི་རྩ་བ་ནི་གསེར་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱས་པ། ལྷུན་ནི་བཻ་ཌཱུརྱའི་རང་བཞིན་དུ་འདུག་པ། ཡལ་ག་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ལས་གྲུབ པ།མེ་ཏོག་དང་ལོ་མ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཤིང་དེའི་དྲི་ཞིམ་པོ་དང་འོད་བཟང་པོས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བའོ། །ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་།མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པ་བཞི་དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ལ། ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་ཡན་ ཆད་སྤངས་པས་སངས་རྒྱས་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

'在母胎中圆满'是指住于第九地的菩萨虽然为了众生利益而转生轮回，但不会因烦恼力而生于母胎，而是在一切世中都以化生方式出生。
'种姓圆满'是指生于能修行正法的善良种姓之器。
'血统圆满'是指生于高贵的王族和高贵的婆罗门血统。
'家系圆满'是指生于过去曾出现过菩萨的那个种姓和家系中。
'眷属圆满'是指菩萨令一切众生发起无上菩提心并安置于菩提，从而具足菩萨眷属。
'寿命圆满'是指第九地菩萨一出生时，以往昔福德力使无量世界被光明遍照，并使那些世界以六种方式震动。
'出家圆满'是指当该菩萨出家时，与数百千亿众生一同出家，而且这些出家众生都必定安住于三乘。
'菩提树庄严圆满'是指该菩萨在菩提树下成正等觉时，菩提树根由金所成，树干是琉璃性质，树枝由七宝所成，花叶是由各种珍宝所成，此树的妙香和胜光遍及无量世界。
'一切功德圆满具足'是指菩萨具足成熟众生和清净佛土的一切功德。
'须菩提，这十二种法是住于第九地的菩萨摩诃萨应当圆满成就的'是说明住于第九地的菩萨若圆满成就这十二法，即是真实趣入大乘。
'须菩提，住于第十地的菩萨摩诃萨即可称为如来'是说住于第十地的菩萨圆满十波罗蜜，具足如来十力、四无畏、四无碍解、大悲、十八不共法、一切种智等一切佛陀功德，并且断除了所知障和烦恼障乃至习气，因为与佛陀相似故称为如来。

།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དུ་ས་བཅུ་པོ་རེ་རེ་ལ་ ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ཞིང་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་མདོར་སྨོས་པ་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་ཞིབ་ཏུ་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་མདོར་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར།ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བགྱི་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མང་པོ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་འདི་ནི། རབ་འབྱོར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བཅུ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་བཅུ་གང་དུ་མདོར་སྨོས་པའི་འགྲེལ་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་ དག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་བརྩོན་ཞིང་ཚོལ་བའོ་ཞེས་བྱའི་བར་དུ་ནི། ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་བརྒྱད་ཡིད་ལ་བྱ་བ་གོང་དུ་མདོར་ སྨོས་པའི་འགྲེལ་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མང་དུ་ཐོས་པས་མ་ངོམས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་གསུམ་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་ལྔ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་གོང་དུ་མདོར་སྨོས་པའི་འགྲེལ་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགོན་པ་ན་གནས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཅུ་ཡོངས་སུ་བླངས་ཤིང་གནས་པར་བྱ་བ་མདོར་སྨོས་པའི་འགྲེལ་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོའི་ཁྱིམ་པ་དང་བརྟེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཉམས་རངས་སུ་མི་འདོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ ལྔ་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་དྲུག་དང་བཅོ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་གོང་དུ་མདོར་སྨོས་པའི་འགྲེལ་པའོ།།དེ་ལ་ས་དྲུག་ལ་ཆོས་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལྟར་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་པས་ཐོག་མ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ ཁ་ཟ་ཡག་གི་སེམས་སུ་མི་བྱའི།སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་དྲུག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་མདོར་སྨོས་པའི་འགྲེལ་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།

说此语已，具寿善现向世尊如是请问，即是为了详细解释在每一地中应当清净圆满及应当断除的法类之略说。
'世尊，菩萨摩诃萨清净增上意乐等是什么'这句话，是为了详细解释最初所略说的清净增上意乐等，善现向世尊请问应当如何清净这些增上意乐等法。
对此世尊开示道：'善现，菩萨摩诃萨以具一切种智之发心而正确摄集诸多善根，善现，这就是菩萨摩诃萨清净增上意乐等'，乃至'善现，这十种是初地菩萨摩诃萨的清净'为止，是对初欢喜地菩萨应当清净的十法略说的解释，其义如前所说。
'其中菩萨摩诃萨清净戒律是什么'乃至'这是菩萨摩诃萨精进寻求诸波罗蜜多'为止，是对住第二地菩萨应当修持八法略说的解释。
'其中菩萨摩诃萨多闻无厌是什么'乃至'这是菩萨摩诃萨住于知惭有愧'为止，是对住第三地菩萨应当安住五法略说的解释。
'其中菩萨摩诃萨不舍阿兰若住是什么'乃至'这是菩萨摩诃萨于一切事无所顾恋'为止，是对住第四地菩萨应当受持安住十法略说的解释。
'其中菩萨摩诃萨应当断除在家眷属是什么'乃至'这是菩萨摩诃萨不乐贪瞋痴'为止，是对住第五地菩萨应当断除六法和十八法略说的解释。
'其中第六地应当圆满六法是什么'乃至'如是彼非菩提道故，从初发心不应生悭吝心，应当行布施'为止，是对住第六地菩萨应当圆满六法和断除六法略说的解释，其余如前所说。

 །ཤེས་པར་བྱ་བ་ལྔའི་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས པར་བྱས་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པར་གྱུར་ཏེ།ཤེས་པར་བྱ་བའི་ནང་ན་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྔར་ཅིར་གྱུར་པ་དང་། ཕྱིས་ཅིར་ འགྱུར་བ་དང་།ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་བརྟག་ཅིང་བལྟ་དཀའ་བ་རྣམས་དང་། དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་ཚིག་གིས་བརྗོད་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་དབྱིངས་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འདི་ལྔ་ཟབ་ཅིང་བརྟག་དཀའ་སྟེ། གཞན་ གྱིས་མཐར་ཕྱིན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལྔའི་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལྔའི་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ཕྱིན་པར་བཤད་པ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ གནས་པའི་ཚེ་ལ་མི་བྱའི།ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་ལ་བྱའོ། །ཁ་ཟ་ཡག་གི་སེམས་སུ་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པའམ་དོན་མེད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདག་ཏུ་འཛིན་པར་མི་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དུ་འདོད་པའི་ཞིང་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཞེ་ན། འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ལུས་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཉི་ཤུ་མི་བྱ་བ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཉི་ཤུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་གོང་དུ་མདོར་སྨོས་པའི་འགྲེལ་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་སྲེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཞི་པོ་རྣམ་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་གོང་དུ་མདོར་སྨོས་པའི་འགྲེལ་པའོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྨོན་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་བཅུ་གཉིས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་གོང་དུ་མདོར་སྨོས་པའི་འགྲེལ་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་གོང་དུ་མདོར་སྨོས་པའི་འགྲེལ་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་དོན་ཀྱང་གོང་དུ་ མདོར་སྨོས་པའི་སྐབས་ཉིད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

关于'已到达五种所知海彼岸'等所说的内容，是指三世诸佛世尊以及声闻、独觉等圆满完成六波罗蜜多，从而获得了通达一切所知无碍的智慧。
在所知之中，也包括过去和未来长时期以来有情和非有情诸事物过去如何、将来如何，以及现在难以观察推测的诸事物，以及不能用言语表达的胜义界、无为界等。这五种所知深奥难测，因为他人无法究竟通达，所以如同大海，称为'五种所知海'。
所说声闻和独觉到达五种所知海的彼岸，并非是指他们住于声闻和独觉地位时，而是依据一乘的说法，指他们现证无上正等正觉佛果时而言。
'不应成为空话'是指不应成为空无或无意义之事的意思。
从'如何是菩萨摩诃萨不应执著我'开始，到'于彼彼众会中示现身相'为止，是解释前面简要提到的七地菩萨不应行持执著我等二十法，以及应当圆满空性等二十法的内容。
从'菩萨摩诃萨如何通达一切众生心'开始，到'为了令众生成熟'为止，是解释前面简要提到的八地菩萨应当圆满四种二法的内容。
从'菩萨摩诃萨如何随其所愿皆得圆满'开始，到'这是菩萨摩诃萨一切功德圆满成就'为止，是解释前面简要提到的九地菩萨应当圆满十二法的内容。
从'菩萨摩诃萨住第十地所说如来性是什么'开始，到'须菩提，如是菩萨摩诃萨住第十地称为如来性'为止，是解释前面简要提到的第十地菩萨称为如来性的内容，这些含义在前面简要提到时已经解释完毕。

།རབ་འབྱོར་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ས་བཅུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ས་བཅུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ས་བཅུ་ལ་ གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་གོང་དུ་སྨོས་པ་ས་བཅུ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། བྱང་[(]ཆུབ་[,]ཆུབ་སེམས་[)]དཔའི་ས་དགུ་དག་ལས་ འདས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་ཚེ་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ ན་དང་པོར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དཀར་པོ་རྣམས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དཀར་པོ་མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བའོ།།རིགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ པས་བྱང་ཆུབ་གསུམ་འཐོབ་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པས་ན་རིགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ།།བརྒྱད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ས་ནས་ཡས་བགྲངས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ལ་གྲངས་བརྒྱད་པ་ལ་ འབབ་པས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པའི་ས་ལ་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ཤིང་མཐོང་བས་ན་མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །བསྲབས་ པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སྲབ་མོར་བྱས་པས་ན་བསྲབས་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ས་ལ་གནས་པས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་མ་ལུས་པར་ སྤངས་པའི་ཕྱིར།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ས་ལ་གནས་པས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཤིང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ མཐོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱ་བ་ནི་བྱས་ཟིན།ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ནི་སྤྱད་ཟིན་ཏེ། འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་ས་ལ་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་རྣམས་དང་། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ས་དགུ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་ནས་ས་བཅུ་ལ་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པས་ བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ན་སངས་རྒྱས་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་ཞེས་བྱའོ།

若问'什么是菩萨摩诃萨的十地'这句话起，直至'这些是菩萨摩诃萨的十地'这句话为止，是为了说明前面所说的安住十地的菩萨称为如来的道理，以及如何安住和如何称为如来的含义。
菩萨以善巧方便修行六波罗蜜多、十八空性、三十七菩提分等乃至十八不共佛法时，超越声闻地、缘觉地和菩萨九地，安住于菩萨第十地，即是安住于佛地，此为所说。
其中，'见白地'是指在随信行地时，获得暖位和顶位禅定时，首次见到清净白法，故称见白地。
'种性地'是指获得忍位和世第一法禅定时，通达法无我和人无我，具足获得三种菩提的种性，故称种性地。
'第八地'是指从阿罗汉果位向上数至预流果向时，落在第八数上，故称预流果向地为第八地。
'见地'是指住于预流果时，如实通达并见到法性，故称见地。
'薄地'是指一来果位已将欲界贪爱变薄，故称薄地。
'离欲地'是指住于不还果位时，已完全断除欲界贪爱，故称离欲地。
'已办地'是指住于阿罗汉地时，已断除三界一切烦恼，圆满阿罗汉功德，以解脱见慧了知：'所作已办，梵行已立，不受后有'，故称阿罗汉地为已办地。
如是超越声闻诸地和菩萨初地等九地后，安住于第十地即是菩萨第十地，此为所说。'安住佛地'是指菩萨安住第十地时，福德智慧二资粮圆满，故与佛陀相似，因此称为安住佛地。

།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པར་རིག་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་།ཡོན་ཏན་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དེ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པར་རིག་ པར་བྱའོ་ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་དེ་གང་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དུ་རབ་འབྱོར་ གྱིས་ཐེག་པ་དེ་གང་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པའི་ཚིག་དེ་ཉིད་སྨོས་ནས།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཁམས་གསུམ་ནས་བྱུང་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དོན་དམ་པར་ཁམས་ གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་ལ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡང་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁམས་གསུམ་ནས་བྱུང་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་ ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོན་དམ་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པས་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་ པར་འགྱུར་བ་དབྱེར་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་དེ་གཉིས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དམ་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ མཚན་ཉིད་གཅིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ནི་འབྱུང་བའམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའམ། བྱུང་བར་གྱུར་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མེད། ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད། སྔོན་བྱུང་བར་འགྱུར བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，须菩提，应当了知菩萨摩诃萨已正确趣入大乘，此说明从初地乃至十地之间，菩萨们完全断除过失，圆满一切功德，并清净十菩萨地，应当了知他们已正确趣入大乘。此处总结上文所说正确趣入大乘的含义。
须菩提，如你所说'此乘从何处生起'等，即引述须菩提向世尊请问此乘从何处生起的话语。世俗谛中，大乘从三界生起而住于一切种智；胜义谛中，既不从三界生起，也不住于一切种智。以无所缘的方式从三界生起，住于一切种智。
此说明大乘于世俗谛中从三界生起而住于一切种智。为何如此？须菩提，如是大乘与一切种智这两种法，既非相应也非不相应。
以此等说明胜义谛中大乘与一切种智无法分别，从三界生起与住于一切种智也无法分别。'此二法既非相应也非不相应'的意思是说明胜义谛中大乘与一切种智无一相与异相之性。'非相应'说明无一相之性，'非不相应'说明无异相之性。
'无色、不可示、无碍，如是无相即一相'，此说明胜义谛中大乘与一切种智不可分别的理由。为何如此？须菩提，无相之法无有生起、将生、已生。此说明如是大乘与一切种智胜义谛中无实体，因为无相即一相的缘故，既非现在从三界生起，亦非未来将生起，也非过去已生起。

།རབ་འབྱོར་གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འབྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ རྣམས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་འགོག་པའི་དབྱིངས་འབྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ལ་དོན་དམ་ པར་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་ལ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པས་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་ཞིང་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་འབྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ ཚོར་བ་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་གཏན་ཚིགས་སྨོས་ནས།དེ་དག་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་ བ་ཡང་མེད་ལ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་དེའང་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡང་མེད་ དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་རྨི་ལམ་འབྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྨི་ལམ་ལ་ སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་ནས་ འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་གཏན་ཚིགས་སྨོས་ནས།ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་ ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'从'须菩提，若欲生起无相法，即是欲生起法界'这句话开始，到'须菩提，若欲生起无相法，即是欲生起灭界'这句话为止，是属于法界空性自性的异名，说到真如、实际等。对于这些，胜义中既无从三界中生起，也无住于一切相智性。同样，大乘和一切相智性也因无实体而不从三界生起，也不住于一切相智性。'
'须菩提，若欲生起无相法，即是欲生起色空性'这句话开始，到'意触所生受以意触所生受空性为因'这句话为止，是说到五蕴等世间法的名称，说明这些以其自性空性的理由后，说明这些法既不从三界生起，也不住于一切相智性。同样，所谓大乘这胜义无相法，也既不从三界生起，也不住于一切相智性。'
'须菩提，若欲生起无相法，即是欲生起梦境'这句话开始，到'如来所化以如来所化空性为因'这句话为止，是说到梦境等极无相法的名称，这些法不从三界生起，也不住于一切相智性。同样，所谓大乘这胜义无相法，也不从三界生起，也不住于一切相智性。'
'须菩提，若欲生起无相法，即是欲生起布施波罗蜜多'这句话开始，到'佛不共法体性以佛不共法体性空性为因'这句话为止，是说到从布施波罗蜜多直至佛不共法等清净法的名称，说明这些法胜义中以其体性空性的理由后，说明这些法胜义中既不从三界生起，也不住于一切相智性。同样，所谓大乘这胜义无相法，也不从三界生起，也不住于一切相智性。'

།རབ་འབྱོར་གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་སྐྱེ་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་ པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་བཞི་དང་། རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རང་བྱང་ཆུབ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྲས་བུ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམས་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་ ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་མི་འབྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གདགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་གདགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མིང་དང་མཚན་མ་དང་། བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ དང་གདགས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་དེའང་ཁམས་ གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འབྱུང་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ནི་ མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཏོགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'须菩提，若有人欲求无相法生起，则是欲求阿罗汉漏尽生起而已'这句话开始，到'如来体性以如来体性空性之故'这句话为止，是说声闻阿罗汉、独觉、菩萨及如来等，因胜义中以自性空的缘故，不从三界中生起，亦不住于一切相智中，如是所谓大乘，胜义中无相之法，亦不从三界生起，亦不住于一切相智中。
从'须菩提，若有人欲求无相法生起，则是欲求预流果生起而已'这句话开始，到'一切相智以一切相智体性空性之故'这句话为止，是说声闻、独觉、菩萨及如来所应获得之法，声闻的预流等四果，独觉的果位自觉，菩萨的果位道相智，如来的果位一切相智等，因胜义中以自性空的缘故，不从三界中生起，亦不住于一切相智中，如是所谓大乘，胜义中无相之法，亦不从三界生起，亦不住于一切相智中。
从'须菩提，若有人欲求无相法生起，则是欲求不生起而已'这句话开始，到'假立空性以假立空性体性空之故'这句话为止，是说名、相、表示、言说及假立等，因胜义中以其自性空的缘故，不从三界中生起，亦不住于一切相智中，如是所谓大乘，胜义中无相之法，亦不从三界生起，亦不住于一切相智中。
从'须菩提，若有人欲求无相法生起，则是欲求无生生起而已'这句话开始，到'无为以无为体性空性之故'这句话为止，是说属于圆成实相的无生、无灭、无染、无净及无为等，因胜义中以其自性空的缘故，不从三界中生起，亦不住于一切相智中，如是所谓大乘，胜义中无相之法，亦不从三界生起，亦不住于一切相智中。

 །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་འདིས་ནི། འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཁམས་གསུམ་ནས་བྱུང་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་ཡང་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གནས་དེ་ནི་བསྐྱོད་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་དེ་ལ་གནས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱོད་དུ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་འདི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་གང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་གང་དུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་གང་དུ་གནས་པར་འགྱུར ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ།དོན་དམ་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་གང་དུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གནས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་དོན་དམ་ པར་གང་དུ་ཡང་གནས་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་གནས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཡང་མི་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་གང་དུ་ཡང་མི་ གནས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། གང་དུ་ཡང་གནས་པ་མེད་མོད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་དུ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གནས་སོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འགོག་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་ རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་གནས་པ་དང་མི་གནས་པའི་མཐའ་གཉིས་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། གནས་པའམ་མི་གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་གནས་པའམ་མི་གནས་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རྨི་ལམ་ནི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

须菩提，如是以此种种方式，应当了知大乘从三界中出，而住于一切种智。这是说，如是因为胜义中一切法本性空的缘故，任何法都不从三界中出，也不住于一切种智中。世俗谛中应当了知从三界中出而住于一切种智。
所说'彼处不可动摇'，是说若住于一切种智处，则不能被违品所动摇。
须菩提，又如你所说'大乘住于何处'，大乘实不住于任何处等，这是对前文须菩提向世尊请问'大乘住于何处'的回答，说明胜义中大乘不住于任何处。
为什么呢？如是一切法因不可得住处故不住。这是说明大乘胜义中不住于任何处的理由，即胜义中有为法和无为法一切诸法实有性不成立，因为住处不可得故不住于任何处，大乘亦如是不住于任何处。
须菩提，如是大乘以不可得的方式而住。这是说，如是一切法胜义中无实性，虽然不住于任何处，但世俗谛中以名言而住。
须菩提，譬如法界非住非不住，乃至灭界以自性空故。这是说无为法以名言所说诸法，因自性空故无住与不住，如是大乘亦无住与不住二边。
须菩提，譬如色空性非住非不住，乃至意触所生受以意触所生受空故。这是说五蕴等有为法，因其自性空故，无住或不住，如是大乘亦无住或不住。
须菩提，譬如梦非住亦非不住，乃至如来所化以如来所化空故。这是说梦等极无所有诸法无住与不住，如是大乘胜义中亦无住与不住。

།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གནས་པ་ཡང་ མ་ཡིན་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་མི་གནས་ པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་གནས་པ་དང་།མི་གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། མིང་ནི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ཡང་གནས་ པ་ཡང་མ་ཡིན།མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གདགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གདགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མིང་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་གནས་པ་དང་མི་གནས་ པ་མེད་པར་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། ཐེག་པ་དེ་ནི་མི་གནས་པར་གནས་པའི་ཚུལ་དང་། བསྐྱོད་དུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གང་དུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་གནས་པར་གནས་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་མི་གནས་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ། །བསྐྱོད་དུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་གནས་ པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མི་འགྱུར་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་བསྐྱོད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དུ་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གང་དུ་ཡང་ གནས་པ་མེད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།

如是，善现，譬如布施波罗蜜多既非住亦非不住，乃至一切相智之自性以一切相智之自性空故。此说明清净诸法以其自性空故，无住与不住，如是大乘于胜义中亦无住与不住。
善现，譬如名既非住亦非不住。善现，如是大乘亦非住亦非不住，乃至假立之自性以假立之自性空故。此说明名相等世间言说假立，于胜义中无实，以自性空故无住与不住，如是大乘于胜义中亦无住与不住。
善现，譬如无生既非住亦非不住，乃至何以故？善现，此乃无为之自性以无为之自性空故。此说明一切法无生、无灭、无染、无净、无为等于胜义中以其自性空故无住与不住，如是大乘于彼亦无住与不住。
善现，由此法门，彼乘以不住而住之理及不动之理，于何处亦不住。'不住而住之理'即大乘于胜义中无实故不住，于世俗中亦不住于一切相智。'不动之理'即大乘于胜义中以自性空故无所住，如是不离真如自性，故不为违品所转移动摇。'于何处亦不住'即总结大乘于胜义中以自性空故无所住之义。

།རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་དེས་སུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་ཐེག་པ་དེས་སུའང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རབ་འབྱོར་ གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེས་སུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་དེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་དེས་སུའང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ མེད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཐེག་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཐེག་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཐེག་པ་གང་གིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་བྱའོ།།གང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་དེས་གང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱའོ། །གང་གིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གང་ལ་གནས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ།།གང་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་བྱའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་།སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། ཁམས་གསུམ་པོ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་ཞིག་ཆོས་གང་གིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། འབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། གང་ནས་འབྱུང་ བའི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པས་གང་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་དོན་མདོར་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བདག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་ཏུ་ བརྟགས་པ་རྣམས་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་གང་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བདག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཐོང་བ་པོ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་ བདག་རྣམས་ཡང་དག་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དམིགས་སུ་མེད་པས་གང་གིས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་། གང་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དམིགས་ སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།

关于'须菩提，你说此乘将有谁出现'这句话，即'此乘不会有任何人出现'等内容，是对须菩提向世尊请问'大乘将有谁出现'的回答。由于大乘本身以及将由此乘出现的菩萨等在胜义中无实体且不可得，所以世尊回答说此乘不会有任何人出现。
为什么这样说呢？'须菩提，此即如是，彼乘为何'等内容是阐明不会出现的理由。'彼乘为何'是指能令（菩萨）出现的大乘。'将出现者'是指由此乘将出现的菩萨。'由何而出现'是指若住于何法能证悟法无我和人无我。'从何处出现'是指三界。
'因为这一切法皆无且不可得'是指大乘、菩萨、修行之法和三界在胜义中无实体且不可得，所以任何法不会由任何法出现。这是简要说明能生、所生以及所从生之法在胜义中皆无且不可得，因此不会有任何出现。
为什么这样说呢？'须菩提，此即如是，极清净我'等内容是说明外道所计的我等、法界等无为法、蕴界等烦恼分法以及波罗蜜多等清净法一切皆不可得，因此无有任何法能令任何法出现。
其中从'极清净我'到'见者不可得'是说明外道所计诸我真实无体，因极清净故不可得，故无能生亦无所生。同样，菩萨在胜义中也不会由大乘而出现。'因极清净'意为因极空性。
从'因极清净故法界不可得'到'不可思议界不可得'是说明属于空性异名的诸法不可得。
从'因极清净故诸蕴不可得'到'缘起不可得'是说明属于烦恼分的诸法不可得。

།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་འཕེལ་བ་ དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དུས་གསུམ་དང་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་གནས་པ་དང་ཚེ་འཕོ་བ་དང་།སྐྱེ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། འཕེལ་བ་རྣམས་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། ། གང་མི་དམིགས་པས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པར་བཤད་པ་ཆོས་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མི་དམིགས་པས་དམིགས་སུ་མེད་དམ། འོན་ཏེ་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པས་དམིགས་སུ་མེད སྙམ་དུ་འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གང་མི་དམིགས་པས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་གླེངས་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མི་དམིགས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་ པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་མེད་དེ་མི་དམིགས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལས་བརྗོད་ཀྱི། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ། དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས པའི་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་འགྲིབ་པ་དང་། འཕེལ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ས་དང་པོ་མི་དམིགས་པས་ ས་དང་པོ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ས་བཅུ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ མེད་པས་དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པའི་ཐ་སྙད་གདགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ས་དང་པོ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དུ་ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ས་བཅུ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནས་ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་བར་ལ་ཡང་ས་བཅུ་ཞེས་བྱ།དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་ལ་ས་བཅུ་ཞེས་བྱ་ན། སྐབས་འདིར་ས་བཅུ་གང་ལ་བྱ་སྙམ་དུ་འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཐེ་ཚོམ་ བསལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་མིང་གིས་བརྗོད་པ་བསྟན་པའོ།

从'由于极其清净故，布施波罗蜜无所缘'乃至'由于极其清净故，一切相智无所缘'，是说明清净诸法无所缘。
从'由于极其清净故，无生无所缘'乃至'无所造作无所缘'，是说明属于法界异名的无生、无灭等无所缘。
从'由于极其清净故，前际无所缘'乃至'由于极其清净故，增长无所缘'，是说明三时、来、去、住、死、生、减、增等在胜义中自性空性，故由于极其清净而无所缘。
若问'以何无所缘故一切无所缘'，是说所说诸法无所缘，是为了遣除众中有些人的疑惑：是以彼等诸法之因无所缘故无所缘？还是以彼等诸法之自性无所缘故无所缘？世尊自己提出此问。
'以法界无所缘故法界无所缘'，是说明胜义中法界自性无实，以无所缘故法界无所缘。
'何以故？须菩提，法界无所缘者，非所缘，亦非无所缘。'是说所缘与无所缘二者是从实有而说，于无实法不可安立所缘与无所缘之名言，故于法界无所缘中，不可安立所缘与无所缘之名言。
如对法界所说，如是乃至真如、实际等无减无增无所缘，皆应如是配释。
从'以初地无所缘故初地无所缘'乃至'何以故？须菩提，第十地无所缘者，非所缘，亦非无所缘'，是说明净观地等在胜义中无实，故不可安立所缘与无所缘之名言。
'初地者何'等，是说从初地乃至十地无所缘中，十地有二种：从菩萨初地极喜地乃至第十法云地称为十地，净观地等亦称为十地。为遣除众中有些人疑惑此处十地指何者的疑虑，世尊自己以名称说明指净观地等。

།དེ་ལ་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་དང་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ མཐོང་བའི་གནས་སྐབས་ལ་བྱའོ།།རིགས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་དྲོད་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་གནས་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་རིགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ། ། བརྒྱད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གྲལ་དང་པོ་ནས་ཡས་བགྲངས་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་གྲངས་བརྒྱད་ལ་འབབ་པས་ན་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི འབྲས་བུ་ལ་གནས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཆོས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།བསྲབས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྲབ་མོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ས་ ལ་བསྲབས་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་ བཅོམ་པས་བདག་གིས་བྱ་བ་བྱས་སོ།།འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པའི་ས་ལ་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དེ་དག་ལས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའོ།།རིགས་ཀྱི་ས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ཉན་ཐོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུན་མོང་གི་སའོ། །བརྒྱད་པའི་ས་དང་། མཐོང་བའི་ས་དང་། བསྲབས་པའི་ས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་དང་། བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ ས་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའོ།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ལུང་ལ་མི་རྟེན་པར་རང་གི་བློས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་ནས་འཁོར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་། བསེའི་རྭ་ལྟར་གཅིག་པུ་ཡན་གར་དུ་གནས་པ་ལ་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པས་བཅུ་ལ་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་འོད་ལ་བྱའོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།ས་བཅུ་པ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ས་དེ་དག་དམིགས་ སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་ དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན།མི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དེ་ལྟར་སྟོང་སྟེ། དམིགས་སུ་མེད་པས་ནི། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་། མི་དམིགས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་བསྟན་པའོ།

所谓'白净遍见地'，是指在胜解行地中，以智慧最初见到清净诸法的阶段。
所谓'种性住地'，是指在胜解行地中，处于暖位、顶位、忍位及世第一法位时，具足三种菩提种性，故称为种性地。
所谓'第八地'，是指从阿罗汉果位第一阶向上数起，为现证预流果而趣入的八个阶位，故称为第八地。
所谓'见地'，是指住于预流果位，见到出世间道中补特伽罗无我法，故称为见地。
所谓'薄地'，是指一来果位由于使欲界贪欲变薄，故称一来地为薄地。
所谓'离欲地'，是指不还果位由于断除欲界贪欲和嗔恚，故称不还地为离欲地。
所谓'已办地'，是指阿罗汉了知'我已作所应作，不受后有'等，故称阿罗汉地为已办地。
在这些地中，白净遍见地是住于胜解行地的菩萨地。
种性地是声闻与菩萨共同的胜解行地。
第八地、见地、薄地、离欲地及已办地是声闻地。
所谓'独觉地'，是指不依他人教导，以自己的智慧了悟缘起甚深义，或与眷属共住，或如独角兽般独自安住，称为独觉地。
所谓'菩萨地'，是指从极喜地等十地。
所谓'佛地'，是指遍光地。
由于内空性故，第一地不可得，乃至由无性自性空性故，第十地不可得，这是将白净遍见地等十地，每一地都配合十八空性，说明由于如是空性故，这些地都不可得。
为什么呢？须菩提，由于极为清净的缘故，第一地不可得既非所缘，亦非无所缘，乃至由于极为清净的缘故，第十地不可得既非所缘，亦非无所缘。这是说明十地如是空性，由于不可得故，因为极为清净，远离所缘和无所缘二边。

 ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ན་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མིག་ལྔ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར དུ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ན་དམིགས་སུ་ མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཐེག་པ་དེས་སུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའི་ལན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཁམས་གསུམ་ནས་བྱུང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི།ལྷ་དང་མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་སླད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་དེ་གང་ནས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྔར་བཤད་པ་ལས་གླེང་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་སླད་ དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་བཤད་པ་སྟེ།རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཡ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ལ་ཡང་བྱ། འབྱུང་བ་ལ་ཡང་བྱ། འགྲོ་བ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་ པའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་འབྱུང་བས།འབྱུང་བ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་དཔེས་ཐེག་པ་དེ་ཆེ་བ་ ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།སྐབས་འབྱེད་པ་ཆེ་བ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། གནས་པ་མེད་པ་དང་། དུས་གསུམ་མེད་པས་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་སེམས་ཅན་གྲངས་དང་ཚད་མ་མཆིས་པའི་གོ་འབྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་གྲངས་དང་ཚད་མ་མཆིས་པའི་གོ་འབྱེད་པས།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འབྱེད་པ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ ནམ་མཁའ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གནས་ཀྱང་དོག་པ་མེད་པའི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་ཆེ་བ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་ཞུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་དོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如果执持极其清净，由于内空性的缘故，则无所缘的众生圆满成熟，乃至如果执持极其清净，由于无事物自性空性的缘故，则五眼无所缘。这是说明众生的圆满成熟、佛土的圆满清净以及如来五眼在胜义中无实体，如果与极其清净及十八空性相结合则无所缘。
须菩提，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，以一切法无所缘的方式，将由大乘而住于一切相智。这是对须菩提所问'由何乘而得生起'的回答总结，即如前所说的次第，行般若波罗蜜多的菩萨从三界中生起，将住于一切相智。
此为十万般若波罗蜜多广释第十一品。
尔时，具寿须菩提向世尊如是启问：'世尊，所谓大乘大乘者，是因为能够降伏天、人、阿修罗等世间而生起，故称为大乘。'等等，是从前面所说的'此乘从何处生起'等义重新提起，详细解释大乘的词义和大乘法。其中'因为能够降伏天、人、阿修罗等世间而生起，故称为大乘'是解释大乘的词义。梵语中'yana'既可表示乘，也可表示生起，也可表示趣向。在此处，因为能降伏一切天、人、阿修罗等世间而生起，由于生起广大故称为大乘。
'世尊，此大乘等同虚空'等，是以虚空为喻说明此乘是大，即开显广大、无来去住、无三时故显示其大。其中'如虚空为无量无数众生开显空间，如是此大乘亦为无量无数众生开显空间。世尊，以此理趣，是诸菩萨摩诃萨之大乘'，是说明开显广大，即如虚空中一切众生以任何威仪而住都有无碍空间，如是此大乘中一切众生同时顿入，于一切相智亦无拥挤，故称为大乘。

།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཞེས་བགྱི་བའམ། གནས་པ་ཡང་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། དབུས་ཞེས་ བགྱི་བ་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་དང་།འོང་བ་དང་། གནས་པ་མེད་པ་དང་། དུས་གསུམ་མེད་པའི་མདོ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་ཞེས་བགྱི་བ་ཡང་མ་མཆིས་ལ། གནས་པ་ཡང་མ་མཆིས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མི་དམིགས་འབྱུང་བ་མི་དམིགས་གནས་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། གནས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ དང་འོང་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཐེག་པའམ།དེའི་སླད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དུས་གསུམ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་ བཞིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པར་བཤད་པ་དེ་བདེན་ཏེ། དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ བསྟོད་པ་དང་།འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ དང་།སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་དེ་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ།འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། ཐེག་པ་དེ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་མོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། ནམ་མཁའི་དཔེས་སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་དང་། ནམ་མཁའི་དཔེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། གནས་པ་མེད་པ་སྨྲས་པ་དང་། དུས་གསུམ མེད་པ་སྨྲས་པའི་ཚིག་རྣམས་སྨོས་ཏེ།དེ་དག་རེ་རེའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའོ། །ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ཡིན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར།འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཉིད་ལྷ་དང་། མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་ རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所谓'大乘中无来去，亦无住'以及'无前际、后际、中际'，是说明无来去住和无三时的经文。
世尊，譬如虚空中无所谓来去，亦无住，如是此大乘中亦不见去、不见来、不见住，这是以虚空无来去住为喻，说明大乘中也不见来去。
从'世尊，譬如虚空三时平等故'乃至'世尊，譬如此大乘是三时平等之乘，故名为大乘'，是说明因三时不可得故是大乘。
世尊告曰：'须菩提，如是如是。譬如此六波罗蜜是菩萨摩诃萨大乘'等，是赞叹须菩提所说大乘如虚空之理确实如是，并为会中有人对大乘生疑惑者开示六波罗蜜等即是大乘。
其中波罗蜜、三昧、空性、菩提分法乃至佛不共法等诸法之相，如前所说。
须菩提，如你所说'此乘将胜伏天、人、阿修罗等世间而出'等，是重述上文须菩提所说大乘将胜伏天、人、阿修罗等世间而出，及大乘与虚空等同，以虚空为喻开显无量无数众生之机缘，以虚空为喻说明大乘中无来去住，以及无三时等语，并详细解释其各自含义。
何为天、人、阿修罗等世间？即欲界、色界、无色界。这是为断除对天、人、阿修罗等世间界为何的疑惑，说明欲界、色界、无色界即是天、人、阿修罗等世间。

།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་དེ་བཞིན་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འདུས་ མ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡང་མི་རིགས་ན།འདོད་པའི་ཁམས་དེ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ བསྐྱེད་པ།མི་རྟག་ཅིང་མི་བརྟན་པ། འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྤང་བར་འོས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེས་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ཇི་ལྟར་ བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། ས་ལ་སོགས་ པའི་ཁམས་དྲུག་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདིས་ཀྱང་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཆོས་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་།རིགས་ཀྱི་ས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། རིགས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་བར་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལྷ་དང་། མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ པས་ཐེག་པ་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འདུག་གི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུའི་ བར་དུ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རེ་རེ་ལ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཁྱད་པར་རེ་རེ་འབྱུང་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ནས་འཕར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་མ་ལུས་པར་སྤོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ།

如果欲界是如此真实无误、不异、如是等，是说如果欲界具有圆满的特征、真实的特征、无为的特征而真实存在的话，则大乘也不应超越诸天、人类、非天的世间而出现。然而欲界是分别所生，由因缘所生，无常不坚固，是变异之法，因为应当断除，所以大乘超越诸天、人类、非天的世间而出现，这是此处所说的。
如同对欲界所说的那样，对色界、无色界、五蕴、十二处、六识、六触、六触缘生受、地等六界、十二缘起支也同样适用。
若布施波罗蜜是实有，而非无实，则此大乘也不应超越诸天、人类、非天的世间而出现等，这是说六波罗蜜、十八空性、三十七菩提分法等乃至十八不共佛法等清净法，从种姓地乃至佛地的诸法，从住种姓地的补特伽罗乃至正等觉佛，从法界乃至不可思议界的诸法，因为了悟其胜义中无实有，所以大乘超越诸天、人类、非天的世间而出现，这是此处所说的。
若诸天、人类、非天的世间是实有等，这是说了悟有情世间无实有，所以此乘得以出现。
若菩萨摩诃萨从初发心直至坐菩提道场等，这是说从菩萨初地乃至十地，在每一地中所生起的种种发心差别，因为了悟其一切皆无实有，所以大乘超越诸天、人类、非天的世间而出现，这是此处所说的。
若菩萨摩诃萨的金刚智是实有等，这是指菩萨从十地超越而入佛地时，断除烦恼障和所知障的一切微细习气的智慧。

 །བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ ཆགས་ཉིད་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་འོག་ནས་གཞུང་ཉིད་ལས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དོ། ། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འོད་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འོད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། འོད་དེ དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་སྣང་བས་རྒྱས་པར་བྱར་ཡང་མི་རུང་གི་།དོན་དམ་པར་འོད་དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་སྣང་བས་ཁྱབ་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་དངོས་ པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།གལ་ཏེ་གསུང་དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྒྲའི་རང་བཞིན་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་གསུང་གིས་མངོན་པར་གོ་བར་མཛད་དུ་ཡང་མི་རུང་གི་།གསུང་དེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་གསུང་གིས་མངོན་པར་གོ་བར་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'所有习气相续的烦恼都了知为无实体'这句话是指，所知障和烦恼障的习气本身成为产生后续烦恼的因，所以称为习气相续。
'须菩提，如果菩萨摩诃萨的三十二相是实有，而非无实体的话'等等这段话是阐明菩萨的三十二相和如来的三十二相都是无实体的道理，大丈夫的三十二相在下文中将详细解释。
'须菩提，如果如来应正等觉的光明是实有的话'等等这段话是阐明佛世尊的光明无实体的道理，如果这光明是实有的话，因为有障碍性，就不可能以光明遍满恒河沙数的三千大千世界，但是胜义谛中虽然光明无实体，但在世俗谛中由如来的加持力使无量世界为光明所遍满。
'须菩提，如果如来应正等觉具有六十支分的语言是实有的话'等等这段话是阐明如来具有六十支分的语言在胜义谛中无实体的道理，如果这语言是实有的话，因为声音的自性有障碍性，就不可能以语言令十方恒河沙数世界明了，但是这语言在胜义谛中虽无实体，但在世俗谛中由如来的加持力使十方恒河沙数世界由语言而明了。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་ བའི་མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ་ཞི་བའི་བློ་གྲོས་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པ་འབྱུང་སྟེ།མཉེན་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་འཐད་པ་དང་། དག་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། གསལ་གསལ་བ་དང་། སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་དག་དང་། མཉན་པར་འོས་པ་དང་། མི་ཚུགས་པ་དང་། སྙན་པ་དང་། དུལ་བ་དང་། མི་རྩུབ་པ་དང་། མི་བརླང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དུལ་བ་དང་། རྣར་སྙན་པ་དང་། ལུས་སིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྙིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་།ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། རིགས་པ་དང་། འབྲེལ་པ་དང་། ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་དང་། སེང་གེའི་ཤུགས་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་སྐད་དང་། འབྲུག་གི་སྒྲ་དབྱངས་དང་། ཀླུའི་དབང་པོའི་སྒྲ་དང་། དྲི་ ཟའི་གླུ་དབྱངས་དང་།བྱ་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པ་དང་། ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པ་དང་། ཤང་ཤང་ཏེའུའི་སྒྲ་དབྱངས་སུ་གྲགས་པ་དང་། ལྷའི་དབང་པོའི་སྒྲ་དབྱངས་ལྟར་སྙན་པ་དང་། རྔའི་སྒྲ་དང་། མ་ཁེངས་པ་དང་། མི་དམའ་བ་དང་། སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། ཚིག་ཟུར་ཆག་མེད་པ་དང་། མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་། མ་ཞུམ་པ་དང་། མི་ཞན་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ཁྱབ་པ་དང་། ཆུབ་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་། འབེལ་བ་དང་། སྒྲ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད པ་དང་།དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། མ་སྨད་པ་དང་། མི་འགྱུར་བ་དང་། མ་བརྟགས་པ་དང་། འཁོར་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མཉེན་པ་ནི་ཁམས་ དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇམ་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་དོན་བཟང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་དུ་འཐད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུ་བཟང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ བླ་ན་མེད་པའི་རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་གསལ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལོག་པའི་བློ་ གྲོས་དང་།ལྟ་བ་འཇིག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉན་པར་འོས་པ་ནི་བསྒྲུབས་པས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཚུགས་པ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བར་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་པས་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུལ་བ་ནི་ འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྩུབ་པ་ནི་བསླབ་པ་བཅས་པ་ཐབས་སླ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བརླང་བ་ནི་དེ་ལས་འདས་པ་དག་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་དུལ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་འདུལ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣར་སྙན་པ་ནི་གཡེང་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་སིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གིས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如来、应供、正等正觉的语言具有六十种功德，如《如来秘密经》中这样说道：'寂慧，复次如来语言具有六十种功德，即：柔软、温和、悦意、称心、清净、无垢、明朗、动听、堪闻、不可阻、悦耳、调柔、不粗、不躁、善调、悦耳、令身安适、令心满足、令心欢喜、生喜乐、无热恼、令知、令觉、清净、令喜、令极喜、令遍知、令明了、合理、相关、无重复过失、狮子之力、象王之音、雷鸣之声、龙王之音、乾闼婆之歌音、迦陵频伽鸟之音、梵音、鹅王之音、帝释天之音、鼓声、不亢、不卑、随顺一切音、言辞完整、无缺漏、不怯、不弱、极喜、周遍、圆满、相续、相关、圆满一切音、令诸根满足、无诽谤、不变异、无诤论、遍闻众中、具足一切种最胜'。
其中，'柔软'是因为开示一切界和善根；'温和'是因为令现世获得安乐；'悦意'是因为义理善妙；'称心'是因为文字善妙；'清净'是因为出世间无上随学而生；'无垢'是因为远离一切烦恼随眠和习气；'明朗'是因为文字音声清晰；'动听'是因为具有摧毁一切外道邪见邪智的功德；'堪闻'是因为修习能得解脱；'不可阻'是因为一切论敌不能遮止；'悦耳'是因为能令欢喜；'调柔'是因为能对治贪欲；
'不粗'是因为制戒容易；'不躁'是因为能显示如实超越之道；'善调'是因为显示三乘调伏；'悦耳'是因为能对治散乱；'令身安适'是因为能获得禅定；'令心满足'是因为以胜观获得最胜喜悦；'令心欢喜'是因为能断除疑惑。

།དགའ་བ་དང་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་ནི་ལོག་པར་ངེས་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་ནི་བསྒྲུབ་པ་ལ་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གསལ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་དཔེ་མཁྱུད་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་བདག་གི་ དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་རྣམས་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་བདག་གི་དོན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་རེ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་ བསམ་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རིགས་པ་ནི་ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདུལ་བ་ལ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེང་གེའི་སྒྲའི་ཤུགས་ནི་མུ་སྟེགས་ ཅན་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྐྲག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་སྐད་ནི་སྒྲ་གསང་མཐོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲུག་སྒྲའི་སྒྲ་དབྱངས་ནི་ཟབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀླུའི་དབང་པོའི་སྒྲ་ནི་གཟུང་བར་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་ཟའི་གླུའི་དབྱངས་ནི་སྙན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པ་ནི་མྱུར་དུ་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་བསྒྲགས་པ་ནི་རྒྱང་རིང་དུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤང་ཤང་ཏེའུའི་སྒྲ་དབྱངས་སུ་གྲགས་པ་ནི་གྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ལྟས བཟང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷའི་དབང་པོའི་སྒྲ་དབྱངས་ལྟར་སྙན་པ་ནི་འགལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྔའི་སྒྲ་ནི་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཕམ་པར་བྱ་བ་ལ་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཁེངས་པ་ནི་བསྟོད་པས་ཁེངས་པར་མི་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དམའ་བ་ནི་སྨད་པས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྒྲའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་ཟུར་ཆག་མེད་པ་ནི་ བརྗེད་བཞིན་དུ་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཚང་བ་མེད་པ་ནི་འདུལ་བའི་བྱ་བ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཞུམ་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཞན་པ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་ཐོས་ན་རབ་ཏུ་དགའ་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁྱབ་པ་ནི་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཐའ་དག་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་ཆགས་པ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབེལ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་སུ་འབེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྒྲ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲ་གཅིག་ལས་སྒྲའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དུ་མ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚིག་གཅིག་གིས་དོན་དུ་མ་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྨད་པ་ནི་དམ་བཅས་ པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བརྟགས་པ་ནི་རྟབ་རྟབ་པོར་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པ་དེ་ནི་འཁོར་ཉེ་རིང་ལ་མཚུངས་པར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

生起喜乐是为了消除错误的执着。
无有热恼是因为修行无有后悔。
应当了知是因为成为闻所生智圆满的基础。
应当通达是因为成为思所生智圆满的基础。
明显清晰是因为来自上师无私的法教。
令人欢喜是因为令已获得自利者欢喜。
令人极喜是因为令未获得自利者生起希望。
令人了知是因为正确宣说不可思议之法。
令人通达是因为正确宣说可思维之法。
合理是因为不违背正量。
相关是因为随应调伏而宣说。
无重复过失是因为非无意义。
狮子吼力是因为令一切外道众恐惧。
象王音声是因为声音洪亮。
雷鸣音韵是因为深奥。
龙王之声是因为值得受持。
乾闼婆歌音是因为悦耳。
迦陵频伽鸟音宣说是因为具有迅速转变的性质。
梵音宣说是因为远闻。
商商鸟音韵闻名是因为是获得一切成就的吉祥征兆。
如天帝音韵悦耳是因为无可违逆。
鼓声是因为首先降伏一切魔军外敌。
不傲慢是因为不因赞叹而骄傲。
不卑下是因为不因诽谤而怯懦。
随顺一切音声是因为随顺一切成就及一切音声相。
言词无缺失是因为不忘失而说。
无有不足是因为一切时中皆行调伏事业。
不怯弱是因为不依赖利养恭敬。
不羸弱是因为无有恐惧。
极欢喜是因为听闻则生极大欢喜。
周遍是因为随顺一切明处之智。
觉悟是因为成办一切有情利益。
相续是因为不间断。
相关是因为以种种方式相关。
圆满一切音声是因为从一音中生起多种音声的了知。
令一切根满足是因为以一句能了知多义。
无诽谤是因为如所承诺而行。
不变异是因为未来时中如是不变。
不轻率是因为不急躁而说。
眷属中闻名是因为于亲疏眷属中平等闻名。

 །རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་།འཁོར་ལས་འདས་པའི་དོན་དང་དཔེའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ལྷ་དང་། བདུད་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ནུས་པའི་རིགས་ན། དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐོར་མ་ནུས་པ་ལས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས པས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སུས་ཀྱང་བསྐོར་མ་ནུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གང་གི་དོན་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་དོན་དམ་པར དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེས་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་དེ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ནམས་ཀྱང་མི་འགྱུར་བས་ སེམས་ཅན་དེ་དག་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདར་ཡང་མི་རུང་བ་ཞིག་ན་སེམས་ཅན་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཆོས ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དེས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེས་ལྷ་དང་མི་ དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་འབྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་གོང་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི། དེ་དེ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་མོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྲོས་ནས་བཤད་པ་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པར་རིག་པར་བྱའོ།

具足一切种类之最胜者，是因为具足世间和出世间的义和喻的一切法之最胜。
若如来应供正等正觉的法轮是实有的这句话等，是显示如来转法轮在胜义中悟无实有，若转法轮是实有的话，则沙门、婆罗门、天、魔、梵天等见一切法实有者也应能转法轮，但由于见实有者不能转，所以如来通达胜义中转法轮无实有，世俗中以如幻方式转无人能转的法轮，此为显示。
若如来应供正等正觉为其转法轮的众生是实有的这句话等，是显示为其转法轮的众生在胜义中悟无实有，以此大乘胜伏天人阿修罗等世间而出现。若彼等众生是实有，则永不能离开众生实有，彼等众生也不应入无余涅槃界。然而因为彼等众生胜义中无实有，世俗中由迷乱力显现如幻，所以彼等众生以转法轮而入无余涅槃界，此为显示。
如是因为通达彼等法无实有。'以此大乘胜伏天人阿修罗等世间而出现'这句话也应配上前文。
若你所说'此乘与虚空等同'这句话等，是佛陀广说上文中须菩提所说'大乘与虚空等同'的意义，遍计所执诸法分为二十四种，此大乘中无如是安立，故应知与虚空等同。

 །དེ་ལ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དབྱིབས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཁ་དོག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དུས གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།འཕེལ་འགྲིབ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པར་མི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཁོངས་ སུ་ཆུད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྒྱུན་ཏུ་ ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་དང་།སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྣང་བ་དང་མུན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དམིགས་སུ་ཡོད་པ་དང་དམིགས་སུ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ པ་དང་།བརྗོད་དུ་ཡོད་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་ པ་མེད་པའི་དཔེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་རིང་པོ་མ་ཡིན་ཐུང་ངུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབྱིབས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན།ནམ་མཁའ་ནི་སྔོན་པོ་མ་ཡིན་སེར་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁ་དོག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་འགྲིབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། འགྲིབ་པ་ནི་ཆེན་པོ་ལས་ཆུང་ངུར་འགྱུར་བའོ། །འབྲི་བ་ནི་རྒྱུན་འཆད་ པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།འགག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའོ། །མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པ་ནི་རྒྱུན་ཆད་དེ་མི་སྣང་བ་ལ་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།

其中二十四种是：方位的建立、形状的建立、颜色的建立、三时的建立、增减的建立、烦恼和清净的建立、生灭等的建立、善不善等的建立、见闻等的建立、应知与不应知等的建立、异熟等的建立、三界所摄的建立、具贪等的建立、初发心等的建立、见白地等的建立、预流果等的建立、声闻缘觉地等的建立、色无色等的建立、常无常等的建立、空不空等的建立、寂非寂等的建立、明暗的建立、有所缘无所缘的建立、可说不可说的建立。
其中，须菩提，譬如说'虚空中无东方可得'等，是以虚空无方位建立的比喻来显示大乘与虚空平等。须菩提，譬如说'虚空非长非短'等，是显示无形状建立。须菩提，譬如说'虚空非青非黄'等，是显示无颜色建立。须菩提，譬如说'虚空非过去'等，是显示无三时建立。
须菩提，譬如说'虚空无有减'等，是显示无增减，减是从大变小，减少是断绝相续。须菩提，譬如说'虚空无有烦恼'等，是显示无烦恼和清净建立。须菩提，譬如说'虚空无生'等，是显示无生灭等建立，灭是刹那刹那坏灭，无终尽是相续断绝而不显现。须菩提，譬如说'虚空非善'等，是显示无善不善等建立。须菩提，譬如说'虚空非见'等，是显示无见闻等建立。

།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པར་མི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི བདེན་པ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ།།མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །སྤང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལྟར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །བསྒོམ་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་ པ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་གདོད་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁམས་ གསུམ་གྱི་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་ འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན།ནམ་མཁའ་ལ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ ས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན།ནམ་མཁའ་ནི་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་རྟག་པ་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་མི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་ པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་ཞི་བ་མ་ཡིན་མ་ཞི་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་སྣང་བ་མ་ཡིན་མུན་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྣང་བ་དང་མུན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།

须菩提，譬如说'虚空不可知'等，是说无有可知与不可知等之建立。其中'不可知'是说非五识之境。'不可识'是说非意识之境。'不可遍知'是说非如苦谛般应遍知。'不可现证'是说非如灭谛般应现证。'不可断'是说非如集谛般应断。'不可修'是说非如道谛般应修习之义。
须菩提，譬如说'虚空非异熟'等，是说无有异熟等之建立。异熟是指已成为果。异熟法是指将成为果。
须菩提，譬如说'虚空不属欲界'等，是说无有三界所摄之建立。
须菩提，譬如说'虚空非有贪'等，是说无有有贪等之建立。
须菩提，譬如说'虚空无初发心'等，是说无有初发心等之建立。
须菩提，譬如说'虚空无见白法地'等，是说无有见白法地等之建立。
须菩提，譬如说'虚空无预流果'等，是说无有预流等果位之建立。
须菩提，譬如说'虚空无声闻地'等，是说无有声闻、独觉地等之建立。
须菩提，譬如说'虚空非有色'等，是说无有色与无色等之建立。
须菩提，譬如说'虚空非常非无常'等，是说无有常与无常等之建立。
须菩提，譬如说'虚空非空非不空'等，是说无有空与不空等之建立。
须菩提，譬如说'虚空非寂非不寂'等，是说无有寂与不寂等之建立。
须菩提，譬如说'虚空非明非暗'等，是说无有明与暗之建立。

།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན། དམིགས་སུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ནམ་མཁའ་ནི་བརྗོད་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྗོད་དུ་ཡོད་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ མེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཐེག་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུར་ནམ་མཁའ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ མེད་པའི་དཔེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པར་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་གོ་འབྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་དེ་ཡང་ སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་གོ་འབྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི།དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ནམ་མཁའ་ལས་དཔེ་བླངས་ཏེ། གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བགྱིའོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོར་སྨོས་པ།དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བསྟོད་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་གོ་འབྱེད་པའི་དོན་འགྲེས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོ་འབྱེད་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར།ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ དངོས་པོ་ཡོད་ན་ནི་གཅིག་གི་གོ་གཅིག་གིས་ཆོད་པས་དེ་ལྟར་གོ་སྐབས་ཆེན་པོ་འབྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི།དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཐོགས་པ་མེད་དེ། གོ་སྐབས་ཆེན་པོ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དང་། ནམ་མཁའ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་རྣམས་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་གསུམ་ཆར་ཡང་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་ མཁའ་ཚད་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ནམ་མཁའ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་གོ་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་ནམ་མཁའ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་དག་དམིགས་སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་ཚད་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཚད་གཟུང་དུ་ཡང་རུང་ན། དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，须菩提，譬如虚空，既非可得，亦非不可得，此等说明无有可得与不可得之建立。
须菩提，譬如虚空，既非可说，亦非不可说，此等说明无有可说与不可说之建立。
须菩提，由此法数亦说彼乘与虚空等同，所谓大乘者，如同遍计所执诸法有二十四种建立，而虚空则无建立，以此喻说明大乘与虚空等同之义，此为结语。
须菩提，如汝所说：'如虚空容纳无量无数众生，如是彼乘亦容纳无量无数众生'，此言诚然。此为上文须菩提以虚空为喻，说明因开广大空间故名为大乘之义，世尊略说其义，赞叹其言诚实，并以二十二种分别详细解说大乘容纳无量无数众生之义。
何以故？须菩提，应知因无众生故无虚空等，此说明因开广大故名为大乘之理由。若如世间颠倒所执，众生、虚空、大乘诸法实有，则一者之空间为他者所占，如是则不能开广大空间。然彼等皆无实体不可得，故互不障碍，因开广大空间故为大乘，此为所说。
何以故？须菩提，如是，凡是众生、虚空、大乘，彼等一切皆不可得故。此说明众生、虚空、大乘皆无之理由，即此三者于胜义中皆不可得，故非实有，此为所说。
何以故？须菩提，应知因众生无量故虚空无量，因虚空无量故大乘无量。须菩提，由此法数，彼大乘亦容纳无量无数众生。此说明众生、虚空、大乘不可得之理由，若有实法，则可说其量为尔许，然彼等无实故无量，此为所说。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི ལྟར་སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དང་།ནམ་མཁའ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་འདི་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་བཟུང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དཔག་ཏུ མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་གོ་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ཅན་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་དག་དམིགས་སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བསྟན་ པ་སྟེ།དངོས་པོ་ཞིག་དམིགས་སུ་ཡོད་ན་ནི་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་དཔག་ཏུ་ཡང་རུང་ན། དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དང་། ནམ་མཁའ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་དང་ནམ་མཁའ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་དག་འདི་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། །དེ དག་ནི་འགྲེས་དང་པོའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སེམས་ཅན་དང་། ནམ་ མཁའ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མེད་པའི་སྟེང་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། མི་འཇལ་བ་དང་། མི་འགྲངས་པ་དང་། མི་དཔོགས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྣན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་སྟེ་འགྲེས་གཉིས་པའོ། ། དེ་ལ་མི་འཇལ་བ་ནི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་པས་བྲེ་སྲང་གིས་གཞལ་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འགྲངས་པ་ནི་གྲངས་གཅིག་གཉིས་ལ་སོགས་པར་བགྲང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དཔོགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དེ་བཞིན་ཉིད་སྨོས་པའི་འགྲེས་ཏེ་གསུམ་ པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་མུ་སྟེགས་ཅན་ གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་རྣམས་དང་།ཡང་དག་པའི་མཐའ་སྨོས་ནས། དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་འགྲེས་བཞི་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་ དག་པའི་མཐའི་སྐབས་སུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དང་།ཕུང་པོ་ལྔས་བསྣན་ཏེ་དེ་དག་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པའི་འགྲེས་ཏེ་ལྔ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་དྲུག་པའོ། །ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བདུན་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བརྒྱད་པའོ།

为什么这样说呢？须菩提，这是因为所有的众生、虚空以及大乘都是不可得的缘故。这是显示众生、虚空和大乘无量的理由，意思是说由于它们都是不可得的，所以无法衡量。
为什么这样说呢？须菩提，因为众生无量，应知虚空也无量。因为虚空无量，应知大乘也无量。须菩提，以此方式也说明大乘为无量无数众生开启（解脱之门）。这是以众生、虚空和大乘不可得的理由来显示其无量，若有实在的事物可得，则可说'有这么多'而可度量，但因为实在的事物不可得，所以说是无量。
为什么这样说呢？须菩提，这是因为所有的众生、虚空以及大乘都是不可得的缘故。这是显示无量的理由，说明众生、虚空和大乘因为不可得所以无量。这是第一组。
须菩提，复次，因为无众生故，应知无法界。乃至'所有一切法皆不可得故'为止，是在众生、虚空、大乘无的基础上，加上法界、不可量、不可数、不可称、一切法无的理由，显示大乘开启（解脱）机会的近说，这是第二组。
其中'不可量'是因为没有任何实在的事物，所以无法用容量衡器来衡量。'不可数'是因为无法计数为一二等数字。'不可称'是因为无法用比量度知其极限。
须菩提，复次，因为无众生故，应知无真如，乃至'一切诸法皆不可得故'为止，是在法界的部分提到真如的组别，这是第三组。
须菩提，复次，因为无我故，应知无众生，乃至'一切诸法皆不可得故'为止，是在真如的部分提到外道所执著的诸我以及实际，显示它们无实体的第四组。
须菩提，复次，因为无我故，应知无众生等，是在实际的部分加上不可思议界和五蕴，显示它们不可得的组别，这是第五组。
同样，与六内处相配的组别是第六组。
与六外处相配的组别是第七组。
与六识相配的组别是第八组。

 །འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་དགུ་པའོ། །རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བཅུ་པའོ། །སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ ཁམས་དྲུག་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བཅུ་གཅིག་པའོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བཅུ་གཉིས་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བཅུ་གསུམ་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ བཅོ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བཅུ་བཞི་པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བཅོ་ལྔ་པའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ནས་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བཅུ་དྲུག་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་ རྣམས་རིས་གཅིག་ཏུ་སྨོས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་རྣམས་དང་། མི་འཇིགས་པ་རྣམས་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བཅུ་བདུན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་ས་དང་བརྒྱད་པའི་ས་དང་། མཐོང་བའི་ས་དང་། བསྲབས་པའི་ས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་དང་། བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་རྣམས དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།།རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་བཅུ་དགུ་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་ཉི་ཤུ་པའོ། །ཐེག་པ་གསུམ་ དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་སྦྱར་བའི་འགྲེས་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པའི་འགྲེས་ནི་ཉི་ཤུ་གཉིས་པ་སྟེ། །དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། དམིགས་ སུ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ འོང་བའམ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའང་མེད།གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའང་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཐེག་པ་དེ་ལ་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོར་སྨོས་ནས།དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བསྟོད་དེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་འོང་བའང་མེད་དེ། འགྲོ་བ་མེད་ཅིང་གནས་པ་མེད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཡོ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གང་ ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་དོ།།གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །གར་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ ལ་གཡོ་བ་མེད་དེ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་།གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་དོ། །གོང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །གང་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཡོ་བ་མེད་པ་སྟེ།འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པར་བཤད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་པ་མིང་གིས་སྨོས་ཏེ་བསྟན་པའོ།

与六触相关的章节是第九章。与六触缘所生六受相关的章节是第十章。与地界等六界相关的章节是第十一章。与无明等十二缘起支相关的章节是第十二章。与六波罗蜜相关的章节是第十三章。与十八空性相关的章节是第十四章。与三十七菩提分相关的章节是第十五章。与四圣谛乃至陀罗尼门等诸法相关的章节是第十六章，这些法合在一起说是因为它们是声闻和菩萨共同的法。
与如来十力、四无畏、四无碍解、大悲心及十八不共佛法相关的章节是第十七章。与种姓地、第八地、见地、薄地、离欲地、已办地相关的章节是第十八章。与预流果等四果相关的章节是第十九章。与独觉和圆满正觉相关的章节是第二十章。与三乘及一切种智相关的章节是第二十一章。
显示涅槃界譬喻的章节是第二十二章。如是，一切这些法胜义中都无实有，因为无所缘而如虚空，大乘能开启无量无数无边众生的机会，所以称为大乘，这是所显示的。
须菩提，如你所说'于此大乘中无来无去，亦无住'，须菩提，如是如是等，是指须菩提说此乘无来无去故称为大乘的含义，世尊略说后赞叹说'此是真实'，并详细解释了大乘无来无去无住的意义。为什么呢？须菩提，一切法无动，彼等无所从来，无所往去，亦无所住。
这是显示大乘无来去的理由，因为胜义中一切法无实，故真如自性无动、不变异，无来、去、住，这是所显示的。为什么呢？须菩提，如是色无所从来，亦无所往，亦无所住等，是将上文所说一切法无动、无来去的道理，通过列举一切法的名称来显示。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ན་དོན་དམ་པར་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད།གར་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གང་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་འང་མི་དམིགས་སོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་འང་མི་དམིགས་སོ། །དབུས་ཀྱང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ ཐེག་པ་དེ་དུས་གསུམ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོར་སྨོས་ཏེ་དེ་བཞིན་བདེན་ནོ་ཞེས་བསྟོད་ནས་ཐེག་པ་དེ་དུས་གསུམ་ལས་འདས་ཤིང་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའོ།། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་འདས་པའི་དུས་ཀྱང་འདས་པའི་དུས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དང་།དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ཞེས་གྲངས་གཅིག་གཉིས་ལ་སོགས་པར་བགྲང་ཞིང་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བས་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟེ། དེ་ལ་མཉམ་པ་དང་ མི་མཉམ་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་ཅེས་ཐ་དད་དུ་མི་འབྱེད་པ་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་སྨོས་ནས།དེ་དག་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེའི་རང་བཞིན་མི་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དེ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་འདས་པའི་གཟུགས་ནི་འདས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་འདས་པའི་གཟུགས་དམིགས་སུ་མེད་དོ།

为什么这样说呢？关于'色的自性从任何处都不来'等所说，是指胜义中色无实有的自性空性从任何处都不来，不往任何处去，也不住于任何处。色的自性、真如、体性、相等词，都只是空性的异名而已。如同色一样，受等世间诸法，以及六波罗蜜多等乃至无为的出世间诸法，也都应当如是配合。
须菩提，你所说'于彼乘中不见前际，不见后际，亦不见中际'等，是指前面须菩提说'彼乘超越三时故名为大乘'的意思，世尊简要说明并赞叹说'如是真实'，然后详细解释了彼乘超越三时以及三时平等性的意义。
为什么这样说呢？须菩提，'如是过去时也为过去时所空'等，是显示三时平等性不可得的理由。胜义中所谓过去、未来、现在等，自性本空，所谓三时平等性也仅是假名安立而已，胜义中平等性的自性不存在。大乘以及安住大乘的菩萨，胜义中也无实有，因此三时不可计数为一二等，也不可分别。
因此，'此是诸菩萨摩诃萨平等性之乘，于其中不见平等与不平等'，是说不分别平等与不平等，即是平等性之乘。
'于其中不见贪欲与离贪'乃至'不见轮回与涅槃'，是列举贪欲等诸法的名称，显示不见彼等有无二边差别即是平等性。
为什么这样说呢？'如是因其自性不可得故'，是说贪欲等所说诸法的自性在胜义中不可得，因此彼等无有有无二边的差别，即是平等性。
须菩提，过去色为过去色所空。为什么这样说呢？因为在空性中不可得过去色。

 །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་དམིགས་སུ་མེད་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་འདས་པའི་གཟུགས དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་འདས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་གཟུགས་ཀྱང་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་ལ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་འདས་པའི་གཟུགས་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་དུས་གསུམ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དོན་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྔོན་ གྱི་མཐར་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་གསུམ་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ ཟག་དང་།འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་དུས་གསུམ་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཏེ། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བསླབས་ ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་དེ་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཐེག་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་ འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བགྱི་བ་འདི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ནི་ལེགས་ཤིང་དགེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཀུན རྫོབ་ཏུ་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསླབས་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། ལེའུ་བཅུ་ གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་བྱམས་གང་གི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

空性也由空性而空无所缘，更何况说能缘取超越空性的色法，这是说胜义中过去色法的自性空，所谓空性也仅仅是世俗言说而已。因为胜义中无所缘，所以过去色法也自性空，在空性中也无法缘取过去色法，这是如此宣说的。同样地，受等五蕴也都应当配合三时无所缘的意义。
'须菩提，布施波罗蜜多于前际不可得'等，是说六波罗蜜多等乃至十八不共法等一切清净法于三时皆无所缘。
'须菩提，复次凡夫于前际不可得'乃至'如来于三时平等性中不可得。何以故？以众生不可得故'等，是说凡夫补特伽罗和圣者补特伽罗于三时皆无所缘。
'须菩提，如是菩萨摩诃萨住于般若波罗蜜多，学习三时平等性，圆满一切种智'等，是总结说由于此乘是三时平等性故称为大乘，住于此乘的菩萨胜过天人阿修罗等世间，将成就一切种智的意义。
尔时，具寿须菩提白世尊言：'世尊，世尊如是善说菩萨摩诃萨们的大乘三时平等性，此说善妙'等，是说于世俗中若三时诸佛及菩萨们修学此三时平等性大乘，将获得一切种智的功德。
此为《十万般若波罗蜜多广释》第十二品。尔时，慈氏童子白世尊言。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སླད་དུ་བསྐོ་བ་མཛད་པས།འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཅི་ནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བར་སྤོབས་པ་སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་སྔར་བཀའ་སྩལ་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྐོས་ པའི་ཚིག་གང་པོས་སྨོས་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐ་མི་དད་པའི་ཆོས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་གསོལ་བའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གམ་གཅིག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་འགལ་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་མ་གྱུར་ལགས་གྲང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་འབྱོར་བདག་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བ་ཡིན་པ་ལས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ཆད་དུ་བཅུག་པ་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་གྲང་སྙམ་དུ་དོགས་པ་སྐྱེས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཞུས་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་འགལ་བར་མ་གྱུར་པས། འོག་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པས་འཁོར་རྣམས་རབ་འབྱོར་གྱི་ཚིག་ཚད་མར་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་གྱུར་པའང་མེད་དེ། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་མི་འགལ་བར་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་ཡང་རབ་འབྱོར་གཟེངས་སྟོད་ཅིང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་ལ་འཁོར་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་སམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སམ། བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའི་ཆོས་སམ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་དུ་འདུས་ཤིང་ཁོངས་སུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་པ་ སྟེ།ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་དུ་མ་འདུས་པ་མེད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་ འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་དུ་འདུས་ཤིང་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ གསུམ་གྱི་ཆོས་གང་དུ་མདོར་སྨོས་པ་རྣམས་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།

世尊长老须菩提，这是如来应供正等正觉佛为宣说般若波罗蜜多而授记的缘故，这仅是宣说大乘的想法。这是在教诫和随后教导的场合中，世尊对须菩提说：'须菩提，你要为诸菩萨摩诃萨宣说般若波罗蜜多，务必使诸菩萨摩诃萨对般若波罗蜜多生起信心。'如此先前授记。
须菩提被授记宣说般若波罗蜜多的这些话，为了详细解说般若波罗蜜多与大乘无别法的机会，而说'这仅是宣说大乘的想法'。
然后具寿须菩提对世尊如是说道：'世尊，我一人宣说大乘会不会违背般若波罗蜜多呢？'这是因为须菩提自己是小乘者，被世尊安置于般若波罗蜜多的说法中，怀疑这是否会与大乘相违背而向世尊请问。如此请问也不违背般若波罗蜜多，以下世尊的解说使众眷属认可须菩提的话是正确的。
世尊告曰：'须菩提，并非如此。须菩提，你是随顺般若波罗蜜多而宣说大乘。'这是说明须菩提所说的般若波罗蜜多的意义与大乘不相违背。如此宣说也是为了赞叹须菩提并使他生起欢喜，以及使众眷属相信须菩提的解说。
为什么呢？须菩提，是这样的：任何善法，无论是声闻法、独觉法、菩萨法还是佛法，这一切都摄入并包含在般若波罗蜜多中。这是解释随顺般若波罗蜜多而宣说大乘的理由，即三乘所摄的一切法无不摄入般若波罗蜜多中，若为般若波罗蜜多所摄受，则一切法皆成为大乘。
须菩提请问：'世尊，菩提分善法摄入并包含在般若波罗蜜多中的那些声闻法和独觉法是什么？'这是为了向众眷属详细解说简略提到的三乘法而请问的。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་འདི་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་མིང་གིས་སྨོས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ ཏན་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།རྟག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་འདྲེས་པར་མི་ཐོགས་པའི་བཏང་སྙོམས་ པ་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཤ་སྟག་སྟེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་འདིས་ན། ཁྱོད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཐུན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་། མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཤ་སྟག་སྟེ། ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་གང་བསྟན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཐུན་པར་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་དེ་དག་ལས་ཟིལ་གྱིས་[(]མནོན་[,]གནོན་[)]པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། རྒྱས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕྱིས་འཆད་དོ། ། གཞན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་གཞན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་དེ། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱའོ།།གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས། ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་བསྟན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པར་འགྱུར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཐུན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་གང་དུ་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ། ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐར་མི་དམིགས་སོ།

世尊开示道：'就像这样，四念住等'这些是属于三乘的法，即从四念住等直至佛陀十八不共法，都是以名称宣说而教导的。
'不退转法性'是指如来功德不会退失。
'恒时行舍'是指如来禅定自然成就，由于恒时安住等持，不被违品所染的舍心。
'须菩提，其中何为大乘，何为般若波罗蜜多'乃至'何为涅槃界，这一切法既非相应也非不相应，无量无示无碍，如是无相而同一相。须菩提，以此理趣，你是依般若波罗蜜多而宣说大乘'为止，是指这些以名称所说的世间、出世间一切法，胜义中皆是空性一味，无相而同一相，因为无有差别，所以宣说任何这些法都是由般若波罗蜜多所摄持，这是宣说大乘与般若波罗蜜多相应的理由。
其中胜处八和遍处十的特征将在后面解释，其余诸法的特征已在前面解释过了。
'为何如此？大乘非他，般若波罗蜜多亦非他'，如是'大乘与般若波罗蜜多无二、不可二'乃至'须菩提，以此理趣，宣说大乘即是宣说般若波罗蜜多，宣说般若波罗蜜多即是宣说大乘'为止，是说明这一切法无相而同一相的理由。
'无二'是指大乘、般若波罗蜜多等乃至佛陀十八不共法，这一切法在胜义中皆是空性一味，故说无二。
'不可二'是指如是空性一味，故不能分别，此是其义。
因此，宣说大乘即是宣说般若波罗蜜多，宣说般若波罗蜜多即是宣说大乘，这是与前面所说'依般若波罗蜜多而宣说大乘'相呼应。
尔时，具寿须菩提对世尊如是启白：'世尊，如是菩萨于前际不可得，菩萨于后际不可得。'

 །བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དབུས་སུ་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་མ་དམིགས་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་དོན་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་གསུམ་དུ་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པར་བགྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་གསུམ་དུ་མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་དུས་གསུམ་གྱི་མཐའ་གཟུང་དུ་མེད་དེ། མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་དུས་གསུམ་དམིགས་སུ་མེད་དེ། མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་མཆིས་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་མཆིས་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱ་ན།འོ་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་མཆིས་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོང་ཡེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ མཐོང་མ་དམིགས་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདམས་ཤིང་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་དུ་བས་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདགས་སུ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིང་དང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བརྗོད་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་དཔེ་ མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་མི་འཇུམ་ཡོངས་སུ་མི་འཇུམ། འགྱོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཡིད་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་ པར་མི་འགྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པའི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་ཞིང་སྐྲག་པར་མ་གྱུར་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་ པར་ཆུད་དོ་ཞེས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པའི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་བསྟན་པའོ།

'菩萨不可得于中'这句话的意思是，对于应当宣说般若波罗蜜多义理并加以教导的菩萨，如实地未见未得，那么'将对何菩萨宣说开示般若波罗蜜多'，为了引出下文这个含义，故说菩萨于三时中不可得。
从'由于色无边际故，应知菩萨无边际'乃至'由于识无边际故，应知菩萨无边际'这段话，是说明菩萨于三时中不可得的理由。色等五蕴在胜义中本性空，故三时边际不可得，因为无边际的缘故，菩萨也于三时中不可得，应知是无边际，如是显示。
从'色即菩萨如是亦无所有不可得'乃至'识即菩萨如是亦无所有不可得'这段话，是说由于色无边际故应知菩萨无边际，那么色等就成为菩萨了吗？为了遣除这种想法，故说'色即菩萨如是亦无所有不可得'等。
'世尊，如是我于一切菩萨一切种中都未如实见'等，是说如上所述那样，于菩萨本来一切种中都未见未得，那么'将对何菩萨宣说开示般若波罗蜜多'，这是与下文相连。
从'世尊，所谓菩萨唯是假名'乃至'能于无所成就的般若波罗蜜多中安立吗'这段话，是说菩萨这个名称在世俗中仅仅是名言施设而已，在胜义中并非实有，以外道所计的无量譬喻来说明。
'如果在如是开示时，菩萨摩诃萨心不沮丧完全不沮丧，不后悔且不惊惧不恐怖不畏惧，那么该菩萨摩诃萨即是行于般若波罗蜜多'这段话，是说当如是宣说无所得甚深法时，心不沮丧且不恐惧，则可知确实行于般若波罗蜜多，这是显示对甚深法的随顺赞叹。

།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་ན་དེ་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ བསྟན་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་མི་འཇུམ།ཡོངས་སུ་མི་འཇུམ། འགྱོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཡིད་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ ཞེས་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུས་གསུམ་དུ་མི་དམིགས་པའི་དོན་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་གསུམ་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཚིག་དེ་དག་ཉིད་ཤཱ་རིའི བུས་བཟླས་ཏེ།རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཟེར་ཞེས་དྲིས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་གསུམ་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་ སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་གསུམ་ཆར་ན་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དོན་དམ་པར་ དུས་གསུམ་དུ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་སྟོང་པ་དང་། སེམས་ཅན་དབེན་པ་དང་། སེམས་ཅན་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པའོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དུས་གསུམ་ཀུན་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའི གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དེས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་གསུམ་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་གསུམ་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ནི་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུས་གསུམ་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པ་བཤད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་གསུམ་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ བསྟན་པའོ།

其后，具寿舍利子对具寿须菩提如是说，从'具寿须菩提，为何如是说：若如是宣说时，菩萨摩诃萨心不沮丧，完全不沮丧，不生悔恨且不惊惧、不恐慌、不畏惧，则该菩萨摩诃萨即是行于般若波罗蜜多'这段话，是为了分别下文将详细解说一切法三世不可得之义的缘故，须菩提在上文说菩萨于三世中不可得等之语，舍利子重复其语而问：'须菩提，你为何如此说？'
如是说已，具寿须菩提对具寿舍利子如是说：'具寿舍利子，因无众生故，菩萨于前际不可得'等，是须菩提详细解说菩萨于三世中不可得之义。'因无众生故，菩萨于前际不可得'是说外道所计之我、众生等，实非真实存在，如彼等于过去、未来、现在三世中皆不可得，如是菩萨于胜义中三世亦不可得之教示。'众生空、众生离、众生无自性故'是说外道所计之我实非真实存在的异门教示。
具寿舍利子，其何故耶？'无众生'等，是说众生、菩萨及三世皆同为空性一味，无有差别故，无二亦无可分为二之理由教示。由此通过说明补特伽罗无我之门而说明菩萨于三世不可得。具寿舍利子，'因无色故，菩萨于前际不可得'等，是通过说明法无我之门而说明菩萨于三世不可得，文义解释如前。
如色，如是受等世间法，及六波罗蜜多等乃至一切智之出世间一切法，皆于三世不可得之说明中，说明菩萨于三世不可得。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གོང་དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་དྲིས་པའི་ཚིག་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ འཇིག་རྟེན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་དཔེས་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། དབུས་མེད་དེ། ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། ནམ་མཁའ དང་འདྲ་བ་དེ་དག་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་།ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། དབུས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་ལྟ་བུར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ། ཅིའི་ ཕྱིར་ན་གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ཞེས་ཟེར་ཞེས་དྲིས་པའི་ཚིག་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཟུགས་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་དེ་ལྟར་ སྟོང་པ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའམ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བདག་གིས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གོང་ དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་དམིགས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཞིག་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའི་ཚིག་ རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ནས་དེའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།གཟུགས་ནི་གཟུགས་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ།

具寿舍利子如是说：'为什么呢？因为色遍无边际，所以应当了知菩萨遍无边际'这句话等，是上文中舍利子问具寿须菩提：'你为什么说因为色遍无边际，所以应当了知菩萨遍无边际？'须菩提重复了这个问题，然后从色等一直到佛十八不共法为止，详细解释了世间法和出世间法都如虚空般遍无边际的含义。
就像虚空不是实有，以自性空的缘故，它没有前际、后际和中际，是遍无边际的。同样地，从五蕴等世间法，到六波罗蜜多等乃至佛十八不共法等出世间法，一切法也都是自性空的。如同虚空一样，这些法也没有前际、后际和中际可得，所以是遍无边际的。菩萨也是如此，因为是空性的自性，所以应当了知是遍无边际的。
具寿舍利子又如是说：'为什么说色与菩萨如是都不存在且不可得？'等，是上文中舍利子问须菩提：'你为什么说色与菩萨如是都不存在且不可得？'须菩提重复了这个问题，然后详细解释了一切法都不是菩萨的道理。
具寿舍利子，色以色空，为什么呢？在空性中没有色也没有菩萨。这是说，在胜义谛中色以自性空，如是空中既没有所谓的'色'，也没有所谓的'菩萨'。因此，我说色与菩萨如是都不存在且不可得。
如同对色的解释，从受一直到如来为止，对一切世间法和出世间法都应当如是运用。
具寿舍利子又如是说：'我说菩萨于一切处、一切相中都不可得'等，是上文中舍利子问须菩提：'你为什么说菩萨于一切相中都不可得时，哪个菩萨应当在哪个般若波罗蜜多中受教导和开示？'须菩提重复了这个问题，然后详细解释其义理说：色于色中不存在且不可得。

 །གཟུགས་ནི་ཚོར་བ་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ཅིང་ མི་དམིགས་པས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་དོན་དམ་པར་བདག་གི་དངོས་པོར་ཡང་མེད་ལ།གཞན་གྱི་དངོས་པོར་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ལ་ཡང་གདམས་ ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་གི་དངོས་པོར་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །གཟུགས་ནི་ཚོར་བ་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་ཡང་མེད་པ་ བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བདག་གི་དངོས་པོར་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོར་མེད་པ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་དྲིས་པའི་ཚིག་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ཏེ།དེའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ བཤད་པ་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གློ་བུར་དུ་མིང་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ།དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་མིང་དུ་བརྗོད་པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གློ་བུར་དུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པར་ཟད་དེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་མེད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་གང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་དང་སྦྱར་རོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུ ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གློ་བུར་དུ་མིང་དུ་བཏགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལས་གློ་བུར་དུ་མིང་དུ་བཏགས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་གློ་བུར་དུ་མིང་དུ་བཏགས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །འདི་ལྟར་མིང་ནི་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོང་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་གང་ན་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་གློ་བུར་དུ་མིང་དུ་བཏགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་། །འགག་པའི་ཚེ་ཡང་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ། །སྐད་ཅིག་ མའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གང་ན་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

关于'色不在受中且不可得'等说法，是详细解释菩萨在一切方面都不存在且不可得，因此无可教导和指示的理由。色等世间和出世间法，从声闻、缘觉乃至如来，这一切法在胜义谛中既不是自性也不是他性，因此菩萨在一切方面都不存在且不可得，所以没有任何菩萨可以对任何般若波罗蜜多加以教导和指示。
其中'色不在色中且不可得'说明不存在自性；'色不在受中且不可得'说明不存在他性。同样，对一切法也应当适当地运用不存在自性和不存在他性的道理。
具寿舍利子所说：'为什么说所谓菩萨仅是名称？'等，是上文中舍利子问具寿须菩提：'你为什么说所谓菩萨仅是名称？'的话语被须菩提重复，并详细解释其含义。
具寿舍利子，所谓菩萨是暂时安立的名称，因此所谓菩萨仅是名称，意思是在胜义谛中菩萨并不成立为实有，如此无实体而称之为菩萨，仅仅是世俗谛中暂时安立的名言而已。如此菩萨若真实不存在，则与前文所说'何菩萨应当被教导和指示般若波罗蜜多'的含义相呼应。
具寿舍利子，同样，所谓色、受、想、行、识等也是暂时安立的名称等，不仅仅是菩萨在胜义谛中不存在而是暂时安立的名称，五蕴等一切法也都是在胜义谛中不存在而暂时安立的名称而已。
所谓'名称不从任何处来，不往任何处去，不住于任何处'，是说明五蕴并非真实存在而是暂时安立名称的理由。色等五蕴在胜义谛中无实体，所以生时不从任何处来，灭时不往任何处去，因为是刹那性的缘故，也不住于任何处。

།མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན། དེ་ནི་ཚོར་བ་མ་ཡིན། དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མ་ཡིན། དེ་ནི་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པ་ལས་གློ་བུར་དུ་མིང་ཙམ་དུ་བཏགས་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་མིང་ནི་མིང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་། །སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གློ་བུར་དུ་བཏགས་པའི་མིང་དེ་ ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།མིང་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ དང་།འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང་། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་སྟེ། མིང་ལ་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་མིང་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མིང་ཙམ་དུ་བཏགས་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མིང་ཙམ་དུ་བཏགས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་ དུ་དཔེར་ན་བདག་བདག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།བདག་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བདག་བདག་ཅེས་བྱ་སྟེ། བདག་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟེར་ཞེས་དྲིས་ པའི་ཚིག་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ནས།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ཤིན་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ན། དེ་མངོན་པར་ འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནས།མཐོང་བ་པོ་ཤིན་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ན་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཏགས་པའི་བདག་རྣམས་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་ པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པས་དེ་དག་ཉིད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའམ། དེ་དག་ལས་གཞན་རྣམས་མངོན་པར་གྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བཤད་པ་སྟེ། དེས་ནི་ གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།གཟུགས་ཤིན་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ན། དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤིན་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ན། དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ན། དེ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།

所谓'仅仅是名称'，它不是色，它不是受，它不是想，它不是行，它不是识。这是说明从本来不存在中突然安立为仅仅名称的，实际上不是五蕴的自性。为什么呢？因为名称以名称的自性是空的。凡是空性，那就不是名称。这是说明突然安立的名称不是五蕴自性的理由，意思是因为该名称以自性是空的，所以不是五蕴的自性。
如同对五蕴所说的那样，也应当运用于内外十二处、六识、六触、六触缘生受、地界等六界以及无明等十二缘起。
具寿舍利子，再者，譬如这布施波罗蜜多仅仅是名称，名称中也没有布施波罗蜜多，布施波罗蜜多中也没有那个名称等等，这是说明从六波罗蜜多等乃至一切相智之间的一切清净法，因为胜义中并不存在，仅仅是名称安立而已，所以'菩萨'也仅仅是名称安立而已。
具寿舍利子，又如你说'譬如我、我'，我完全不成立等等，这是重复上文舍利子问须菩提'你为什么说譬如我、我，我完全不成立'等话语，详细说明外道所计我等完全不成立的意义。其中'具寿舍利子，我完全无有且不可得，怎么可能成立'乃至'见者完全无有且不可得，怎么可能成立'，是说明外道颠倒执著的诸我作为作者等事物是不存在的，因为它们无有且不可得，怎么可能成立它们自身或从它们之外产生其他？这是说明人无我。
从'色完全无有且不可得，怎么可能成立'乃至'如来应正等觉完全无有且不可得，怎么可能成立'，是说明五蕴等世间法和六波罗蜜多等出世间一切法胜义中不是实有，因为完全无有且不可得，怎么可能成立它们？这是说明法无我。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བདག་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། བདག་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་འགྲུབ པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དེས་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉི་ག་ཤིན་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་ཚིག་རབ འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་འདུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ ཏིའི་བུས་སྨྲས་པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གང་ལ་འདུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་གོང་དུ་སྤྱིར་སྨོས་པ་ཆོས་གང་དང་གང་དག་འདུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་དྲིས་ པའོ།།སྨྲས་པ་གཟུགས་ལ་འདུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་འདུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ རྣམས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་མིང་གིས་སྨོས་ནས་ཆོས་འདི་རྣམས་ལ་འདུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ མི་རྟག་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་མི་རྟག་པ་སྟེ།གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤྱིར་སྨྲས་པ་ཆོས་དེ་དག་གང་དང་གང་ཡིན་པ་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་མི་རྟག་པ་སྟེ་གང་དང་ཡང་ བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་སྟེ། གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉན་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་ལས་ཞིག་པ་ལ་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ནི་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ ཅད་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་ཤིང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་ཅིང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ།

具寿舍利子，因此称为我，我极不成就这句话是总结上述意义而说的，即依上述方式，由于补特伽罗和法二者都极不存在且不可得，故不能成就。
具寿舍利子，又问'一切法也是如此无实体性吗'等，是上文舍利子问具寿须菩提'一切法也是如此无实体性吗'的话语，须菩提重复后详细解释一切法无实体性的意义。
为什么呢？如是，具寿舍利子，和合所生无自性，这是说明一切法无实体性的理由。色等一切法在世俗谛中从因缘和合而生，凡是从因缘和合而生的，在胜义谛中都是无自性的。
舍利子说：'具寿须菩提，于何说和合所生无自性'，这是对上文泛泛提到的和合所生无自性，询问具体哪些法是和合所生无自性。
答：'色是和合所生无自性'乃至'佛不共法是和合所生无自性'，这是须菩提分别列举世间法和出世间法的名称，说明这些法是和合所生无自性。
具寿舍利子，又，一切法是无常，非由离故，等等，这是从无常角度说明一切法无实体性。
说：'具寿须菩提，一切法是无常，非由离故，是哪些法'，这是对上文须菩提泛泛说一切法无常，非由离故，为了让他分别解释是哪些法，舍利子向须菩提提问。
答：'具寿舍利子，色无常，非由离故'，这是从五蕴乃至十八不共法，说明一切世间法和出世间法都是无常，非由离故。
其中，'无常'的含义，在声闻乘的方式中是指诸如色等事物生起后灭去。在此大乘中，无常的特征不是这样，而是说一切法本来不生且自性空为无常，即恒时实体不成立，一切时中皆是无性，称为无常。

 །གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པས་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་ཞིག་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་ པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གང་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་མི་རྟག་པའི་དོན་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཟད་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཟད་པ་ཞེས་བྱ་ན་ཡང་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ།གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་། མངོན་པར་ཞེན་པར་མ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ལས་གྱུར་ཏེ། གང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ལས་ སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དོན་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་སྟེ། ཡོད་པར་བརྟགས་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཟད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་སྟེ། གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མེད་དེ། སྟོང་པ་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་ བདག་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཚིག་ཞི་བ་སྟེ་གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅིང་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།

所谓'不是由于与任何分离'是指这样不存在实体，因此不是有任何存在的事物灭去了的意思。为什么呢？具寿舍利子，如此，凡是无常的，那就是无实体和灭尽。这是说明无常的意义就是无实体的理由，凡是不恒常存在的称为无常，因此无常的意义就是无实体和灭尽的意思。所谓灭尽也是无的异名。
具寿舍利子，另外一切法是苦，不是由于与任何分离等，是从苦的角度显示一切法是无实体的本性，当对色等一切遍计所执法执著为实有时，就成为苦因而称为苦。当了知那些遍计所执法胜义中无实体，不再执著时就无苦。因此苦是从无实体中颠倒见为有而产生，凡是从颠倒见而生的，因为不是真实存在的，所以说'一切法是苦'，应当知道这是显示一切法无实体。
'不是由于与任何分离'是说不是由于与乐等实有事物分离而成为苦，而是从无实体中颠倒见而成为苦的意思。这里也应当同样应用于从色等五蕴乃至佛十八不共法之间的世间和出世间一切法。为什么呢？具寿舍利子，如此凡是苦的，那就是无实体和灭尽，这是显示如此一切法从无实体中颠倒见为有，从执著为有而成为苦，那在胜义中不是实有，所以是无实体和灭尽。
具寿舍利子，另外一切法是无我，不是由于与任何分离等，是从无我的角度显示一切是无实体的本性。从色等五蕴乃至佛十八不共法之间所说的无我，是说它们无自性，空性称为无我，而不是说与外道所计的我分离。
具寿舍利子，另外一切法是寂静，不是由于与任何分离等，是从寂静的角度显示一切法是无实体的本性。从色等五蕴乃至佛十八不共法之间的那些一切法，因为胜义中无自性且本来寂静，所以称为寂静。

།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་ནས་ཞི་བར་གྱུར་པ་ནི་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་སྟེ་གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་བསྟན་ པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་སྟོང་པ་དང་། མཚན་ མ་མེད་པ་དང་།སྨོན་པ་མེད་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་གཞན་དང་བྲལ་བས་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བྲལ་བས་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་དང་བྲལ་བས་སྨོན་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་ གྱིས་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་བ་སྟེ། གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་བར་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་དེ་དང་བྲལ་བས་དགེ་བ་ཞེས་བཏགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་སྟོང་ སྟེ།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་གང་དགེ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལ་བྱ་བ་ ཡིན་པར་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྟེ། གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་ བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པ་ལས་དེ་དང་བྲལ་བས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་གཙང་ བ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བས་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གཟོད་མ་ནས་དག་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

这是说明有事物存在时，并非是与不相顺的方面脱离而成为寂静。具寿舍利子，复次一切法是空性，并非与任何脱离，等等这些是从宣说空性、无相、无愿三解脱门的角度，说明一切法是无实体性的自性，
从色等五蕴乃至佛十八不共法之间的这一切法，胜义中并非成立自性存在，是空性、无相、无愿，并非是与其他事物脱离而空，与相脱离而无相，与愿脱离而无愿，因为是自性空、自性无相、自性无愿，所以一切法是无实体性的自性，如是宣说。
具寿舍利子，复次一切法是善，并非与任何脱离，等等，是从善的角度说明从色等乃至佛不共法之间是无实体性的自性。'并非与任何脱离'是说并非有某个不善事物存在而与之脱离而假立为善，而是一切法无实体且空性，因为自性光明故为善，此是其义。
为何如此？具寿舍利子，如是无善事物及尽，是说善的含义是无实体且自性光明，如是总结宣说。
具寿舍利子，一切法是无过，并非与任何脱离，等等，是从无过的角度说明从色等乃至佛十八不共法之间是无实体性的自性。'并非与任何脱离'是说并非有所谓过失之法存在而与之脱离而称为无过，而是自性空净称为无过，如是宣说。
具寿舍利子，复次一切法是无漏，并非与任何脱离，等等，是从无漏的角度说明从色等乃至佛十八不共法之间是无实体性的自性。并非是与作为轮回因的有漏法脱离而称为无漏，而是因为本来清净故称为无漏，因此是无实体性的自性，如是宣说。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ། གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་ པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ།གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྒོ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་ གཏོགས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་སྟོང་པས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ། གང་དང་ཡང་བྲལ་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་དང་བྲལ་བས་འདུས་མ་བྱས་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་པ་མ་ཡིན་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་ཞིག་གམ། མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན། དོན་དམ་པར་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་རྟག་པ་དང འཇིག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་རྟག་པ་མ་ཡིན་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་རྟག་པ་མ་ཡིན་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མངོན་པར་མ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་ཅེས་ཟེར་ཞེས་དྲིས་པའི་ཚིག་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ནས།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

具寿舍利子，复次一切法无烦恼，并非由于与任何相离而无烦恼。这是从无烦恼门中显示一切法无实体性，即不是由于远离贪等烦恼而成为无烦恼，而是因为本来寂静故为无烦恼。
具寿舍利子，复次一切法清净，并非由于与任何相离而清净。这是从清净门中显示一切法无实体性，即不是由于远离不顺品垢染而成为清净，而是因为自性清净故。
具寿舍利子，复次一切法出世间，并非由于与任何相离而出世间。这是从出世间门中显示一切法无实体性，即不是由于远离世间不清净法而成为出世间，而是因为一切法自性空无生灭故为出世间。
具寿舍利子，复次一切法无为，并非由于与任何相离而无为。这是从无为门中显示一切法无实体性。并非是有一个有为法实体而由远离它而成为无为，而是因为一切法是真如自性故为无为。
具寿舍利子，复次一切法非常非灭。这是从非常非灭门中显示一切法无实体性。若这些遍计所执法是实有，则应是常性永恒住，或是无常性坏灭法。然而胜义中这一切法实有不成，故非常性非灭性。
何以故？其自性如是。这是显示色非常非灭的理由，即因为自性空故，色非常非灭。如是乃至受等无漏法，一切皆应如是配合。
具寿舍利子，又汝所言'何故色不成就'等，这是上文舍利子问须菩提'色等诸法何故不成就'之语，须菩提重述后显示：色等五蕴因无为故不成就。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ གཟུགས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་གཟུགས་མངོན་པར་མ་གྲུབ་བོ། །ཚོར་བ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་བོ། །འདུ་ཤེས་མངོན་པར་ མ་གྲུབ་བོ།།འདུ་བྱེད་མངོན་པར་མ་གྲུབ་བོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་གང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་པའི་ཚིག རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ནས།དེའི་ལན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་ཅིང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། གང་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་ཤིང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་གང་གི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ན། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་སྨྲས་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན པར་བྱ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ།ཤཱ་རིའི་བུས་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཟེར་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའི་ལན། ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོར་མེད་དེ། མངོན་པར་མ་གྲུབ་པར་རང་བཞིན་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？如是'于色无所造作'等，是显示诸法无所造作的理由，即显示一切法自性本空，无有造作者，故无所造作。如同于色，乃至十八不共佛法，皆应如是配合。具寿舍利子，由此理趣，色不成就，受不成就，想不成就，行不成就，识不成就。这是须菩提总结显示一切法无造作者故不成就之义。
具寿舍利子，又说'为何具寿须菩提说不成就者即非色'等，是重述上文舍利子问须菩提'为何不成就者即非色'等问题。作为回答，须菩提显示从色等乃至十八不共佛法等诸法，因自性空故无生无灭，亦无住异，因此不成就者非色等自性。
具寿舍利子，由此理趣，'无所造作者即非色'乃至'无所造作者即非一切相智'，是显示一切法自性本空，无生无灭故无所造作。如是无所造作且不成就者，从五蕴乃至一切相智等诸法，皆非其自性，此即总结显示不成就之义。
具寿舍利子，又说'为何说不成就者应如何教授开示般若波罗蜜多'等，是针对上文须菩提说不成就的菩萨应如何教授开示不成就的般若波罗蜜多之语，舍利子问须菩提为何如此说的回答。须菩提对舍利子说：具寿舍利子，如是不成就者即是般若波罗蜜多，般若波罗蜜多即是不成就，如是不成就与般若波罗蜜多二法无二无别。这是显示应受教授开示般若波罗蜜多的菩萨与般若波罗蜜多二者，胜义中皆无实体，以不成就为同一自性故不可分别。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་ངེས་ ན་འདི་སྐད་དུ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་དམ་པར་མངོན་ པར་མ་གྲུབ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་ གཏོགས་པར་གང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ།ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་མ་གཏོགས་པར་གང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་ བུ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་དྲིས་པའི་ཚིག་དེ་ཉིད་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ནས་དེའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་བསྟན་པའོ། ། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དེ། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ན། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གལ་ཏེ་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་སྨྲས ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ།ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚེ། གལ་ཏེ་མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཞེས་དྲིས་པའི་ཚིག་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ནས།དེའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ལ། ཆོས་ཐམས་ ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་ནས།རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ཐོས་ནས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

具寿舍利子说道：'如果确定了数量，那么这样说：无所成就者，应当如何教导并开示般若波罗蜜多？'这是依照上述方式，说明菩萨和般若波罗蜜多二者在胜义中都无所成就，在空性中是一味而无法分别的，应当如何教导并开示，这样总结其义。
具寿舍利子又说：'为何说除了无所成就外，不见有如是行菩提之菩萨？'等等，这是上文中，舍利子问尊者须菩提：'你为何说除了无所成就外，不见有如是行菩提之菩萨？'这句话，须菩提重复后详细解释其义，即在胜义中'无所成就'与'菩萨'是不可分别的，在空性中是一味的意思。
如同成就与菩萨二者在胜义中空性一味而不可分别，无法二分，同样也应当配合色等五蕴乃至一切种智。
具寿舍利子又说：'为何当如是宣说时，若菩萨摩诃萨不惊不怖不畏，则说是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多？'等等，这是上文中，舍利子问尊者须菩提：'你为何说，当宣说般若波罗蜜多甚深义时，若不惊不怖不畏，则说是行般若波罗蜜多？'这句话须菩提重复后详细解释其义。
具寿舍利子，如是菩萨摩诃萨如实随见一切法无作，如实随见一切法如梦等等，这是说在胜义中了悟一切法生灭都无有任何因，如同梦境、幻术、阳焰、回声、光影、变化一样如实随见，因此听闻无生无灭的甚深法时不会惊怖畏惧。
尔时，具寿须菩提对世尊如是说道：

 །བཅོམ་ལྡན འདས་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན།ཆོས་དེ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཚེ་འདི་ནི་གཟུགས་ཞེས་བགྱི་བར་གཟུགས་ལ་མི་དམིགས་ཤིང་མི་ལེན་མི་གནས་ཏེ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བགྱིད་ལ། འདོགས་པར་ མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པར་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་དེ་དག་ལ་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཚེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་དག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་གཟུགས་ཞེས་བགྱི་བར་གཟུགས་ལ་མི་དམིགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མཚན་མར་མི་འཛིན་ པའོ།།མི་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་དངོས་པོར་མི་རྟོག་པའོ། །མི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་ནས་དེ་ལ་མི་གནས་པའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བགྱིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བས་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་པའོ། །འདོགས་པར་མི་བགྱིད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གིས་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་ཤིང་གཞན་ལ་མི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བགྱི་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་དམིགས་ཤིང་། མི་ལེན་མི་གནས་ཏེ་མངོན་པར་ཞེན་པར་ མི་བགྱིད་ལ།འདོགས་པར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོར་གྱུར་པའི་ཡི་གེ་ཨ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེའི་འབྲུ་རྣམས་ལ་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་མ་ཆགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དངོས་པོར་ཡང་དག་པར་ རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་མ་ཆགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་གཟུགས་མ་ལགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་ མ་སྐྱེས་པ་དེ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ།གཉིས་སུ་བགྱིར་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་གཟུགས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ། གཉིས་སུ་བགྱིར་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉིས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ པར་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

世尊，当菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，于彼等法作观察时，不缘取色为色，不执取，不住著，不生执著，不施设。如是等文，是说上文一切法无差别且空性一味的果，即于色等一切法无执著。
'于彼等法如是观察时'是指于上述世间和出世间法作为空性一味而观察时之义。
'不缘取色为色'是指不以想蕴执为相。'不执取'是指意不分别为实有。'不住著'是指以智慧了知为空后不住著于彼。'不生执著'是指以见解不生执著。'不施设'是指不以语言安立名言及符号而为他说示之义。
如是乃至受等世间诸法，以及佛十八不共法皆当如是配合。
世尊，复次，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，不缘取、不执取、不住著、不生执著、不施设此为三昧门及陀罗尼门。此说于成为三昧门及陀罗尼门的阿等字母诸字，亦不执为相且不生执著。
何以故？如是菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，'不见色'等，是说如上述次第，于世间及出世间一切法不执为相且无执著的理由。即由于色等乃至一切相智，彼等法胜义中无实有，故不见为实有，因此不执为相且无执著。
世尊，何以故？如是，色之无生即非色，如是色与无生二者无二亦不可分为二等。此说上文一切法不见的理由，即胜义中色是无生，于无生中无色自性，故不见。'如是色与无生二者无二亦不可分为二'是说色与无生二者胜义中无实有故一味，故无差别之义。

།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་ནི་གཅིག་མ་ལགས། གཉིས་མ་ལགས། མང་བ་མ་ལགས། ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ནི་གྲངས་ཀྱིས་བགྲང་བའམ། ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་གཟུགས་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ སྐྱེས་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་ནི་ཕྱིས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི ཕྱིར་འགྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་འགྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་འགྲིབ་པ་དེ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ། གཉིས་ སུ་བགྱིར་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་གཉིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་འགྲིབ་པ་ནི་གཅིག་མ་ལགས་གཉིས་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉིས་ སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་པ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་ཡོད་པར་རྟག་པ་འགྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཅིག་དང་དུ་མ་ལ་སོགས་པར་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཡང་གཟུགས་ཞེས་བགྱི་བ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཤིང་ཉམས་པ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ གྲངས་སུ་བགྱིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཟུགས་སོ་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་གདམས ཤིང་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཤིང་ཉམས་པ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱི་གྲངས་སུ་བགྱིས་པའོ་ཞེས། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་སྟེ།གྲངས་སུ་བགྱིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཉམས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནམ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་རིས་སུ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

为什么这样说呢？世尊，这是因为未生不是一，不是二，不是多，不是差别。所谓'未生'是指胜义中无实体，对于无实体则不可以数目计数，也不可分别差异，这是如此宣说。
为什么这样说呢？'色之未生即非色'，这是说未生中无色之自性，因此总结其义而说。同样地，从受到一切种智之间，对世间和出世间一切法也都应当如此运用。
世尊，'色之衰减即非色'等，是说一切色等诸法胜义中无实体，而颠倒执为有，后来变异衰减，故称为衰减。如是非真实所遍计的色具有衰减自性，胜义中非真实色，此是其义。
如是，'色与衰减无二、不可分二'，是说胜义中彼二者同为空性一味，不可分别差异，此是其义。
为什么这样说呢？世尊，'衰减非一非二'等，是说无二之理由。色无实体而颠倒执为有的衰减自性，胜义中无实体，故不可分别为一多等差异，如是宣说。
同样地，从受等乃至一切种智之间，对世间和出世间一切法都应当如此运用。
世尊，'所谓色者，是无二无衰法数'等，是说从色蕴乃至一切种智之间，世间和出世间诸法之名，世俗中仅是言说为色、受等而已。胜义中彼等一切皆是无实体性一味，不离真如故无二无衰，故称为无二无衰法数。
这是须菩提对世尊所说。'法数'是指属于无二无衰自性或无二类别之义。
此为《十万般若波罗蜜多广释》第十三品。
尔时，具寿舍利子对具寿须菩提如是说。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཆོས་འདི་དག ལ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་། ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ན།ཆོས་དེ་ལ་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་འདི་ནི་གཟུགས་ཞེས་བགྱི་བར་གཟུགས་ལ་མི་དམིགས་ཤིང་མི་ལེན་མི་གནས་ཏེ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བགྱིད་ལ། འདོགས་པར་མི་བགྱིད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བརྟག་ པ་གང་ཡིན་པ་དང་།དོན་རྣམ་པ་གསུམ་དྲིས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེའི་ལན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་པ་ལ་ སོགས་པ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་འདི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་ བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་དེས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སེམས་པ་དེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ འཇིག་རྟེན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་ལ། དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ཆོས་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ གང་གི་རྣམ་པ་ཤེས་ཤེ་ན།གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གང་དང་ གང་གི་རྣམ་པ་ཤེས་ཤིང་།དེ་དག་ལ་མངོན་པར་མ་ཆགས་པ་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨོས་པ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། རྣམ་པ་གང་དང་། ཚུལ་གང་དང་། མཚན་མ་གང་གིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ཡོད་པར་བྱ་བ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་དང་མཚན་མ་གང་གིས་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་སྒྲའོ། །འདི་ནི་དྲིའོ། །འདི་ནི་རོའོ། །འདི་རེག་གོ། །འདི་ནི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་རྣམས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ལས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

具寿罗睺罗，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，如何观察这些法？具寿罗睺罗，何为菩萨，何为般若波罗蜜多，何为观察？这是指前文中罗睺罗向世尊问道：'世尊，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，如是观察诸法，即于色不取不执不住不著不分别'等，为显示无分别果之详细分析，舍利子向罗睺罗询问了菩萨是什么、般若波罗蜜多是什么、观察是什么这三个问题。
如是说已，具寿罗睺罗对具寿舍利子如是说等，是罗睺罗对此的回答，详细解释何为菩萨等。具寿舍利子，所谓菩萨者，因为众生即是菩提，故称菩萨，这是说明一切众生都是法身菩提的自性，故称菩萨。
以此菩提了知一切法相，于彼诸法无有执著，这是说明如是具有菩提自性的有情，世俗谛中了知世间和出世间一切法的特征，胜义谛中通达一切法皆空性，于诸法无所执著，是为菩萨。
问：了知何等法相？了知色相而于彼无执著等，是说明从色等乃至佛十八不共法等世间和出世间诸法，了知其相而无执著。
问：具寿罗睺罗，何为一切法相？这是因为前文说'了知一切法相而于彼无执著'，为开显一切法相之内容，舍利子向罗睺罗提问。罗睺罗答：具寿舍利子，以何相、何理、何相状而说诸法有相等，是说明有为法和无为法以何种相、理、相状而说'这是色、这是声、这是香、这是味、这是触、这是法'，世俗谛中如实了知内外一切法各自特征，由此称为了知诸法相。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་ཞེས་གོང་དུ།ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་བཤད་པ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤྭ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རིང་དུ་སོང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་རིང་དུ་སོང་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་རིང་ དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། འགྲོ་བ་རྒྱུད་དྲུག་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་དང་།དོན་དམ་པར་ཤེས་པའི་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་ཆོས་དེ་དག་ལམ་ཆགས་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་རིང་དུ་སོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། ཆོས་དེ་དག་ལ་མ་ཆགས་ཏེ་རིང་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གོང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གོང་དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་ ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་དེ་དག་ལ་ རྟག་པ་དང་།མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་ཡོད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་ཡོད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་ དང་མ་ཞི་བ་དང་།དབེན་པ་དང་། མི་དབེན་ཞེས་བྱ་བའི་མཐའ་གཉིས་སུ་མི་འཛིན་ཅིང་། མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་ན། དེ་སྐད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཞེས་དེའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ།

具寿舍利子如是说：'何谓般若波罗蜜多'等，是对上文舍利子向须菩提询问何谓般若波罗蜜多的解释。具寿舍利弗子，所谓般若波罗蜜多即是远离，这是指对世间和出世间一切法的世俗谛和胜义谛的一切相都究竟通达，故称为远离。
为何称为远离？具寿舍利子，因为远离诸蕴，故称为远离。此等是指：远离蕴、界、处、烦恼、一切见解、六道轮回、六波罗蜜多、十八空性等，乃至一切种智，通达世间和出世间一切法的世俗谛和胜义谛，于彼等法无执著。因远离彼等法，故称为般若波罗蜜多。
具寿舍利子，由此缘故，般若波罗蜜多即是远离。这是总结上述通达一切法并远离彼等诸法无执著，故称为般若波罗蜜多的含义。
具寿舍利子又问：'何谓遍观察'等，这是详细解答上文舍利子向须菩提询问何为遍观察的问题。从五蕴等世间法乃至六波罗蜜多等一切种智为止的出世间法，以胜义谛现证无实有，于彼等不执著常与无常、乐与苦、我与无我、净与不净、空与不空、有相与无相、有愿与无愿、寂静与不寂静、远离与不远离等二边，而是如实通达无分别性。
问曰：具寿须菩提，为何说'色之无生即非色'乃至'一切种智之无生即非一切种智'？这是上文须菩提说'色之无生即非色'等的详细解释部分，舍利子向须菩提询问为何说彼等色等诸法的无生即非色等法的理由。

།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་ པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ།གང་སྟོང་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའི་ལན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། གཟུགས་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞིང་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་ན་དེ་སྐད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འགྲིབ་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འགྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འགྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་དེའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་འགྲིབ་པ་གང་ཡིན་ པ་དང་།གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ་འགྲིབ་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ བརྗོད་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན།གཟུགས་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་གཟུགས་ཀྱི་འགྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འགྲིབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་ཉིད་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་ན་དེ་སྐད་དུ་གང་འདི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གྲངས་སུ་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་འདི་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གྲངས་སུ་བྱས་པའོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གྲངས་སུ་བྱས་པའོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གྲངས་སུ་བྱས་ཞེས་ཟེར་ཞེས་དེའི་གཏན་ཚིགས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།

若波罗说：'具寿舍利子，色以色空，彼空即非色，无有生。'等语，是对舍利子提问的回答，若波罗详细解释说：色于胜义中以色自性空，非有故非色且无生，因此色之无生即非色。如对色所说，乃至一切种智，世间及出世间一切法皆应如是配释。
问：'具寿若波罗，为何说色之减即非色乃至一切种智之减即非一切种智？'此是上文若波罗说色等之减即非色等的详细解释分段，故舍利子问若波罗：你为何说色等之减即非色等的理由。
若波罗说：'具寿舍利子，如是减及色，以及无二'等语，是对舍利子所问之义若波罗详细解释：减与色及无二等仅是世俗名言而已，胜义中一切法非有亦非无，色无相、无示、无碍，如是无相即一相，以非无事故色之减即非色。如对五蕴所说，乃至一切种智，世间及出世间一切法皆应如是配释。
'具寿舍利子，由此理趣，色之减亦非色'乃至'一切种智之减亦非一切种智'，是总结上述所说之义。
问：'具寿若波罗，为何说此所谓色即是无二数'乃至'此所谓一切种智即是无二数'，此是上文若波罗说色等诸法是无二数的详细解释分段，故舍利子问若波罗：你为何说色等是无二数的理由。

།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱང་གཞན་མ་ ཡིན།མ་སྐྱེས་པ་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས། གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། རྣམ་གྲངས་དེས་ན་གང་འདི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གྲངས་སུ་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ཡིན་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ།མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་གང་འདི་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གྲངས་སུ་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའི་ལན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ།ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གྲངས་སུ་བྱས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་།ཆོས་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སླད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པའི་སླད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མ་སྐྱེས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཚེ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་སླད་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་མ་སྐྱེས་པ་མཐོང་བར་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་ པ་ནི་གང་ཟག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ལ་བྱའོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ཆོས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་རྣམས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཤིང་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ བའོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་གང་ཟག་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཅིག་ལེན་པའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ཆོས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྲབ་མོར་བྱས་པའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་གང་ཟག་ ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཆོས་ནི་གང་ཟག་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་གང་ཟག་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཉིད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་ཆོས་ནི་ ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་བྱ་བ་བྱས།ཁུར་བོར། འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ།

尊者须菩提说道：'具寿舍利子，如是色法非他，无生亦非他，无生即是色法，色法即是无生。具寿舍利子，以此法数，所谓色法即是不二之数。'乃至'如是一切相智亦非他，无生亦非他，无生即是一切相智，一切相智即是无生。具寿舍利子，以此法数，所谓一切相智即是不二之数。'此是对舍利子所问之答，须菩提解说不二之理由，即从色法乃至一切相智等诸法皆同一无生自性，因无差别故称为不二之数。
其后，具寿须菩提向世尊如是禀白：'世尊，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，如是观察彼等诸法之时，为极清净故，见色法无生。'乃至'为极清净故，见一切相智无生。'此即如前所说次第，一切诸法胜义空性同一味故不二，当如是遍观察时，通达世间出世间一切诸法极清净，故见一切诸法无生，此说明不二遍观察之功德。
'为极清净故见凡夫无生'等，亦是说明不二遍观察之功德。其中，凡夫是指未得圣法者。凡夫法是指世间八法等。预流是指安住预流果之补特伽罗。预流法是指以见道断除萨迦耶见、戒禁取见及疑惑，现见一切白法。一来是指安住一来果之补特伽罗，于天人中受一次生。一来法是指以修道令贪等烦恼转薄。不还是指安住不还果之补特伽罗。不还法是指彼不还补特伽罗以修道断除一切贪等烦恼之自性。阿罗汉是指安住阿罗汉果之补特伽罗。阿罗汉法是指断尽三界一切烦恼，所作已办，已舍重担，无后有等之法相。

 །རང་སངས་རྒྱས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཁོར་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་དང་། བསེ་རུ་ལྟར་གཅིག་པུ་ཡན་གར་དུ་གནས་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་ནི་གཞན་ལས་ལུང་ནོད་མི་དགོས་པར་བདག་རང་གི་བློས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྟོགས་ནས།ཚིག་གིས་ཆོས་མི་འཆད་པར་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུའི་བར་ལ་གནས་པ་དག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ཆོས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉི་ག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་འཁོར་བའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ནི་མ་རིག་པའི་གཉིད་སངས་ཤིང་བློ་རྒྱས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མ་སྐྱེས་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བདག་གིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའི་དོན་ཤེས་པ་ལྟར་ན། གཟུགས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ལ་ཚོར་བ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ ནི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ།ཐ་མི་དད་པར་བཤད་པའི་དོན་དང་ཚིག་ཤཱ་རིའི་བུས་བཟླས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པའི་དོན་བདག་གིས་འཇལ་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་ཐ་མི་དད་ན། ཆོས་གཅིག་རྟོགས་པས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས བུ་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ།ཐ་མི་དད་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམས་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ།ཐ་མི་དད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མཐོང་ཞིང་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱང་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།

独觉有两种：与眷属共处者，及如独角兽般独自安住者。独觉之法是不需从他人处得到教言，而是以自己的智慧证悟缘起法，不以言语说法而是以神通显示来利益众生的本质。
菩萨是安住于从初地至十地者。菩萨之法是通达人法二无我，并以利益众生为主直至轮回边际的本质。
佛陀是远离无明睡眠且智慧圆满通达一切法的本质，安住于佛地。佛之法是四智等如来功德法，这些法也是胜义中无实有性且极为清净，因此见其无生，意即通达并证悟无生之义。
其时，具寿舍利子对具寿须菩提如是说道：'依我所解具寿须菩提所说之义，色亦无生，受亦无生'乃至'佛亦无生，佛法亦无生'等，是上文须菩提说一切法无生性一味无别之义，舍利子重复其语，说：'我理解你如是所说之义。如是一切法无生性一味无别，则证一法即证一切，声闻等应已得预流等果'，此句与下文相连。
声闻乘者应已得预流果、一来果、不还果及阿罗汉果。独觉乘者应已得独觉菩提。菩萨摩诃萨应已得一切种智。
此即如上所说次第，一切法空性一味无别，则色等诸法与预流、一来、不还、阿罗汉果及独觉菩提、一切种智等空性本质一味无别，以见及证色等诸法即应证得并获预流等果，为何不如是？此为舍利子对须菩提之问。

 །འགྲོ་བ་ལྔ་རྣམས་ ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ།ཐ་མི་དད་ན་ལྷ་དང་། མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཡང་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ལྔ་ཐོབ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་དང་།རང་བྱང་ཆུབ་དང་བྱང་ཆུབ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་ལྔ་པོ་དེ་དག་མ་བསྒོམས་མ་བསྒྲུབས་པར་ཡང་ཐོབ་ཟིན་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་ན་ཉན་ཐོས་ རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་དུ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་པ་སྟེ།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ནི་འཇིགས་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་བདག་ ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་ཆགས་ན་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་ཐར་པ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་མི་སྒོམ་པར་འགྱུར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ནི་འཕགས་ པའི་ལམ་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཆོས་འདི་གསུམ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། འཁོར་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་སྦྱོར་བ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྲབ་པའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་ན་ཉན་ཐོས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་སྲབ་མོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་སྒོམ་དུ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ལམ་ བསྒོམས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བས་ནི་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་ཅན་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་ན། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་ཅན་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་སྤང་བའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་ ལམ་བསྒོམ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ་སྟེ།དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་བྱ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་པས་ངན་ཅིང་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་ཅན་གྱི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ལ་བྱ་སྟེ།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་དང་ལྔའོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།

从'五道众生也成为无差别'这句话为止，是说一切法都是空性的本质，是一味的。如果无差别的话，那么天、人、旁生、饿鬼、地狱众生这些道也将成为无法区分的，这样说道。
'菩萨摩诃萨也已获得五种菩提'这句话是说预流果等四果，以及独觉菩提这五种菩提，由于与无上菩提本性无差别，所以菩萨不用修行、不用实践也已经获得了这五种菩提，这样说道。
'具寿罗汉，如果一切法都是未生的，那为什么说预流果为断除三种结而修道'这句话是说，如果一切法都是空性的本质而无差别，那么声闻预流果为断除三种结而修习圣道又有什么意义呢？这样说道。三种结是身见、戒禁取见和疑。
其中身见就是我见，如果执著我见，就不会希求无我法解脱。如果执著戒禁取见，就会认为仅仅持戒和苦行就足够了，就不会修习圣道。疑则会对圣道产生怀疑。这三法是圣道的违品，是导致轮回中投生的因，所以称为结。
'一来果为减轻贪、嗔、痴而修道'这句话是说，如果一切法都是无实性而无差别，那么声闻一来果为了减轻贪、嗔、痴而修习圣道又有什么意义呢？因为仅仅见到色等诸法就已经修习了圣道，这是其含义。
'不还果为断除五种顺下分结而修道'这句话是说，如果一切法都是无生且空性的本质而无差别，那么为断除五种顺下分结而修习圣道就没有必要了。'下'指欲界，因为比色界和无色界两个上界低劣的缘故。
五种顺下分结是指属于欲界的五种烦恼，即：身见、戒禁取见、欲贪、嗔恨和疑。结的含义如前所述。

 །དགྲ་བཅོམ་པས་ནི་བླ་མའི་ཆ་ཅན་གྱི་ཀུན་ དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཐ་མི་དད་ན་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པས་གཟུགས་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་དུ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད་ ཅེས་སྨྲས་པ་སྟེ།བླ་མའི་ཆ་ཅན་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་ཏེ་ཀུན་དུ་ སྦྱོར་བའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་པས་ནི་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་ལམ་བསྒོམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྤྱད་ པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པས་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་དུ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།མ་སྐྱེས་པ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ། །རང་བྱང་ཆུབ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པར་གདགས་ཤིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། འཐོབ་པ་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཐོབ་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱའོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་འཐོབ་པ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དེ།དོན་དམ་པར་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕ་མ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པས་དཀའ་བའི་འདུ་ ཤེས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

阿罗汉为了断除上分结而修道这句话是说，如此一切法无生且空性的自性无差别的情况下，圣者阿罗汉为了断除色界和无色界的烦恼而修圣道又有什么意义呢？所说的上分结是指色界和无色界的五种烦恼，这些是色界的贪欲、无色界的贪欲、掉举、我慢和无明，结缚的含义如前所述。
独觉乘行者为自觉悟而修道等等这些话是说，独觉为了获得自觉悟果位而修道，菩萨为众生利益而行难行，如来现证无上正等正觉成佛、转法轮又有什么意义呢？
说此语已，具寿善现对具寿舍利子如是说，乃至'不认为无生中有独觉，不认为有独觉菩提'为止，是说声闻预流等的安立和建立仅是世俗名言的施设而已，胜义中不认为彼等存在。
'证得和通达'中，证得是指获得预流果等，通达是指了悟圣道的自性，说明胜义中也不认为有彼等证得和通达。
'具寿舍利子，我不认为有菩萨摩诃萨行难行'这是因为菩萨获得无生法忍，不见有难行事的实体。
为了明显说明此义，解释了'菩萨摩诃萨也不以难行想而行'等，这是说明胜义中不见有难行事的实体，世俗中也因大悲对一切众生生起父母等想而不生难行想。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བདག་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དེ་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ཀྱང་དཀའ་ བའི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་ཏུ་བརྟགས་པ་རྣམས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་བདག་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོང་ཡེ་ མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཡང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་ཤེས་པར་བྱས་ལ་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཆོས་གང་ ཡང་མི་ལན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ ཡོད་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལྟར་ན། མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་འཐོབ་པའམ་འཐོབ་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་སྦྱར་ན་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའང་མ་སྐྱེས་ལ།ཐོབ་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དེ་རྣམས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འཐོབ་པའམ་འཐོབ་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཆོས་སྐྱེས་པས་འཐོབ་པ་དང་། འཐོབ་པར་བྱ་བ་འདོད་དམ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུན་ དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་དངོས་པོ་ཡོད་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པར་འདོད་དམ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།།འོན་ཏམ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་འཐོབ་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་ དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་འཐོབ་པར་འདོད་ཅེས་དྲིས་པ་སྟེ།དངོས་པོ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་འཐོབ་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་འཐོབ་པ་གཉི་ག་ལ་ཡང་མི་རིགས་པར་མཐོང་ནས་གལ་བཟུང་སྟེ་དྲིས་པའོ། །རབ་ འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ནི་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དོ། །མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་འཐོབ་པར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་འཐོབ་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་འཐོབ་པ་གཉི་ག་ཡང་མི་རིགས་པས་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པའོ།

菩萨摩诃萨如是发心：如是我所说的'我'，于一切种中皆无所得、不可得，如是于内外诸法亦生起想，虽如是生起想，然不生起艰难想。此说明了胜义中通达一切法无所得故不生艰难想之方便，
即如外道所计我，于了悟补特伽罗无我时，彼等所计我于一切种中本来皆无，如是于了悟法无我时，蕴界处等内外诸法亦于一切种中皆无所得、不可得，应当了知而不生起艰难想。
何以故？如是彼于任何法皆不执著、不缘故。此说明不生艰难想之因，即胜义中于能生艰难想之任何法皆不执为相、不缘故。
具寿舍利子，我于无生中不许有如来，亦不许有无上正等正觉。此说明胜义中一切法无生，如来与无上正等正觉亦是无生自性故不许有事物。
如来转法轮时说：以无生法无所得亦无所得。此说明世尊说一切法本来无生，配合此义，则胜义中以无生法得预流等果亦无生，所得诸果亦无生故，无所得亦无所得。
问曰：具寿罗睺罗，汝许以有生法有所得及所得耶？此是舍利子问罗睺罗：诸预流等补特伽罗有事物故，许得预流果等无事物自性耶？
抑或许以无生法得耶？此问预流等补特伽罗无事物者得预流果等有事物，即见以有事物得无事物及以无事物得有事物二者皆不应理而执问。
罗睺罗答：具寿舍利子，我不如是许。以无生法亦不许得。此说以有事物得无事物及以无事物得有事物二者皆不应理故不如是许。

 ། སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་འོ་ན་ཐོབ་པ་མེད་པ། མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉི་གར་མི་འདོད་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པ་དང་། ལམ་སྒོམ་ཞིང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མེད་དམ་ཞེས དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དག་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ཙམ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་ འདོད་ཀྱི།དངོས་པོ་ཡོད་པས་མེད་པ་འཐོབ་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པས་ཡོད་པ་འཐོབ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འཐོབ་པའང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ གདགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་རྣམས་དང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཐོབ་པ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཐ་དད་དུ་ཡོད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་རྣམས་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྒལ་བའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་ གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་མེད་པར་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཐ་དད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ཐ་མི་དད་དམ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་ རྟོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་ཐ་དད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་དྲང་ཞིང་བཀྲི་བའི་ཕྱིར མིང་དང་མཚན་མར་བཟུང་ཞིང་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དོན་དམ་པར་ནི་ལས་ཀྱང་མེད། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འགག་པ་ཡང་མེད། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའང་མེད། རྣམ་པར་བྱང་བའང་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔ་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཐ་མི་དད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།འགྲོ་བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ལྷ་དང་། མི་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་ལྔར་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་ཞིང་གདགས་ པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ན་འགྲོ་བ་ལྔ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

说道：'具寿罗汉，那么是否无所得，无现证？'这是说，如果这两种都不承认的话，预流果等圣者们获得预流果等果位，以及修道和现证也都不存在吗？这样问道。
罗汉回答说：'具寿舍利子，有所得也有现证，但不是以这两种方式。'这是说，所得和现证仅仅是在世俗言说中安立为断除烦恼障和所知障而已，而不是以实有之物得到空性，或以空性得到实有之物这两种方式。
为了明确这个意义，'具寿舍利子，所得和现证是以世间言说而安立的'等等，这是说明预流果等圣者能得和预流果等所得，仅仅是世俗谛中假立而已，胜义谛中并不存在。
说道：'具寿罗汉，如同所得和现证在世间言说中存在那样，五道众生是否也是在世间言说中有差别，而胜义中则不然？'这是对前文'五道也将成为无差别'这一争议详细解释的引出。即如同所得和现证在世间言说中存在而胜义中不存在那样，五道是否也是在世间言说中有差别而胜义中无差别？如此问道。
回答说：'具寿舍利子，确实如此。如同所得和现证在世间言说中存在那样，五道众生也是在世间言说中有差别，而在胜义中则不然。'这是说，在胜义中这一切都是无生性的同一味，无法分别差异，而在世俗中为了引导众生，仅仅是以名相执取并假立言说而已。
为什么这样说呢？'具寿舍利子，在胜义中无业，无业的异熟，无生，无灭，无烦恼，也无清净。'这是说明五道在胜义中无差别的理由。所谓五道，仅仅是由善业和恶业的异熟而分别安立为天、人、旁生、饿鬼、地狱五道而已，在胜义中因为没有业和业的异熟等，所以五道无法分别。

 །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ། འོན་ཏམ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བ་དང་།སྐྱེས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་བས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་མི་རིགས་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་ཆོས་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་ཟིན་པས་གདོད་སྐྱེ་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འདོད། སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་གཉི་ག་རང བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་མདོར་སྨྲས་པའོ།།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་མིང་གིས་སྨོས་ཏེ་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་ འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ནི་གཟུགས་མ་སྐྱེས་པ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་ དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའི་ལན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་སྟེ།ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཆོས་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གོང་དུ་སྨྲས་པ་དེ་ཆོས་ གང་ཡིན་པ་མིང་གིས་སྨོས་ཏེ་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། བདག་ནི་གཟུགས་སྐྱེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བདག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེས་པ།རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་ གི་བར་དུ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེས་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

说道：'具寿罗汉，未生之法将会生起，还是已生之法将会生起？'这是为了详细解释世间和出世间诸法既不从未生中生起，也不从已生中生起的道理，舍利子向罗汉提出的问题。未生之法是无实体的，如同兔角一样，不应该生起；已生之法已经成为实有，不需要再生，因此这样问。
罗汉说道：'具寿舍利子，我既不承认未生之法生起，也不承认已生之法生起。'这是简要说明了胜义谛中，已生和未生二者都因自性空的缘故，都不承认生起。
说道：'具寿罗汉，不承认未生之法生起是指什么？'这是舍利子为了让罗汉解释所说的未生之法是指什么，而开启机会提问的。
罗汉说道：'具寿舍利子，我不承认未生的色法，自性空性生起'乃至'具寿舍利子，我不承认未生的一切种智，自性空性生起'，这是对舍利子询问'不承认未生之法生起是指什么'的回答。表明五蕴等世间诸法，以及六波罗蜜多等乃至一切种智的出世间诸法，这一切在胜义谛中因自性空的缘故，都不承认生起。
说道：'具寿罗汉，不承认已生之法生起是指什么？'这是因为罗汉前面说'也不承认已生之法生起'，为了让他说明是指什么法，舍利子向罗汉提出的问题。
说道：'具寿舍利子，我不承认已生的色法，自性空性生起'乃至'具寿舍利子，我不承认已生的一切种智，自性空性生起'，这是对'不承认已生之法生起是指什么'的回答，表明五蕴等世间诸法，以及六波罗蜜多等乃至一切种智的出世间诸法，这一切在世俗谛中虽被认为是已生，但在胜义谛中因自性空的缘故，都不承认生起。

 །དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ དང་།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན་ན། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སྐྱེ་བ་སྐྱེའམ། འོན་ཏམ་མི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་ པའོ།།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྐྱེ། མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བརྗོད་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དེ་གཉི་ག་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།སྐྱེ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་གཉི་ག་ཡང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པ་བལྟར་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་ཅིང་མི་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་བལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་ མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་བལྟར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བལྟར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་གི་མཚན་ཉིད ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྐྱེ། མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་མི་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤོབས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ།མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་བརྗོད་དུ་ཡང་ཅི་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་བརྗོད་དུ་སྤོབས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན།དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དུ་ཡང་རུང་ངམ་ཞེས་དྲིས་པའོ།

如是显示色等世间和出世间法的有生和无生诸法在胜义中无生之后，为显示所谓生和所谓无生的法性也无生，故而舍利子问具寿罗睺罗说：'具寿罗睺罗，是生生起呢？还是无生生起？'
说道：'具寿舍利子，生亦不生，无生亦不生。'此说生和无生仅是世俗谛中的言说而已，在胜义中二者皆非实有故不生。
为何如此？具寿舍利子，如是生和无生二法，既非相应亦非不相应，无色、不可见、无碍，如是无相而同一相。此说生和无生二法在胜义中非实有且不生的理由：'非相应'是说非如心所法可见；'非不相应'是说非如心不相应行法可见；'无色'是说非如色蕴实有；'不可见'是说无法显示为色相形状之本性；'无碍'是说非如眼根等有碍之实法；'如是无相而同一相'是说如是非相应非不相应，非色等任何相，而在胜义中为空性本质之一相。
具寿舍利子，由此理趣，生亦不生，无生亦不生。此是罗睺罗总结上述义理而说，由于如是不生之理由，所谓生和所谓无生诸法在胜义中无生。
舍利子说：'具寿罗睺罗，你敢说未生法是未生法吗？'此问若生和无生诸法在胜义中无实体、不生，则以未生之词有何可说？
'具寿罗睺罗，你敢说诸未生法之无生吗？'此问色等无生法若在胜义中无实体、不生，则于如是无实体中说无生是否合理？

 །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྤོབས་སམ་ ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས།མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ལ་བདག་གིས་སྤོབས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པ་གོང་མའི་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་མི་སྐྱེའོ། །ཞེས་ བདག་གིས་བརྗོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་གིས་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་བརྗོད་པ་སྤོབས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་བདག་གིས་ནི་བརྗོད་པར་སྤོབས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་[(]ནི་ ནི་[,]ནི་[)]ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པ།འོག་མའི་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་གིས་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་བརྗོད་པར་སྤོབས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྤོབས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཟུགས་ མེད་པ་བལྟར་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་སྤོབས་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་།སྤོབས་པ་མེད་པ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །སྨྲས་པ་ ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བརྗོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།སྤོབས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ལ་ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གང་ལས་བརྩམས་ཤིང་བརྗོད་པར་སྤོབས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་དང་། སྤོབས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཆོས་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ལས་བརྩམས་ཏེ་བརྗོད་པས་སྤོབས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པ་བལྟར་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པར་འཇལ་ན། ཅི་དེ་དག་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ ནམ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྗོད་པ་དང་སྤོབས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་འབའ་ཞིག་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是我闻，具寿罗睺罗说：'具寿舍利子，你敢说无生法是无生法吗？'这是对具寿舍利子所说的无生法、无生法之说，我没有胆量'这是对舍利子前一个问题的回答。究竟而言，所谓生与不生之法实无实体故不生。我所说的仅是世俗谛中用语言显示义理而已，究竟义中实在没有胆量宣说。
具寿舍利子，对于无生诸法的无生，我也没有胆量宣说。这是对舍利子后一个问题的回答，即色等无生法性的诸法无生，这也仅是世俗谛中用语言显示义理而已，究竟义中实在没有胆量宣说。
为什么呢？具寿舍利子，如是，凡是无生法、无生性、胆量、言说以及无生诸法，这一切既非相应亦非不相应，无色、不可见、无对碍，如是无相而同一相。这是说明无胆量宣说无生法的理由，即色等诸法所谓无生、无生性以及无胆量言说等一切，仅是世俗谛中假名安立而已，胜义中无有实体的缘故。相应与不相应等义如前所说。
所说：'具寿罗睺罗，言说是无生，胆量亦无生，法亦是无生，凡是依止并胆量言说的诸法也是无生吗？'这是指言说、胆量、生与不生之法，以及色等诸法中所依止而言说生起胆量的诸法，既非相应亦非不相应，无色、不可见、无对碍，如此观察，这些是否也是无生？这是舍利子的提问。
罗睺罗说：'具寿舍利子，确实如此。言说是无生'等，是说明言说等法名所说的这些法，胜义中是无生的。为什么呢？具寿舍利子，如是，色无生、受无生等，不仅是言说和胆量等这些法胜义中无生，而且色等乃至一切种智之间的世间与出世间一切诸法也都是无生的。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བརྗོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྤོབས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ལ། ཆོས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། གང་ལས་བརྩམས་ཤིང་བརྗོད་པར་སྤོབས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཆོས་དེ་དག་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ལ་ སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ནི་ཆོས་སྨྲ་བའི་ནང་ནས་མཆོག་ཏུ་བྱ་བར་འོས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ནི་གང་དང་གང་ཡོངས་སུ་དྲིས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་ རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གང་དང་གང་དྲིས་པ་དེ་དག་གི་ལན་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་ཐེབས་པས། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཆོས་འཆད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ གྱིས་སྨྲས་པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་མེད་པ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་དེ། དེ་དག་ནི་གང་དང་གང་ཡོངས་སུ་དྲིས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་དོན་འོག་ནས་འབྱུང་བ་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་རབ་ འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་མེད་པ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་དེ་དག་གང་ ལ་ཡང་མི་གནས་ཤིང་།མ་ཆགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཕྱི་ནང་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་མི་གནས པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་མི་གནས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། དེ་ནི་ནང་ན་ཡང་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མི་གནས། གཉིས་ཀ་མེད་པར་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས་ནང་གི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ས་རྣམས་ལ་ཡང་མི་གནས། ཕྱི་ནང་གཉིས་ལ་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཡང་མེད་པས་དེ་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

具寿舍利子，因此，所说是无生的，辩才也是无生的，法也是无生的，所依据并能说出的这些法也是无生的。这是总结上述意义后所说的，如是色等乃至一切种智之间的这一切法胜义中是无生的。言说等也包含在这些法中，因此这些言说等在胜义中也是无生的。
所说：具寿须菩提在说法者中最为殊胜，为什么呢？因为长老须菩提对于任何询问都能无碍解答。这是舍利子对须菩提的赞叹。对于一切法无生等义理，无论询问什么都能毫无障碍地回答，因此在圣声闻说法者中，须菩提你最为殊胜，这是其义。
须菩提说：具寿舍利子，这是世尊的声闻于一切法无所住的法性，他们对于任何询问都能无碍解答。这是须菩提为引出下文一切法无住的意义而说的。'这是世尊的声闻于一切法无所住的法性'是说圣声闻阿罗汉由世尊加持而通达一切法自性空，于诸法皆不住著、无所执着，这是他们的本性。
为什么呢？因为一切法无所住。这是说明世尊的声闻们于一切法无所住的理由。由于世间和出世间一切法胜义中自性空，于内外皆不住著，因此这些圣声闻也于一切法无所住。
所说：具寿须菩提，如何是一切无住？这是舍利子为令详细解说色等一切法如何无住的理由而问须菩提。
须菩提说：具寿舍利子，色自性空，它不住于内，不住于外，也不住于无二。这是说胜义中色无自性，故不住于内根，不住于外境，除内外二者外也无他法可住，故于彼亦不住。
如色一样，受等乃至一切种智都应如是类推。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཕྱི་ནང་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པས་དེ་ལྟར་གཟུགས་ ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱི་ནང་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་ པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་ བུས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གནས་པ་མེད་པའི་དོན་བསྟན་ ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྤྱོད་པ་དང་།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ནས་གང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ སྤྱོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་མ་ཡིན་གྱི།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་འཇིག་རྟེན་པའི་ སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་མདོར་སྨོས་པ། ཤཱ་རིའི་བུས་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་གང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་ཞེས་ བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པ་བྱེད་ཅིང་སྦྱིན་བདག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ཕོངས་པ་དང་། ལྟོགས་པ་དང་། འདྲོན་པ་དང་། སློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་གནས་ལེན་པ་པོའི་དམིགས་བསྟན་པའོ། །ཟས་འདོད་པ་ལ་ནི་ཟས། སྐོམ་འདོད་པ་ལ་ནི་སྐོམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའི་རྫས་བསྟན་པའོ། །ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།སྦྱིན་པ་ཐ་མལ་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་དང་། དཀའ་བའི་སྦྱིན་པའོ།

具寿舍利子，因此，一切法由于自性空的缘故是不住的，这是总结上文所说的世间和出世间一切法胜义中由于自性空的缘故于内外任何处都不住的意义。
具寿舍利子，菩萨大菩萨行持六波罗蜜多时，应当如是清净色等乃至应当清净一切相智，这是说明如是通达世间和出世间一切法于内外任何处都不住，即是通达色等一切法清净的自性。如是以上述方式，应当清净色等乃至一切相智，意思是应当如是通达清净。
其后，具寿舍利子对具寿须菩提如是说道：'具寿须菩提，菩萨大菩萨行持六波罗蜜多时，如何清净菩提道？'这是在宣说一切法无住的意义之后，为了宣说清净菩提道的方便，舍利子向须菩提询问如何清净菩提道。
须菩提说：'具寿舍利子，布施波罗蜜多有世间的，也有出世间的'等，这是详细区分六波罗蜜多三轮未清净行持和三轮清净行持的差别后指出，以三轮未清净行持布施等六波罗蜜多是世间的，不能清净菩提道；以三轮清净行持六波罗蜜多是出世间的，能清净菩提道。
说道：'具寿须菩提，什么是世间的布施波罗蜜多？什么是出世间的？'这是因为上文须菩提简略说到六波罗蜜多有世间的和出世间的，舍利子详细分别询问什么是世间的，什么是出世间的。
须菩提说：'具寿舍利子，此中菩萨大菩萨行布施成为施主'等，这是须菩提解释世间的布施波罗蜜多。沙门、婆罗门、贫穷者、饥饿者、旅人、乞丐等是说明布施对境受施者的所缘。对想要食物的给予食物，对想要饮品的给予饮品等，是说明资具布施的物品。资具布施也有三种：平常布施、广大布施和难行布施。

 །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ཐ་མལ་པ་ནི། ཟས་འདོད་པ་ལ་ནི་ཟས། སྐོམ་འདོད་པ་ལ་ནི་སྐོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིའི་ཡོ་བྱད་གཞན་ཅི་ཡང་རུང་བའི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་གཏོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ བསྟན་ཏེ།ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞོན་པ་ལ་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་ནི། བུ་ཕོ་འདོད་པ་ལ་ནི་བུ་ཕོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་། བུ་མོ་འདོད་པ་ལ་ནི་བུ་མོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་། ཆུང་མ་འདོད་པ་ལ་ནི་ཆུང་མ་ཡོངས་སུ་གཏོང་། རྒྱལ་སྲིད་འདོད་པ་ལ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། ། དཀའ་བའི་སྦྱིན་པ་ནི། མགོ་འདོད་པ་ལ་ནི་མགོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་། མིག་འདོད་པ་ལ་ནི་མིག་ཡོངས་སུ་གཏོང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་འདོད་པ་ལ་ནི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཡོངས་སུ་གཏོང་། ཤ་དང་ཁྲག་དང་རྐང་འདོད་པ་ལ་ནི་ཤ་དང་ཁྲག་དང་རྐང་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞེས་བྱ བས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་གནས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ཅིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ། །འདི་ནི་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ཅིང་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་བསྟན་ཏོ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་མི་གཡོ། མི་འཕགས་མི་འདའ་ བས་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ཅིང་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་མི་གཡོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་འཕགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འདའ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ཅིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ བྱས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་མི་འདའ་སྟེ།འཁོར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མི་ཆུད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཤིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་མ་ཆུད་དོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་ གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于这些，普通的布施是：对想要食物的给予食物，对想要饮品的给予饮品，乃至其他任何人类用品都可以布施。所谓'乘'是指交通工具。
大布施是：对想要儿子的布施儿子，对想要女儿的布施女儿，对想要妻子的布施妻子，对想要王位的布施王位。
难行布施是：对想要头的布施头，对想要眼睛的布施眼睛，对想要肢体和支节的布施肢体和支节，对想要肉、血和骨的布施肉、血和骨。
其中'住于布施'的意思是，三轮不清净且有所执著地行布施。'他这样想：我是布施者，这是接受者'等，直到'这是世间布施波罗蜜'为止，说明的是以三轮不清净且有所执著的心行布施。
为什么称为世间布施波罗蜜呢？如是说：'因为不离世间，不超越，不出离，所以称为世间布施波罗蜜'，这是说明以三轮不清净且有所执著的心行布施成为布施波罗蜜的理由。
'不离世间'是因为执著我想；'不超越'是因为执著他想；'不出离'是因为执著布施想。如是以三轮不清净且有所执著的心行布施不出离世间，因为会成为轮回受用之因，所以称为世间布施波罗蜜，而不能称为出世间布施波罗蜜，因此不能清净菩提道。
因为与一切众生共同回向无上正等正觉，所以称为波罗蜜。因为有所执著且三轮不清净，所以未能出世间。
那么，什么是出世间布施波罗蜜呢？如是说'三轮清净'等，是详细分别宣说出世间布施波罗蜜。'将此布施回向一切众生'的意思是，在世俗谛中将三轮清净布施的功德回向一切众生。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་གཡོ་ཞིང་འཕགས་ལ་འདས་པས། དེའི་ ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་གཡོའོ།།གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འཕགས་སོ། །སྦྱིན་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་ཁོ་ནར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་མི་ཆུད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཉིད་ནས་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་འཁོར་གསུམ་ ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྦྱོང་བ་ཡིན་ན།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཉིད་གུད་ན་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཞེས བྱ་བ་གཞན་མ་ཡིན་གྱི།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ ལས་གུད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་མེད་དེ།འདི་དག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་གི་མཐུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་བར་ བཤད་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་ནས།དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ནང་ན་གང་གི་མཐུ་ཡིན་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།

若问为何称为出世间布施波罗蜜多？是因为超越世间、胜出世间、出离世间的缘故，所以称为出世间布施波罗蜜多。这是说，因为不执著我而超越世间，因为不执著他而胜出世间，因为不执著布施而出离世间。同样也应当运用于持戒波罗蜜多等其他方面。
具寿舍利子，如是菩萨摩诃萨行持六波罗蜜多，清净菩提道。这是舍利子问具寿须菩提'如何是菩萨摩诃萨行持六波罗蜜多时清净菩提道'的总结，即如前所说的次第，行持出世间六波罗蜜多是成就无上正等正觉的因，因为能清净因，所以是清净菩提道。
世间六波罗蜜多虽然不能直接清净菩提道，但因为能成为出世间波罗蜜多的因，所以应当了知是间接清净菩提道的因。
所说'具寿须菩提，何为菩萨摩诃萨的菩提道'，是因为前面说六波罗蜜多以三轮清净而行即是清净菩提道，那么这六波罗蜜多是清净菩提道的话，菩提道是否另外存在？为了断除这种疑惑，舍利子向须菩提提问。
须菩提说：'具寿舍利子，布施波罗蜜多是菩萨摩诃萨的菩提道'乃至'十八不共法是菩萨摩诃萨的菩提道'，这是说菩提道并非其他，从六波罗蜜多等直至十八不共法的清净诸法以三轮清净而行，因为是获得无上正等正觉的因，所以称为菩提道。除此之外别无菩提道，说明这些即是菩提道。
所说'具寿须菩提，善哉善哉！其中是哪个波罗蜜多的力量'，是对如是清净诸法以三轮清净而行即成为菩提道的解说表示赞叹后，舍利子向须菩提询问这样成就是六波罗蜜多中哪一个的力量。

 །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ ནང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མིག་དང་འདྲ་སྟེ།གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་ན་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་དེའི་མཐུ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།སྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་སྡུད་ཅིང་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ གཏོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ སྤྱད་དེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནེམ་ནུར་འམ་རྨོངས་པར་མི་འགྱུར་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་འདིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱད་ན་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་དེ་བཤད་པའི་ཚེ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པས་ནེམ་ནུར་མེད་པ་དང་།ཤེས་རབ་རྣོ་བས་རྨོངས་པར་མ་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་བསྐྱབ་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་ནུས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་དང་མ་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ ཟབ་མོ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

妙臂说道：'具寿舍利子，所谓般若波罗蜜多的威力，是指在六波罗蜜多中，般若波罗蜜多如同眼睛，是最主要的。具足般若波罗蜜多时，由于能清净三轮，故能圆满清净菩提道，这就是般若波罗蜜多的威力。'
为什么这样说呢？具寿舍利子，这是因为般若波罗蜜多能生起声闻法、缘觉法、菩萨法、佛法以及一切善法等。在诸波罗蜜多中，般若波罗蜜多是最主要的，这就是其威力的理由。'生起'的意思是作为三乘所摄一切善法圆满的因。'普摄及正摄'的意思是般若波罗蜜多能完全摄持并遍及三乘所摄的一切善法。
具寿舍利子，过去的如来、应供、正等正觉诸佛也是依般若波罗蜜多而修行，证得无上正等正觉。这表明般若波罗蜜多是三世诸佛世尊证得无上正等正觉的主要因。
具寿舍利子，如果在讲说般若波罗蜜多时，菩萨摩诃萨既不怯懦也不迷惑，具寿舍利子，应当知道这样的菩萨摩诃萨为救护一切众生、永不舍弃一切众生，以无所得的方式而行。这意思是说，当解说以三轮清净方式修行六波罗蜜多等清净法能圆满菩提道的甚深法时，若能以信心相信而不怯懦，以敏锐智慧而不迷惑，就应当知道这样的菩萨能行持甚深般若波罗蜜多，在世俗谛中也能救护一切众生、永不舍弃一切众生。
应当知道，这样的菩萨摩诃萨与大悲作意相应而不相离。这表明如是行持甚深般若波罗蜜多义理，救护一切众生、永不舍弃一切众生的菩萨，应当知道他具有菩萨大悲作意。

།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་རྣམ་པར་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅིང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་དང་མ་བྲལ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་འདོད་ན།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་ལོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བསྟོད་པ་ལ་ཤཱ་རིའི་བུས་དོན་དམ་པ་ལས་བསམས་ནས་བརྒལ་བ་སྟེ།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་སྟེ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འདོད་ན་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་ཞིང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་སྲིད་པས་ཡིད་ལ་ བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་དེ་སྐད་བསྟོད་པའི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བརྒལ་བའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །དྲིའོ་དྲིའོ་སྙམ་པའི་དོན་དེ་ཉིད། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཡང་དག་པའི་ཚིག་བརྗོད་པས་ཡོངས་སུ་ བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་བརྒལ་བའི་དོན་དམིགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་དྲིས་ཞིང་བརྒལ་བར་འོས་པའི་དོན་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་ཤིང་ལེགས་པ་དྲིས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་རིག་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་མི་རིགས་པས་གལ་བཟུང་སྟེ་དྲིས་པ་དམིགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།། སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དོ། །སེམས་ཅན་མངོན་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་མེད་པས་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དེ་དག་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་མེད་ཅིང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་། སེམས ཅན་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་དབེན་པ་དང་། སེམས་ཅན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གིས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་པའོ།

说道：'具寿罗布若，以行为而行，即是如此。以大悲心作意，不离彼作意，若欲成为菩萨摩诃萨。具寿罗布若，如是则一切众生亦将成为菩萨。为何如此？具寿罗布若，一切众生亦不离作意'这是罗布若赞叹不离大悲心作意，舍利子从胜义谛角度提出质疑：作意即是分别，若有分别则不能通达清净法界，故不可称为菩萨。若认为不离作意且具有分别也是菩萨的话，则一切众生皆不离作意且具有分别，理应成为菩萨，然而这是不可能的，因此不应赞叹不离作意。
罗布若说道：'具寿舍利子，善哉善哉。所欲询问之义，具寿舍利子以真实语言已完全领会。'这是赞叹舍利子质疑的内容切中要点，问得恰当。
为何如此？即是这样：'具寿舍利子，因无众生故，应知无作意'，这是说从胜义谛而言，众生实有不成立，故对彼等众生所生起的大悲心作意也胜义谛中不存在，作意的生起不合理，因此切中要点而问很好。'众生无实、众生无自性、众生空性、众生远离'等都是表达'无'义的异名而已。
'因众生不证菩提故，应知作意不证菩提'，这是说如是无众生故，胜义谛中彼等众生证悟菩提亦不存在，作意也胜义谛中不存在，故彼作意能证得菩提亦胜义谛中不存在之义。
'无众生、众生无实、众生无自性、众生空性、众生远离、众生不现前圆满成佛'等，这些都是显示人无我。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་དང་མི་འབྲལ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་ དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དབེན་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བའི་དོན་གོང་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉི་ག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ ཀྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་གྱུར་པ་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གནང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དེ་ལྟ་བུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བཤད་པའི་དོན་འཁོར་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི རླབས་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ལེགས་ཀྱིས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསྟན་ཅིང་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལེའུ་འདི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཚེ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་རྣམ་པ་ དྲུག་ཏུ་གཡོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་པའི་རྟགས་སུ་མཐུ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་འཛུམ་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་ མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་སྟོན་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་སྐད་བསྟན་པ་དང་འཁོར་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་ཅིང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པའི་ཚེ་ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་དགུ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པའི་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་ བཅས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་འབྲིང་དུ་བཤད་པས་འདུལ་བའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་འབྲིང་དུ་བཤད་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། ལས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་ པའོ།

具寿舍利子，应知由于无色故无所缘。从'具寿舍利子，由此法门，应知菩萨大菩萨即是不离大悲作意'这些内容，是说明从色等世间法，以及六波罗蜜多等一切种智，乃至无上菩提之间的一切出世间法都是无、无实、无自性、空性、远离、不能现前圆满成佛的意义，如前所说。这是宣说法无我的意义。如是，由通达胜义中补特伽罗和法二者无我的力量和加持，无作意、无分别、任运成就地救护一切众生，不舍弃一切众生，即是不离大悲作意，如是宣说。
其后'世尊对具寿须菩提说善哉'等，是为了使眷属们对须菩提向舍利子所说如是甚深般若波罗蜜多义理生起无疑信解，以如来威神力加持说：'你如是宣说甚好，其他人也应如是宣说教导'。
当具寿须菩提宣说此般若波罗蜜多品时，'此三千大千世界以六种方式震动'等，是显示般若波罗蜜多无颠倒宣说的神变瑞相。
其后'尔时世尊现微笑'等，是说明十方无量无数世界中，诸佛世尊也正在为诸菩萨宣说此般若波罗蜜多。如是宣说是为了使眷属对此般若波罗蜜多生起信心随喜。
'当宣说此般若波罗蜜多教法时，天人众生十二亿那由他获得无生法忍'等，是说明宣说般若波罗蜜多非无意义，而是具有广大果报。
以上是为中等根机所化众生宣说般若波罗蜜多的中等解释。
此为十万般若波罗蜜多广释中第十四事业品。

། །།འདི་མན་ཆད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་དེ་ཡང་འདུལ་བའི་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་བསལ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལྷ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་འཁོར་དེ་ཉིད་འདུས་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་གཙོ་བོ་རྣམས་ཆོས་འཆད་པའི་འཁོར་དེ་ཉིད་ན་འཁོད་པར་བསྟན། ལྷ་དེ་དག་འཁོར་དེ་ན་འཁོད་པར་བསྟན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་འདི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་འོད་གང་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྐུའི་ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ལུས་བཟང་ཞིང་འོད་གསལ་བ་སྙེམས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འོད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་དེ་དག་ང་རྒྱལ་ བཅག་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཆོས་གུས་པར་ཉན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་བརྒྱ་ བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་བྱ་བ་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་དྲིས་པའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་དྲིས་པའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ལ་ཡང་བསླབ་ཏུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པར་བྱ་བ་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་དྲིས་པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་ འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་། ལྷའི་བུ་གང་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་མ་བསྐྱེད་ པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱས། ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གོང་མ་དང་སྦྱར་རོ།

以下是对般若波罗蜜多的广说，这广说也是为了通过消除未调伏众生所生的疑惑使其成熟，并使已成熟者通达真实义，故以世俗谛和胜义谛两种方式宣说。
此时，在这三千大千世界中所有的大国王，都与数以百千万亿计的诸天一同来到此法会中。这是说明四大天王、三十三天等欲界天和色界天的主要天神都在说法的法会中安住。诸天安住在法会中，是为了通过广说般若波罗蜜多使未成熟的世间天神得以成熟。
四大天王天众业报所生的身光等，是为显示如来身德和威力。这是因为欲界天和色界天众本性身相庄严且光明耀眼而生傲慢，为了以如来自性光明摧伏他们的傲慢，使他们恭敬听闻如来说法。
尔时，天帝释对具寿善现如是说等，是帝释为引出广说般若波罗蜜多而发问。
'菩萨摩诃萨应如何安住般若波罗蜜多'，是询问下文将详细解说的菩萨以不住一切法的方式而住的道理。
'何为菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多'，是询问下文将详细解说的声闻、缘觉行道和菩萨行道的般若波罗蜜多。
'菩萨摩诃萨应如何修学般若波罗蜜多'，是询问下文将详细解说的胜义中以无所学的方式而学的道理。
说是语已，具寿善现对天帝释如是说等，是以佛陀威力和加持宣说何为般若波罗蜜多、如何安住、如何修学，以及令未发无上正等正觉心的天子发起无上正等正觉心等。'善听作意'等词与上文相连。

 །གང་ཡང་དག་པ་སྐྱོན་ མེད་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡན་ཆད་ལ་ཡང་དག་པར་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སེམས་ངེས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གིས་འཁོར་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་མཚམས་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་མི་ནུས་པའི་ གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་མི་སྤོང་བར་འདུལ་བའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་ཞིང་འཁོར་བ་ན་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རླབས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡུན་རིང་དུ་སྤྱད་དེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་ རྒྱ་བར་བྱེད་ཀྱི།ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྲག་ནས་འཁོར་བ་སྤངས་ཏེ། མྱུར་དུ་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་འཁོར་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་མཚམས་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།འོན་ཀྱང་གལ་ཏེ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ན། དེ་དག་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཞི་བ་ ཕྱོགས་གཅིག་པ་ལ་གནས་པ་ལས་སྐལ་བ་དང་སྦྱར་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།དེ་དག་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས། དེ་དག་གི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བདག་ནི་བར་ཆད་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པ་ཕལ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལས་ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ལ།ཉན་ཐོས་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་སྲིད་པས་དེ་དག་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསྟན་པར་བྱའི། ། ཉན་ཐོས་རྣམས་བཀོལ་ཏེ་གཞག་པར་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།གོང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ན་ ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所谓'凡是正确无过失地趣入者，他们没有发起无上正等正觉之心的力量'，是指从圣者声闻预流果以上称为正确无过失地趣入者。如是，那些决定于小乘者，不能如菩萨那样发起无上正等正觉之心，这是其含义。
为什么呢？因为他们已经切断了轮回相续，这是说明声闻们不能发起无上菩提心的理由。菩萨们为了利益众生不舍轮回，以调伏力而生于轮回中安住轮回，长时修行菩萨广大行，而证得无上菩提。声闻们则因畏惧轮回苦而舍弃轮回，迅速趣向一向寂静的涅槃，这称为切断轮回相续。因此说明他们没有发起无上菩提心的力量。
然而，'如果他们发起无上正等正觉之心，对他们也随喜'，这是说明圣者声闻们也具有成就无上菩提的机缘。有些从一向寂静的声闻位中，因缘成熟时被如来光明所劝请而发起无上菩提心，趣入菩萨行者也有，对他们也宣说此般若波罗蜜多，这是其含义。
'从殊胜法中获得更殊胜之法，因此我不障碍他们的善法'，这是说声闻圣者超胜于世间凡夫和外道，而菩萨又超胜于声闻。如是，声闻有可能趣入菩萨行，所以也应对他们宣说此般若波罗蜜多，而不应轻视声闻们，这是其含义。
'憍尸迦，何为菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多？憍尸迦，此中菩萨摩诃萨以具一切相智性的发心，以无所得方式，应作意色是无常'等，这是对前文帝释问什么是菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多的回答中，善现以声闻缘觉地的方式显示趣入般若波罗蜜多。以具一切相智性的发心，于色等诸法作意无常、苦等，是属于一切智性分的般若波罗蜜多，这是其开示。

།དེ་ལ་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ནི་སྡུག་ བསྔལ་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ནི་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་ཞི་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སྡུག་ བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ནི་དབེན་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་དུ་མས་གསོ་དགོས་པ་དང་། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནད་དུ་ ཡིད་ལ་བྱའོ།།གཟུགས་ནི་ཤུ་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་རྣག་ཁྲག་ཟག་པའི་ཕྱིར་ཤུ་བ་དང་འདྲ་བས་ཤུ་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ། །གཟུགས་ནི་ཟུག་རྔུར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་གནོད་པས་ཟུག་པར་བྱེད་ཅིང་བཅོས་བཀའ་ བའི་ཕྱིར་ཟུག་རྔུ་དང་འདྲ་བས་ཟུག་རྔུར་ཡིད་ལ་བྱའོ།།གཟུགས་ནི་སྡིག་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨད་པར་བྱ་བ་དང་། མ་རུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་དང་འདྲ་བས་སྡིག་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ། །གཟུགས་ནི་ན་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོའི་གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནད་ རྙིང་ན་བ་དང་འདྲ་བས་ན་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ།།གཟུགས་ནི་དགྲར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བདེ་བ་དང་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགྲ་དང་འདྲ་བས་དགྲར་ཡིད་ལ་བྱའོ། །གཟུགས་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད་དང་། རྒས་པ་དང་། འཆི་བ་ རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ནི་མི་བརྟན་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་ཞིང་མལ་གཅིག་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་བརྟན་པའོ། །གཟུགས་ནི་འཇིག་པར་ཡིད་ ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པ་དང་།འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པའོ། །གཟུགས་ནི་འཇིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་དགྲ་དང་ནང་གི་ནད་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་འགོ་བའི་ནད་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་དང་འདྲེ་བ་དང་།འགོ་བའི་ནད་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འགོ་བའི་ནད་དོ། །གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ། །གཟུགས་ནི་བདག་གི་བ་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ གི་བར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ནི་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། འགྱུར་ཞིང་མི་བརྟན་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ནི་གནོད་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལ་མི་བདེ་ བ་དང་།གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནོད་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

对于'应当观想色是无常'这句话，是指从未生而生起，生起之后又成为无有，因此称为无常。
'应当观想色是苦'这句话，是因为具有各种损害之故。
'应当观想色是无我'这句话，是因为不具有外道所执著的我的特征之故。
'应当观想色是寂静'这句话，是因为在胜义中一切痛苦寂灭之故。
'应当观想色是远离'这句话，是因为在胜义中远离烦恼之故。
'应当观想色是病'这句话，是因为需要众多条件来维持，且是身心痛苦生起的因之故，应当观为病。
'应当观想色是疮'这句话，是因为具有痛苦的损害，且流出烦恼的脓血，故如疮一般，应当观为疮。
'应当观想色是刺'这句话，是因为被内外损害所刺伤且难以治愈，故如刺一般，应当观为刺。
'应当观想色是罪'这句话，是因为应当呵责且成为不善，故如罪一般，应当观为罪。
'应当观想色是病'这句话，是因为具有长期的损害，故如久病一般，应当观为病。
'应当观想色是敌'这句话，是因为是不安乐和各种损害生起的因，故如敌人一般，应当观为敌。
'应当观想色是坏灭法'这句话，是因为具有被病、老、死等彻底毁坏的本性，故称为坏灭法。
'应当观想色是不坚固'这句话，是因为有生老等阶段，且变异不住于一处，故为不坚固。
'应当观想色是坏灭'这句话，是因为自然毁坏，且被毁坏的诸缘所毁坏，故为坏灭。
'应当观想色是怖畏'这句话，是因为是外敌和内在疾病等一切怖畏的因之故。
'应当观想色是疫病'这句话，是因为与众多损害相混合，且如疫病一般，故为疫病。
'应当观想色是空性'这句话，是因为无内在作者，故为空。
'应当观想色是无我所'这句话，是因为对受等诸法无我所执著见之故。
'应当观想色是不可信赖'这句话，是因为是从非真实中遍计，是变异不坚固法之故。
'应当观想色是损害'这句话，是因为是身心不安和各种损害生起的因，故教示应当观为损害。

 །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཚོར་བ་ནི་མི་རྟག་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒ་ཤི་ནི་གནོད་པར་ ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ལ།དོན་དམ་པར་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་ གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དྲན་པ་ ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་སྒོམ་པའི་ཚེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ལྡན་པས་སྒོམ་ཞིང་དོན་དམ་པར་དེའང་མི་དམིགས་པར་སྒོམ་པ་ཉིད ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

以具有一切相智性的发心，以无所缘的方式，应当作意受是无常，乃至应当作意老死是过患，其间也应当如是配合无常等义理。以上是以声闻和独觉乘的方式宣说属于一切智性方面的般若波罗蜜多。
憍尸迦，复次，菩萨摩诶萨以具有一切相智性的发心，以无所缘的方式行持布施波罗蜜多等，是宣说菩萨们的行持道相智性方面的般若波罗蜜多。从'以具有一切相智性的发心，以无所缘的方式行持布施波罗蜜多'乃至'行持般若波罗蜜多'，是说明世俗中以'愿我与一切有情获得一切相智性'的发心而行持六波罗蜜多，胜义中也无所缘地行持，是属于道相智性方面的般若波罗蜜多。
憍尸迦，复次，菩萨摩诶萨以具有一切相智性的发心，以无所缘的方式修四念住，乃至修十八不共法，是说明在修四念住等清净法时，以世俗中'愿我与一切有情获得一切相智性'的回向发心而修，胜义中也无所缘地修，即是属于道相智性方面的般若波罗蜜多。

།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། འདི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་ཅིང་སློབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་བརླན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བརླན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། དེ་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་བརྟག་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བྱམས་པ་དང་།སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གིས་གདུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་བྱས་ཏེ། དུལ་ཞིང་ཞི་བའི་སེམས་སུ་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་བདག་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་བརླན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་གདུངས་ཤིང་ཁེངས་པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བྱམས་པ་དང་།སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་བརླན་ཅིང་དུལ་བར་བྱས་ནས་དང་པོ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་ འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ།།ཡོངས་སུ་བརླན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་སུ་བྱེད་དུ་འཇུག་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་ སུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ།།ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་སྔོན་ རོལ་ལམ།བྱས་ཟིན་པའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་རྫས་དང་། ལེན་པ་པོ་རྣམས་མི་དམིགས་པར་དཔྱོད་པའོ། །དེ་དག་ནི་ཆོས་ཁོ་ནར་ཟད་དེ་དེ་ལ་བདག་གམ་བདག་གི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མངོན་པར་བརླན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པར་ཟད་ཀྱི་བདག་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་གང་གིས་ཀྱང་བྱས་པ་མེད་དོ་ཞེས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།

憍尸迦，复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，如是各别正学，乃至属于道之行相智慧分的般若波罗蜜多法，及于人法二无我性正确思维修学而说。
如是诸法令湿润、遍湿润、圆满、广大、遍观察等，皆唯是法，于彼无我及我所。此是从观察补特伽罗无我门中宣说般若波罗蜜多。
菩萨发菩提心后，以慈悲力，令贪嗔痴所恼众生之心相续成为慈悲等自性，令成调柔寂静心，此唯是菩提心、善根、回向心之法性而已，无外道所遍计之作者、我等。
所谓令诸法湿润者，即是以菩提心、善根、回向心，以慈悲等令众生心相续中为贪等所恼而干涸者湿润调柔，初入布施等四摄法而发心。
所谓遍湿润者，即是如是发心后，实际趣入行布施等。
所谓圆满者，即是令布施等三轮清净而究竟。
所谓广大者，即是以回向心将自己与一切众生回向无上菩提而遍及。
所谓遍观察者，即是如是行布施等之前或行后，以智慧观察布施行为、布施物、受者皆不可得。
彼等唯是法，于彼无我及我所者，即是如是令湿润等唯是由菩提心等诸法所作，无有我等任何作者所作，如是总结显示补特伽罗无我义。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་འགྲོགས་པ་མ་ཡིན།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དང་འགྲོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མངོན་པར་བརླན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དེ་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་གཅིག་ལ་གཅིག་གནས་པའམ། ཕན་ཚུན་འཕྲད་ཅིང་ འགྲོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་ བའི་སེམས་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་མི་འཕྲད་ཅིང་མི་འགྲོགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་དེ་གཉིས་ཀའི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་ཅིང་འགྲོགས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་ རྟོག་ལ།ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་མེད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་ཆགས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་འགྲོགས་པ་མ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དང་འགྲོགས་པ་མ་ཡིན།ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས། ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉིས་དོན་ དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སེམས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ལྟར་ན་སེམས་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། སེམས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མེད། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ མེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་སེམས་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་སེམས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སེམས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ།

为什么这样说呢？这是因为菩萨摩诃萨的回向心不与菩提心相应，菩提心也不与回向心相应，这是为了显示通达法无我的般若波罗蜜多。菩萨的菩提心和善根回向心能滋润众生相续等，但这两种心——菩提心和回向心，在胜义中都无实体，所以彼此不相依止，也不相遇相应，这是为了显示这个道理。
憍尸迦，回向心不在菩提心中，也不可得；菩提心不在回向心中，也不可得。这是显示菩提心和回向心二者互不相遇、不相应的理由，因为在胜义中这两者都无实体且不可得，所以彼此不相依止也不相应，这就是其中的含义。
憍尸迦，如是于一切法观察，而于任何法都无所行，这就是菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多。这是显示在世俗中虽然观察人法二无我，但在胜义中于任何法都不执著相、无所贪著，这就是般若波罗蜜多。
说此语时，天帝释对长老须菩提如是说道：'尊者须菩提，为何说回向心不与菩提心相应？为何说菩提心不与回向心相应？为何说回向心不在菩提心中且不可得？为何说菩提心不在回向心中且不可得？'这是帝释为了详细解说回向心和菩提心二者在胜义中无实体且不可思议的道理而向须菩提请问。
须菩提说：'憍尸迦，所谓回向心，那不是心；所谓菩提心，那也不是心。如是，非心即是不可思议。不可思议即是非心，非心不可作为非心而回向，不可思议也不可作为不可思议而回向。如是，非心即是不可思议，不可思议即是非心。憍尸迦，这就是菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多。'这是说善根回向心和菩提心二者在胜义中都不成立，所以不是心；如是非心即是不可思议。

 །དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་སེམས་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མེད་པར་ཡོངས་ སུ་རྟོགས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་ཅིང་མོས་པ་བསྐྱེད་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།།རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པ་དང་། བཀའ་དྲིན་ དྲན་པར་བྱ་བའི་ཚིག་འོག་ནས་འཆད་པ་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ནི་བཀའ་དྲིན་དྲན་པར་བགྱི་སྟེ། བཀའ་དྲིན་མི་དྲན་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་ཁྱོད་ དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་ཅིང་མོས་པ་སྐྱེད་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པའི་ལན་དུ།བདག་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་འདི་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྔོན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པའི་ཚེ་ཡང་སྔོན་གྱི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གདམས་པ་དང་།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་བགྱིས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ བདག་གིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གདམས་པ་དང་།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་བགྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཀྱང་དེའི་རིམ་པས་བསླབས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟར་བདག་གིས་བསྟན་ན་སྔོན་གྱི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་སྤྱོད་པ་མཐུན་པར་སྤྱད་པས་སྔོན་གྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསླབ་པ་ཉིད་བཀའ་དྲིན་དྲན་པར་བྱས་ཤིང་། དྲིན་ལ་ལན་ལོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་གདམས་པ་ནི། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི ཆོས་ལ་སོགས་པ་བྱར་མི་རུང་བ་རྣམས་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་དང་པོ་གདམས་པའོ།།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི། དགེ་བའི་ཆོས་འདི་དག་བྱོས་ཤིག་ཅེས་དགེ་བ་ལ་གཟུད་པའོ། །དགྱེས་པར་བྱས་པ་ནི་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པའི་དམིགས་མི་ཤེས་པ་ལ་སྒྲུབ་ཅིང་སྒོམ་པའི་དམིགས་བསྟན་པས་དགའ་བར་བྱས་པའོ། ། ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ནི་སྒོམ་ཞིང་སྒྲུབ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ་ལུང་དང་མན་ངག་ལེགས་པར་མ་ཐོབ་པས་འཁྲུལ་ཅིང་ལོག་པར་སྒོམ་པ་ལས་མ་འཁྲུལ་ཅིང་ཡང་དག་པར་སྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །ལེགས་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་ནི་ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་དང་། སྒོམ་པ་ལ་མི་བརྩོན པ་རྣམས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་དུ་འཇུག་པའོ།།རབ་ཏུ་དགྱེས་པར་བྱས་པ་ན། ལེགས་པར་སྒྲུབ་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྒོམ་པ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་ནས་སྒོམ་པ་ལ་སྤྲོ་ཞིང་དགའ་བ་སྐྱེད་པའོ། །བཀོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བསྒྲུབས་ཤིང་བསྒོམས་པའི་ཐ་མར་ འཕགས་པའི་ལམ་ལ་བཀོད་པའོ།།ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་བགྱིས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱས་ཤིང་དེ་ལ་བརྟན་པར་གནས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

如是了知不可思议且非心所能及之法无所回向后，成为无分别，此即是菩萨般若波罗蜜多之教示。
其后，世尊对具寿舍利子开示道：'舍利子，汝如是为诸菩萨摩诃萨宣说般若波罗蜜多并令生起信解，善哉善哉。'
'善哉'一词，是对上文舍利子宣说甚深般若波罗蜜多义理的赞叹，以及为下文念及恩德之语作引导。
舍利子启白道：'世尊，我当念及恩德，不当不念恩德'等语，是对世尊赞叹其为诸菩萨摩诃萨宣说般若波罗蜜多并令生起信解的回应。
我如是为诸菩萨宣说般若波罗蜜多，此乃往昔如来在为菩萨时，亦从昔日声闻阿罗汉处，得到六波罗蜜多之教授与教诫。由此，彼等菩萨证得无上正等正觉。
如是，我今为诸菩萨宣说六波罗蜜多之教授与教诫等，彼等菩萨亦当依此次第修学，而证得无上正等正觉。
如是我宣说时，与昔日圣者声闻阿罗汉行持相顺，随学昔日圣者，此即是念及恩德并报答恩德。
其中，教授是指初时告诫'莫作恶不善法'等不应为之事。
教诫是指引导行持善法，告诫'当行此等善法'。
令欢喜是指对不知修行所缘者，示以修行所缘而令其欢喜。
正确劝导是指在修行时，因未善得教言与口诀而生错误修行时，令其不错乱而正确修行。
善加赞叹是指对因懈怠等过失而不精进修行者，令生欢喜而开始精进。
极令欢喜是指对善修且无颠倒修行者予以'善哉'等赞叹，令其对修行生起欢喜。
'安置'一词是指如是修行之后，安置于圣道。
'令极坚固'是指获得修道之果并令安住坚固之义。
其后，具寿舍利子对天帝释如是言道。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེའི་ ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་།ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་མི་གནས་པར་བྱ་བ་བདག་གིས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གོང་དུ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ལ། དེ་ལྟར་སྟོང་པར་ རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་པས་དེ་དག་ལ་གཉིས་ སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་གནས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གནས་བརྟན་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ལ་གནས་ པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་ཞིང་ ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ།།ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

噶尸迦，因此请你很好地听闻并且牢记，我将解说菩萨摩诃萨应当如何安住于般若波罗蜜多，以及如何不应安住等。这是针对前文帝释天主向尊者须菩提询问'菩萨摩诃萨应当如何安住于般若波罗蜜多'的回答，须菩提详细解说了菩萨摩诃萨应当如何安住于般若波罗蜜多的含义。
噶尸迦，'色以色空'等，从五蕴乃至一切种智为止，世间和出世间的诸法，在胜义中以其自性皆空。如是通达空性的菩萨，在胜义中也以菩萨的体性而空。色等诸法的空性与菩萨的空性是一味的，无有差别，对此通达无二无别而安住，即是菩萨摩诃萨安住于般若波罗蜜多。
其后帝释天主对长老须菩提如是说道：'尊者须菩提，菩萨摩诃萨应当如何安住于般若波罗蜜多？'须菩提说：'噶尸迦，于此，菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多时，不应以执著的方式安住于色'等，这是从断除不应安住的角度来说明应当如何安住于般若波罗蜜多。
不应安住，即是从色等乃至一切种智为止的诸法，不以执著的方式安住，这并非是安住于般若波罗蜜多。'不应以执著的方式安住于所谓色'乃至'不应以执著的方式安住于所谓一切种智'，这是说明不以执著的方式安住于色等诸法的相，即是安住于般若波罗蜜多。
色等诸法的相，色的相是可造色且有碍性，受的相是具有感受苦乐的自性等，应当如理配合各别诸法的相。

 །དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྦྱིན་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བ་དང་། དབེན་པ་དང་མི་དབེན་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་ཡོད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་ཡོད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོག་ཅིང གནས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་དེ་ལྟར་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལས་གདགས་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལས་གདགས་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམིགས་ཤིང་བསྒོམ་བསྒོམ་པ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་ པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་གདགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་སྦྱིན་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྦྱིན་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་ པ་སྟེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་སྦྱིན་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

关于'不应以所缘方式安住于色是常或无常'等说法，是显示不应以所缘方式安住于色等诸法之法性即是安住于般若波罗蜜多。不应以所缘方式安住于法性又分三类：属于一切智分、属于道相智分、属于一切相智分。
其中从'不应以所缘方式安住于色是常或无常'乃至'不应以所缘方式安住于如来应正等觉是布施处'，是显示不应安住于属于一切智分的法性。所谓属于一切智分，是指声闻缘觉以小乘方式为获得一切智，而对从色乃至一切相智之间的诸法，以所缘方式思维安住于常与无常、乐与苦、我与无我、净与不净、寂静与不寂静、远离与不远离、空与不空、有相与无相、有愿与无愿的法性。菩萨行般若波罗蜜多时不应如是安住。
憍尸迦，复次，'不应以所缘方式安住于预流果是无为所施设'乃至'不应以所缘方式安住于无上正等菩提是无为所施设'，是显示不应安住于预流等诸法。预流果、一来果、不还果、阿罗汉果、独觉菩提、无上正等菩提等的法性即是涅槃无为法，由缘此而修习获得预流等果，对于预流果等是无为所施设不应以所缘方式安住。
从'不应以所缘方式安住于预流是布施处'乃至'不应以所缘方式安住于如来应正等觉是布施处'，也是显示不应以所缘方式安住于预流等的法性。不应以所缘方式安住于预流、一来、不还、阿罗汉、独觉、如来应正等觉等的法性是布施处。

།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ས་དང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་བཅུ་ལ་རིམ་པས་གནས་པ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་ཞིང་ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཆོས་ཐོས་པ་རྣམས་གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་དེ་དག་གི་སངས་ ཀྱི་ཞིང་ཅི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་སོང་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མེ་ཏོག་དང་། ཕྲེང་བ་ལ་སོགས་ པས་མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དགོད་པར་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།མིག་ལྔ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལུས་ལ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔ་སྒྲུབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སྒྲུབ་ པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་སྒྲུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ བཅོ་བརྒྱད་དང་།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།

憍尸迦，另外，菩萨摩诃萨不应以执著的方式安住于初地，乃至不应以执著的方式安住于'菩萨摩诃萨应当安立无量无数众生于无上正等正觉'。这些是显示不应住于道相智分的行为。
所谓道相智，即是菩萨们次第安住于十地，圆满六波罗蜜多，圆满三十七菩提分法，趣入菩萨无过失地，安住不退转地，圆满五神通，亲近承事诸佛世尊并听闻法，为向他人宣说所闻法而往诣无量无数佛土，成就与彼等佛土相同的佛土，令诸众生成熟菩提，前往无量无数世界，以花鬘等供养承事如来应供正等正觉，安立无量无数众生于无上正等正觉后获得菩萨道相智，对于这些不应以执著的方式安住，这就是安住于般若波罗蜜多的教示。
从'应当成就五眼'乃至'菩萨摩诃萨不应以执著的方式安住于应当圆满八十种随好'，这是显示不应住于一切相智分的行为。
所谓一切相智，即是安住于佛地的智慧。为获得彼智慧，成就如来五眼，成就诸三摩地，以诸三摩地游戏，成就诸陀罗尼门，如来十力、四无所畏、四无碍解、大慈、大悲、十八不共法、三十二大士相、八十随好，圆满这些后获得一切相智，对于这些不应以执著的方式安住，这就是安住于般若波罗蜜多的教示。

།དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གང་ཟག་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་ གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རང་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཤེས་རབ་རྟུལ་པོ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་དེ་དབང་པོ་རྟུལ་བས་བདག་ཉིད་ཀྱི་བློས་རྟོགས་པ་ནི་མེད་ཀྱི། ལུང་ལས་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་དད་པས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་ན། དད པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པར་གང་ཟག་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་དབང་པོ་རྣོ་བས་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་རིག་པ་དང་། སྦྱོར་བས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ནས་ཡས་བགྲངས་ན་རིམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཐ་མ་ལ་འབབ་པས་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཟད་པས་མི་དང་ལྷའི་ནང་དུ་འཁོར་བའི་སྲིད་པར་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་སྐྱེ་བ་ལ།རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ནས་རིགས་སུ་ འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ལ་ལ་ཚེ་གཉིས་སམ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་འཁོར་བ་ན་གནས་ཤིང་ལྷ་དང་མིའི་རིགས་བཟང་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་བྱའོ།།གཅིག་གིས་ཆོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་ བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་བར་ཆོད་པ་ལ་བྱའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ལ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་བར་ཆོད་པ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཚེ་ཕྱི་མ་འབའ་ཞིག་གིས་ཐོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཟག་མགོ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཚེ་དང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་མགོ་མཉམ་དུ་ཟད་ནས།ཐལ་བྱུང་དུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་བྱའོ། །ཚེ་ཟད་པའོ་ཞེའམ་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་ལ་ཚེ་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྔ་ཕྱིར་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ།

关于'不应以缘取随信行者'等所说，是指不应以缘取声闻、独觉补特伽罗、菩萨补特伽罗及如来补特伽罗的方式而住，这就是安住于般若波罗蜜多的教示。这又应当了知属于一切智性分、道相智性分及一切相智性分。
其中从'不应以缘取随信行者'乃至'不应以缘取独觉'之间，是说不应以缘取声闻、独觉补特伽罗的方式而住。其中'随信行者'是指钝根声闻为现证预流果而入道者，此补特伽罗因根器迟钝，无法以自己的智慧领悟，而是依据经教所闻以信心随顺圣道而行，故称'随信行者'。
'随法行者'是指为现证预流果而入道的利根补特伽罗，他们因根器锐利，不依赖他人，而是依法如理了知并修行，故称'随法行者'。
'第八'是指为现证预流果而入道的补特伽罗，从阿罗汉果向上数为第八位，故称'第八'。'预流'是指已获得初果预流的补特伽罗。
'极七返有'是指已获得预流果的补特伽罗，因未断尽修所断烦恼，故于人天中轮回，最多七次受生，故称'极七返有'。'家家'是指已获得预流果的某些补特伽罗，于二或三生中轮回，并生于殊胜的天人种姓中。
'一间'是指住于预流果的补特伽罗，为获得一来果而隔一生者。或者说是为获得涅槃而隔一生者，意即仅以后一生为隔而得涅槃。
'等终'补特伽罗是指住于预流果的补特伽罗，寿命、业及烦恼同时等量尽除，突然于无余涅槃界中般涅槃。'寿尽'或'烦恼尽'是指住于预流果的某些补特伽罗，寿命与烦恼先后断尽。

།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་ བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཏུ་ཉེ་བ་ལ་བྱའོ།།ལོག་པར་ལྟུང་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་བའི་ལས་མི་བྱེད་ཅིང་སྔོན་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་བའི་ལས་བྱས་པ་ཡང་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་ པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་བྱའོ།།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་དབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་ནས་མི་ཡུལ་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདིར་མིའི་ནང་དུ་ལན་ཅིག་སྐྱེས་ནས་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་གང་ཟག་དེ་ཉིད་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཏུ་ཉེ་བ་ལ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིར་མི་ འོང་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་གནས་དེ་ཉིད་དུ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཞུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དེ་ཉིད་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཏུ་ཉེ་བའི་ཚེ།དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་སྟེ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་གང་ཟག་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་དེ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཚེ།ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤངས་ནས་ཕུང་པོ་དེ་བོར་མ་ཐག་ཏུ་ཕུང་པོ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བར་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ།།རང་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཁོར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་དང་། བསེ་རུ་ལྟར་གཅིག་པུ་ཡན་གར་དུ་གནས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所谓预流果，是指住于预流果的补特伽罗为现证一来果而趣入，接近证得一来果者。
所谓不堕恶趣法者，是指住于预流果的补特伽罗不造作堕入三恶趣的业，且以前所造作的堕入三恶趣的业，由于修习对治力而不会成熟果报的法性。
一来者，即于此世间一返后究竟苦际，是指住于一来果的补特伽罗从天界降生到此人间世界一次后，现证涅槃。
所谓为现证不还果而趣入，是指那个一来补特伽罗接近证得不还果时，为现证不还果而趣入。
不还者，即于彼处当般涅槃，是指住于不还果的补特伽罗于所生之处即于当生证得圆寂。
所谓为现证阿罗汉果而趣入，是指那个住于不还果的补特伽罗接近证得阿罗汉果时，为现证阿罗汉果而趣入。
阿罗汉者，即于此生中当般涅槃于无余涅槃界，是指阿罗汉补特伽罗住于阿罗汉蕴时，断尽三界一切烦恼无余，舍此蕴已即入无余涅槃。
所谓独觉，独觉有二种：与眷属共住者，及如独角兽独自安住者。如是一切声闻、独觉补特伽罗，对于属于一切智品类者，不应以缘取方式而住，此即显示住于般若波罗蜜多。

།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་ པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་སོང་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་ནི་ ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་བསམ་པ་ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་བཟླས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ སངས་རྒྱས་ནས་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་འགྲོ་བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ རྐང་པ་བཞི་ལ་གནས་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་གང་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བདེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་ལ་དམིགས་ པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་མར་ འཛིན་ཅིང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་གནས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་གང་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་གཞོག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ།འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་གནས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པས་བསྐལ་པ་དུ་མར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཀྱང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་མཛད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་མངའ་བའི་གང་ཟག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བདག་གི་ ཚེ་ནི་ཚད་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཚེ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'超越声闻地和独觉地，应住于菩萨地'这样执著的方式不应安住。从'做佛事业，前往无量无数世界，令众生完全涅槃'这样执著的方式不应安住的含义是：不应住于道相智分的补特伽罗。
所谓道相智分的补特伽罗是指诸菩萨，即菩萨们的行为和发心超越声闻和独觉地，应住于菩萨地，应获得道相智慧，应获得一切相智慧，应在一切方面现前圆满成佛而断尽一切随眠烦恼，应现前圆满证得无上正等正觉而转法轮，做佛事业，前往无量无数世界，令众生完全涅槃的这些行为和发心，不应以执著相的方式安住，这就是住于般若波罗蜜多的意思。
关于'住于四神足，入于等持，如同住于恒河沙劫的等持中'等，是说不应以执著的方式住于一切相智分的补特伽罗。所谓一切相智分的补特伽罗是指佛世尊，对于佛世尊的神通和功德、获得等持自在等，不应以执著相的方式安住。
其中'住于四神足，入于等持，如同住于恒河沙劫的等持中'这样执著的方式不应安住，是说如来获得等持自在，即住于欲等四神足等持自性，由于获得等持自在，即使多劫也不会退失等持，并且自然成办众生利益，对于具有如此神通和功德的补特伽罗佛世尊也不应以执著的方式安住。
'愿我寿命无量'这样执著的方式不应安住，是说对于如来获得寿命自在的这种功德，菩萨也不应以执著的方式安住。

།བདག་གི་སྐྱེས་ བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་མཚན་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་།བསོད་ནམས་བརྒྱས་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་རེ་རེ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ ཚོགས་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་བདག་གིས་ཀྱང་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལ་རྒྱ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནུབ་བྱང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལ་རྒྱ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་གྱི་ཐ་གྲུར་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་བདག་གིས་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།བདག་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བདུད་དང་ཕས་རྒོལ་ བ་ལ་སོགས་པས་སུན་མི་ཕྱིན་ཅིང་མི་ཤིགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བདག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ལས་དྲི་སེམས་ཅན་གང་གིས་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ གནོད་པ་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ནམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་ལས་སྤོས་ཀྱི་དྲི་ཞིམ་པོ་བྱུང་བ་སེམས་ཅན་གང་གིས་ཚོར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི ཉོན་མོངས་པའི་གནོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་སྨོན་ལམ་དུ་གདབ་ཅིང་བསྔོ་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱར་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་དེ་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་སེམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དེའི་དྲི་ཚོར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་དུ་བཏབ་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དེའི་དྲི་ཚོར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་དུ་གདབ་པ་དེ་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།སེམས་ཅན་གང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་གི་དྲི་ཚོར་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་གི་ལུས་སམ་སེམས་ལ་ནད་གང་ཡང་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།བདག་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དེའི་དྲི་ཚོར་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ལུས་དང་། སེམས་ལ་ནད་གང་ཡང་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་དུ་གདབ་པ་དེ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།

对于我的大士三十二相中的每一相，'愿以百种福德圆满成就'这样的执著心不应安住。这是说明对于如来大士三十二相中的每一相都是从广大福德资粮因而生，对于'愿我也获得如是相'这样的执著心不应安住的教示。
从'东方世界恒河沙数量那么广大'乃至'西北方世界恒河沙数量那么广大，我成就如此广大的一佛刹土'这样的执著心不应安住，这是说明对于'愿我成就如此广大佛刹'这样的执著心不应安住的教示。
'愿我以金刚为因成就三千大千世界'这样的执著心不应安住，这是说明对于'愿我的佛刹不被魔众和对手等损坏且坚不可摧'这样的执著心不应安住的教示。
'愿我菩提树的香气，任何有情闻到后，都不受贪欲、嗔恨、愚痴的危害'这样的执著心不应安住，这是说明当我在菩提树下现前成佛时，从菩提树发出的妙香，任何闻到香气的有情都远离贪等烦恼的危害，具足菩提缘分，如是发愿回向仅是世俗谛而已，究竟义中对此也不应以执著心安住的教示。
'愿不生起声闻心和缘觉心'这样的执著心不应安住，这是说明对于'愿闻到彼菩提树香气的有情不生起声闻和缘觉之心'的发愿也不应以执著心安住的教示。
'愿彼等一切决定成就无上正等正觉'这样的执著心不应安住，这是说明对于'愿闻到彼菩提树香气的一切有情决定成就无上正等正觉'的发愿也不应以执著心安住的教示。
'愿闻到菩提树香气的一切有情身心无有任何疾病'这样的执著心不应安住，这是说明当我现前成佛时，对于'愿闻到彼菩提树香气的有情身心无有任何疾病'的发愿，究竟义中也不应以执著心安住的教示。

 ། བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། བདག་མངོན་པར་སངས རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲ་ཡང་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་དུ་གདབ་པ་དེ་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་འགའ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་ཅིང་དམིགས་སུ་ཡོད་ན་ནི་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་ཡང་རིགས་ན་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་མཇུག་བསྡུས་ནས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་སྙམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ ཀྱང་བཤད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་གནས་སུ་ཡང་མི་རུང་ན།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུའི་ སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཅི་ཞིག་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅི་ལ་གནས་ཞེས་དྲིས་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

不应以执著的方式住于'愿我的佛土中不存在色声'这样的想法，乃至不应以执著的方式住于'愿不存在佛声'这样的想法。这是说明在我成佛的佛土中,从究竟义上,不应以执著相的方式发愿'愿不存在从五蕴等乃至佛的世间和出世间诸法的声音',也不应住于这样的发愿中。
为什么呢?因为如来、应供、正等觉虽然现证无上正等正觉,但一切法都是不可得的。这是说明上文所说不应以执著方式安住于一切法的理由。如果世间和出世间诸法中有某些是实有且可得的,那么以执著方式安住于它们是合理的。但是如来现证无上正等正觉时,从胜义谛上任何法都不见有实体可得,因此不应以执著方式安住。
憍尸迦,如是菩萨摩诃萨不应以执著方式安住于般若波罗蜜多。这是须菩提总结不应以执著方式安住的含义并对帝释说:如是不住于任何法即是安住于般若波罗蜜多。
尔时,具寿舍利子心想:'菩萨摩诃萨应如何安住般若波罗蜜多?'这是说,既然说不应安住于色等一切法,又说应安住于般若波罗蜜多,而空性也不应安住,那么应当如何安住于般若波罗蜜多呢?他生起了这样的疑惑。
尔时,具寿须菩提以心了知具寿舍利子心中的分别念,对具寿舍利子说:'具寿舍利子,你认为如何?如来、应供、正等觉安住于何处?'这是须菩提为了显示正是不住于任何处才是安住于般若波罗蜜多,而向舍利子询问如来安住于何处。这表明如来、应供、正等觉已通达一切法从胜义谛上无实体,不以执著方式安住于任何法,这才是安住于般若波罗蜜多。

།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅི་ ཞིག་ལ་གནས་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་དྲིས་པའི་ལན་ཤཱ་རིའི་བུས་བཏབ་པ་སྟེ།ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་ནི་མི་གནས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཅི་ལ་ཡང་མི་ གནས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་གཟུགས་ལ་མི་གནས། ཚོར་བ་ལ་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཆོས་གང་དང་གང་ལ་མི་གནས་པའི་དམིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་ པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཆོས་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན།མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གནས་པ་དང་མི་གནས་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤང་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གནས་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།གནས་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བརྗོད་ཅིང་གདགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པར་བྱའོ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དོན་གོང་དུ་བསྟན་པ་མཇུག་བསྡུས་ནས་བཤད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གནས་པ་དང་། མི་གནས་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་ཏེ། གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་བསླབ་ཅིང་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

说道：'具寿罗睺罗，如来不住于任何处'这句话是舍利子对罗睺罗所问如来住于何处的回答，意思是不住于任何法。
'具寿罗睺罗，如来应供正等正觉之心是不住的'这句话是说明不住于任何处的理由，表明如来之心不执著任何法相，不以缘取的方式而住。
从'彼不住于色，不住于受'乃至'不住于一切种智'这段话是具体指明如来之心不住于何处，意思是因为从色等乃至一切种智等诸法在胜义中都不成立为实有，所以如来之心不以缘取的方式住于这些法。
罗睺罗说道：'具寿舍利子，菩萨摩诃萨应当如何了知如来应供正等正觉既不住于色也不是不住于色'乃至'既不住于一切种智也不是不住于一切种智，应当如是而住于般若波罗蜜多'这段话是说明要远离住与不住两边，表明应当如同如来应供正等正觉既不住于色等诸法也不是不住于色等诸法那样去行持。
'不住'是说在胜义中一切色等诸法本性空，故不可住。'也非不住'是说在世俗中仅就世间言说施设等而住，故也非不住。
'具寿舍利子，菩萨摩诃萨应当如是以缘取的方式学习般若波罗蜜多，应当如是而住'这段话是总结上文所说远离二边的意义，表明菩萨也应当像如来那样远离住与不住两边，既不住也不是不住而修学安住。

 །དེ་ནས་འཁོར་དེའི་ནང་ནས་ལྷའི་བུ་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ཚིག་གིས་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་ཤིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།གང་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཚིག་དང་། གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྐད་དང་། གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྒྲ་དང་། གནོད་སྦྱིན་གྱི་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནི་སྨྲས་པར་གྱུར་ན་ཤེས་ པར་རུང་གི་།གང་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆད་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཏན་ལ་དབབ་པར་སྟོན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་གནས་པ་ཡང མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས།དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ལྷའི་བུ་ཁ་ཅིག་གིས་ཐོས་ནས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་བཤད་པའི་ཚིག་ཟབ་ཅིང་རྟོགས་པར་ བྱ་དཀའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་གྱུར་པ་སྟེ།གནོད་སྦྱིན་གྱི་ཚིག་དང་། གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྐད་ལ་སོགས་པ་མིའི་ཚིག་དང་སྐད་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསླབས་ན་ལོབས་ཤིང་ཤེས་པར་རུང་གི་།ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ལྷའི་བུ་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས། ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཤེས་པར་མི་རུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ལྷའི་བུ་དག་རྟོགས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ཚིག་ཏུ་མ་སྨྲས་ཀྱང་རབ་འབྱོར་གྱི་སེམས་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་ཅི་བདག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་བཤད་པའི་ཚིག་དེ་དག་ཤེས་པར་མི་རུང་ངམ ཞེས་སླར་བརྟག་ཅིང་དྲིས་པའོ།།ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟར་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་ བརྗོད་ཀྱིས།གང་མི་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཐོས་པར་མི་རུང་ངོ་། །གང་ཐོས་པར་མི་རུང་བ་དེ་ནི་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དཀྲི་ཞིང་དྲང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བཤད་པར་ ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་བརྗོད་པས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་ཚིག་དང་ཡི་གེ་མ་བརྗོད་པ་དེ་ཐོས་པ་དང་ཤེས་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡི་གེ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སུ་ཡང་སྟོན་པ་དང་། ཉན་པ་དང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཚིག་དང་ཡི་གེས་བསྟན་པར་བྱ་བ ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

然后从那些眷属中有些天子这样想到，以此等所说，是为了显示般若波罗蜜多的甚深义不能用言语表达且不可言说。
若是夜叉们的夜叉语言、夜叉音声、夜叉声音、夜叉言说等，说出来还可以理解，但是圣者罗睺罗解说般若波罗蜜多、宣说、开示、分别、阐明、抉择开示的内容却不可理解。这是说一切法既不住也不是不住，即是安住于般若波罗蜜多中。
因此应当以无所得的方式安住。在罗睺罗如是解说后，从眷属中有些天子听闻后认为罗睺罗所说般若波罗蜜多的义理深奥难解。
夜叉的语言、夜叉的声音等非人类的语言声音尚且可以通过学习而掌握理解，但是'不住于任何处即是安住于般若波罗蜜多'这样的解说，以及'一切法既非安住也非不安住'这样罗睺罗所说的言语含义却不可理解，这就是其义。
尔时，具寿罗睺罗以心完全了知那些天子心中的分别念后，对那些天子说道：'诸天子，所说之义不可理解吗？'这是因为虽然前面天子们生起的理解未说出口，但罗睺罗以心了知后，询问道：'我所说般若波罗蜜多义理的这些言语难道不可理解吗？'
诸天子答道：'圣者罗睺罗，不可理解。'这是为了让罗睺罗解说不可言说的义理而说的。
罗睺罗说道：'诸天子，如是连一个字也未说，若是未说则不可闻，若不可闻则不可知。'这是说我解说般若波罗蜜多是为了引导众生，仅仅是世俗谛中以言语文字假立而说，
但在胜义谛中因为不能以言语文字表达，所以连一个字也未说。如是未说言语文字，则不可闻不可知，这是其开示。
为什么呢？般若波罗蜜多非是文字，于此无有能说者、能闻者及能知者。这是说明连一个字也未说的理由，即般若波罗蜜多既非言语文字的自性，也非言语文字所能显示的对象，这就是其义。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷའི་བུ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཡི་གེ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་མ་ ཡིན་པ་དང་།ཚིག་དང་ཡི་གེས་བསྟན་དུ་མི་རུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཚིག་དང་ཡི་གེས་བསྟན་པས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་ གིས་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ལྷའི་བུ་དག་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་ཞིག་སྤྲུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ སྤྲུལ་པ་དང་རྨི་ལམ་དང་སྒྲ་བརྙན་དང་སྒྱུ་མའི་དཔེས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚིག་དང་ཡི་གེས་བསྟན་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཚིག་དང་ཡི་གེས་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་པ་དང་། ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པ་བཤད་པས་ལྷའི་བུ་རྣམས་མགུ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གསལ་བར་སྟོན་པའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད པའོ།།ཀྱེ་མ་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསལ་བར་བྱེད་ཀྱང་ཟབ་པ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟོན་ཕྲ་བ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཤེས་རབ་རྣོ་ལ་བློ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཤིན་ཏུ་ ཟབ་པ་སྟོན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བསྟོད་པ་སྟེ་ཟབ་པ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་ཅིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པ་གཞན་ལ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕྲ་བ་བས་ ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཕྲ་ལ་བརྟགས་དཀའ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ལ།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་བདག་གི་བློ་འཇུག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ལྷའི་བུ་ དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ།ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ལྷའི་བུ་དག་གཟུགས་ནི་ཟབ་པ་མ་ཡིན། ཕྲ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ལྷའི་བུ་རྣམས་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟོན་ཅིང་། ཤིན་ཏུ་ ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རྟོག་པ་ཚིག་ཏུ་མ་སྨྲས་ཀྱང་།རབ་འབྱོར་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་ནས་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཆོས་རྣམས་སམ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤིག་ཡིན་གྲང་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། གང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དེ་ནི་ཟབ་ པ་ཡང་མ་ཡིན།ཕྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？诸天子，如来应供正等正觉诸佛的菩提是无文字的，这句话说明般若波罗蜜多不是文字语言的本质，也不能用文字语言来表达的道理。无上菩提也不是文字语言的本质，也不能通过文字语言来表达和达到，因为是圣者们各自亲证的本质，所以究竟义中连一个文字也未说，这是如此宣说的。
诸天子，譬如如来应供正等正觉化现一个化身等等，是以化现、梦境、回声和幻术为喻，说明究竟义中一切法都不能用文字语言来表达和诠释。
当时那些天子这样想：'啊！长老须菩提是开显者'，这是说通过化现等比喻解释般若波罗蜜多的意义不能用文字语言表达和诠释，也不能达到，天子们欢喜后赞叹须菩提说：'这位长老须菩提开显般若波罗蜜多的意义。'
啊！圣者须菩提虽然开显般若波罗蜜多，却宣说比甚深更甚深，趣入比微细更微细的境界。这是说虽然如此开显，但因为智慧锐利、见解深邃微细，所以宣说般若波罗蜜多极其甚深的意义，趣入极其微细的境界，这是赞叹。'宣说比甚深更甚深'是说宣说般若波罗蜜多的意义深奥难测，声闻缘觉等无法通达，向他人宣说的意思。
'趣入比微细更微细'是说般若波罗蜜多的意义微细难察，是无分别智慧的境界，以各自证悟的方式趣入的意思。
当时具寿须菩提以心遍知那些天子心中的分别念，对那些天子如是说道：'诸天子，色不是甚深，不是微细'等等，这是说前面天子们虽然心里想着认为'这位圣者须菩提宣说极其甚深，趣入极其微细'而没有说出来，须菩提以心了知后说明甚深和微细在胜义中也是无实无法言说的。
如果有所谓甚深微细，那么是世间的色等诸法，还是出世间的六波罗蜜多等诸法呢？从色蕴乃至一切相智之间的这些法，全都是自性空的，凡是自性空的，既不是甚深，也不是微细，这是如此宣说的。

 །དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ལ་ནི་གཟུགས་སུ་བཏགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དུ་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དམ་པར་ སུས་ཀྱང་བསྟན་པ་མེད་དེ།སུས་ཀྱང་ཐོས་པ་མེད་སུས་ཀྱང་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཟབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཕྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བཤད་པ་འཁོར་གྱི་ནང་ན་འཁོད་པའི་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཐོས་ནས། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྨྲ་ བསམ་ལས་འདས་ཏེ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། ཡི་གེ་རྣམས་སུ་ཡང་བཏགས་པ་མེད་དམ་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ལྷའི་བུ་དག་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །སྨྲར་མེད་དོ། །དེ་ནི་སུས་ཀྱང་བསྟན་པ་མེད་དོ། །སུས་ཀྱང་ཐོས་པ་མེད་དོ། །སུས་ཀྱང་ཤེས་པ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་གི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ།ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སུས་ཀྱང་ ཐོས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱར་རུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཐ་མི་དད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་ལ་ལ་ཞིག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་ བུ་ལ་གནས་པར་འདོད་ཅིང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་འདོད་ན་ཡང་བཟོད་པ་འདི་ལ་མི་རྟེན་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་དང་།རང་བྱང་ཆུབ་དང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སྨྲ་བསམ་ལས་འདས་ཤིང་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པའི་བཟོད་པ་འདི་ལ་མ་བརྟན་པར་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི།ཆོས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ན་གདོད་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ལྷའི་བུ་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བརྗོད་པ་དང་མཉན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བསམ་ལས་འདས་ཤིང་ཚིག་དང་ཡི་གེར་བྲལ་བར་རྟོགས་ཏེ།མཚན་མ་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་གྱིས། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ནས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་ཆོས་ཉན་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་བཙལ་བར་བྱ་སྙམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ ནས་བརྗོད་པ་དང་མཉན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་ནས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

然后那些天子这样想：'在这所说的法中，没有可以安立为色等的概念'等等，是以幻化等比喻来说明，究竟而言这般若波罗蜜多无人能说、无人能闻、无人能知。当说到色等一切法既非深且非细时，在法会中的那些天子听闻后想到：如果一切法皆超越言说思维而不可言说，那么在这所说的般若波罗蜜多法中，从色等乃至佛、菩提以及文字等，是否也都无所安立？
然后具寿须菩提对那些天子如是说道：'诸天子，确实如此！确实如此！如来的菩提不可言说，不可诉说。无人能说，无人能闻，无人能知。'这是说，如来所证悟的无上菩提，究竟而言不是任何法的自性，所以不能用言词文字等来说明宣示，也不能通过言词文字等而被任何人听闻了知。由于一切色等诸法究竟上与菩提的自性无别，所以也无法安立为色等，这样解释。
诸天子，因此若有人想安住于预流果位并想现证预流果，乃至想证得独觉菩提和无上正等正觉，也必须依止这种忍。这是说，若想获得三乘果位，必须依止通达一切色等诸法胜义无生而超越言说思维的忍，若不依止通达甚深法的这种忍，就不能获得三乘果位；唯有依止这种忍，才能获得三乘果位。
诸天子，如是菩萨摩诃萨从初发心起，由于无可言说、无可听闻，应当安住般若波罗蜜多。这是说，如前所述的方式，通达一切法超越言说思维、离于文字，不住任何相，即是安住般若波罗蜜多。从初发心就应当如是安住般若波罗蜜多。
这是《十万般若波罗蜜多广释》第十五品。
然后那些天子这样想：'应当如何寻求听闻具寿须菩提说法的人们？'这是说，天子们听闻须菩提前面所说'从初发心起，由于无可言说、无可听闻，应当安住般若波罗蜜多'后，认识到一切法皆不可言说。

།ཆོས་འཆད་པ་དང་། ཆོས་ཉན་པ་ཡང་མེད་པས་ཆོས་བཤད་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ ན།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་བཤད་པ་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱི་སེམས་ཀྱིས། ལྷའི་བུ་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ལྷའི་བུ་ དག་བདག་གི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ།ལྷའི་བུ་དག་བདག་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ལ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཆོས་བཤད་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལྷའི་བུ་དག་བདག་གི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བདག་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ཡང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཅི་འང་ཉན་པ་མེད་ཅིང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་དོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་དང་ཉན་པ་དང་།བཤད་པར་བྱ་བ་གསུམ་ཆར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དཔེ་སྤྲུལ་པ་ལས་བླངས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཅིའང་ཉན་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གང་ཡང་མཉན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཅི་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་ཉན་པ་དེ་དག་ སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཆོས་ཉན་པ་དེ་དག་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་དང་། བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་ཉན་པ་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཆོས་ཉན་པ་དེ་དག་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་དྲིས་པའི་དོན་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལན་བཏབ་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ལྷའི་བུ་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། ། ལྷའི་བུ་དག་གཟུགས་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷའི་བུ་དག་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཉན་པ་དང་། བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་འབའ་ཞིག་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར མ་ཟད་ཀྱི།ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་ སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

既然没有说法者和听法者，那么说法也就不存在了，那么长老须菩提说法是以何种方式存在的呢？生起了这样的疑惑。这时，具寿须菩提以心完全了知那些天子心中的分别念后，对那些天子如是说道：'诸天子，我的说法如幻，诸天子，对我听法者也应当如幻般寻求。'这是说，说法者、听法者和所说之法，仅是世俗谛中的言说而已，胜义谛中这一切皆无实体，从无实体中显现为似有，应当了知是如幻般的教示。'诸天子，我的说法是对化现而言，对我听法者也应当如化现般寻求，彼等无所闻亦无现证。'这是以化现为喻，说明说者、听者和所说三者胜义谛中皆不存在的教示。'彼等无所闻'是说以闻慧无所闻的教示。'无现证'是说以修慧无有现前证得任何果的教示。
这时，那些天子对具寿须菩提如是说道：'尊者须菩提，是否那些众生如幻，那些听法者如幻？是否那些众生如化，那些听法者如化？'这是为了开启解说一切法如幻、如化、如梦的机会，天子们向须菩提询问那些听法的众生和所说之法是否如幻如化。须菩提说道：'诸天子，确实如此。确实如此，那些众生如幻，那些听法者如幻。那些众生如化，那些听法者如化。'这是须菩提对上文天子们所问之义作出如是回答。
'诸天子，那些众生如梦。诸天子，那些众生如幻。诸天子，色亦如梦如幻'乃至'诸天子，正等菩提亦如梦如幻'，这不仅说明说法者、听者和所说之法如梦如幻，而且教示五蕴等乃至正等菩提之间的世间和出世间一切法亦如梦如幻。这时，那些天子对具寿须菩提如是说道。

།བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཤད་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཤད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་དྲིས་ པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་བདག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲས་ཏེ། དེ་བས་ན་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ན་ཡང་དེ་ལ་བདག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་ཅིང་བརྗོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པ་སྐད་དུ་བཤད་པ་ནི་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མངོན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ ཏོ།།གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་དེ་ལ་བདག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལ་དོར་བའི་ཚིག་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་ལྟ་མེད་མོད་ཀྱི། གལ་ཏེ་བརྒྱ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ ཡོད་ན་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་བཏགས་སུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་དེ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དང་།སྒྱུ་མ་དག་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་དང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་།དངོས་པོ་མེད་པར་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཛོད་ལྡན་ཆེན་པོ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀཱ་ཏྱཱའི་བུ་ཆེན་པོ་དང་། ཚེ་དང་ ལྡན་པ་བྱམས་གང་གི་བུ་དང་།ཚེ་དང་ལྡན་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་པ། འདི་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་རྟོགས་ པར་དཀའ་བ།འདི་ལྟར་ཞི་བ། འདི་ལྟར་གསལ་བ། འདི་ལྟར་ཕྲ་བ། འདི་ལྟར་བཟང་བ་འདི་ལ་སུ་དག་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སུ་དག་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་དང་།དོན་དམ་པར་སུ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་པ་བློ་ཞན་པ་དང་།མུ་སྟེགས་ཅན་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རྟོག་པའི་རྩིང་གེ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བློས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ། །འདི་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཡུལ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་བལྟ་དཀའ་བའོ།

比丘罗布若问：'既然说菩提如梦如幻，那么涅槃是否也如梦如幻？'这是因为小乘等一些人执着涅槃为实有，为了明确这一点而提出的问题。
罗布若说：'天子们，我说涅槃也如梦如幻。因此，即使有比涅槃更殊胜的其他法，我也说它如梦如幻。'这是说，所谓涅槃这个说法只是世俗谛中的假名安立而已，胜义谛中并没有所谓的涅槃实体。从无实体中说为有，就如同梦幻一般。
所说'即使有比涅槃更殊胜的其他法，我也说它如梦如幻'，这是假设性的说法。实际上并没有比涅槃更殊胜的其他法，但是假如有这样的法，它也只是世俗谛中假立为有，胜义谛中并无实体，所以它也如梦如幻，更何况是涅槃。
为什么这样说呢？'因为梦幻、涅槃这些都是无二无别的。'就像梦和幻都不是真实存在的一样，涅槃也只是世俗谛中的言说而已，胜义谛中并无实体。因此，梦、幻、涅槃三者都是无实体，本质相同，无法分别。
然后，具寿舍利子、具寿大目犍连、具寿摩诃俱絺罗、具寿摩诃迦旃延、具寿善臂子、具寿大迦叶，以及数千菩萨对具寿罗布若说：'尊者罗布若，这般甚深、如此难见、如此难解、如此寂静、如此明了、如此微细、如此殊胜的般若波罗蜜多，谁能相信呢？'
这是说，如此宣说一切法如梦如幻的般若波罗蜜多既深且广，在世俗谛中谁能相信，在胜义谛中也无人能信。为了详细解释这个意义，诸大声闻阿罗汉和众多菩萨向罗布若提问。
'如此甚深'是说小乘者智慧浅薄和外道执着我见的粗浅分别念者难以通达其深意。'如此难见'是说它不是眼等五识的对境。

།འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་འོ། །འདི་ལྟར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ། །འདི་ལྟར་གསལ་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་ཤིང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསལ་བའོ།།འདི་ལྟར་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའོ། །འདི་ལྟར་བཟང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་བཟང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་པ།འདི་ལྟར་བརྟག་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། འདི་ལྟར་ཕྲ་བ། འདི་ལྟར་གསལ་བ། འདི་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ། འདི་ལྟར་ཞི་བ། འདི་ལྟར་བཟང་བ། འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པ། འདི་ལྟར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་འདི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་ལ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཟབ་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། གསལ་བ་དང་། བལྟ་དཀའ་བ་དང་། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་བཟང་བའི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བརྟག་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྟག་དཀའ་ བའོ།།འདི་ལྟར་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བསམ་པས་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཤིན་ཏུ་འཕགས་པའོ།།འདི་ལྟར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་མཁས་ཤིང་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་ཤིང་ རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བུར་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། བདེན་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་པའམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་། འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ པ་ཟག་པ་ཟད་པ།བྱ་བ་བྱས་པ། ཁུར་བོར་བ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།

所谓'如是难以了解'，是因为不是意识的对境而难以了解。所谓'如是寂静'，是因为一切烦恼和随烦恼都寂灭而寂静。所谓'如是明了'，是因为是善巧如实了知一切法并使之明了的因而明了。所谓'如是微细'，是因为一切分别戏论寂灭而微细。所谓'如是善妙'，是因为一切痛苦寂灭而善妙，这是其义。
其时，具寿善现对那些大声闻和菩萨摩诃萨们如是说道：'具寿们，不退转菩萨摩诃萨们将会相信如是甚深、如是难测、如是非思议境界、如是微细、如是明了、如是难见、如是难解、如是寂静、如是善妙、如是极胜、如是应由智者了知的般若波罗蜜多。'这是说明住于第八地的不退转菩萨们将会相信这般若波罗蜜多甚深广大的义理。
其中，甚深、微细、明了、难见、难解、寂静、善妙的含义如前所述。所谓'如是难测'，是因为是自证而难测。所谓'如是非思议境界'，是因为心思无法企及而非思议境界。所谓'如是极胜'，是因为是证悟出世间法的最胜处而极胜。所谓'如是应由智者了知'，是因为不是执著相和有分别者所能了知，而是应由不退转菩萨等智者通达了知，这是其义。
对如是甚深广大的般若波罗蜜多并非无人相信，不退转菩萨们将会相信，这是所要说明的。'见真谛的补特伽罗或漏尽阿罗汉、圆满意愿者'，是说在圣声闻中，有些如实见到四圣谛的预流等圣者，以及诸漏已尽、所作已办、已舍重担的圣阿罗汉中，也有一些将会相信这甚深广大的般若波罗蜜多。

 །སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་མང་པོ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་བསྐྱེད་ པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ནང་ན་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་།ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཉན་པའི་འཕྲོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་ནས་དད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་ པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་འཕྲོ་མེད་ཀྱང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་ཅིང་བརྟག་བཀའ་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་དག་ནི་གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་དང་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འཕྲོ་ཡོད་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་ཟབ་ ཅིང་བརྟག་དཀའ་བ་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། དབེན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། དབེན་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།

所谓'对往昔诸佛作过承事、对众多佛陀种下善根的众生'，是说在凡夫之中，也有在前世承事过诸多佛陀，听闻过甚深广大之法的余缘者，他们也能对这甚深广大的般若波罗蜜多生起信解并且修持。
所谓'善男子、善女人为善知识所摄受'，是说在凡夫之中，有些人虽然没有往昔对诸佛种下善根的业力余缘，但依靠今生依止善知识的功德，也能对如此甚深难测的般若波罗蜜多生起信解并修持。
所谓'他们不会执著色为空，不会执著空为色'等，是说不退转菩萨、声闻、见谛者、阿罗汉、有往昔福德余缘的凡夫，以及为善知识所摄受的凡夫，虽然他们对如此甚深难测的般若波罗蜜多生起信解，但这仅仅是世俗谛上的信解而已。在胜义谛中，他们对任何色等诸法都不会有实执和分别。
在此处，对五蕴不会执著为空性、无相、无愿、无生、无灭、寂静、远离，也不会执著空性等即是色等。这是因为在胜义谛中，五蕴以及空性、无相、无愿、无生、无灭、寂静、远离等一切法都是无实有的缘故。

།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བདུན་དང་སྦྱར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་དང་། རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང་། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། འཕགས པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་དང་།རང་བྱང་ཆུབ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྷའི་ བུ་དག་རྣམ་གྲངས་འདིས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལྟར་ཟབ་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་ཏུ་མི་རུང་བ།དེ་ལྟར་བརྟག་ཏུ་མི་རུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ། དེ་ལྟར་ཕྲ་བ། དེ་ལྟར་གསལ་བ། དེ་ལྟར་བལྟ་དཀའ་བ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ། དེ་ལྟར་ཞི་བ། དེ་ལྟར་བཟང་བ། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་འཕགས་ པ།དེ་ལྟར་མཁས་ཤིང་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ཅིང་བརྟག་དཀའ་བ་འདི་ཡང་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་དག་ལ་ཆོས་གང་ཡང་མ་བརྗོད་མ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་ པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཆོས་གང་ཡང་མདོར་བརྗོད་པ་ཡང་མེད།ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ལ་ཆོས་གང་ཡང་མ་བརྗོད་མ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་སེམས་ཅན་གང་ཡང་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་མ་བརྗོད་མ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ཡང་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ སྨྲས་སོ།

对于色等五蕴，配合空性等七法，如同所说那样，对于眼等内外十二处、六识、六触、六触所生受、地界等六界、无明等十二缘起支、六波罗蜜多、十八空性、四念住等三十七菩提分法、四圣谛、四禅定、四无量、四无色定、八解脱、九次第定、三解脱门、诸神通、诸三摩地、诸陀罗尼门、如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲、十八不共佛法、预流等四果、独觉菩提、道相智、一切相智、有为界、无为界为止的一切世间出世间法都应当配合。
诸天子，以此理趣，般若波罗蜜多如是甚深、如是难测、如是难测境界、如是微细、如是明了、如是难见、如是难悟、如是寂静、如是殊胜、如是超胜、如是智者所应了知，无有任何人能生信解。这是说由于对一切法不作分别，故此甚深难测的般若波罗蜜多，胜义中也非分别境界，因此胜义中无有任何能信解者。
为什么呢？这是因为于此等中未说未宣任何法。这是说明无分别及无有信解者的理由，即胜义中于此般若波罗蜜多中，既无略说任何法，亦无详细宣说，故无有任何信解者。
如同于此未说未宣任何法，如是于此亦无任何众生能生信解。这是说如同一切应信解之法胜义中无实故未说未宣，如是能信解之众生胜义中亦无。
其时，具寿舍利子对具寿须菩提如是说道。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་འོ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་མ་བཀོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དུ་རབ་ འབྱོར་གྱིས་འདི་ལ་ཆོས་གང་ཡང་མ་བརྗོད་མ་བཤད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ།ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཉན་པ་གཉི་ག་མེད་པར་བསྟན་པ་གཞུང་ལས་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་བཀོད་ཅིང་བཤད་ལ། རབ་འབྱོར་གྱིས་ནི་ཆོས་གང་ཡང་མ་བརྗོད་མ་བཤད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གཞུང་དང་འགལ་བའི་གལ་ བཟུང་སྟེ་དྲིས་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡང་མ་བསྟན་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས། སེམས་བཅུ་པ་བསྐྱེད་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ།།སེམས་བཅུ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏམ་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་ པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་རྣམས་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང་། ཁྱད་ཞུགས་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འདོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱེད་ནུས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་མི་བརྗེད་ཅིང་། རྒྱུན་འཆད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། རྟག་ཏུ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྤོབས་པ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་ཀྱང་གཞུང་ལས་མ་བཤད་དམ་ཞེས་དྲིས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་དྲན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཆོས་སྟོན་པའི་ཚེ་དོན་དང་ཚིག་གཉི་ག་ལ་ཐགས་ཐོགས མེད་པའོ།།རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པའོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉམས་པ་མེད་ཅིང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་གཡེང་བ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །རིགས་པའི་སྤོབས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བར་ཆོས་སྟོན་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།འབྲེལ་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་མི་འགལ་ཞིང་དོན་དང་ཚིག་སྔ་ཕྱི་འབྲེལ་བར་ཆོས་སྟོན་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའོ།

具寿罗睺罗说：'那么在这般若波罗蜜多中，不是也广泛地宣说了声闻乘、独觉乘、圆满正等觉乘这三乘吗？'等等。这是因为罗睺罗说此中未说未宣任何法，而经文中却广泛宣说三乘等法，显示无说法者和听法者二者。罗睺罗说未说未宣任何法，这与经文相违，故提出质疑。
'不是也宣说了摄受诸菩萨摩诃萨吗？'是指从初地到十地菩萨道中圆满六波罗蜜多等法的教授，称为'摄受诸菩萨摩诃萨'。为了明显显示这一点，经中说道：'从初发心到第十发心的菩萨道，即布施波罗蜜多'等。'初发心'是指获得初地，'第十心'是指菩萨第十地。如是从初地到圆满第十地之间，六波罗蜜多等乃至十八不共法等诸法，不是也都宣说了吗？这样问罗睺罗。
从'不是也宣说了菩萨摩诃萨们的神通和神变游戏'到'超胜一切世间并具足殊胜辩才'之间，是指菩萨功德：神通、神变游戏，修行般若波罗蜜多时能化生，具有不失神通法性，能从一佛刹往诣另一佛刹，能供养承事诸佛世尊的圆满善根，从彼等佛世尊处听闻一切法要直至证得一切种智之间都不忘失且相续不断，恒时心入等持，以及一切辩才圆满等，经中不是都已宣说了吗？这样发问。
其中，'无碍辩才'是指由般若波罗蜜多和圆满正念，在说法时于义理和词句二者无有障碍。'相续不断辩才'是指魔等无法造成障碍。'等持辩才'是指不失正念且无贪等境相的散乱而具足说法辩才。'如理辩才'是指具足不违正理而说法的辩才。'相关辩才'是指具足不违教证且义理文句前后相连贯而说法的辩才。

 །དོན་དང་ལྡན་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ བའི་དོན་དང་ལྡན་པར་ཆོས་སྟོན་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལས་འཕགས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་སྟོན་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་ པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱ་ ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་གོང་དུ་དྲིས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ནས་ཆོས་དེ་དག་གཞུང་ལས་བཤད་པ་ནི་བདེན་ན་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་དེ།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བཤད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའམ་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེ་ན། བདག་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞུང་ལས་བཤད་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས ཅན་གྱིས་བརྟག་པའི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་དྲང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བརྗོད་ཅིང་ བཤད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་བརྗོད་ཅིང་བཤད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་མངོན་པར་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པའི་སྤོབས་པ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་ པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཏེ་དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཐེག་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན པའོ།

所谓'具有意义的无畏'，是指具有能获得圣道果位之意义而说法的无畏。所谓'超胜一切世间的无畏'，是指超越世间道而宣说殊胜出世间道的无畏。
长老罗睺罗说：'长老舍利子，如你所说，正是如此。在这般若波罗蜜多中，广说三乘：声闻乘、缘觉乘以及圆满正等觉乘'乃至'具足超胜一切世间的无畏'等内容，是罗睺罗重复舍利子先前所问的一切法。这些法虽然经中宣说为真实，但仅是世俗谛中的显示而已，胜义谛中这一切法都是不可得的。如是在胜义中不可得，而在世俗中增益安立而说，并非真实的言说或解说。
若问：以何种方式不可得？从'以无我的方式'乃至'以一切相智不可得的方式如是成就'，是说明三乘等经中所说的这些法，胜义中无有且不可得。外道所计的我以及众生等补特伽罗，从色法乃至一切相智之间的诸法，胜义中无有且不可得，为了引导众生，仅是世俗中增益安立而言说解释而已，并无任何真实的言说与解释。
其时，长老舍利子对长老罗睺罗如是说道：'长老罗睺罗，为何说在此般若波罗蜜多中以不可得的方式广说三乘'乃至'具足超胜一切世间的无畏'等，是问及三乘等先前所说诸法为何以不可得的方式宣说的理由。
如是说已，长老罗睺罗对长老舍利子如是说道：'长老舍利子，由内空性故，以不可得的方式广说三乘'乃至'由无性自性空性故，以不可得的方式广说三乘'，是以十八空性相配，说明由如是空性之故，以不可得的方式广说三乘，这是宣说三乘以不可得方式广说的理由。

།ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་ཆོས་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་རྣམས་བསྟན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྩེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འདོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ནུས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཐོས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་མི་བརྗེད་ཅིང་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།རྟག་ཏུ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྤོབས་པ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དག་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་བཅོ་བརྒྱད་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་མི་ དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་ གྱུར་ཏེ།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཆར་པ་འདི་ཕབ་སྟེ་བསྟན་ན། དེ་ལ་བདག་གིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར། མེ་ཏོག་མངོན་པར་སྤྲུལ་པ་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ དང་།དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་རྣམས་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་གཏོར་བར་བྱའོ། །མངོན་པར་གཏོར་བར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་གཏོར་བར་བྱའོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པ་ལ། ལྷའི་དབང་ པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིའི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་དད་པ་སྐྱེས་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་འདི་སྟོན་པ་དང་།ཉན་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བར་སེམས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གཏོར་བར་བྱའོ། །མངོན་པར་གཏོར་བར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་གཏོར་བར་བྱའོ་ཞེས་ལན་གསུམ་སྨོས་པ་ནི་དད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་གཏོར་བར་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་ པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་འོག་ཏུ་ལྷ་རྫས་ཀྱི་མེ་ཏོག་མན་དཱ་ར་ བ་མང་པོ་མངོན་པར་སྤྲུལ་ཏེ་མཆོད་པ་བྱས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དད་པ་སྐྱེས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་དང་། ཉན་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བ་བསྟན་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་སྟོན་ཅིང་ཉན་ པ་ལ་མཆོད་པ་དང་།རིམ་གྲོ་བསྐྱེད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'由于内空性故宣说菩萨摩诃萨完全摄受'等内容，是为了利益诸菩萨而宣说法，以及从初地乃至十地菩萨道法，从六波罗蜜多直至十八不共佛法等的宣说，
以及菩萨功德神通、神变游戏、化生、不失神通法性、从一佛刹往诣另一佛刹、能够供养承事等诸佛世尊的圆满善根、
于彼等佛世尊处所闻之法乃至未得一切种智之间皆不忘失且相续不断、恒时等持、一切辩才圆满等，皆与内空性等十八空性一一对应，
如是由于空性故，以无所缘方式宣说彼等诸法不可得，这是解说以无所缘方式宣说的理由。
此为《十万般若波罗蜜多广释》第十六品。
尔时，天帝释心中这样想：'长老须菩提如是降下法雨宣说时，我也应当为供养此般若波罗蜜多而变现花朵，
散撒于佛世尊、诸菩萨摩诃萨、比丘僧众及长老须菩提。我当散撒、当遍撒、当普遍散撒'等内容，是说明在前述以无所缘方式宣说甚深法时，
天帝释及此三千大千世界欲界、色界诸天对此般若波罗蜜多生起信心，为供养此般若波罗蜜多而欲供养宣说、听闻此般若波罗蜜多者。
'当散撒、当遍撒、当普遍散撒'重复三次，表示以信心之力三次重复散花。
其后'天帝释及三千大千世界四大天王天等'内容，是说明天帝释及欲界、色界诸天生起如是发心后，变现众多天界曼陀罗花而作供养，
如是对般若波罗蜜多生起信心后供养般若波罗蜜多的宣说者与听闻者，以及为使未来时众生对般若波罗蜜多及其宣说、听闻作供养承事。

 །མེ་ཏོག་དེ་དག་གིས་གཏོར་མ་ཐག་ཏུ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་གཞི་མེ་ཏོག་གིས་ཁེངས་པར་གྱུར་ནས། སྟེང་གི་བར་སྣང་ལ་ཡང་མེ་ཏོག་གི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་ པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཙམ་མདངས་དགའ་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཀུན་ནས་གནས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལྷ་རྣམས་དད་པ་སྐྱེས་ནས་མེ་ཏོག་སྤྲུལ་པ་ཕུལ་བ་སེམས་ལ་སྒྱུ་མེད་ཅིང་བསམ་པ་དག་པས་ཕུལ་བའི་རྟགས་སུ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་གཞི་མེ་ཏོག་གིས ཁེངས་པར་གྱུར་པ་དང་།སྟེང་གི་བར་སྣང་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཙམ་དུ་གྱུར་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིན་གྱི་རླབས་བསྟན་པ་སྟེ། ད་ལྟར་བསྟན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་སྟོན་པ་དང་ཉན་པ་ལ་མཆོད་ པ་བྱས་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྟགས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་སྤྲུལ་པའི་མེ་ཏོག་དེ་རྣམས་དེ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གྲངས་མང་ལ་བཟང་བ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་མི་སྲིད་དེ། མེ་ཏོག་དེ་དག་ ལྡུམ་བུ་ལས་སྐྱེས་པའམ་ཆུ་དང་ཐང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་སྤྲུལ་པ་སྟེ།ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས། གནས་བརྟན་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་མེ་ཏོག་འདི་དག་ནི་མ་བྱུང་བ་སྟེ། མེ་ ཏོག་འདི་དག་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ལྡུམ་བུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་མེ་ཏོག་འདི་དག་བཟང་ལ་དཀོན་པ་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པ་སྟེ། ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་བསྔགས་པ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་དོན་དམ་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། མེ་ཏོག་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པར་མ་ བྱུང་བས་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ལྡུམ་བུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་སྐད་དུ་མེ་ཏོག་འདི་དག་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། མེ་ཏོག་འདི་དག་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན། ལྡུམ་བུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ཀཽ་ཤི་ཀ་ དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མེ་ཏོག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་དོན་དམ་པར་མེ་ཏོག་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པར་བསྟན་པས་ཀྱང་ལྷག་པར་ཟབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་མ་སྐྱེས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་མེ་ཏོག་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་ གྱིས་སྨྲས་པ།བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་མེ་ཏོག་འདི་དག་ཉི་ཚེ་མ་བྱུང་བར་ཟད་དམ། འོན་ཏམ་གཟུགས་ཀྱང་མ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱུང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་དག་ཉི་ཚེ་མ་བྱུང་བར་མ་ཟད་ཀྱི། ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་སྟེ་གང་མ་བྱུང་བ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མ་བྱུང་བ་སྟེ། མ་བྱུང་བ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

当那些花朵刚刚散落时，三千大千世界的大地便充满了鲜花，上至虚空中也出现了层层叠叠的花宫殿，遍布整个三千大千世界，显得庄严悦意。这是诸天生起信心后献上化现的鲜花，由于他们心无虚伪、意念清净而供养，因此显现出三千大千世界的大地遍满鲜花，上至虚空中也出现了与三千大千世界等量的层层叠叠的花宫殿，这是世尊显示的加持力。这也表明现在对般若波罗蜜多及其说法者、听法者所作的供养不会无有意义的征兆。
其后，长老须菩提心中这样思维，是说当诸天所化现的那些花朵如此众多广大且殊胜，在世间是不可能存在的，这些花朵既非从花园中生，也非从水中或地上生，而是化现的，是从意念中产生的，表明他如是思维。
随后，天帝释对长老须菩提如是说道：'尊者须菩提，这些花朵是未生的，这些花朵既非从意生，也非从花园中生。'这是因为之前须菩提赞叹这些花朵殊胜稀有，说是化现、从意念中产生，帝释则从胜义谛的角度说明这些花朵实际上未生，既然未从意生，更何况说从花园中生呢。
须菩提说道：'憍尸迦，你说这些花朵未生，这些花朵既非从意生，也非从花园中生。憍尸迦，如此未生者连花朵也不是。'这是因为帝释从胜义谛说明这些花朵未生，更进一步显示深义，即若是未生，则是无实体，因此连花朵也不是。
帝释说道：'尊者须菩提，是否仅仅这些花朵未生？还是色也未生？'等等，这是为了引出一切诸法色等皆未生且无实体的教义而如此发问。
须菩提说道：'憍尸迦，不仅仅是这些未生而已，憍尸迦，色也是未生的，凡是未生者即非色。'等等，这是说从色等五蕴乃至如来之间所说名相的一切诸法，从胜义谛而言都是未生的，凡是未生者，从胜义谛而言也不是色等诸法的自性，如是显示。

།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། ཀྱེ་མ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པར་བསྟན་ནས།མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རྟོགས་ནས་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཟབ་པ་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཡང་མི་འགལ་བར་སྟོན་ལ། དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་ཤིང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ བརྒྱ་བྱིན་ལ་བཀའ་སྩལ་པ།དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བསམ་པའི་དོན་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་ དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་པའི་དོན་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་མོ། །བཏགས་པ་ཙམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ། དེ་ནི་གནས་བརྟན་རབ་ འབྱོར་གྱིས་མི་འགལ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ།ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་ པར་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་བསྟན་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་མི་འགལ་རྣམ་པར་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པས་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བ་ཡང་སྲིད་ན།དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་རོ་གཅིག་པས་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བ་དང་རྣམ་པར་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། གང་མི་འགལ་རྣམ་པར་མི་འགལ་བ་དེ་གནས་བརྟན་འབྱོར་གྱིས་བསྟན་ཏེ་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མི་འགལ་བར་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ཡང་འགལ་བའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི ཀ་དེ་ལྟར་ན་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ནི་བཏགས་པ་དང་ཡང་འགལ་བར་མི་བྱེད་ལ།ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་འགལ་བ་མེད་པར་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།

其后，天帝释这样思维：'啊！长老须菩提如此不违名言，又能显示法性，这就是所谓甚深智慧。'这是指先前须菩提宣说一切法无生无起，凡是无生无起者，即非色等一切法之自性的道理。帝释了解此义后，对须菩提如是宣说甚深智慧感到稀有，所谓'不违名言，又能显示法性'，是指世俗谛中不违一切法之相而宣说，胜义谛中宣说诸法无生无起无实有，此即是'显示法性'之义。
其时，世尊对天帝释说道：'确实如此，憍尸迦，确实如此。长老须菩提具有甚深智慧，如是不违名言，又能显示法性。'这是印证帝释所思之义确实无误。
尔后，天帝释向世尊如是禀白：'世尊，长老须菩提如何能不违名言又能显示法性？'这是为使所有眷属了知不违名言又显示法性之义而向世尊请问。
如是禀白已，世尊对天帝释如是宣说：'憍尸迦，色即是假名而已。凡是假名者即是法性，这就是长老须菩提所说不相违之理。'等等，从五蕴乃至圆满正等觉之间的一切法，世俗谛中唯是言说假名而已。凡是言说假名者，胜义谛中无有实体，如是胜义中无实体性即是诸法之法性，故为真实。如是不违真实性而宣说，即是无增益无损减而宣说之义。
'憍尸迦，何以故？诸法之法性即是无违、决定无违。'这是说，若有实体存在，则彼等实体由于相互特征不同而可能相违，然而胜义中诸法无实体，同一味故，无有相互违背及决定违背。
'凡是无违、决定无违者，长老须菩提皆已宣说，故无相违。'这是说长老须菩提如是宣说世俗谛与胜义谛二者互不相违之法，并宣说胜义中无有相违之实体。
'憍尸迦，如是长老须菩提不违名言，又能显示法性。'这是总结须菩提所说世俗谛与胜义谛二者无违之理。

 །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་མི་བྱ་བ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ དེ་དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས། ཀྱེ་མ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་དེ་ལྟར་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཟབ་པོ་སྙམ་དུ་བསམས་ པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་ནས།བདག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་བར་བཤད་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ནི་བདེན་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བཤད་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ནི་བདག་གིས་རང་བཟོ་བྱས་ པ་མ་ཡིན་གྱི།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་མ་ཆགས་པར་བྱས་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་སློབ་པ་ནི་གཟུགས་ལ་མི་སློབ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་རིག་པར་བྱས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ།དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཡང་ དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་སློབ་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཅིའི་ཕྱིར་ན་གཟུགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་ འདི་ལྟར་གཟུགས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是菩萨摩诃萨问应如何安住般若波罗蜜多的回答中，说明以不缘著一切诸法如色等的方式不住，即是安住般若波罗蜜多。此后，对于应如何修学般若波罗蜜多的提问，为详细解说如何修学般若波罗蜜多的义理，因此'尔时，具寿善现对天帝释如是说'等作了开示。
'憍尸迦，如是如是。如来亦说一切法唯是假立'这句话是针对前文天帝释心想'啊，上座善现如此不违背假立而又能显示法性，是为甚深智慧'的含义，善现知晓后说：'我不违背假立而解说一切法并显示法性确实如此，如是如是'。这样解说一切法唯是假立并显示法性，并非我自己杜撰，而是因为佛世尊也是如此宣说一切法唯是假立的缘故。
'憍尸迦，菩萨摩诃萨也应如是了知一切法唯是假立，应当修学般若波罗蜜多'这是显示如何修学般若波罗蜜多的方法。即应了知胜义中一切法无实体，世俗中仅是世间言说假立而已，对此等不应执著实有而应无执，如是修学般若波罗蜜多。
'憍尸迦，菩萨摩诃萨如是修学时不学于色。何以故？如是，彼不见有真实色可学'等，是说如是了知一切法唯是假立而修学般若波罗蜜多的菩萨，从色等乃至一切相智，通达一切法胜义无实，因不见有真实存在故，不以执著实有的方式修学彼等诸法，这才是修学般若波罗蜜多。
尔后，天帝释对上座善现如是说：'尊者善现，菩萨摩诃萨为何不见色等真实'等，是问从色等乃至一切相智为何不见真实的理由。
善现答言：'憍尸迦，此乃如是：色由色空'等，是显示从色等乃至一切相智等诸法，因胜义中彼等诸法自性本空，故不见真实。

།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་སྟོང་ པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བར་བྱ་བ་དང་།མཐོང་བར་བྱེད་པ་གཉི་ག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་གང་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ལ་མི་སློབ་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་གཉིས་ སུ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ།དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་སློབ་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་མཚན་མ་དང་།དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་མི་སློབ་པ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་སློབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གང་སློབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནི་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་པ་ལ་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ། གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་བསླབས་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བསླབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་དག་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉིས་སུ་བྱར་ མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་ལ་གང་སློབ་པ་དེ་ནི་གཟུགས་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་།འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་ལ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པར་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ རོ་གཅིག་ཅིང་།གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་། ནག་པོའི་ཕྱོགས་འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་དམིགས་ཤིང་མི་སློབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

关于'憍尸迦，色空性不能真实随见色空性'等句，是说由于色等所见和能见二者本性空故，不能真实随见。
'憍尸迦，如是于此空性中不学者，即由无二空性而学空性'，是说如是一切色等诸法皆为空性自性，由于胜义谛中不能真实随见，故以执实事方式不学者，即是学习胜义相空性。
关于'彼无二而学色空性'等句，是说对色等乃至一切相智之间的诸法，视为有相和实事而不学者，即是学习色等空性。
'憍尸迦，于色空性中若无二而学'等句，是说如是于色等乃至一切相智之间的诸法空性中无二而学者，即是于六波罗蜜多等乃至一切相智之间的一切清净法中，无二且三轮清净而学。
从'无二而学布施波罗蜜多'乃至'彼即无二而学无量无数佛法'等句，是说如是于六波罗蜜多等乃至一切相智之间的诸法中无二而学者的功德，即是说若如是无二而学习布施等所说名相诸法，则亦将学习其他广大无量无数佛法，意即将证悟彼等广大诸法。
'无二而学无量无数佛法者，不为增长色法及灭除色法而学'等句，是说如是于广大无量无数佛法中无二而学者，由证悟一切法空性一味且无二，故于色等乃至一切相智之间的诸法，亦不以增长白分及灭除黑分为目的而执实缘学。

 །དེ་ལྟར་ ན་གང་གཟུགས་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་།འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བླང་དོར་མེད་པར་རྟོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་བཟང་པོ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཞིང་བླང་བ་དང་། ངན་པ་རྣམས་སྤང་ཞིང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་བོ ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་།མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་།མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་སློབ་བོ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཅིའི་ཕྱིར་ན། གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་།མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་སློབ་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་དེ།ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་གཏན་ཚིགས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་ གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།གཟུང་བའི་རང་བཞིན་ཀྱང་མེད་ལ། འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཀྱང་མེད་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་སློབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་ བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མཚན་མས་ མི་འཛིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

如是，从'为了增长色法和减少色法而不学'这句话开始，直至'为了摄取和断除色等一切种智之间的诸法而不学'这句话为止，是说明通达一切法无增无减，即是通达一切法无取无舍，从色等乃至一切种智之间的诸法中，不为摄取善法和断除恶法而学习。
其后，具寿舍利子对具寿须菩提如是说道。具寿须菩提，如是学习的菩萨摩诃萨是否为了摄取和断除色法而不学等等，这是舍利子为了详细解释不为摄取和断除而学习的理由，从色等乃至一切种智之间，是否如是为了摄取和断除而不学，舍利子向须菩提如是询问。
须菩提说道：具寿舍利子，如是学习的菩萨摩诃萨不为摄取和断除色法而学习等等，从色等乃至一切种智之间，不为摄取和断除而如是学习，须菩提对舍利子如是说道。
问道：具寿须菩提，菩萨摩诃萨为何不为摄取和断除色法而学习等等，从色蕴乃至一切种智之间，为何不为摄取和断除而如是学习，询问其不学习的理由。
须菩提说道：具寿舍利子，这是因为于色法无所执取，由于内外空性的缘故，于色法不执取色法等等，须菩提解释不为摄取和断除而学习的理由，即从色等乃至一切种智之间的一切诸法，胜义中内外二者皆自性空，无所取的自性，也无能取的自性，故不为摄取和断除而如是学习。
具寿舍利子，如是菩萨摩诃萨以于一切法无所执取的方式而成就一切种智，这是说明由于一切法自性空的缘故，通达无所取和能取，对任何法都不以相而执取的菩萨将获得一切种智，这是宣说无执取的功德。

།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ།འཁོར་རྣམས་བསྟན་པ་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ།དེ་ལྟར་སློབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་མཚན་མར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སློབ་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་མེད་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསླབས་ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཟུང་བ་དང་།འཛིན་པ་མེད་པར་བསླབས་པའི་ཕན་ཡོན་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཐབས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་ མཐོང་འགག་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་། བླང་བ་དང་། དོར་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། སོགས་པ་དང་། བྲི་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། འཕེལ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཏེ། དེ་དག་གང་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགག་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་འགག་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླང་བ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་བླང་བའམ་ཐོབ་པར་བྱ་བ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོར་བ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བླང་བ་མེད་པས་བླང་བའི་ཟླས་འགྲུབ་པའི་དོར་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོར་བ་མེད་པས་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སྤང་བར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་དེའི་ཟླས་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་བསགས་ཤིང་བརྩེགས་པ་ལས་ཕུང་པོར་འགྱུར བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

说道：'具寿罗睺罗，如是修学的菩萨大士，修学般若波罗蜜多，是否会成就一切种智？'这是上文中罗睺罗宣说无所执著而成就一切种智的功德之后，为了让眷属们能够受持教法，舍利子如是询问。
罗睺罗说道：'具寿舍利子，如是修学的菩萨大士，修学般若波罗蜜多，以无所执著一切法的方式而成就一切种智。'这是对舍利子询问如是修学的菩萨是否会成就一切种智的回答，说明如是修学者会成就一切种智，但不是以执著相的方式。
说道：'具寿罗睺罗，如是修学的菩萨大士，因为无所执取一切法，也无所断除，那么如何能成就一切种智呢？'这是询问如是于一切法无所执取、无所执著而修学，其功德能获得一切种智，这是以何方便而成就的道理。
罗睺罗说道：'具寿舍利子，于此菩萨大士行般若波罗蜜多时，不见色法生起，不见灭尽'等，这是说明成就一切种智的道理。一切色法等诸法胜义中无实体性，无实体中既无生灭，也无取舍，无染净，无增减，无积聚衰减增长，因此不见有生灭等，不执著相，于彼等无所贪著，故能成就一切种智。
其中'不见色法生起'是说胜义中色法无实体故生起不可得。'不见灭尽'是说无生故也无灭。'不见取'是说胜义中色法无实体故无可取得。'不见舍'是说既无所取，则与取相对的舍也无。'不见染污'是说既无所舍，则无有过失的事物可断除染污性。'不见清净'是说既无染污，则与染污相对的清净也无。'不见积聚'是说胜义中色法无实体故，无有微尘等积聚堆积而成蕴的情况。

།འབྲི་བ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སོགས་པ་མེད་པས་དེའི་ཟླས་འགྲུབ་པའི་འབྲི་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲིབ་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་འགྲིབ་ཅིང་ ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཕེལ་བ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་གཟུགས་ཀྱི་རང་ བཞིན་གྱིས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། བླང་བ་མེད་པ་དང་། དོར་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། སོགས་པ་མེད་པ་དང་། འབྲི་བ་མེད་པ་དང་། འགྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། འཕེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སློབ་མི་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མི མཐོང་ཞིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ཅིང་། མི་དམིགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ཤིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་བསླབས་པ་དང་། འབྱུང་བ་གཉི་ག་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ནས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རྟོགས་ན་དེ་ལྟར རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ནས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་སྨྲས་པ། ལྷའི་དབང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱི་ ལེའུ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབྲིང་དུ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་དེ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་དོན་ཟབ་མོ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་དེ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ནི་དེར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ སྨྲས་སོ།

'不见增加'是指因为没有增加等，所以由此相对也无增加之故。'不见减少'是指因为没有烦恼自性的色法事物，所以不会因烦恼而使功德等减少衰退之故。'不见增长'是指因为胜义中没有清净事物，所以功德等也不会增长广大之故。为什么这样呢？'如是色以自性无所得'是说明色的生灭等无的理由，即是说因为胜义中色的自性无所得之故。如是乃至受等一切种智亦当如是配合。
具寿舍利子，如是菩萨摩诃萨以一切法无生、无灭、无取、无舍、无烦恼、无清净、无增加、无减少、无衰减、无增长故，以无学无生起的方式修学般若波罗蜜多，而证得一切种智。这是总结上文所说的不见诸法生灭等相而不执著，则将证得一切种智的意思。即是说，如是了知一切法自性本空无所得，无生灭等而修学般若波罗蜜多，证得一切种智，也是以胜义中修学与证得二者皆无所得的方式而证得。
尔时，天帝释对具寿舍利子如是说：'尊者舍利子，菩萨摩诃萨应从何处寻求般若波罗蜜多？'这是因为天帝释理解了上文所说修学般若波罗蜜多则证得一切种智的意思，而询问如何寻求能获得一切种智的般若波罗蜜多。
舍利子说：'天帝，菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多应从《善现品》中寻求。'其中'善现品'是指所有详细解说般若波罗蜜多的品都称为《善现品》，因为在上文善现品中已详细解说了能证得一切种智的甚深般若波罗蜜多义，所以应从善现品中寻求般若波罗蜜多，即是说应当在其中观察般若波罗蜜多的甚深义。
尔时，天帝释对具寿善现如是说。

།བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་འཕགས་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་འདི་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་མཐུའོ། །ཁྱོད་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ།རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབྲིང་དུ་བཤད་པའི་དོན། ཤཱ་རིའི་བུས་རྟོགས་ནས་ཁུངས་དེར་བསྟན་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་ལེགས་པར་ བཤད་པའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཤཱ་རིའི་བུས་དེ་སྐད་སྨྲས་སོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུའོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བཤད་ པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དང་།བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུའོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ་ ཞེས་སྨྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་དེའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཆོས་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་། བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་སྨྲ་ ཞེས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་སྨྲས་པའོ།།བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉི་ག་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་མི་དམིགས་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའོ། །བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་མི་དམིགས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པ་ ཡང་གཅིག་ལ་གཅིག་གནས་དང་རྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཤིང་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

尊者罗睺罗，圣者舍利子如是说道：'诸菩萨摩诃萨应当从罗睺罗品中寻求般若波罗蜜多。'这是由于你的威力，是你的加持。这是说，舍利子说应当从罗睺罗品中寻求般若波罗蜜多，这是因为罗睺罗解说中等般若波罗蜜多的意义，舍利子理解后指出此处，这是由于罗睺罗善为舍利子解说般若波罗蜜多义理的威力和加持，舍利子才如此说，这是对罗睺罗的赞叹。
罗睺罗说道：'憍尸迦，这是如来的威力，这是如来的加持。'这是说，我解说甚深般若波罗蜜多的意义，也是依靠如来的威力和加持而说的意思。
帝释说道：'尊者罗睺罗，若一切法无有加持，为何如此说这是如来的威力，这是如来的加持呢？'这是说，威力和加持是指若有某一事物存在，则由其威力和加持而有说法等事生起，然而一切法胜义中无有实体，加持也无实体，为何如此说？帝释对罗睺罗如是说道。
离开无加持法性之外，也不见有如来存在，这是说，胜义中无加持的法性和如来二者皆是空性，为一味，无法分别，此为其义。
离开真如之外，也不见有如来存在，这是说，如是胜义中一切法无法分别，即是真如的自性，如来也是真如的自性，此为开示。
罗睺罗说道：'憍尸迦，确实如此。确实如此。离开无加持法性之外，也不见有如来存在；离开真如之外，也不见有如来存在。'这是说，无加持法性、真如和如来在胜义中皆是空性一味，无法分别，帝释所说的义理确实如此而说。
于无加持法性中也不见如来，于如来中也不见无加持法性。于真如中也不见如来，于如来中也不见真如。这是说，无加持法性、真如和如来无有差别，也不是以一者住于一者、依靠的方式而住和被见到，而是以空性一味的方式无差别，此为开示。

 །གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས་སོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་ དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཆོས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་གནས་པ་དང་རྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཤིང་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ རོ་གཅིག་སྟེ།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མེད་ལ། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པས་ ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་གཞན་པའི་ཆོས་ལྟ་དོན་དམ་པར་མེད་མོད་ཀྱི། བརྒྱ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ཡང་དེ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ནི་གང་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་མཐུ་སྟེ། བྱིན་གྱི་རླབས་མེད་པ་དེའི་ཚུལ་གྱིས་དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འདི་ལྟ་བུའི་ ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པ་དེ་དག་གི་མཐུ་མ་ཡིན་གྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཆོས་གང་དང་ཡང་ཐ་མི་དད་ཅིང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་མཐུ་དང་དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

关于'于色之真如中亦不见如来，于如来中亦不见色之真如'等所说，是指色等之真如、法性以及如来等，虽然以一中有一、互相依止的方式而住，但并非能被缘取，而是以真如和法性的方式于空性中同一味，无有差别的意思。
如同对五蕴所作的解释那样，乃至一切相智为止都应当如是了知。
'憍尸迦，如来与色之真如既非相应亦非分离'是说与色之法性既非相应亦非分离。'与非色之真如的其他法既非相应亦非分离，与非色之法性的其他法既非相应亦非分离'等，这里所说的如来是指胜义中法身的本性，法身的本性是无法缘取的实体，而色之真如、色之法性是无实体的缘故，彼等无法分别，故既非相应亦非分离。
所谓'与非色之真如的其他法既非相应亦非分离，与非色之法性的其他法既非相应亦非分离'，是说如来即是法身的自性，因为是无实体的本性，虽然胜义中并无异于色之真如和色之法性的其他法，但是假设有这样的法，与彼亦既非相应亦非分离的意思。
如同对色所作的解释那样，乃至一切相智为止都应当如是配释。
'憍尸迦，这是与一切诸法既非相应亦非分离的威力，即是无加持的方式中的加持'，这是说前面所说如此甚深之法并非其威力，而是如来的威力与加持。须菩提所说的如来在胜义中即是真如与法身的自性，与任何法都无差别，既非相应亦非不相应，这就是其威力与加持的意思。

།ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ནས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ལས་ཀྱང་བཙལ་བར་མི་བྱ། གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་ཡང་བཙལ་བར་ མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ནས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན།ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཁུངས་བསྟན་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་བཙལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ གང་ཡིན་པ་དང་།འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བཙལ་བ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པ། བལྟར་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་བཙལ་དུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཚོལ་བར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ དང་།བཙལ་བར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། གཟུགས་མེད་པ། བལྟར་མེད་པ། ཐོགས་པ་མེད་པ། མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་གཞི་དང་རྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པས་ལྡན་པའི་ཟླས་འགྲུབ་པའི་མི་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའོ། །བལྟར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་བལྟར་མེད་པའོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པར་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཇི་ལྟར་ བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

憍尸迦，若有人说'菩萨摩诃萨应从何处寻求般若波罗蜜多'，憍尸迦，不应从色中寻求，也不应从色之外寻求等等。这是对先前帝释天问'应从何处寻求般若波罗蜜多'的回答。舍利子指出应从须菩提品中寻求的意义，由须菩提详细解释。所谓般若波罗蜜多是指无分别智慧，而这无分别智慧在胜义中并非实有，因此不能从色等处寻求，这是此处所要阐明的。
为什么呢？憍尸迦，是这样的：凡是色、受、想、行、识，凡是菩萨，凡是般若波罗蜜多，凡是寻求，这一切法既非相应也非不相应，无色、不可见、无对、相同一相，即是无相。这是说明般若波罗蜜多不能从色等处寻求的理由。五蕴色等、能寻求的菩萨、所寻求的般若波罗蜜多，这一切法因为无实体，所以既非相应也非不相应，无色、不可见、无对、相同一相，即是无相。
其中'既非相应'是说这些法在胜义中无实体，因此不以所依能依的方式存在，故非相应。'也非不相应'是说，既然如此无实体，则不存在与相应相对的不相应，故非不相应。'无色'是说因为在胜义中无实体，不具色的特征，故无色。'不可见'是说不能指示'这就是它'，故不可见。'无对'是说不具有色法的特征。'相同一相，即是无相'是说这些法在胜义中同样无自性，故同为无相之相。
如同对五蕴色等的解释，应当同样运用到一切种智为止的所有法门。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉི་ག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་གཉིས་དངོས་པོ་མེད་པར་རོ གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ གཉི་ག་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པས་ན་གཟུགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་གཟུགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པའི གཏན་ཚིགས་བཤད་པ་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ མ་ཡིན།གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚིག་རྣམས་བཟླས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་དེ་དག་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ གི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

为什么这样说呢？憍尸迦，这是这样的：'色也不是般若波罗蜜多'等，是对上文所说色等诸法既不相应也不是不相应的理由的解释。即从胜义谛而言，色与般若波罗蜜多二者都不成立为实有，所以说般若波罗蜜多与色等一切诸法既不相应也不是不相应。其中'色也不是般若波罗蜜多'的意思是说，所谓般若波罗蜜多不是遍计所执的色的自性。'离色也无般若波罗蜜多'的意思是说，从胜义谛而言，这二者都无实体，是一味的，所以不能分开。'色的真如也不是般若波罗蜜多'的意思是说，色的圆成实相也不是般若波罗蜜多。'离色真如也无般若波罗蜜多'的意思是说，色的真如和般若波罗蜜多二者从胜义谛而言都是空性，是一味的，所以不能分开。'色的法性也不是般若波罗蜜多'的意思是说，色的法性空性的自性也不是般若波罗蜜多。'离色法性也无般若波罗蜜多'的意思是说，所谓色的法性即空性和般若波罗蜜多二者都是空性，是一味的，所以不能分开。同样的道理也可以应用到受等乃至一切相智。为什么这样说呢？憍尸迦，这是因为一切诸法都是无所有、不可得的。正因为一切诸法都是无所有、不可得的，所以上文说'色也不是般若波罗蜜多'等，是对上文所说'色也不是般若波罗蜜多，离色也无般若波罗蜜多'等的理由的解释。即遍计所执的色、色的真如、色的法性和般若波罗蜜多等一切诸法从胜义谛而言都是无所有、不可得的缘故，所以说'色也不是般若波罗蜜多，离色也无般若波罗蜜多'等，乃至一切相智都重复上文所说的这些话。其中'诸法无所有'的意思是说，从胜义谛而言，色等诸法的自性不成立。'不可得'的意思是说，不是六识所缘的对境。这时，天帝释对长老须菩提如是说。

 །བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆེ་བ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་གང་ནས་ཀྱང་བཙལ་དུ་མེད་ལ། ཆོས་གང་གི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལ་ བསླབས་ནས་དུས་གསུམ་གྱི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངོ་མཚར་དུ་བཟང་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ པ་སྟེ།དེ་ལ་བསླབས་ཤིང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ་འཐོབ་པོ། །ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབས་ན་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཤད་པའི་དོན་དང་ཚིག་རྣམས འཁོར་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རབ་འབྱོར་གྱིས་བཟླས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་དམིགས་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་དམིགས་དབུས་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སྔོན་གྱི་ མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་།དབུས་མི་དམིགས་ཏེ། གང་དེ་ལྟར་མཐའ་དང་དབུས་མི་དམིགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་ཐ་མི་དད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དུས་གསུམ་དམིགས་སུ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ མེད་དེ།རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དུས་གསུམ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

尊者善现说，诸菩萨摩诃萨的波罗蜜多是广大的，如此般若波罗蜜多等，如前所说的方式，般若波罗蜜多在胜义中虽然无从寻找，也不是任何法的实体，但在世俗中通过修学它，三世的声闻、缘觉和菩萨们能获得各自殊胜的果位，因此这般若波罗蜜多是广大的、无量的、无边的，这是显示其稀有殊胜功德。
对于修学并恒常趣入者，获得预流果、将获得、当获得，乃至现前圆满证悟无上正等正觉、现前圆满成佛、将现前圆满成佛为止，这是显示三世圣者声闻、缘觉和菩萨们修学般若波罗蜜多便能获得各自殊胜果位的功德。
善现说：'憍尸迦，确实如此。确实如此'乃至'现前圆满证悟无上正等正觉、现前圆满成佛、将现前圆满成佛'为止，这是善现为使众眷属深信帝释所说的义理和文句而重复宣说，表明般若波罗蜜多确实是广大的、无量的、无边的。
'憍尸迦，因色蕴广大的缘故，诸菩萨摩诃萨的波罗蜜多是广大的。为什么呢？憍尸迦，这是因为色蕴的前际不可得、后际不可得、中际不可得'乃至'憍尸迦，由此理趣，诸菩萨摩诃萨的波罗蜜多是广大的，即是般若波罗蜜多'为止，这是显示般若波罗蜜多广大的理由。
从色等乃至一切相智之间的诸法，在胜义中实体不成立，因无实体故，前际、后际和中际皆不可得。如是诸法与般若波罗蜜多二者在胜义中同为空性且无差别，因此色等三世不可得且无断绝，如是般若波罗蜜多三世亦不可得故为广大，这是如此显示。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཚད་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་རྣམ་གྲངས་ དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་ཚད་མེད་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་དག་གི་ཚད་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལས་བླངས་ཏེ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་ གཟུགས་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་དག་ལ་སྐྱེ་བའི་མཐའ་དང་། འགག་པའི་མཐའ་ཡང་མེད་ལ། མཐའ་གཉིས་མ་གྲུབ་པས་དབུས་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་རྣམ་པ་གང་གིས་ན་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ།དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ ཡུལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་མཐའ་འམ། འགག་པའི་མཐའ་མེད་པས་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།

憍尸迦，由于色无量的缘故，诸菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多是无量的，乃至憍尸迦，由此缘故，诸菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多是无量的。如是即是般若波罗蜜多。这是说明般若波罗蜜多无量的理由，即从色等乃至一切相智之间的诸法，在胜义中实体不成立，因此无法说'其量是如此'而确定其量。同样，般若波罗蜜多在胜义中与这些法不异，故以虚空为喻说明其无量。
憍尸迦，由于色无边的缘故，诸菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多是无边的，乃至一切相智无边的缘故是无边的。如是即是般若波罗蜜多。这是说明般若波罗蜜多无边的理由，即从色等乃至一切相智之间的诸法，在胜义中实体不成立，因此它们既无生边，亦无灭边，由于二边不成立，中间也不可得。同样，般若波罗蜜多在胜义中与这些法不异，故说是无边。
憍尸迦，复次由于所缘无边的缘故，诸菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多是无边的。如是即是般若波罗蜜多等，是说明由于一切相智所缘无边、法界所缘无边、真如所缘无边、有情无边的缘故，般若波罗蜜多无边。帝释问道：'大德善现，以何种方式由于所缘无边的缘故，诸菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多是无边的，如是即是般若波罗蜜多？'这是询问善现所说的'由于所缘无边故般若波罗蜜多无边'的理由。
善现答道：'憍尸迦，由于一切相智所缘无边的缘故，诸菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多是无边的。如是即是般若波罗蜜多。'这是说明为何由于所缘无边故般若波罗蜜多无边的理由，即菩萨们所缘的境界一切相智在胜义中无实体性，于彼无生边或灭边故无边，般若波罗蜜多在胜义中与彼不异，故般若波罗蜜多亦无边。

།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་ཆོས་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་མཐའ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་དང་ཐ་མི་དད་ པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་ པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་མཐའ་དང་འགག་པའི་མཐའ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཡང་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གང་གི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་འམ། ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་དེ་མཐའ་ཡས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཆོས་གང་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་ པའི་གཏན་ཚིགས་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་བྱིན་ལ་དྲིས་པའོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱང་མ་ཡིན། ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གློ་བུར་དུ་མིང་དུ་བཏགས་པ། དངོས་པོ་མེད་པར་མིང་དུ་བཏགས་པ། དམིགས་པ་མེད་པར་མིང་དུ་བཏགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ཆོས་དེའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱར་ཡང་རུང་ན། དོན་དམ་པར ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་པས་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཆོས་དེའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ལ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཟླས་འགྲུབ་པ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལས།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གློ་བུར་དུ་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

憍尸迦，复次，由于所缘法无边际的缘故，诸菩萨摩诃萨的波罗蜜多是无边际的。如是，所谓般若波罗蜜多等，是说由于法界所缘无边际的缘故，般若波罗蜜多无边际。诸菩萨所缘境界法界无分别，其胜义无实体性，于彼无生灭边际，如是般若波罗蜜多亦与彼无别，故说无边际。
憍尸迦，复次，由于真如所缘无边际的缘故，诸菩萨摩诃萨的波罗蜜多是无边际的。如是，所谓般若波罗蜜多等，是说由于真如所缘无边际的缘故，般若波罗蜜多无边际。诸菩萨所缘境界所谓真如，其胜义无实体性，于彼无生边际与灭边际，如是般若波罗蜜多亦与彼无别，故说无边际。
憍尸迦，复次，由于有情无边际的缘故，诸菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多是无边际的等，是说由于有情无边际的缘故，般若波罗蜜多无边际。诸菩萨为利益何等有情而修行般若波罗蜜多，彼等一切有情胜义无实，于彼无前际或后际而无边际，如是般若波罗蜜多亦胜义无实体性，故说无边际。
尔时，须菩提言：'憍尸迦，于意云何？所谓有情有情者，是何法之假名？'此是为令说明胜义中有情无实之因而问帝释。
帝释言：'尊者须菩提，此非法之假名，亦非非法之假名。如是，所谓有情有情者，唯是暂时假立名称，无实假立名称，无所缘假立名称。'此是说明胜义中有情无实故无边际之因。若有某法之实体，则可说是彼法之假名，然胜义中无有所谓法之实体，故不应说此等有情是彼法之假名。如是，法既不成立，则由对立亦无非法，故亦不应说是非法之假名。是故，所谓有情者，胜义中无实无所缘，世俗中唯是暂时假立名称而已，如是显示。

 །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་སེམས་ཅན་དུ་བཤད་པ་གང་ཡང་ཡོད་དམ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་ཡོད་པར་མ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བཤད་པ་གང་ཡང་མེད་པ་དེ་ལ། སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་བཤད་པ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་བཞུགས་ཏེ། སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ ཞེས་གསུང་དུ་བརྗོད་ན་ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་ཡང་སྐྱེ་བའམ་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྒྱ་བྱིན་ལ་དྲིས་པའོ། །སྨྲས་པ་བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ དེ་ནི་མེད་དེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐོག་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོག་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའམ་འགག་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་མཐའ་གཉིས་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་ཤེས རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་མཐའ་ཡས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། ཚངས་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བཤད་པ་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་།ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་འཆད་པའི་འཁོར་ན་འཁོད་པའི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དང་ཚིག་རྣམས་རྟོགས་ནས་དད་པ་སྐྱེས་ཤིང་ངམ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་ བཤད་པ་དེ་ལེགས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མགུ་ཆེས་ནས་ངམ་སྟེ། སུས་ཀྱང་སྨྲར་མ་བཅུག་པར་དགའ་ཞིང་མགུ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་ མོ་ཐོས་ཤིང་རྟོགས་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བཤད་ཅིང་བརྗོད་དེ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཤད་པ་ནི་མདོར་བཤད་པའོ། །བརྗོད་པ་ནི་འབྲིང་དུ་བཤད་པའོ། །བསྟན་པ་ནི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའོ། །ཆོས་འདི་ནི་ཀྱེ་མ་ལེགས་པར་བཤད་དོ། །ཀྱེ་མ་ཆོས་འདི་ནི་ ལེགས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མདོ་སྡེ་འདིའི་ཚིག་གི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་འདི་ལེགས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་མགུ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་ཏེ་སྨྲས་པའོ།།ཀྱེ་མ་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་ལེགས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དེ་བཞིན་ ཉིད་ལེགས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

善现说道：'憍尸迦，你怎么想？在这般若波罗蜜多中，是否有说到有情存在？'等等，意思是在这般若波罗蜜多中也未说有情在胜义中存在。
善现说道：'憍尸迦，在没有说到有情存在的地方，却说有无量有情'，这是表明在般若波罗蜜多中未说有情实有，正因为是无实体，所以是无量的。
憍尸迦，假如如来应供正等觉住世恒河沙劫，说'有情有情'，憍尸迦，你怎么想？其中是否有任何有情生起或灭去？这是为了显示'有情'仅是世俗言说，并非真实存在之义，而向帝释天提问。
回答说：'尊者善现，没有。为什么呢？因为有情从本初即清净的缘故。'这是说明在胜义中有情本性空，凡是本性空者，因从本初即清净，故无生无灭。
善现说道：'憍尸迦，如是以此理趣，因有情无量故，应知般若波罗蜜多亦无量。'这是说如是有情无实体故无生灭二边，如是因有情无量故，般若波罗蜜多亦因无实体而无量，这是总结般若波罗蜜多无量之义。
其后，与帝释天等诸天及与梵天等诸天等等，是说般若波罗蜜多甚深义理，帝释天、梵天等在法会中的天人众，理解了义理和文句后生起信心，由如来威神力加持，善现所说甚深法善说，而发出称赞。'称赞'是指心生欢喜，无人劝请而由欢喜心力自然说出的话语。
'为如来出世之义'是指由听闻并了悟般若波罗蜜多甚深义理而成就如来果位。
'说、述、显示'中，'说'是略说，'述'是中等详细地说，'显示'是广说。
'啊！此法善说！啊！此法善说！'是对此般若波罗蜜多经典文句自性之法善说，由欢喜心力重复两次而说。
'啊！法之法性善说！'是说般若波罗蜜多之真如义理善说之意。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ མཉན་པ་དང་།བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་མ་བྲལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་དང་མི་ རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པའོ།།ཆོས་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ། གཟུགས་སམ་ཚོར་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དགོད་པ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་འདི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དུ་ལྡན་པས་ལེགས་པར་བཤད་ པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱང་། ཐབས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐེག་པ་གསུམ་སེམས་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ལེགས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་ དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་བུ་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ལྷའི་བུ་དག་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྨྲས་པ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་གང་ཡང་མི་དམིགས་མོད་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་དགོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པའི་ཚིག་རྣམས་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚིག་དེ་དག་ཉིད་བཟླས་ཏེ།དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་ནི་བདག་ཅག་གིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ དོན་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚིག་དེ་ཉིད་བཟླས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་མ་བྲལ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ དུ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊，我认为不离此般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，应当视为如来'这句话的意思是，对于通过闻思修慧而了解如此甚深广大的般若波罗蜜多之义理，从而不离般若的那些菩萨，因为必定会获得如来果位，所以帝释等天人说应当视为如来。
'任何法都无所缘，无论是色或受'乃至'安立三乘'这段话，是须菩提以方便智慧善说般若波罗蜜多法的理由，即以智慧通达色等乃至一切种智之间的一切法胜义无所缘，但以方便随顺众生根机宣说三乘，这是帝释等天人所说的善说。
其后，世尊对帝释等天子们说道：'诸天子，确实如此。如你们所说'乃至'虽然无有所缘之法，但也安立三乘'这段话，是为了让大众相信帝释等天人所说的话，世尊重复了这些话并说'确实如此'。
'诸天子，以无所缘的方式不离此般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，应当视为如来'这句话，是因为前文天人说'我等应当视不离此般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨为如来'，为了让大众相信这个意思，世尊重复了这句话。
为什么这样说呢？'因为此般若波罗蜜多广说三乘'这句话，是说明为何应当视不离般若波罗蜜多的菩萨为如来的理由，即因为不离如此广说三乘的般若波罗蜜多，必定会成为如来，所以应当视这些菩萨为如来。

།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གཞན་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མིང་གིས་སྨོས་པ་དེ་རྣམས་དང་ཐ་མི་དད་དེ།དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་ལས་གཞན་དུ་བཙལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།ལྷའི་བུ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ལ་སློབ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷའི་བུ་དག་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དང་མི་འབྲལ་ བར་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་གཞན་དུ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་གོང་དུ་ བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་ལ་སློབ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་དང་དེ་ལ་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ལྷའི་བུ་དག་གང་གི་ཚེ་ང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་ཞ་འབྲིང་བྱེད་ཅིང་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་པད་མོ་ཡོད་པའི་ནང་གི་ཚོང་འདུས་ཀྱི་དབུས་ན་འདུག་པའི་ཚེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བར་མ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་གསར་དུ་སློབ་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་ཀྱིས།སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་སྔོན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་མཛད་པའི་ཚེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་མ་བྲལ་བར་གྱུར་པ་གཟིགས་ནས་ལུང་བསྟན་པའི་དཔེ་བཤད་པ་ སྟེ།ང་སྔོན་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུ་བྱེད་པའི་ཚེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་སྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་མ་བྲལ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་ཀྱིས་གཟིགས་ནས། ང་ལ་ཁྱེའུ་ཁྱོད་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ན་ཤཱཀྱ་ ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྐལ་པ་ བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ལ་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཉིད་ལ་བྱའོ།

从'布施波罗蜜多之外不见如来'这句话开始，直到'一切相智性之外不见如来'这句话为止，是说那些应当被视为如来的菩萨们，从究竟义的角度来看，从六波罗蜜多等直至一切相智性为止，所说的这些以佛法之名称呼的法，与如来无有差别，因为在真如中是一味的缘故，所以不应在这些佛法之外寻求如来。
从'天子们啊！菩萨摩诃萨于此等一切法中学习，于布施波罗蜜多中学习'这句话开始，直到'天子们啊！因此，若有菩萨摩诃萨不离此般若波罗蜜多而行，即名为如来'这句话为止，是说那些不离般若波罗蜜多的菩萨们应当被视为如来，而且那如来也不离于诸佛法而可见，如上所说的理由即是：因为那些菩萨们学习从布施波罗蜜多等直至一切相智性为止以佛法之名所说的诸法，所以是不离般若波罗蜜多的，而从究竟义来说，那些佛法与学习它们的诸菩萨在真如中是一味无别的，所以应当了知即是法身自性的如来。
从'天子们啊！当我于燃灯如来、应供、正等觉前作侍者时，在王舍城莲华市集中央时，不曾离布施波罗蜜多'等这段话，是说菩萨新学佛法且不离般若波罗蜜多者必定会成佛，以燃灯佛见释迦牟尼佛往昔为婆罗门童子时不离布施波罗蜜多等佛法而授记的比喻来说明。我往昔为婆罗门童子时，通过听闻、思维、修习等方式不离布施波罗蜜多等佛法，燃灯如来见此而对我授记说：'童子，你将于未来无数劫后成为名为释迦牟尼的如来。'由此类比，若有菩萨不离此般若波罗蜜多，也必定会成为如来，因此应当了知应视为如来。
'贤劫'是指释迦牟尼佛现证圆满菩提时的这个贤劫。'于此世界'是指此娑婆世界。

 །ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱཀྱའི་རིགས་ལས་བྱུང་ཞིང་མི་རིགས་པ་མི་བྱེད་པར་ཐུབ་པ་ ལ་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ནས། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གཤེགས་ཤིང་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་དགྲ་རྣམས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་གཉིད་ལས་སངས་ཏེ། བློ་རྒྱས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་བྱའོ། །མཁྱེན་པ་དང་རྐང་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཁྱེན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་མཁྱེན་པ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའོ།།རྐང་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྐང་པས་བླ་ན་ མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཁྱེན་པ་དང་རྐང་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་བདེ་བར་ཞུགས་ཏེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཚུལ་དུ་གཤེགས་པས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་གཟིགས་ཤིང་སྐལ་བ་ཡོད་པ་དང་།སྐལ་བ་མེད་པ་དང་། འདུལ་བའི་དུས་ལ་བབ་མ་བབ་མཁྱེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་པ་ཐོག་ཏུ་བབ་པར་མཁྱེན་པ་ལ་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བ། ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་དང་།ཞེ་སྡང་གི་ཤས་ཆེ་བ་དང་། གཏི་མུག་གི་ཤས་ཆེ་བ་རྟ་རྒོད་དང་འདྲ་བ་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་ཐབས་བཟང་ཞིང་སླ་བས་སོ་སོའི་ཐབས་ཐབས་བཞིན་དུ་བཏུལ་ནས་དོན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ གནས་པར་ཁ་ལོ་སྒྱུར་ཞིང་འཇོག་པའི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་ཆོས་སྟོན་ཅིང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྟོན་པའམ་མཁན་པོར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་བཞི་བཅོམ་ཞིང་ གཟུགས་དང་གྲགས་པ་དང་།དབང་ཕྱུག་དང་། དཔལ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། ལེགས་པ་འདི་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ལས་འཕགས་ཤིང་འདས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ གིས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

'释迦牟尼'是指从释迦族出生并且能够制止不如理行为的圣者。
'如来'是指如同过去诸佛如实通达一切法之本性真如，前往并到达无上菩提，如是而来故称如来。
'阿罗汉'是指摧毁烦恼怨敌故称阿罗汉。
'正等正觉'是指从无明睡眠中觉醒，智慧广大通达一切诸法无余。
'明行足'中，'明'是指如实通达一切诸法，具足殊胜智慧。'行'是指具足增上戒律和三摩地本性的增上心，以智慧眼如实见到一切诸法，以戒律和三摩地之足到达无上菩提，故称明行足。
'善逝'是指善入无上菩提之道，以不退转方式而去，故称善逝。
'世间解'是指观察世间众生，了知有缘无缘、调伏时机成熟与否，通达众生利益事业之时机。
'无上士调御丈夫'是指对贪欲重、嗔恨重、愚痴重如野马般难调伏的众生，以善巧方便各随其类调伏后，安置于殊胜涅槃之果位，是为转导安置的最胜者。
'天人师'是指为天人宣说正法，并为天人所尊奉为导师或阿阇黎。
'世尊'是指降伏四魔，具足色相、名声、自在、吉祥、智慧、精进等六种功德，超越世间一切导师的功德，故称世尊。
尔时，诸天子对世尊如是启白。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་ལྟར་གཟུགས་མི་ལེན་མི་འདོར་བའི་ཚུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་ལེན་མི་འདོར་ བའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མཐུན་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་དོན་རྟོགས་ན་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བླང་དོར་མེད་པར་ཡང་རྟོགས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་ ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྟོད་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་འཁོར་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉན་ཅིང་བསྒོམ་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བདུད་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་འཛིན་པ་ནི་གཞན་ལས་མཉན་ཏེ། དོན་དང་ཚིག་རྣམས་མ་བརྗེད་པར་འཛིན་པའོ། །འཆང་བ་ནི་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་མཆོད་ཅིང་འཆང་བའོ། །ཀློག་པ་ནི་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་པ་ལ་ཀློག་པའོ། ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་བསམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ། །བསྒོམ་པ་ནི་སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་རྒྱ་ཆེར་འཆད་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མི་ནུབ་ཅིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་དང་ཚིག ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའོ།།ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་པ་ངན་པ་དང་མ་འདྲེས་ཤིང་། འཕགས་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མཉན་པ་དང་བསམས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་ བུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་།ཐེག་པ་དམན་པར་མི་བསྔོ་བར། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་གཟུགས་སྟོང་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བདུད་ ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གླགས་བཙལ་བར་བྱ་བ་དང་། གླགས་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་གུད་ན་མེད་དེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤིན་དུ་གོམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་གླགས་བཙལ་བ་དང་། གླགས་ཚོལ་བ་གཉིས་ཀ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གླགས་མི་རྙེད། མཚན་མ་མེད་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གླགས་མི་རྙེད། སྨོན་པ་མེད་པས་སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་གླགས་མི་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླགས་བཙལ་བ་དང་། གླགས་ཚོལ་བ་གཉིས་ཀ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གླགས་བཙལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ ཐུག་གི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

世尊，菩萨摩诃萨们的般若波罗蜜多，如是不取不舍色等的方式，乃至不取不舍一切相智的方式，菩萨摩诃萨们相应地圆满摄受一切相智，这是非常稀有的。这是说明不离般若波罗蜜多，而被授记于无上正等正觉。
天子们听闻此后，赞叹般若波罗蜜多说：如果了悟此般若波罗蜜多的意义，则能了知胜义中色等一切法无取无舍，而在世俗中能圆满摄受并获得一切相智，这真是稀有。
然后世尊对比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷四众等说：此般若波罗蜜多的听闻、修习等功德，魔等不能障碍。其中，'受持'是从他处听闻后不忘失义理和文句而受持。'执持'是书写成经卷供养执持。'读诵'是对所书写的经卷进行读诵。'通达'是以思所成慧了解其义理。'修习'是以修所成慧反复串习。'广为他说'是为使正法不衰且长久住世并广大增长，而详细解说义理和文句。
'如理作意'是不与违品恶念相混，而随顺圣道作意。'不离一切相智心'是将如是听闻、思维等的果不回向世间受用和小乘，而是回向无上菩提。
为什么呢？如是善男子善女人等将通达色空性极为加持等，这是说明魔不能得其便的理由。所要寻找机会和能寻找机会的两者都不离五蕴，由于对这五蕴极为串习空性，故寻找机会和能寻找机会二者都不可得。
为什么呢？如是空性于空性不能得其便，无相于无相不能得其便，无愿于无愿不能得其便。这是说明所寻找机会和能寻找机会二者都与空性、无相、无愿性成为一味的缘故，因此不能寻得机会。
如同对五蕴所说的那样，从眼等内六处乃至一切相智都应当如是配释。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་གིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དུ་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ལ་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླགས་བཙལ་བ་དང་གླགས་ཚོལ་བ་དང་། གླགས་བཙལ་བའི་གནས་ གསུམ་ཆར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་སྟེ།གང་གིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་། བདུད་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །གང་དུ་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་ཡུལ་ལམ་མི་ཡུལ་གྱི་གནས་གང་ དུ་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་དེ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གང་ལ་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གླགས་མི་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་བུ་དང་རིགས་བུ་མོ་དེ་དག་ལ་ནི་མིའམ་མི་མ་ཡིན་པ་གླགས་ལྟ་ཞིང་གླགས་ཚོལ་བ་དག་གིས་གླགས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པས་གནོད་པ་བྱ་མི་ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་རིགས ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཤིན་དུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པས་གླགས་མི་རྙེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཉན་ཅིང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་གནོད་པར་བྱ་བའི་གླགས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ དེ་དག་ནི་ཉམ་ང་བ་མ་སྤངས་པར་དུས་བྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པས་དུས་མ་ཡིན་པར་ཚེ་འཕོ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ ཀྱི་བུ་མོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་སྤང་བས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྦྱིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཚིམ་པར་བྱེད་ཅིང་།དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་ པ་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ལེགས་པར་སྤངས་ཤིང་།གནོད་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཉམ་ང་བ་མ་སྤངས་པར་དུས་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？就是说，能够寻找机会的、在何处寻找机会的、对谁寻找机会的，这些本性都是不存在的。这是说明寻找机会者、寻找机会和寻找机会的处所这三者在胜义中都是无实的。'能够寻找机会的'是指魔能寻找机会的业和魔本身都是无实的。'在何处寻找机会'是指在天界或人间何处魔能寻找机会的处所也是无实的。'对谁寻找机会'是指修行般若波罗蜜多的善男子或善女人，在胜义中也是无实的，所以找不到机会，这是其义。
憍尸迦，对那些善男子、善女人，人或非人寻找机会、探寻机会的人都不能找到机会。这是说明修行般若波罗蜜多的人不会受到人和非人的伤害这一功德。
为什么这样说呢？因为那些善男子、善女人以无所缘的方式，对一切众生修习慈、悲、喜、舍。这是说明修行般若波罗蜜多的人不会被人和非人找到机会的理由。即通过听闻、思维等方式修行般若波罗蜜多的人必定具足四无量心，因此人和非人都不能找到伤害他们的机会。
那些善男子、善女人也不会非时而死。这是说明修行般若波罗蜜多的人不会因毒药、兵器等伤害而非时死亡的功德。
为什么这样说呢？因为那些修行布施波罗蜜多的善男子、善女人，以正确的远离方式供养一切众生。这是说明修行般若波罗蜜多的人必定以布施使一切众生满足，并且善加远离毒药、兵器等伤害众生的事物，因为没有造作伤害，所以不会非时而死。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་ལྷ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་ཡང་མ་བྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཉན་ཅིང་བསམས་ན་བདུད་དང་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་གླགས་མི་རྙེད་ཅིང་།ཉམ་ང་བ་མ་སྤངས་པར་དུས་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འདོད་ པའི་ཁམས་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཞུགས་ཤིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྔོན་མཉན་ཞིང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ད་རུང་ཡང་མཉན་ཅིང་བསམས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ལྷའི་བུ་གང་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་སྔོན་མ་ཐོས་མ་བསམས་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ།མཉན་ཅིང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་། ཁྱིམ་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིགས་པའི་གནས་ངན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་དེ་ དག་གིས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པས་འཇིགས་པའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདྲེ་གདོན་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་དེའི་ཚེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་ རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསྲུང་བ་དང་བསྐྱང་བ་དང་བསྐྱབ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉན་ཅིང་སེམས་ པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་ན་དེའི་ཕན་ཡོན་འཇིག་རྟེན་དུ་ངན་སོང་གསུམ་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་།ལྷ་དང་མིའི་ནང་ན་མི་བདེ་བ་དང་ནད་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་ བར་དུ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་།རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མི་ཡ་རབས་དང་ལྷ་རྣམས་དང་། གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་དང་།འཕགས་པའི་མཐུ་དང་། ཡོན་ཏན་རྣམས་འབྱུང་བར་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉན་ཅིང་སེམས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བསྲུང་བ་དང་། བསྐྱང་ བ་དང་བསྐྱབ་པར་ཁས་བླངས་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་སྲུང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་བར་བསྲུང་བའོ། །བསྐྱང་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའོ། །བསྐྱབ་པ་ནི་ནང་གི་ནད་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་ དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་བས་ན་ལྷ་དང་མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་རིམ་གྲོ་བྱའོ། །བཀུར་སྟིར་བྱའོ།

憍尸迦，凡是三千大千世界中四大天王天等，乃至不离一切相智之心为止，如是若听闻并思维此般若波罗蜜多，魔、人、非人等将不能得其便，在未断除怖畏之前不会死亡，具有此等功德，故欲界天与色界天入于无上菩提，以前曾听闻思维般若波罗蜜多等者，现在仍应听闻思维等。
天子们若以前未听闻未思维此般若波罗蜜多者，亦应具足一切相智之心，应当听闻思维等。
憍尸迦，复次，若善男子或善女人受持此般若波罗蜜多等，乃至以无所得方式修习无实体性空性为止，即受持此般若波罗蜜多，虽处空宅等恐怖恶处，由以无所得方式善修内空性等十八空性，远离恐怖相故，不为鬼魅等所惊怖，显示此等功德。
尔时，三千大千世界中四大天王天等，乃至'世尊，以是因缘，天人阿修罗等世间当护持、养育、救护菩萨摩诃萨'为止，若有听闻思维般若波罗蜜多等菩萨，其功德能使世间三恶道断绝，天人中一切痛苦疾病等害皆得断绝，十善等乃至一切相智之间一切白法于世间生起，高贵刹帝利等欲界人天贤善者及色界诸天生起，从预流果等乃至佛世尊之间出世间圣者及圣者威力功德生起，诸天了知此等后，承诺常时护持、养育、救护听闻思维般若波罗蜜多之菩萨。
其中护持即护持不生外在损害，养育即成办一切身体安乐，救护即救护远离内在疾病等。
如是启白已，世尊告天帝释如是言，乃至是故天人阿修罗等世间应当恭敬供养菩萨摩诃萨。

 །ཕུ་དུད་དུ་བྱའོ། །མཆོད་པར་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་ པར་དེ་ལ་བསྲུང་བ་དང་བསྐྱང་བ་དང་བསྐྱབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་པའི་ཚིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཟླས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་ན་འཇིག་རྟེན་དུ་ཕན་ ཡོན་དེ་དག་འབྱུང་བ་བདེན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་རིམ་གྲོ་ལ་སོགས་པ་བྱ་ཞིང་བསྲུང་བ་བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ།དེ་ལ་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་ནི་བཟའ་བ་དང་། བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པས་རིམ་གྲོར་བྱ་བའོ། །བཀུར་སྟིར་བྱ་བ་ནི་ངག་ཉན་ཅིང་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ གཡོག་བྱ་བས་བཀུར་སྟིར་བྱ་བའོ།།ཕུ་དུད་དུ་བྱ་བ་ནི་སྟན་ལས་ལྡང་ཞིང་ཕྱག་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཆོད་པར་བྱ་བ་ནི་དྲི་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་རིམ་གྲོར་བྱ་བ་དང་། བཀུར་སྟིར་བྱ་བ་དང་། ཕུ་དུད་ དུ་བྱ་བ་དང་།མཆོད་པར་བྱ་བར་སེམས་པ་དེ་ནི་ང་ལ་རིམ་གྲོར་བྱ་བ་དང་། བཀུར་སྟིར་བྱ་བ་དང་། ཕུ་དུད་དུ་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པར་བྱ་བར་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མཉན་ཅིང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་ཅིང་། ཉམས་ སུ་ལེན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རིམ་གྲོ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རིམ་གྲོ་བྱས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འདམ་ བུའི་ཚལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་པ་དང་འཆང་བ དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉན་པ་དང་།སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཕན་ཡོན་ཚེ་འདི་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་འཁོར་རྣམས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་ནུས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་ནུས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་ནུས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ། རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟི་བྱ་ནུས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལས་ཆོས་ཐོས་པ་ཡང་མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་བརྗེད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། སྐྱེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡུམ་མཆོག་དམ་པའི་ལྷུམས་ནས་སྐྱེ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ཡུམ་སྒྱུ་མའི་ལྷ་མོ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཚེ་རིང་ཞིང་གློ་བུར་དུ་ཚེ་མི་འཕོ་བའོ།

应当恭敬，应当供养，应当常时不断地对其守护、养育、救护'为止，是诸天所说的话，世尊重复宣说后。若有听闻般若波罗蜜多、思维等菩萨，世间会生起这些利益是真实的，对此菩萨应当承事等并守护，这是应理的。其中承事是以布施饮食、衣服等来承事。恭敬是听从言语并在一切事上服侍来恭敬。礼敬是从座位起身顶礼等。供养是以香、花等来供养。
'憍尸迦，若有人想对菩萨摩诃萨承事、恭敬、礼敬、供养，即是想对我承事、恭敬、礼敬、供养'等，是说对此般若波罗蜜多听闻、思维等门中精进修习的菩萨，必定会成为如来，因此对其承事等如同对如来承事一样。
'憍尸迦，此三千大千世界，譬如芦苇林'等，是说以听闻、思维等门修习此般若波罗蜜多的菩萨，功德殊胜超过声闻、缘觉。般若波罗蜜多十万颂广释第十七品。
尔时，天帝释对世尊如是说道：'世尊，如是菩萨摩诃萨受持、执持'等，是说听闻、思维此般若波罗蜜多等功德与利益于现世可得，帝释为令眷属生起欢喜而宣说。即于现世能够成熟有情，能够清净佛土，为了亲近供养诸佛世尊能从一佛土往诣另一佛土，能对诸佛世尊承事恭敬的善根圆满，从诸佛世尊所闻法乃至未现前成佛之间不会忘失，具足种姓圆满等。其中种姓圆满是生于高贵刹帝利等种姓。出生圆满是从殊胜菩萨之母胎中出生，如世尊释迦牟尼佛之母摩耶夫人。寿命圆满是长寿且不会突然死亡。

 །འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི འཁོར་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཕྱོགས་ཤིང་ཞི་བ་དང་དུལ་བ་ཤ་སྟག་སྟེ།དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་འཁོར་འཕགས་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པའོ། འོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། དཔེར་ན་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་འོད་འདོམ་གང་བ་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བུའོ།།མིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ། །དབྱངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།གཟུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དོན་དང་ཚིག་མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟུངས་དང་ལྡན་པའོ། །ཐབས་མཁས་པས་བདག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་མངོན་པར་སྤྲུལ་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་མཆི་བ་དང་།གང་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་དང་། དེ་དག་ཏུ་མཆིས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐབས་མཁས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། སེམས་ ཅན་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འདུལ་བ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐབས་མཁས་པས་སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སོང་ཞིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོན་ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཉན་ཅིང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནན་ཏན་བྱས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ནན་ཏན་བྱས་ཤིང་ཡོངས་ སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཕན་ཡོན་བསྔགས་པའི་འཁོར་རྣམས་བརྟན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཟླས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉན་པ་དང་།སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ལ། བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པས་ཚེ་འདི་ལ་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །བརྒལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམག་འགྱེད་ཅིང་འཐབ་མོར་རྒོལ་བའོ། །བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་དུ་མི་སྟེར་ཅིང་བྲལ་བར་བྱེད་པའོ།།རྩོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གཞུང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤགས་སུ་རྒོལ་བའོ། །བརྒལ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གལ་དང་སྐྱོན་འཛིན་ཅིང་སུན་འབྱིན་པའོ།

圆满眷属是指那些菩萨的眷属倾向于正法，全都寂静调柔，例如像世尊释迦牟尼的眷属圣者阿难等。圆满相好是指具足三十二大士相。圆满光明是指例如像世尊释迦牟尼具有一寻光等。圆满眼是指将具足如来五眼。圆满音声是指具足如来六十支妙音。圆满禅定是指具足勇进等三昧。圆满总持是指具足不忘失义句的念慧总持。
以善巧方便自己也显现佛身，从世界到世界前往，在诸佛世尊未曾出生和出现的世界中前往宣说布施波罗蜜功德等，乃至以善巧方便为众生说法，众生以声闻乘、独觉乘、佛乘三乘调伏，这是稀有，这些是说明以善巧方便前往无佛世界，能为众生宣说六波罗蜜等一切清净法的利益。
尔时，天帝释白世尊言：'世尊，如是受持般若波罗蜜多时，将能受持一切六波罗蜜多'等乃至'受持一切种智亦是稀有'，这是说明若对般若波罗蜜多听闻思维等精进，则将精进并受持一切清净法的利益。
作是语已，世尊告天帝释言等乃至'受持一切种智'，这是为了使会众坚信帝释所赞般若波罗蜜多的功德，而如是重复宣说。憍尸迦，复次，受持、摄持此般若波罗蜜多等，是说明对此般若波罗蜜多以听闻、思维等门而精进时，魔、外道等于现世不能作障碍的利益。
'战'是指发动军队交战攻击。'离'是指不让修习此般若波罗蜜多而令分离。'诤'是指依据外道典籍而激烈攻击。'欲战'是指对般若波罗蜜多寻找过失并加以破斥。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡུན་རིང་པོར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཡུན རིང་པོར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཐབ་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། ཤགས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཏང་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་གི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་ཀུན་ནས་ལྡང་བས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བར་གྱུར་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོས་རྣམ་པར་བཅིལ་ཏེ།སེམས་ཅན་དེ་དག་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ལ།བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་རྒྱུ་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཐབ་ཅིང་རྩོད་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་ལྡང་བར་ བཅིལ་ཏེ།སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་ཏེ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བཅུག་པའི་ཕྱིར་བདུད་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་བག་ལ་ཉལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནས་པའོ།།ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་མངོན་དུ་འབྱུང་བའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འདི་ལ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བདུད་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་ཚེ་འདི་ལ་འབྱུང་བ་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཚེ་རབས་གཞན་ལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕན་ཡོན་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་དག་ལ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་སའི་ཕྱོགས་གང་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་ ཕན་ཡོན་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པས་ཕྱོགས་ཙམ་དུ་ཡང་ཉེ་བར་འོང་མི་ནུས་པ་དང་།ཚེ་རབས་གཞན་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་བྱུང་ནས་སྡུག་བསྔལ་མཐར་འབྱིན་པའི་ཕན་ཡོན་རྩིའི་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？憍尸迦，这是这样的：菩萨摩诃萨长时以来行持布施波罗蜜等，这是说明魔众和外道等无法造成障碍的原因。即当行持般若波罗蜜多的菩萨长时行持六波罗蜜时，为了众生利益而舍弃布施等六波罗蜜的违品——争斗、争论、纷争、敌对的内外诸法，为令一切众生安住于波罗蜜多，因此说明不会出现这样的障碍。
憍尸迦，为了使那些众生，也就是说，以随眠和现行而轮回的众生，菩萨摩诃萨调伏其随眠和现行，为了令这些众生趣入四禅定，乃至为了令其趣入无上正等正觉。对于行持此般若波罗蜜多的菩萨，魔众和外道等无法造成障碍，这是说明其功德利益的原因。即行持般若波罗蜜多的菩萨调伏众生争斗争论的因——贪欲等烦恼不令生起，令一切众生趣入四禅等一切清净法，因此魔众等不能造成障碍。其中'随眠'是指贪欲等烦恼以习气形式存在，'现行'是指这些烦恼显现生起。
憍尸迦，如是菩萨摩诃萨行菩萨行时，此中有这些功德生起，这是总结上述魔众等无法造成障碍的现世功德利益。'于其他生世中证得无上正等正觉'等，是说明行持此般若波罗蜜多在后世生中所生起的功德利益。
憍尸迦，复次，于何处有善男子或善女人受持此般若波罗蜜多等，这是以药的比喻说明行持此般若波罗蜜多的功德利益——魔众和外道等连靠近都不能，以及于其他生世中以三乘出离而尽苦的功德利益。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཕན་ཡོན་ཆེ་བའི་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ནང་དུ་བགྲང་ངོ་།།ཀཽ་ཤི་ཀ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་གྱི།ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བསྲུང་ཞིང་བསྐྱབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་བསྲུང་ཞིང་བསྐྱབ་པར་འགྱུར་བ་དང་།མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞིང་། དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་གིས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དར་བར་འགྱུར་གྱི་ནམས་ཀྱང་རྒུད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེའི་ཚིག་བླང་བར་འོས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདག་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར། གཞན་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་ པར་བསྐུལ་བར་འགྱུར།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལེགས་པ་བརྗོད་པར་འགྱུར། གཞན་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་ན་ཡང་དེ་དག་གི་ལེགས་པ་བརྗོད་ཅིང་རྗེས་སུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།བདག་ཀྱང་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་རྣམས་སྤངས་ཤིང་། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ལ། གཞན་རྣམས་ཀྱང་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་སྤངས་ཏེ། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ལ་འཛུད་ནུས་པར་འགྱུར་བ་དང་། བདག་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཞིང་།གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་དུ་འཛུད་ནུས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？憍尸迦，这是因为般若波罗蜜多能息灭一切罪恶不善法。这样说等等是为了显示具有如此大利益的因般若波罗蜜多具有息灭一切罪恶不善法的力量。
所谓罪恶不善法，是指贪欲等烦恼分类的诸法，以及对六波罗蜜多等乃至一切种智和涅槃之间的诸法执著实有、执取相好，因为这些会障碍证得无上菩提，所以也被计入罪恶不善法之中。
憍尸迦，三千大千世界中的四大天王和帝释天等，乃至以无所缘的方式一切种智增长而不减少为止，是说修行此般若波罗蜜多的菩萨，将受到四大天王等世间诸天的经常守护庇佑，也将受到十方诸佛世尊的经常守护庇佑。
他们将完全断除不善法，具足六波罗蜜多等乃至一切种智之间的善法，并且菩萨将因这些善法而兴盛，永不衰退，显示了这些功德利益。
从'其言语将值得采纳'乃至'自己也将证得一切种智，也将正确劝导他人证得一切种智，将赞叹一切种智的功德，当他人证得一切种智时也将赞叹随喜他们的功德'为止，是显示修行此般若波罗蜜多的菩萨将远离语言和意念的过失。
自己也将断除十不善业，具足十善业，也能令他人断除十不善业而趣入十善业，自己也将修行六波罗蜜多等乃至一切种智之间的诸法，也能令他人趣入这些法，显示了这些功德利益。

 །དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཡང་དེ་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཤིང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་། ཀློག་ཅིང་ཀུན་ ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་མི་འབྲལ་བ་དེ་དག་གིས་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་ལ་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད་ཅིང་།དེའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་ན་ཉེས་ དམིགས་གང་དང་གང་དུ་འགྱུར་བ་ཤེས་ཤིང་།དེ་ལྟ་བུའི་དྲན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ རྣམས་ཡོངས་སུ་འདུལ་བ་དང་།ང་རྒྱལ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་འདི་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་རྣམས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རྟོགས་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་ ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཀྱང་།ཡོན་ཏན་དེ་དག་གིས་དྲེགས་ཤིང་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་འདུལ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་མ་མཆིས་པར་ འགྱུར་བའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་འདུལ་བ་དང་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་དོན་དུ་ཉེ་ བར་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་འཆད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དྲིས་པའོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་བདག་ཏུ་བགྱི་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་ང་རྒྱལ་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འདུལ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྤྱོད་པ་ནི།ཡོངས་སུ་མ་དུལ་ཞིང་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་རྟོགས་ན་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པས་ཡོངས་ སུ་འདུལ་བ་དང་ང་རྒྱལ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

当修行六波罗蜜多时，虽然布施，也要与一切众生共同，以无所缘执的方式回向无上正等正觉，
乃至'憍尸迦，如是善男子或善女人，受持、执持、读诵、通达此般若波罗蜜多，如理作意而不离一切种智之心，彼等于此生及他世将获得此等功德'为止，是说明修行此般若波罗蜜多的菩萨圆满修行六波罗蜜多，
并将其功德与一切众生共同，以无所缘执的方式回向无上正等正觉，若不圆满六波罗蜜多则知将有何等过患，生起如是念，于此生及他世将获得利益的开示。
帝释白言：'世尊，此般若波罗蜜多如是调伏诸菩萨摩诃萨，为无我慢而住，甚为稀有'，是帝释了知修行此般若波罗蜜多的菩萨于此生及他世将获得的利益后，
虽获得如是功德，但不因此等功德而傲慢生起我慢，为详细说明此义而作引言，故说'此般若波罗蜜多如是调伏诸菩萨摩诃萨，为无我慢而住，甚为稀有'。
世尊告曰：'憍尸迦，云何此般若波罗蜜多为调伏诸菩萨摩诃萨及无我慢义而住？'是为令帝释自己解说而问。
帝释白言：'世尊，此中菩萨摩诃萨行世间布施波罗蜜多时'乃至'世尊，菩萨摩诃萨如是行世间诸法时，因执著我而生我慢，于此般若波罗蜜多为调伏及无我慢故而住'为止，
是说明从六波罗蜜多等乃至一切种智之间的诸法，若以三轮不清净而行，则未调伏且具我慢，若于此通达般若波罗蜜多甚深义，则以三轮清净而行，故能调伏及无我慢。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྒོམ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་སླད་དུ་དམིགས་པ་མ་མཆིས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་འདུལ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་ པ་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་མཚན་མ་ཅན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་འདུལ་བ་དང་ང་རྒྱལ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་རྣམ་གྲངས་དེས ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་གཡུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ཚེ་ལུས་ལ་མཚོན་ཏམ་མདས་ཕོག་ཅིང་ཟུག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་ཅིང་།གཡུལ་ངོར་འགྲོ་བའི་ཚེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སྐབས་གང་ ཡང་རུང་བ་ནས་ཅི་ལོབས་པ་ཁ་ཏོན་དུ་བྱས་ཏེ་སོང་ན་དེ་དགྲ་ལས་རྒྱལ་ཞིང་མཚོན་གྱིས་མི་ཕོག་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རིག་སྔགས་འདི་ཉིད་ལ་བསླབས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ ནས་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ།སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་དམིགས་ཤིང་བརྟེན་ཏེ་བཅངས་ན་གཞན་གྱིས་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཀྱང་གནོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་བར་མ་བྱས། ཁ་ཏོན་མ་བྱས་ ཀླག་པ་དང་ཀུན་ཆུབ་པར་མ་བྱས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་མ་བྱས་ཀྱང་གང་ན་བྲིས་ཤིང་འཆང་བའི་ཁྱིམ་མམ།གྲོང་ངམ། གྲོང་རྡལ་ལམ། གྲོང་ཁྱེར་དེར། མིའམ་མི་མ་ཡིན་པ་གླགས་ལྟ་བས་གླགས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་གང་ལ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཏེ་བཅངས་ ན་དེ་ལ་ཡང་ཚེ་འདིའི་ཡོན་ཏན་དང་ལེགས་པ་དེ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཀླག་ཅིང་མཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་ནན་ཏན་མ་བྱས་པར་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་བཅངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་གནོད་པ་བྱ་བར་གླགས་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གླགས་མི་རྙེད པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

世尊，当菩萨大菩萨修行出世间布施波罗蜜时，乃至他虽修习一切种智，为了深修般若波罗蜜故而无所缘。世尊，如是般若波罗蜜为调伏菩萨大菩萨，为无我慢故而住。这段经文说明了世间波罗蜜等有相且三轮不清净行的对治，即六波罗蜜等三轮清净行，是为调伏有相行并令无我慢。
这是《十万般若波罗蜜多广释》第十八品。
尔时，世尊对天帝释说道：'憍尸迦，若有善男子或善女人受持此甚深般若波罗蜜'乃至'憍尸迦，由此因缘，若善男子或善女人上战场时，刀箭不能伤害其身'。这段经文说明了若精进受持般若波罗蜜等，并在上战场时从任何处诵持所能记诵的般若波罗蜜，则能战胜敌人且不被兵器所伤的功德。
'憍尸迦，复次，若善男子或善女人受持此甚深般若波罗蜜'乃至'现在十方无量无数如来应正等觉，亦由学此咒语而现证无上正等菩提'。这段经文说明了若以受持般若波罗蜜等方式修习，并以咒语方式缘念依止受持，则纵使他人以毒药、兵器等种种方式加害，也不能为其所害的功德。
'憍尸迦，复次，即使未受持、未诵读、未读诵、未通达、未如理作意此般若波罗蜜，若有写持之处所，无论是家宅、村落、城邑或城市，人非人寻求过失者皆不能得其便'乃至'憍尸迦，如是若有人书写受持此般若波罗蜜，亦将获得今生如是功德利益'。这段经文说明了即使未读诵听闻等精进修习，仅仅书写受持般若波罗蜜成典籍，也能使寻求过失的人非人不得其便的功德。

།ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་པའམ་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འཁོར་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་སའི་ཕྱོགས་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་དུ་བྱས་པས་མེ་ཏོག་དང་ཕྲེང་བ་དང་སྤོས་ དང་བྱུག་པ་དང་ཕྱེ་མ་དང་།ན་བཟའ་དང་། གདུགས་དང་། རྒྱལ་མཚན་མང་པོས་ཕྱག་བྱ་བ་དང་འདུད་པ་དང་ཕུ་དུད་དུ་བྱ་བ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་། བཀུར་སྟིར་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པས་གླགས་མི་རྙེད་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་གང་དུ་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་མཛད་པར་གྱུར་པའི་ས་ཕྱོགས་དེའམ། དེའི་ཉན་ཀོར་ན་འཁོད་པའི་སེམས་ཅན་བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པ་ཡན་ཆད་ལ་ཡང་། མིའམ་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་བྱ་མི་ནུས་པ་ དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་བཞག་པའི་ཁྱིམ་མམ།གྲོང་དེར་ཡང་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པས་གླགས་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ བྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་གླེགས་བམ་དུ་བགྱིས་ཏེ།བཅངས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་འདི་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་མཆོད་རྟེན་དུ་བཅུག་གམ།རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་སྣོད་དུ་བཅུག་སྟེ། མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་བྱས་པ་བས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཏེ་བཟུང་བ་དང་། བཅངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ནན་ཏན་བྱས་པ་ལྷག་པར་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ པའོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་རིམ་གྲོར་མི་བགྱིད། བཀུར་སྟིར་མི་བགྱིད། ཕུ་དུད་དུ་མི་བགྱིད། མཆོད་པར་མི་བགྱིད་པ་དེ་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཆོད་པ་དེ་ལྟར་མཐུ་ཆེ་བར་མ་འཚལ་ ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་བས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆེས་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟིར་བྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་དད་པ་ཆེ་བ་དང་། ནེམ་ནུར་མེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྟོན་པའི་སེམས་ཅན་དགེ་བ་ནི་ཉུང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོར་མི་བྱེད་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མ་དད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་། མི་རྟེན་པའི་སེམས་ཅན་དམན་པ་མང་བ་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ཞེས་བྱ བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་གསུམ་ལ་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་གྲོལ་ཐར་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འཁོར་བར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ནི་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་རྣམས་སོ།

憍尸迦，譬如菩提道场或菩提道场周围，乃至憍尸迦，为何如此？因为此般若波罗蜜多使该地方成为一切众生的塔庙，应以众多花鬘、香、涂香、香粉、衣服、伞盖、幢幡来礼拜、顶礼、恭敬、供养、尊重。直至说明人与非人不能找到机会加害的比喻。即在三世如来现前圆满成佛并作种种利益众生事业的菩提道场或其周围所住的众生，乃至畜生道众生，人或非人等都无法加害。同样，若将此般若波罗蜜多书写成经卷所安置的房舍或村落，人与非人也不能找到机会加害，如是显示。
帝释天问道：世尊，若有善男子或善女人书写此般若波罗蜜多成经卷并受持，乃至如来应供正等正觉诸佛的一切种智亦从此生。直至说明如来涅槃后，将舍利装入七宝塔或七宝容器中供养恭敬，不如书写、受持此般若波罗蜜多等方式精进修持功德更大的利益。
帝释天问道：世尊，阎浮提中不恭敬、不尊重、不顶礼、不供养此般若波罗蜜多的人们，难道不知般若波罗蜜多供养如此大威力吗？乃至欲证无上正等正觉者极少。直至说明在此阎浮提中，供养尊重此般若波罗蜜多，对佛法僧深具信心，无疑惑且深信的善良众生甚少；不供养恭敬般若波罗蜜多，对三宝不信且怀疑，不依止的下劣众生众多，并说明其理由。其中三种结使即身见、戒禁取见和疑，因为这三种烦恼使众生不得解脱而系缚轮回，故称结使。五种非善分结使是身见、戒禁取见、疑、贪欲和害心。

 །བླ་མའི་ཆ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་སོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་ངས་འདི་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་བསྒྲིབས་པ་མེད་པས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྤྱོད་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐབས་མཁས་པ་དང མི་ལྡན་པས་དེ་ལས་གཅིག་གམ་གཉིས་ཤིག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་གྱི།དེ་ལས་ཕལ་ཆེར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་ངས་འདི་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་བསྒྲིབས་པ་མེད་པས་སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྤྱོད་ཀྱང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐབས་མཁས་པ་དང་མི་ལྡན་པས་དེ་ལས་གཅིག་གམ་གཉིས་ཤིག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་གྱི། དེ་ལས་ཕལ་ཆེར་ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་མཐོང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ལེ་ལོ་ཅན་བརྩོན་འགྲུས་མེད་པ། བསམ་པ་ཞན་པ། མོས་པར་དཀའ་བ། ཤེས་རབ་འཆལ་བ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་ པར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་ཡང་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་མང་གི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐབས་དང་ལྡན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉུང་ཞིང་དཀོན་པ་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་བས་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་མྱུར་ཞིང་བདེ་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་ན།ཡང་དང་ཡང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཉན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་།གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་གང་ཇི་སྙེད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་ནང་དུ་འདུས་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱའོ། །བཅང་བར་བྱའོ། །བཀླག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ཆུབ་པར་བྱའོ། །ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་ལྟར་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕན་ཡོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་དུ་མཉན་པ་དང་གཟུང་བ་དང་།བཅང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་ཏོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ཏོ།

上师的五种遍行烦恼是色界贪欲、无色界贪欲、掉举、我慢和无明。憍尸迦，我以佛眼无碍见到东方世界如恒河沙数世界中，无量无数众生虽行无上正等正觉，但因不具足般若波罗蜜多方便善巧，其中仅一二人能住于不退转地，其余大多住于声闻、缘觉地。
憍尸迦，我以佛眼无碍见到上方世界如恒河沙数世界中，无量无数众生虽行无上正等正觉，但因不具足般若波罗蜜多方便善巧，其中仅一二人能住于不退转地，其余大多住于声闻、缘觉地。
为何如此？憍尸迦，无上正等正觉对于懈怠、无精进、志向低劣、难以信解、智慧散乱者难以成就。十方世界中行小乘者众多，而具足般若波罗蜜多方便而行大乘者稀少罕见。
憍尸迦，因此若有善男子、善女人已趣入无上正等正觉，欲速疾安乐地现证无上正等正觉，应当反复听闻此般若波罗蜜多。乃至十八不共法，以及其他无量佛法，凡是包含在此般若波罗蜜多中的，都应受持、护持、读诵、通达、如理作意。
如是宣说因此般若波罗蜜多具大利益，故应反复听闻、受持、护持等。为何如此？憍尸迦，如是善男子、善女人当如是了知，乃至预流果者亦已到达彼岸，已度至彼岸。

 །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དང་འདིའི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བསླབས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ དང་འདིའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་བས་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་ཀྱང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་དགུའི་བར་གྱི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། དམ་པའི་ཆོས་སྤྱོད་པ རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་འདི་དག་ལ་སློབ་སློབ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་འདི་རྣམས་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་བཅས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་མཆོད་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་མཆོད་རྟེན་འཕང་ དུ་དཔག་ཚད་ཙམ་ལ་རྒྱར་དཔག་ཚད་ཕྱེད་པར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བསླབས་ཤིང་འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་ཏོ། ། ཕྱིན་ཏོ།

从'将成为到达彼岸'乃至'将成为了知'这段话是说明应当听闻等修学般若波罗蜜多的理由，即三世诸佛世尊以及声闻、独觉等，由于修学此般若波罗蜜多及其所含摄的佛法，而了知将成就一切佛法的究竟。因此，应当听闻等修学此般若波罗蜜多及其所含摄的一切佛法。
憍尸迦，因此，无论如来住世与否，那些善男子、善女人都应当依止此般若波罗蜜多，乃至他们应当依止一切相智。为什么呢？憍尸迦，此一切相智是一切声闻、独觉、菩萨摩诃萨的依止处，乃至是天、人、阿修罗等众生的依止处。这段经文是按照前述次第说明：此般若波罗蜜多和一切佛法是如来、声闻、独觉等所宣说，是修学正法者的导师。由于修学这些法而成就一切法的究竟，因此应当依止般若波罗蜜多等乃至一切相智的这些法。这是以理由说明其为声闻、独觉、菩萨以及天、人、阿修罗等世间的依止处。
憍尸迦，若有善男子、善女人，于如来般涅槃后，为供养而建造七宝宝塔，高一由旬、宽半由旬，乃至这是诸佛世尊所宣说，于此修学，过去、未来、现在的声闻、独觉、诸佛世尊的一切法都得以到达彼岸。已到达。

 །ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་མཆོད་རྟེན་འཕང་དུ་དཔག་ཚད་ཙམ་ལ། རྒྱར་དཔག་ཚད་ཕྱེད་པ་གཅིག་བྱས་ཏེ། མཆོད་པ་དང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་མཆོད་རྟེན་དེ་ལྟ་བུས་འཛམ་བུའི་གླིང་བཀང་སྟེ་མཆོད་པ་བྱས་པ་དང་། སྟོང་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བཀང སྟེ་མཆོད་པ་བྱས་པ་དང་།སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བཀང་སྟེ་མཆོད་པ་བྱས་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བཀང་སྟེ་མཆོད་པ་བྱས་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་རེ་རེས་མཆོད་རྟེན་དེ་སྙེད་བྱས་ ཏེ་མཆོད་པ་དང་།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་རེ་རེས་ཀྱང་དེ་སྙེད་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་བྱས་ཏེ། བསྐལ་པའམ། བསྐལ་པ་བས་ཀྱང་ཡུན་རིང་དུ་མཆོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་བས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་འཛིན་ པ་ལ་སོགས་པ་དང་།མཆོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་བཅུ་དགུ་པའོ།། །།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་འདི་ལ། བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་སྔ་མས་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ། །སྟོང་གི་ཆ་དང་། བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་གི་ཆ་དང་། བྱེ་བའི་ཆ་དང་། བྱེ་བ་བརྒྱའི ཆ་དང་།བྱེ་བ་སྟོང་གི་ཆ་དང་། བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་གི་ཆ་དང་། གྲངས་དང་། ཆ་དང་། བགྲང་བ་དང་། དཔེར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ། །རྒྱུར་ཡང་ཉེ་བར་མི་བཟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་བསོད་ནམས་ཆེ་བར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་བྱུང་བ་སྨོས་ནས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་མཆོད་རྟེན་མང་པོ་བྱས་ཤིང་།མཆོད་པའི་བསོད་ནམས་སྔ་མ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་བཅངས་པ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་རབ་ཏུ་ཆེ་བའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་འདི་ཇི་སྲིད་དུ་འཛམ་བུའི་གླིང་ན་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡོད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྲིས་ཤིང་བཅང་བ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ ནམས་ཆེ་བའི་གཏན་ཚིགས་གཞན་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་བཅང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་མཆོད་པ་བྱས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་ཤིང་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་ལ། དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་དང་།རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མི་ཡ་རབས་རྣམས་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་འཕགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ཞིང་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

从'将成就'这句话为止，是说用七宝造塔，高一由旬，宽半由旬，以此种七宝塔供养遍满瞻部洲，以及遍满小千世界供养，遍满中千世界供养，遍满大千世界供养，以及三千大千世界中所有众生各自造如是多塔供养，以及十方世界如恒河沙数世界中所有众生各自造如是多塔，经一劫或更长时间作种种供养，比起书写受持等此般若波罗蜜多并作种种供养，后者功德更大。这是《十万般若广释》第十九品。
其时，世尊对天帝释如是宣说：'憍尸迦，是这样的，确实如此。善男子善女人等的福德增长许多'，从此句至'此福德之聚，于前福德之聚，百分不及一，千分不及一，百千分不及一，俱胝分不及一，百俱胝分不及一，千俱胝分不及一，百千俱胝分不及一，数分、算分、喻分皆不能及，亦不能为比'为止，是总结上文所说福德殊胜的道理，即说此般若波罗蜜多出生一切佛法，造诸多七宝宝塔并供养的福德，不如书写受持等此般若波罗蜜多的福德殊胜的意义。
为什么这样呢？'憍尸迦，此般若波罗蜜多只要住于瞻部洲，佛宝就不会隐没'，从此句至'有众生得以成熟，有佛土得以清净'为止，是显示上文所说书写受持般若波罗蜜多等福德殊胜的另一理由，即书写受持此般若波罗蜜多等并作供养，只要住世间，三宝也会住世间而不隐没，十善等一切佛法会在世间生起，刹帝利等世间贵族，以及四大天王等欲界诸天、色界诸天，以及预流等出世间圣者都会在世间生起并安住，显示了这些利益。

།དེ་ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིའི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཟུང་བ་དང་བཅང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཇིག་རྟེན་ན་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བསྐུལ་མ་བཏབ་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟུང་ཤིག་ཆོངས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་ནང་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་སམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་སམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་རུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་ཞིང་བཅང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན།ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་དགྲ་སླར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལྷའི་བུ་དང་ལྷའི་བུ་མོ་དག་ཚེ་འཕོ་བའི་ཚེ་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་ལྟས་བྱུང་ན་ཡང་། ངན་སོང་དུ་མི་སྐྱེ་བར་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཐོས་པ་ཙམ་གྱི་ དགེ་བའི་རྩ་བས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་།དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབས་ནས། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ ཡོན་རྣམས་སྨོས་ནས།ཕན་ཡོན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་བྱིན་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་བ་དང་བཅང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་གཏད་པ་བསྟན་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ རིག་སྔགས་ཆེན་མོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཇི་ལྟར་སྔགས་ཀྱི་མཐུས་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པས་མི་ཚུགས་ཤིང་། དགྲ་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་ མཐུས་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པས་མི་ཚུགས་ཤིང་།དགྲ་ལས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་རིག་སྔགས་ཡིན་ཞིང་མཐུ་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་རིག་སྔགས་ཆེན་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པའི་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །བླ་ན་མེད་ པའི་རིག་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་སྔགས་དེའི་གོང་ན་དེ་དང་འདྲ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་རིག་སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་མཉམ་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅི་དང་ཡང་མི་མཉམ་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་དང་མཉམ་པར་ འགྱུར་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

其后，此三千大千世界的四大天王天众等，乃至'无上正等正觉将出现于世间'之间，是说帝释天王劝请四大天王天等说，若受持、护持等此般若波罗蜜多，佛陀教法将长久住世，佛陀一切法将出现于世间，你们也应当受持等此般若波罗蜜多。
其后，世尊对帝释天王宣说：'憍尸迦，你当受持、护持此般若波罗蜜多'等，乃至'为何如此？憍尸迦，如是此般若波罗蜜多中，无论声闻法、独觉法、菩萨法，还是佛法，一切菩提分法皆汇集于此'之间，是说若受持、护持等此般若波罗蜜多，非天敌众将退却，天子天女命终时若现恶趣受生之相，亦不生恶趣而生善趣，仅以听闻此般若波罗蜜多的善根，也将渐次成为无上正等正觉之因，三世如来及其眷属亦皆依学此般若波罗蜜多而般涅槃等功德。宣说此等功德后，因具有如是功德，故告诫帝释你也应当受持、护持等此般若波罗蜜多。
帝释禀白：'世尊，此即是大明咒'等，乃至'一切种智存在于世间'之间，是说如同以咒力而不受毒、兵刃等损害，战胜怨敌，如是以受持等此般若波罗蜜多之力，亦不受毒、兵刃等损害，战胜怨敌，故此般若波罗蜜多即是明咒，宣说具大威力之功德。其中，大明咒是指能获得今生来世一切悉地利益。无上明咒是指此明咒之上再无其他与之相似者。不等等明咒中，不等是指无上菩提，因能获得与任何皆不相等的无上菩提，具有与之等同之力，故称不等等。

།ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་ན་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ན་གདགས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་ན་གདགས་ སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ན་གནས་པའི་ཡུལ་ཕྱོགས་དེ་ན་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་ཅིང་ དར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོད་ན་རྩི་དང་རྒྱུ་སྐར་དང་སྐར་མ་ཐམས་ཅད་གདགས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་འབྱུང་བར་ རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་དཔེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི། བདུད་རྩིའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། གཟའ་དང་རྒྱུ་སྐར་ལ་སོགས་པའི་རྒྱལ་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱིས་རྩི་ དང་སྨན་རྣམས་ཀྱང་མཐུ་ཆེ་བར་འགྱུར་ཞིང་།གཟའ་དང་སྐར་མ་རྣམས་ཀྱང་མཐུ་དང་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་ན་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་ཤིང་ དར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདིའི་ཡོན་ཏན་འདི་དག་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་ གྱི་ཡོན་ཏན་འདི་དག་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཚེ་འདིའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཚེ་འདི་ལ་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པས་དུས་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།རྒྱལ་པོའི་ཆད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་། རྒྱལ་པོའི་འཁོར་གྱི་མི་རྣམས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ བ་དང་།ཚེ་རབས་གཞན་ལ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བ་དང་། ཡན་ལག་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མི་དབུལ་པོ་ལ་སོགས་པ་རིགས་དམན་པ་རྣམས་སུ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་དང་།རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་ནུས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་པའོ།

从'憍尸迦，若有菩萨，世间便有十善业道可得建立'这句话开始，直到'如来应供正等正觉在世间可得建立'这句话为止，是显示修行般若波罗蜜多的菩萨的威力和功德殊胜。意思是说，当修行般若波罗蜜多时，菩萨所住的地方，十善等一切佛法都会兴盛流行。
从'憍尸迦，譬如有月轮时，一切草药、星宿、众星皆可建立'这句话开始，直到'应知那获得一切种智的善巧方便也是从般若波罗蜜多中生起'这句话为止，是以月轮为喻显示菩萨的威力和功德殊胜。月轮具有甘露的本性，也是诸星宿的王者，因月轮的威力和加持，草药也变得威力强大，诸星宿也变得威力和光明殊胜。同样地，若有具足般若波罗蜜多方便善巧的菩萨，一切白法在世间便会住持兴盛。
从'憍尸迦，复次，若善男子、善女人受持、执持、读诵、通达、如理作意此般若波罗蜜多，则具足今生这些功德和来世这些功德'这句话开始，直到'乃至证得无上正等正觉之间，他们都将具足今生的功德和来世的功德'这句话为止，是显示精进受持、执持般若波罗蜜多等的利益：今生不会被毒药、兵器等伤害而死亡，不惧怕王法的惩罚，国王眷属欢喜等利益；来世不离十善等一切白法，不堕恶趣，不失肢体，不生贫穷等低贱种姓，具足大丈夫相，化生，从一佛土到另一佛土，能成熟众生，能清净佛土等功德利益。
这是《十万般若波罗蜜多广释》第二十品。

། །།དེ་ནས་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་དང་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་། གླགས་ལྟ་བའི་བསམ་པ་ཅན་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ན་བ་དེ་ལོགས་སུ་དོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དང་། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ ཡིན་དང་།ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་ཞིང་ཁ་ཏོན་དུ་བྱས་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཆོས་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་པར་གླགས་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པའི་ཕན་ཡོན་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷའི་དབང་པོ་ བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གསལ་བར་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དེ་དག་ལམ་དེ་ཉིད་དང་སྒོ་དེ་ཉིད་ནས་ཕྱིར་ལོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལེགས་པར་བསམས་ཏེ་ཁ་ཏོན་དུ་བྱས་ན་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་འཁོར་དེར་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་དང་། འོག་མིན་གྱི་ལྷའི་བར་དུ་ཇི་སྙེད་ཅིག་འཁོད་པ་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕྱོགས་དེ་ནི་མགོན་དང་བཅས་ཤིང་མུན་པ་དང་བྲལ་བར་ངས་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛམ་ བུའི་གླིང་ན་ཇི་སྲིད་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་སྲིད་དུ།དཀོན་མཆོག་གསུམ་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དར་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡུལ་ཕྱོགས་གང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ། འཆང་བའི་ཡུལ་ཕྱོགས་དེ་བཀྲ་ ཤིས་ཤིང་བྱིན་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ལྷ་རྫས་ཀྱི་མེ་ཏོག་མང་པོ་མངོན་པར་སྤྲུལ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ན་བ་དེར་མངོན་པར་གཏོར་ཏེ་འདི་སྐད་ཀྱི་ཚིག་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནི་སྟོན་པའམ་སྟོན་པ་དང་མཚུངས་པ་ཙམ་དུ་བདག་ཅག་སེམས་ སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་མི་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པར་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དེ།རྟག་ཏུ་བསྲུང་ཞིང་བསྐྱབ་པར་ཁས་འཆེས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

然后，大约一百名外道、游方者和寻找过失之人前往世尊所在之处。从此处开始，上方世界中如恒河沙数世界中所住的诸佛世尊及声闻僧众，以及独觉、菩萨摩诃萨、天、龙、夜叉、乾闼婆、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽等所有众生，他们全都受持此般若波罗蜜多。为什么呢？因为他们全都是从般若波罗蜜多中产生的。直到此处，说明了受持并诵读此般若波罗蜜多，外道寻找过失者将无法造成法的障碍的利益及其理由。
然后，恶魔波旬心中这样想着，从此处开始，直到帝释天王如何宣说此般若波罗蜜多，那些恶魔波旬就从同样的道路和门户退回。直到此处，说明了善加思维并诵读此般若波罗蜜多，魔将无法造成障碍的利益。
然后，在此众会中所有四大天王天子乃至色究竟天所住的天众，从此处开始，直到我知道彼方有依怙且无黑暗。直到此处，说明了只要此般若波罗蜜多在瞻部洲流传，三宝就不会隐没，殊胜的菩萨行持将会兴盛，以及在任何地方若书写并受持般若波罗蜜多经典，该处将成为吉祥具德之地的利益。
然后，那些天子化现许多天界妙花，向世尊所在之处散撒，并说此语。从此处开始，直到我等视其如同导师或与导师等同。直到此处，说明了诸天对受持、执持等此般若波罗蜜多的人生起导师想，并承诺常时守护庇佑的利益。

 །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་མི་དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་རྣམས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྲུན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་།སྔོན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བཙལ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཙལ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཞན་ ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ པ།ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་། དོན་དམ་པར་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཟླས་ནས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་མཛད་པ།དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཡང་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་མ་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་མིང་ཡང་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པ་མ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཀུན་དགའ་བོས་ཅིའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་གི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དེ་ཙམ་དུ་མི་ བསྔགས་ཞེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དགའ་བོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དག་གི་ཐོག་མར་འགྲོ་བའོ།

然后帝释天对世尊如是说等，是说持有、受持等此般若波罗蜜多的人，不是以少许善根就能持有、受持等，而是对往昔诸佛种下善根，供养众多佛陀，往昔为善知识所摄受者，才能持有、受持等此般若波罗蜜多的功德开示。世尊，为何如此呢？即是说，'应从此般若波罗蜜多中寻求一切种智'，意思是世俗谛中，由修习此般若波罗蜜多而获得一切种智的智慧。
世尊，即是说，'应从一切种智中寻求般若波罗蜜多'，是因为缘于无分别的一切种智，智慧得以清净。为何如此呢？世尊，即是说'般若波罗蜜多是一，一切种智是另一，实非如此'等，是说胜义谛中般若波罗蜜多与一切种智的自性是一味而不可分离的缘故。
世尊说道：'憍尸迦，确实如此。确实如此'等，是上文帝释天说世俗谛中般若波罗蜜多与一切种智互为因果，以及胜义谛中二者不可分离的话语，世尊重复后说'确实如此'。
此为《十万般若波罗蜜多广释》第二十一品。
然后具寿阿难对世尊如是说道：'世尊如何宣说般若波罗蜜多之名，却未如是宣说布施波罗蜜多之名'，乃至'未如是宣说十八不共佛法之名'等，是为显示此般若波罗蜜多是一切佛法中最殊胜的引言，阿难向世尊请问为何世尊只赞叹般若波罗蜜多的功德，而不同等赞叹其他佛法的功德。
世尊说道：'阿难，般若波罗蜜多即是五波罗蜜多和一切空性'等，乃至'十八不共佛法等之首'。

 །ཀུན་དུ་ འདྲེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་གི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དེ་ཙམ་དུ་མ་བསྔགས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་བྱིན་པ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།དགའ་བོ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་བསྔོས་པའི་ཤེས་རབ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མི་ལྡན་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཀྱང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ཅིང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་བསྔོས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་གྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་ན་གདོད་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བས་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཤེས་རབ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དགའ་བོ་གཉིས་ སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།མི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དང་། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཤེས་རབ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས་གཏོང་བ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་དངོས་པོ་དང་གསུམ་ཆར་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པར་བྱས་ནས། ཀུན་རྫོབ་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཚུལ་དང་། ཇི་ལྟར་མི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དང་། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པའི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཚུལ་དང་། ཇི་ལྟར་མི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དང་། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དོན་དམ་ པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པས་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བ་ཐབས་ཇི་ལྟར་བྱས་ན་འགྱུར་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དགའ་བོས་ཞུས་པའོ།

从'普遍引导'这句话到此处，是这样赞叹般若波罗蜜多的功德，而对其他佛法的功德没有如此赞叹，这是为了显示般若波罗蜜多是一切佛法中最殊胜的缘故。
从'庆喜，你认为没有回向一切相智的布施是布施波罗蜜多吗'这句话，直到'没有回向一切相智的智慧是般若波罗蜜多吗'这句话，是说明如果不具备般若波罗蜜多，即使行布施等，也不能清净三轮，且因为没有回向一切相智，就不能成为波罗蜜多；如果具备般若波罗蜜多，那么布施等才能成为波罗蜜多，因此般若波罗蜜多是布施波罗蜜多等一切的根本，这样显示。
从'白言：世尊，不是这样。世尊，如何回向一切相智的布施才是布施波罗蜜多'这句话，直到'如何回向一切相智的智慧才是般若波罗蜜多'这句话，是请问布施等如何清净三轮并成为波罗蜜多的方法。
从'世尊告曰：庆喜，以无二的方式回向一切相智的布施是布施波罗蜜多'这句话，直到'以不生的方式和无所缘的方式回向一切相智的智慧是般若波罗蜜多'这句话，是说明在行布施等时，要通达胜义中一切法无生且无所缘而空性一味，以证悟无二，不执著施者、受者和布施物三者的相，在世俗中回向一切相智，就能成为波罗蜜多。
从'白言：世尊，如何以无二的方式、不生的方式和无所缘的方式回向一切相智的布施才是布施波罗蜜多'这句话，直到'如何以无二的方式、不生的方式和无所缘的方式回向一切相智的智慧才是般若波罗蜜多'这句话，是庆喜向世尊请问：如何通达胜义中一切法无生且无所缘而无二，清净三轮而行布施等，才能成为波罗蜜多的方法。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བཀའ་སྩལ་པ།གཟུགས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་ པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་གཟུགས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཚུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཆོས་གང་དང་གང་དག་སྟོང་ཞིང་། ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དགའ་བོས་ ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལགས་ཞེས་དགའ་བོས་ཞུས་པའི་ ལན་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རོ་གཅིག་པ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་ ཞིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དགའ་བོ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྦྱིན་ པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་ལྷག་པར་བསྔགས་པ་སྔར་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་ བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དགའ་བོ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ས་ཆེན་པོ་ལ་ས་བོན་བཏབ་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པར་གྱུར་ན་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ས་ཆེན་པོ་ནི་དེ་དག་གི་གནས་ཏེ། ས་ཆེན་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཅིང་ས་བོན་དེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

世尊说道：从'无二相的色'到'以无二相的无上正等正觉'这段话，是说明从色等乃至无上正等正觉之间的一切法，在胜义中都是空性，是一味的，如果能了悟其无二，在世俗中将布施等波罗蜜多回向一切相智，就能成为波罗蜜多。
禀白：从'世尊，如何是无二相的色'到'如何是以无二相的无上正等正觉'这段话，是喜子为了详细了解无二相的含义，以及哪些法是空性的，如何是无二的意义而向世尊请问。
世尊说道：从'如是色以色空，何以故？如是色与波罗蜜多这些无二无别'到'无上正等正觉以无上正等正觉空，何以故？如是无上正等正觉与波罗蜜多这些无二无别'这段话，是对喜子所问'如何是无二相'的回答。在胜义中，从色等乃至无上菩提之间的一切法，都以其自性空，诸波罗蜜多也以自性空，因为在自性空一味中无法分别为二，所以对这些法不执著相，以三轮清净修行布施等，就能成为波罗蜜多。
从'喜子，因此这五波罗蜜多的先导即是般若波罗蜜多'到'一切相智的先导即是般若波罗蜜多'这段话，是说如此了悟一切法胜义中自性空且无二，以三轮清净修行布施等，这就是般若波罗蜜多，因此般若波罗蜜多是五波罗蜜多等一切佛法的先导。这是总结前文所说，特别赞叹般若波罗蜜多的功德。
喜子，譬如在大地上播种，因缘具足时就会生长，大地是它们的所依，依靠这大地，那些种子就会生长。

 །དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཕེལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་དཔེ་ས་ཆེན་པོ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སངས རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དགའ་བོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་བརྟེན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།།དགའ་བོ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ནི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་ བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་གང་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ལས་ཐོས་ཏེ།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་པ་དང་འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཆུབ་པར་བགྱིད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་མཆིས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་ཡོན་ཏན་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བདག་ གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་བཟུང་སྟེ།བཅངས་པ་དང་། བཀླགས་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བགྱིས་པ་དང་། སྤེལ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བཀའ་མ་སྩལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཕན་ཡོན་གོང་དུ་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གྲངས་མང་བ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་ པ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་ཡོན་ཏན་འདིར་ཡང་མ་བས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་ལ་བཀའ་མ་སྩལ་ཏེ། དེ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གླེངས་ཤིང་བསྐུལ་བའོ།

同样地，依止于般若波罗蜜多，此等五波罗蜜多增长，乃至一切相智增长为止，是以大地为喻说明般若波罗蜜多能生长增益一切佛法，显示此般若波罗蜜多是一切佛法的主要因。
喜者，依止于一切相智而五波罗蜜多增长，乃至依止于一切相智而一切相智增长为止，是说明若以所缘境的方式依止于般若波罗蜜多所成就的果一切相智，则一切佛法将得以增长。
喜者，因此般若波罗蜜多即是成就此等五波罗蜜多，乃至成就一切相智为止，是总结前说此般若波罗蜜多是一切佛法的先导、引导者及成就者之义。
尔时，天帝释白世尊言：'世尊、如来、应供、正等正觉所说般若波罗蜜多的功德，我从世尊所闻：若善男子、善女人受持、执持、读诵、通达、如理作意此般若波罗蜜多的诸多功德，以及我从世尊所受持、执持、读诵、通达、弘扬此般若波罗蜜多的诸多功德，这一切尚未宣说'，这是为开显较前所说般若波罗蜜多的功德与利益更为广大、数量更多且无量的机会，帝释向世尊提出并请求：'此般若波罗蜜多的功德于此亦未尽，世尊未向我宣说那一切功德，应当详细宣说。'

 །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་བ་དང་།བཅངས་པ་དང་། བཀླགས་པ་དང་། སྤེལ་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིས་པས་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་བ་དང་བཅང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཕན་ཡོན་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་།རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་ལ་ སོགས་པ་མི་དང་ལྷའི་རིགས་ཆེན་པོ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ན་བཞུགས་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་མགོ་ཙམ་ཞིག་གླེངས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་ རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་བ་དང་།བཅངས་པ་དང་། བཀླགས་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་པ་དེའི་ཡོན་ཏན་ནི་དེར་ཟད་པར་ཡང་མ་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གོང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་བཀའ་མ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་གསོལ་བའི་ལན་དུ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཕན་ཡོན་གོང་དུ་བཤད་པར་ཡང་མ་ཟད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ཕན་ཡོན་ གཞན་ཡང་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་མ་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དོན་དུ་ཞུགས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་ ཞུགས་པ་ཡིན་པས་དེ་[(]གཞིན་[,]བཞིན་[)]གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་ པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དཔེར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ། །རྒྱུར་ཡང་མི་བཟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི་ རྒྱུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔས་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ།

世尊说，持有、受持、读诵、流通、如理作意此般若波罗蜜多，能使十善业道出现于世间，乃至如来应供正等正觉也将出现于世间。这段经文说明了受持、读诵等般若波罗蜜多的功德与利益，能使十善业道等一切佛法出现于世间，使高贵的王族等人天种姓存在于世间，使预流果等圣者住世，帝释天仅略述其要。
世尊告诉帝释说：'憍尸迦，若善男子、善女人受持、读诵、通达、如理作意此般若波罗蜜多，其功德不仅限于此。'这是对帝释天先前向世尊请问般若波罗蜜多功德未尽的回答。不仅有前面所说的般若波罗蜜多的功德与利益，还将获得如来无漏五蕴等无量无数的其他功德与利益。
憍尸迦，为什么呢？若善男子、善女人受持、读诵、通达、如理作意此般若波罗蜜多，并且不离一切种智之心，他们将获得无量戒蕴乃至应知他们已趣入如来之道。这段经文说明受持、读诵等般若波罗蜜多，即是趣入如来之行，因此将获得如来的戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱知见蕴等无量功德，其中戒蕴等的特征已如前所述。
憍尸迦，一切声闻、缘觉的戒蕴等，乃至不能作为譬喻，也不能作为因缘。这段经文说明由于受持、读诵等般若波罗蜜多而获得如来无漏五蕴，与声闻、缘觉的无漏五蕴相比，即使百分之一、千分之一也无法相比，说明其殊胜性极大。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཡང་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་ཆེ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྟ་བ་དམན་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལ། དོན་དམ་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ཡང་ མཚན་མར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་ཆེ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་མི་དེ་དག་ལ། མཆོད་ཅིང་ བཀུར་སྟིར་བྱེད་པའི་མི་དེ་དག་ཀྱང་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི་མི་དེ་དག་ལ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རྟག་ཏུ་བསྲུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བར་ཡི་དམ་བཅས་པ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཁ་དོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཚེ་འདིའི་ཡོན་ཏན་འདི་ཡང་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཁ་ཏོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ལྷའི་བུ་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་དག་སྤོབས་པ་སྐྱེ་བར་མཐུ་གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་འདི་སྨྲ་ཞིང་སྟོན་ནུས་པ་རྣམས་སྙོམ་ལས་ བྱེད་ཅིང་འཆད་མི་འདོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ལྷའི་བུ་མང་པོ་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་མཁན་པོ་དེ་ལ་སྤོབས་པ་སྐྱེད་ཅིང་ཆོས་འཆད་པར་སྤྲོ་བའི་མཐུ་སྟོན་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་འཁོར་བཞི་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལ་སུས་ཀྱང་གླགས་ལྟ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སྟོན་པའི་མཁན་པོ་ལ་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པས་གླགས་མི་རྙེད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ ཕྱིན་པ་འདིའི་ནང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་དང་།ཆོས་བསྟན་པའི་མི་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་གླགས་ཚོལ་བ་དང་། གླགས་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དང་། གླགས་ལྟ་བར་བྱ་བའི་མི་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གླགས་ལྟ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་ཞེས་ བྱ་བར་སེམས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་གིས་ཚེ་འདིའི་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དང་།གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་ཞུམ་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？这是因为，那些善男子或善女人虽然从声闻和独觉的地位上心得解脱，但并未完全了知任何法，这是说明极大差别的理由。他们在世俗谛中从声闻和独觉的低劣见解中得到心的解脱，在胜义谛中对大乘法也不执著相，因此显示如此大的差别。
憍尸迦，善男子或善女人若书写并受持般若波罗蜜多等，是说明供养并恭敬行持般若波罗蜜多的人们，也将获得通过受持等而得到的那些功德。
帝释天启问：世尊，善男子或善女人若受持、执持般若波罗蜜多等，是显示帝释天对受持执持般若波罗蜜多等的那些人发誓常常守护等。
世尊告曰：憍尸迦，善男子或善女人诵持此般若波罗蜜多时，乃至'将获得此生功德'为止，是说明诵持此般若波罗蜜多时，众多百千天子生起勇气加持，当说法者懈怠不愿宣说此般若波罗蜜多法时，众多天子也会令法师生起勇气，欢喜说法的利益。
憍尸迦，复次，当善男子善女人于四众中宣说般若波罗蜜多时，乃至'无人能寻其过失'为止，是说明宣说般若波罗蜜多的法师不会被魔罗和外道等寻得过失的利益。这是因为被此般若波罗蜜多加持，以及一切法都包含在此般若波罗蜜多中，说法者也通达一切法空性，所以不会对寻找过失、观察过失的过患，以及寻找过失的人本身也不能真实见到而生起怯懦之心。
憍尸迦，复次，善男子或善女人受持、执持、读诵般若波罗蜜多等，乃至'他们将获得此生这些功德'为止，是说明受持、执持等般若波罗蜜多，以及书写成经卷而供养恭敬等，不会生起趣入声闻、独觉小乘的怯懦心的利益。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་ རིགས་ཀྱི་བུའམ།རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེས་ཚེ་འདིའི་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ལ་ཕ་མ་ དང་གཉེན་བཤེས་དང་།རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་ལ་སོགས་པ་བྱམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་རས་ཀྱིས་བཙའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འགོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྤོབས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཞན་གྱིས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པ་དང་། བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཐུབ་པར་འགྱུར་བའི་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་ཏེ། འཆང་བ་དེར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གང་ན་བྲིས་ཤིང་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་ཏེ་འཆང་བ་དེར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ལྷགས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཀླག་པ་དང་།བཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་སླར་འདོང་བར་སེམས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཏེ་འཇོག་པའི་མི་དེས་ཀྱང་ལྷ་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱ་བའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་ པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་འཆང་བའི་མི་དེ་ལ་ལྷ་དེ་དག་བསྲུང་བ་བྱ་བར་སེམས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གླགས་མི་ཐོད་པའི་ཕན་ཡོན་ཚེ་འདི་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།

憍尸迦，复次，若有善男子或善女人，受持般若波罗蜜多乃至'于今世获得如是功德'等文，即是说明受持般若波罗蜜多等人，将获得父母、亲友、国王、大臣等人的慈爱，十方圣者以慈眼观照，一切世间天人、非天等众生前来亲近，获得圆满辩才，于六波罗蜜多等一切佛法不为他人所障碍，具足降伏魔众、外道等一切论敌的殊胜威力等功德利益。
憍尸迦，复次，若有善男子或善女人，书写此般若波罗蜜多并制成经卷受持，于彼处三千大千世界四大天王天子，为求无上正等正觉而来乃至'何以故？憍尸迦，是诸善男子、善女人已趣入无上正等菩提，为救护一切有情，为成熟一切有情，为利乐一切有情而安住'等文，即是说明此般若波罗蜜多所在之处若有人书写成经并受持，三千大千世界诸天及十方世界诸天前来听闻、受持等后欲返回时的功德，以及书写般若波罗蜜多之人发起对诸天布施法的意乐，诸天亦发心护持受持般若波罗蜜多之人，使诸作害者不得其便等现世功德利益。

 །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེས་འདིར་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཀླག་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱག་བྱ་བ་དང་། འདུད་པ་དང་། རིམ་གྲོར་བྱ་བ་དང་། བཀུར་སྟིར་བྱ་བ་དང་། ཕུ་དུད་དུ་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་འོངས་སོ་ཞེས་བགྱི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེས་འདིར་ནི་ལྷ་མཐུ་བོ་ཆེ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཀླག་པ་དང་། བཅང་བ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱག་བྱ་བ་དང་། འདུད་ པ་བྱ་བ་དང་།རིམ་གྲོར་བྱ་བ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱ་བ་དང་། ཕུ་དུད་དུ་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པའི་ཕྱིར་ལྷགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་ཏེ་གཞག་པའི་ཕྱོགས་དེར་ཕྱོགས་བཅུའི་ལྷ་མཐུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀློག་ ཅིང་མཆོད་པ་བྱེད་དུ་འོང་བའི་ལྟས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གཙང་སྦྲའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་ན་དེའི་གཙང་སྦྲའི་སྤྱོད་པ་དེས་ལྷ་དེ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་འོངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེས་ནི་སེམས་བདེ་བ་དང་། སེམས་ཡང་བ་ དང་སེམས་གསལ་བ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཀློག་པའི་མི་དེ་ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་བྱས་ཏེ་བཀླགས་ན་ལྷ་མཐུ་ཆེན་པོ་རྣམས་འོང་ཞིང་འགོ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ལྷ་ཕྲ་མོ་གནོད་པར་སེམས་པ་རྣམས་གུད་དུ་འདོང་བར་ འགྱུར་བ་དང་།ལྷ་མཐུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལྷགས་ནི་དེར་མ་ཀློག་པར་མི་མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཀློག་པའི་ས་ཕྱོགས་གཙང་སྦྲ་ཆེར་བྱས་ཏེ་མཆོད་པ་དང་། རྒྱན་སྣ་ཚོགས་བྲི་བ་དང་། ལྷ་རྣམས་ལྷགས་ཤིང་གཙང་སྦྲ་དང་། མཆོད་ པ་དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཀློག་པའི་མི་དེ་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་ཕན་ཡོན་རྣམས་བསྟན་པའོ།

帝释天启问道：'世尊，善男子或善女人在此十方一切世界中，为了读诵、受持、通达、礼敬、顶礼、承事、尊重、恭敬、供养此般若波罗蜜多，四大天王天众已经来临'，
乃至'善男子或善女人应当确知，大威神力、神通广大、威德炽盛的天众已经来临此处，为了读诵、受持、通达、礼敬、顶礼、承事、尊重、恭敬、供养此般若波罗蜜多'这段经文，是显示在书写此般若波罗蜜多并制成经卷所在之处，十方具大威力的天众将前来读诵供养的征兆。
憍尸迦，复次，若善男子或善女人具足清净行，以其清净行故，彼等天众亦来临'，乃至'善男子或善女人将体验到心安乐、心轻安及心明净'这段经文，是说明读诵此般若波罗蜜多的人若沐浴清净而读诵，则大威力天众将来往，具恶意的小天众将远离，大威力天众来临之处若不读诵则会生起广大不悦，若于读诵般若波罗蜜多之处严加清净、供养、绘制各种庄严，天众来临并如是行清净供养，则读诵之人将获得身心调柔的功德等利益。

།དེ་ནས་ནུབ་མོ་ཉལ་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསམ་པས་མོས་པར་བྱས་ན་སྡིག་ཏོའི་རྨི་ལམ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་རྨི་ལམ་བཟང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དག་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་གཙང་སྦྲ་དང་མཆོད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ཆེར་བྱས་ཏེ། བསམ་པ་དག་པས་བཀླགས་ན་རྨི་ལམ་ངན་པ་མི་རྨི་ཞིང་། རྨི་ལམ་བཟང་པོ་མཐོང་བར འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ།རྨི་ལམ་བཟང་པོ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་མཐོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་མདོར་བཤད་པ་དང་།རྒྱས་པར་བཤད་པ་བདག་གིས་ཐོས་པ་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་། མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བགྲོ་བ་མཛད་པ་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཆོས་སྟོན་པའི་སྒྲ་ཐོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས འདའ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་དག་བདེ་བར་ཉལ་ཞིང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཀློག་ཅིང་འཆང་བའི་མི་ལུས་ཀྱི་ཉམས་བདེ་ བ་མང་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཟས་དང་གོས་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་ཆགས་པའི་ཤས་ཆུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཤར་ཕྱོགས་ནས་སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ལྷ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་གཏོང་ཞིང་གཟི་མདངས་ སྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ནན་ཏན་དུ་མཉན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕན་ཡོན་ ཆེ་བས་བཀླག་པ་དང་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ་ཞེས་གདམས་ངག་ཏུ་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ།

从此，晚上睡觉时也应当对这般若波罗蜜多生起信解之心，则不会见到恶梦。从'憍尸迦，如是善男子或善女人将见到如是等善梦'为止，是说明对此般若波罗蜜多以清净心恭敬供养、尊重，以清净心诵读则不会做恶梦，而会见到善梦的功德。
善梦即是梦见佛世尊以大丈夫相好庄严说正法，以及从彼如来处听闻六波罗蜜多等乃至十八不共法的略说和广说，
又梦见菩提树及菩萨往诣菩提树下，彼等菩萨现前成佛，成佛后转法轮，宣说种种法，
又梦中听闻十方诸佛世尊说法音声，又梦见十方诸多佛陀入般涅槃及供养般涅槃后的佛塔。
'彼等安乐而眠，安乐而起'等，是说明诵持此般若波罗蜜多的人身体将感受诸多安乐，对饮食衣服等资具的贪著将减少，
从东方乃至上方十方诸佛、菩萨、天龙等将赐予威力并生起光明的功德。
'憍尸迦，善男子或善女人若欲于此生中获得此等功德，应当勤勉听闻此般若波罗蜜多'等，是教诫说此般若波罗蜜多功德广大，应当勤勉读诵听闻等。
此为《十万般若波罗蜜多广释》第二十二品。

། །།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ ཁྱོད་ཀྱིས་འཛམ་བུའི་གླིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་བྱུར་བུས་གང་བ་ཞིག་ཀྱང་རྙེད།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་པ་ཞིག་ཀྱང་ལ་ལས་བྱིན་ན། དེ་ལས་གང་བླང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་འདི་དག་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ལགས་པས་ན།ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རིམ་གྲོར་བགྱི་བ་ལགས། བཀུར་སྟིར་བགྱི་བ་ལགས། ཕུ་དུད་དུ་བགྱི་བ་ལགས། མཆོད་པར་བགྱི་བ་ལགས། བསྲུང་ཞིང་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཕུ་དུད་དང་། མཆོད་ པར་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་གང་བ་རྙེད་དེ།དེ་ལ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་པ་ལ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་བསོད་ ནམས་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐུ་གདུང་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གདམས་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་འཛམ་བུའི་གླིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་གང་བ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གླེགས་བམ་གདམས་ལ།དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ལ། བཟང་ངན་དུ་འབྱེད་ཅིང་བླང་དོར་མེད་པ་ལས། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བླང་དོར་ཅན་གྱི་ཆོས་སུ་བྱས་པ་མི་རིགས་པར་གལ་བཟུང་ནས། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བླང་དོར་ཅན་དུ་སེམས་ཞེས་དྲིས་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ བ་མ་ཡིན་ཏེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མི་གཉིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་གང་ལ་ཡང་བཟང་ངན་མི་ཕྱེད་ཅིང་། བླང་དོར་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་ཚིག་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཟླས་ ཏེ།དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་བཟང་ངན་དབྱེ་ཞིང་བླང་དོར་ཅན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

其后，世尊对天帝释说道：'憍尸迦，如果你得到了遍满阎浮提如来舍利的机会，又有人赐予书写成册的般若波罗蜜多，应当取其中何者？'乃至'因为这些如来舍利是从般若波罗蜜多中所生，故为天人阿修罗等世间所应恭敬，所应尊重，所应顶礼，所应供养，应当守护并恭敬尊重顶礼供养'等文。这是说明即使得到遍满阎浮提如来舍利并对其作供养恭敬等所得的福德，也不如对此般若波罗蜜多经典作供养恭敬等所得的福德大。这是因为如来舍利并非成就一切佛法之因，而般若波罗蜜多是成就一切佛法之主要因，由于如来舍利也是从此般若波罗蜜多中所生，故帝释选择般若波罗蜜多而非舍利。
其后，具寿舍利子对天帝释如是说，乃至'非是现前成就一切种智'等文。这是因为上文帝释在阎浮提遍满如来舍利与般若波罗蜜多经典之间作出选择时，就胜义谛而言，般若波罗蜜多的自性中并无善恶分别与取舍，而帝释却将其视为有取舍的法，认为这是不合理的，因此问道：'为何如此作取舍之想？'
帝释说：'尊者舍利子，确实如此。确实如此'乃至'布施波罗蜜多不应知为二，布施波罗蜜多是无二'等文。这是上文舍利子宣说就胜义谛而言般若波罗蜜多于一切法中不分善恶、无有取舍的功德之语被帝释重复，说'确实如此'后，宣说就胜义谛而言般若波罗蜜多等六波罗蜜多皆同为空性一味，无有二相，不应知为有善恶分别与取舍。

 །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གནང་སྟེ།ཀཽ་ཤི་ཀ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དེ་ལ་ གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བཟང་ངན་དུ་དབྱེར་མེད་པ་དང་།བླང་དོར་མེད་པའི་དོན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཤད་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟོད་ནས་དེའི་དོན་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པར་ཤེས་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་རྣམས་ལ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ལ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ ཕྱིར་བླང་དོར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་བརྣན་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཕྱག་བགྱི་བར་འོས་ པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བླང་དོར་དང་བཟང་ངན་དུ་འབྱེད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དུས་གསུམ་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྟན་ལ་ལྷ་རྣམས་མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་བྱེད་དུ་འོང་བའི་དཔེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གང་ན་བྲིས་ཤིང་འཆད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་དེར་ཕྱོགས་བཅུའི་ལྷ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱུང་ལ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་ནས་མཆོད་ཅིང་ཕྱག་འཚལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་རྣམས་ལ་ མཆོད་པར་འོས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མཆོད་པར་འོས་པར་གྱུར་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསླབས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་བཅངས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་དང་།མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བར་རིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་བས་ན་ཆ་དེ་གཉིས་ལས་བདག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འཛམ་བུའི་གླིང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་བཀང་བ་ཞིག་ཀྱང་རྙེད་ལ།ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་བྱིན་ན་དེ་གཉིས་ལས་གང་བླང་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ། དེ་གཉིས་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལེན་ཏོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་བཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

其后，世尊对天帝释授予'善哉'之称赞说道：'憍尸迦，善哉善哉，如是如是，如所说般。'从'为何如此？憍尸迦，此乃如是布施波罗蜜多与不可思议界中，无二无别'等文句，是对帝释所说般若波罗蜜多中无善恶差别、无取舍之义的赞许。世尊为使眷属了知其义，进一步宣说法界、真如、实际、不可思议界等皆无二无别，同为空性一味，如是六波罗蜜多亦皆无二故无取舍之理。
其后，天帝释对世尊如是禀白：'世尊，此般若波罗蜜多应受天人阿修罗等世间礼敬。'等文句，是说虽然胜义中般若波罗蜜多无取舍善恶之分别，但世俗中若修学般若波罗蜜多，菩萨们将于三世中现前正等觉。以帝释座位受诸天供养恭敬为喻，说明般若波罗蜜多所在之处，无论是书写、讲说等处，十方天龙等众，以及如来、声闻、缘觉等皆从此般若波罗蜜多而出，一切众生安乐资具亦从此般若波罗蜜多而生，故应供养礼拜。
如来舍利应当供养，亦因从般若波罗蜜多而出故应受供养。菩萨获得一切智智，亦因修学此般若波罗蜜多而得，故应书写受持般若波罗蜜多并作供养恭敬等。世尊，是故于此二者之中，我取此般若波罗蜜多。此是对前文所说'若得遍满阎浮提如来舍利，或有人以般若波罗蜜多经册相赠，二者何取'之问的总结答复，表明于世俗中取此般若波罗蜜多，宣说书写受持等获得殊胜福德利益。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་ཚེ་བདག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བླངས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཁ་ཏོན་བགྱིད་པ་དེའི་ཚེ་ འཇིགས་པའམ་བག་ཚ་བའི་མཚན་མ་ཙམ་ཡང་།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བླངས་ཏེ་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་བསམ་པས་བཀླགས་ཤིང་ཁ་ཏོན་བྱས་ན་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའམ་མཚན་ མ་ཙམ་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་ཙམ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་དོན་དམ་པར་མཚན་མ་དང་། རྟགས་དང་། བརྗོད་པ་དང་། སྨོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟགས་མེད་པ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོས་སུ་མེད་པ་ནི་སྒྲའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཚན་མ་མཆིས་པ་ཞིག་ལགས་ཏེ་མཚན་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་ནས་སངས་རྒྱས་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་མཚན་མ་མེད་ པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཚན་མ་མེད་པར་མངོན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་པས་འདི་འཛིན་ཅིང་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ལ།འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བའི་མཚན་མ་ཙམ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱ་བར་འོས་པའི་ ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ལ་ལ་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་མཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་དང་། གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱས་ན་ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་དུ་མི་ལྟུང་བ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པའི་ལྟ་བ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ མཆོད་པ་དང་།བཀུར་སྟི་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

世尊，当我受持此般若波罗蜜多，以法性相应之心诵持时，连恐惧或畏惧的相状也完全不见。此说明若以信解甚深法之心受持此般若波罗蜜多并读诵，则不会生起任何恐惧畏惧之因或相状的功德。如是连恐惧畏惧也不生起，是因为此般若波罗蜜多究竟无相、无标志、不可言说、不可表述。其中无相是因远离一切分别戏论，无标志是因远离事物自性之相，不可言说是因非言语行境，不可表述是因非声音自性。如是也应配合禅定波罗蜜多等乃至一切种智。
世尊，若般若波罗蜜多是无相，既然是无相等等，此说明般若波罗蜜多等一切法无相的理由。如来现证无上正等菩提也是通达一切法无相而成佛，对众生也宣说无相法，由此可知此般若波罗蜜多确实无相。
世尊，因此此般若波罗蜜多为天人阿修罗等世间所等等，说明如上所述般若波罗蜜多是无相，故受持读诵等时不生丝毫恐惧畏惧，因此具足应受天人阿修罗等世间供养恭敬等功德。
世尊，若有人受持此般若波罗蜜多乃至从佛土至佛土，说明受持般若波罗蜜多等及书写供养恭敬，则不堕三恶道，不成小乘见解，得见如来现前，具足成熟众生之力，能供养恭敬诸如来，具足从佛土至佛土之力等功德。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་བྱུར་བུར་བལྟམས་པ་ཞིག་ཀྱང་སྩལ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡང་བྲིས་ཏེ་སྩལ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དཀོན་མཆོག་དེ་གཉིས་ལས་བདག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་བཀང་སྟེ་མཆོད་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཏེ་མཆོད་པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་འདི་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ། གཉིས་སུ་བགྱིར་ མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་རྣམས་མཆོད་པར་འོས་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མཆོད་པར་འོས་པར་གྱུར་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་ བུ་མོ་དེ་དག་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་ཞིང་མཐོ་རིས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་ནས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་ན།དེ་དག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་བྱས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐོང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བའི་ཕན་ ཡོན་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཟུང་ཞིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་ཏེ། གཞན་ལ་བསྟན་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡོན་ཏན་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་ནི་གཞན་གྱི་ཡིད་ལ་ཅི་སེམས་པ་མཁྱེན་ནས་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་སྟེ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། བདེན་པ་གཉིས ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་ལ་དབབ་པར་བཀྲོལ་ཏེ་གདམས་པ་དང་ཚར་བཅད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕན་པ་ལ་གཟུད་པ་དང་གནོད་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞིང་རྨད་དུ་བྱུང་བས་སེམས་ཅན་མང་པོ་དད་ཅིང་འདུན་པར་མཛད་པས་ན་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་གཞན་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱིས་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་ལ་གནས་ཏེ།གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ་དང་། རིགས་ ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བཟུང་ཞིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་ཏེ།གཞན་ལ་བསྟན་པ་གཉིས་བསོད་ནམས་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

世尊，再者，假如三千大千世界中遍满如来舍利，又赐予书写的般若波罗蜜多，世尊，在这两种珍宝中，我宁可选择般若波罗蜜多。这是说明以般若波罗蜜多供养的功德胜过以如来舍利遍满三千大千世界供养的功德。
世尊，为什么呢？因为从此般若波罗蜜多中出生诸如来及如来舍利等，乃至般若波罗蜜多与如来无二无别。诸如来及如来舍利之所以值得供养，是因为皆从般若波罗蜜多中出生，所以值得供养。供养如来及如来舍利的善男子、善女人不堕恶趣，享受天界福报后，以三乘而般涅槃。既然这些果报的因是供养般若波罗蜜多并恭敬承事，何况见到般若波罗蜜多如同见到如来，这是说明其功德利益。
世尊，再者，如来应供正等正觉入于三种神变，是说明如来宣说十二分教法，与受持、通达并为他人宣说般若波罗蜜多的福德功德相等的利益。其中三种神变是：了知他人心意后随顺而说法；以种种神通令众生生信而说法；以二谛门分析解说一切法，以教诫和折服的方式引导利益和遮止损害而说法。这三种方式殊胜稀有，使众多众生生信好乐，故称为三种神变。
世尊，再者，东方如来应供正等正觉等，是说明十方恒河沙数诸佛世尊住于三种神变，宣说十二分教法，与善男子、善女人受持、通达并为他人宣说般若波罗蜜多二者功德相等的利益。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཞིང་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལ་མཆོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་མཆོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་གཉིས་བསོད་ནམས་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་།ཀློག་ཅིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བགྱིད་ཅིང་གཞན་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པ་དེས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་དོགས་པ་མ་མཆིས་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནད་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སེལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་མི་ཐ་མལ་པ་མ་ཡིན་གྱི།སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་དང་ཐེག་པ་དམན་པར་མི་ལྟུང་ཞིང་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་ཕན་ཡོན་ བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་བྲིས་ཤིང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་འཇིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དཔེ་མི་ཕྱུག་པོ་རྒྱལ་པོ་ལ་བསྟན་པ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ བྱུང་བར་མཆོད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གང་བས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གྲོང་ངམ་གྲོང་ཁྱེར་རམ། གྲོང་རྡལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེར་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བར་ བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་ན་བྲིས་ཏེ་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཕྱོགས་དེར་མིའམ་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་།འཛིན་ཅིང་འཆང་བའི་མི་དེ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་ འགྱུར་བ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གང་ན་བཞུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་ན་སངས་རྒྱས་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕན་ཡོན་རྣམས་བསྟན་པའོ།

世尊，复次，于十方每一方如恒河沙数世界中的如来、应供、正等正觉佛陀等，从'乃至'，为何如此？因为此中所生即是如来、应供、正等正觉诸佛'为止，是说在十方每一方对如恒河沙数如来作种种供养，与将此般若波罗蜜多书写成册并作种种供养二者功德相等的利益。
世尊，复次，若有善男子或善女人，受持此般若波罗蜜多，读诵通达，如理作意并广为他人宣说，则必不堕地狱道'乃至'能尽除一切疾病'为止，是说受持此般若波罗蜜多等的人非为凡夫，应知是由往昔积累善根而住于不退转地者，说明其不堕三恶趣及小乘，并能消除一切怖畏和疾病的利益。
世尊，复次，若有善男子或善女人书写受持此般若波罗蜜多'乃至'此中所生即是如来一切种智'为止，是以富人对王无所畏惧的比喻说明书写受持此般若波罗蜜多等将无所畏惧的利益，并说明如来舍利及如来一切种智等皆从般若波罗蜜多中生起，因是应供养处，故较彼等更为殊胜的利益。
世尊，于村落或城市或城镇'乃至'应视彼世界如有佛出世'为止，是说此般若波罗蜜多所在之处，人非人等不能为害，受持之人必定以三乘而般涅槃，此般若波罗蜜多为诸有情成办佛事，并说明般若波罗蜜多所住世界如佛亲临的利益。

 ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་མི་དཔོགས་རིན་ཆེན་བགྱི་བ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡང་ལྷ་རྫས་ཀྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དེ་དང་འདྲ་བར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ་སྡིག པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བའི་དཔེ་ལྷ་རྫས་ཀྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལས་བླངས་ཏེ བསྟན་པ་སྟེ།ལྷ་རྫས་ཀྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དེ་གང་དུ་བཞག་པའི་ས་ཕྱོགས་དེར་མི་མ་ཡིན་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དེ་མཐོང་ན་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དེ་གང་དུ་བཞག་པར་མུན་པ་ལས་ སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཚ་བ་ལས་བསིལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གྲང་བ་ལས་དྲོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་གདུག་པ་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆུའི་ནང་དུ་བཅུག་ན་ཡང་ཆུའི་རྙོག་མ་ཐམས་ཅད་དངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དེ་གོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དཀྲིས་ཏེ་ཆུར་ བཅུག་ན་ཡང་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དེའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱིས་ཆུ་དེ་གོས་དེ་དང་ཁ་དོག་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དེ་དག་གིས་ནི་ལྷ་རྫས་ཀྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དེའི་གྲངས་སམ་ཆའམ། བགྲང་བར་རམ། དཔེའམ་རྒྱུར་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དཔེ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལས་བླངས་པ་མི་ཡུལ་གྱི་ ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཕལ་མ་ཡིན་གྱི་ལྷ་རྫས་ཀྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་སྟེ།ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དེ་ཕལ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དེ་སྣོད་ལ་ལ་ཞིག་ཏུ་སྩལ་བ་ལས། སྣོད་དེ་ནས་བྱུང་ཡང་སྣོད་དེ་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དེའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཡིད་དུ་མཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ཡང་སྣོད་དེ་ལ་མོས་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་དེ་དག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་དེ་དག་ནི་མཆོད་པ་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་དང་།མི་ཉལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་ཅིང་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བས་ཆོས་དེ་དག་གི་གཞི་དང་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་ཡང་མཆོད་པར་འོས་པ་ཡིན་ན་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ ཞེས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་ལས་དཔེ་བླངས་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ།

世尊啊，譬如有一颗称为'不可估量珍宝'的大宝珠，乃至世尊，此般若波罗蜜多如同天界的大宝珠一般，是一切功德之源，能除一切罪业。这段经文是以上述次第说明此般若波罗蜜多如同佛陀出现于世间一般，能圆满成就众生种种利益，以天界宝珠为喻而说。
天界宝珠所在之处，一切非人的危害都无法侵犯；见到此宝珠，能消除种种疾病和各种不善；此宝珠所在之处能使黑暗转为光明，炎热转为清凉，寒冷转为温暖，能使恶毒众生消失；若将此宝珠放入水中，能使一切浑浊之水变得清澈；若以各色布包裹此宝珠投入水中，以宝珠的威力和加持，水的颜色会变得与布的颜色相同。同样，此般若波罗蜜多也能消除一切众生的一切障碍。
其后，具寿阿难对帝释天主如是说，乃至阎浮提的那些宝珠，无法与天界宝珠相比，无法计数，无法成为其分数，无法成为其譬喻或因。这段经文是以宝珠为喻说明般若波罗蜜多功德圆满，不是以人间普通宝珠为喻，而是以天界宝珠为喻。通过说明此宝珠超胜于普通宝珠，表明此般若波罗蜜多超胜于布施波罗蜜多等一切佛法，能成办一切众生的利益。
其后，帝释天主对世尊如是说道：'世尊，若将宝珠置于某一容器中，即使宝珠已从容器中取出，因宝珠的功德，该容器仍令人喜爱，他人也会对此容器生起信心'，乃至'世尊，如来舍利是般若波罗蜜多珍宝的容器，因此如来舍利应受供养'。这段经文是以宝珠容器为喻，说明般若波罗蜜多等始终安住于舍心，乃至不眠的法性为止的佛法功德无量无边，难以言表，作为这些法的基础和容器的如来舍利尚且应当供养，更何况这些法本身？由此以宝珠容器为喻说明般若波罗蜜多的殊胜功德。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་དེ་དག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་མཆིས་པའི་སྣོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བས་ ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་དེ་དག་ནི་མཆོད་པ་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་དང་། བླང་ བ་དང་དོར་བ་མེད་པ་དང་།དབྲི་བ་དང་བསྣན་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཟབ་མོ་དེ་ལྟ་བུའི་སྣོད་དང་གཞི་ཡིན་ཞིང་ཆོས་ཟབ་མོ་དེ་ལྟ་བུའི་བག་ཆགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་སྐུ་གདུང་དེ་དག་ལ་མཆོད་པའི་གནས་སུ་ གྱུར་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ།།གཞན་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་བྱུར་བུར་ཡོངས་སུ་བལྟམས་པ་ལྟ་ཞོག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་རྣམས་ལ་ཡང་ རིམ་གྲོ་དང་།བཀུར་སྟི་དང་ཕུ་དུད་དང་མཆོད་པ་བགྱིས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་གིས་བྱུར་བུར་བཀང་སྟེ། མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱས་པ་བས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་ཞིང་བཅངས་པ་ལ་ སོགས་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་ལ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱས་པས་ནི། ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་མྱོང་ནས།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་གྱུར་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་ཞིང་བཅང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་ བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མྱོང་ནས།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་འཇུག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་བསྩགས་པ་དང་། ལྷ་དང་མིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་རྣམས་ལ་ཡང་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཟུང་ཞིང་བཅངས་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཕན་ཡོན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆེའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་ལ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱས་པ་ནི་བདག་འབའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་བས། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊如来的舍利，是波罗蜜多无有烦恼及清净的容器。因此，如来虽已涅槃，如来舍利仍应受供养。这些如来舍利是般若波罗蜜多无有烦恼及清净、无生无灭、无取无舍、无减无增、无来无去，成为如是甚深法性自性的容器和基础，由于具有如是甚深法的习气，所以虽然如来已入涅槃，但其舍利仍然是供养之处。从这个角度显示般若波罗蜜多甚深而无二的功德。
再者，且不说三千大千世界充满如来舍利，乃至对如来舍利作承事、恭敬、礼拜和供养。十方世界如恒河沙数世界中充满如来舍利并作供养恭敬，不如受持此般若波罗蜜多等所获福德和利益更大，并附带说明其理由。如来舍利也是从般若波罗蜜多中产生，供养恭敬如来舍利，只能感受人天圆满安乐，在善根未圆满时入涅槃而已。
而受持般若波罗蜜多等的利益则是六波罗蜜多等一切佛法圆满，感受人天圆满安乐后，成熟众生，超越声闻缘觉地，趣入菩萨地，圆满菩萨行证悟等，从一佛土到另一佛土，积集一切佛法因，具足一切人天圆满，并且也会供养恭敬如来舍利。如是受持般若波罗蜜多等的利益能圆满一切佛法，成就自他圆满利益，而供养恭敬如来舍利仅成就自身利益，故不应如此。

 །བཅོམ་ལྡན་ འདས་གཞན་ཡང་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་དང་གྲངས་མ་མཆིས་པ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་བས་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེས་ཆོས་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་ཞིང་བཅང་བ་ ལ་སོགས་པ་བྱས་ན།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་མཐོང་བ་དང་། མཆོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་ སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བསྒོམས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་སྐུ་བསྒོམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་མཐོང་བར་འཚལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདུས་མ་བྱས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་རྗེས་ སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མདོར་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ལགས་ཤེ་ན། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ལགས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ ཆོས་ཉིད་ཅེས་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ།

世尊，另外在十方无量无数世界中，从'如是说'到'因此善男子或善女人行般若波罗蜜多者，应当修习法性中的佛随念'这段经文，是说明如果受持、读诵等此般若波罗蜜多，将获得见到并供养十方无量无数世界中诸如来身的功德。其中，法身是法界无分别的自性；色身是圆满报身和化身；智慧身是如镜智、平等性智、妙观察智和成所作智的自性。'应当修习法性中的佛随念'是说，修习此甚深般若波罗蜜多，即是修习佛的法身和智慧身。
世尊，另外善男子或善女人欲见如来应正等觉，从'如是说'到'无为法之法性'这段经文，是帝释因上文说'应当修习法性中的佛随念'，为详细解释何为法性而发问。
'世尊，此二者是法性，何为二？有为法之法性与无为法之法性'，这是简要说明所谓法性，即是智慧自性的有为相，以及一切法无生无灭自性空性的法性相。
世尊，其中何为有为法之法性？从'内空性智'到'出世间一切法之智，此即名为有为法之法性'这段经文，是说明智慧自性的有为法性，即是缘十八空性等一切佛法、善法、不善法、有漏法、无漏法、世间法、出世间法的有分别智慧，称为有为法性。
何为无为法之法性？从'如是说'到'此即名为无为法之法性'这段经文，是说明无为法性，即是说在胜义中一切法无生无灭等，称为无为法性。
世尊告曰：'憍尸迦，如是如是。'

 །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རང་བྱང་ཆུབ་ ཐོབ་པོ་འཐོབ་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཟུང་ཞིང་བཅངས་ན་ཆོས་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བདེན་ཏེ།དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་གྱི་དོན་དམ་པར་ ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སོགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་དོན་མཚན་མ་མེད་པ་དང་།དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་ནས་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རིང་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་འདོར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དམ་པར་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་བསྟན་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་ པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་བས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་ཤེས་ལ།དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་སོགས་པར་ཡང་དམིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། གང་ཟག་དུ་མི་དམིགས་པ་དང་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་སུ་མི་དམིགས་ཏེ།དེ་ལྟར་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉི་ག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་། མི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉི་ གའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་གིས་དམིགས་པར་བགྱི་བ་དང་། གང་ལ་དམིགས་པར་བགྱི་བ་དང་། གང་དུ་དམིགས་པར་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་ ཆོས་གཉི་ག་ལ་མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་དུ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པར་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་དེ་བཞིན་ནོ།

从'如是'乃至'将获得自觉悟'这段话是说，如果这样受持、护持般若波罗蜜多，必定能如法忆念佛陀，这是真实的。三世诸佛世尊以及声闻、独觉们获得各自果位，也都是依靠此般若波罗蜜多而获得的。
为什么呢？从'如是，此般若波罗蜜多广泛宣说三乘'乃至'这也是依世间言说而说，并非胜义'这段话是说，三世诸佛世尊等依靠此般若波罗蜜多获得各自果位，也是通过了悟此般若波罗蜜多的无相、无所缘等义而获得各自果位。
为什么呢？从'此般若波罗蜜多非远离'乃至'不舍凡夫法'这段话是说，此般若波罗蜜多胜义中远离一切彼岸、此岸等相。
帝释启白：'世尊，此般若波罗蜜多是大波罗蜜多'乃至'般若波罗蜜多非住于所缘相'这段话是说，行持此般若波罗蜜多者，世俗中能知一切众生的心行，胜义中于众生及众生假名等也无所缘。如是通达外道所计我、众生等补特伽罗无我，不缘补特伽罗；通达色等诸法无我，不缘诸法。如是通达补特伽罗、法二者无我而无所缘，又是世俗中能知一切众生心行的因。由于具足世俗、胜义二者功德，此般若波罗蜜多是大波罗蜜多。
何以故？'如是，能缘者、所缘境及缘处如是体性皆不存在'这是说明补特伽罗、法二者无所缘的理由：执相缘境的菩萨、所缘的般若波罗蜜多、所缘处的世界，胜义中这样的事物都不存在，所以般若波罗蜜多非住于所缘相。
世尊告曰：'憍尸迦，如是如是。'

 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡུན་རིང་པོར་སྤྱད་ པས་དེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མི་དམིགས་ན།སངས་རྒྱས་ལྟ་ཅི་སྨོས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལྟ་ཡང་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དོན་བཤད་པ་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བསྟོད་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེས་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ དོན་ཡུན་རིང་དུ་བཤད་པས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དུ་གཉེར་བའི་མཆོག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མི་དམིགས་ན། དེ་ལས་གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་མི་དམིགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་དམིགས་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ པའོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱི། དེ་མ་ལགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་ལ་མི་སྤྱོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེར་བཤད་པ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཐོས་ནས། འཁོར་རྣམས་ ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཀུན་ལ་ཡང་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་ཤེས་རབ་ཀྱང་མི་དམིགས།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མི་དམིགས། ཤེས་རབ་འཆལ་བ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ལ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཞུས་པའི་ལན་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་འོན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཟུགས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་རྣམ་པར་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་ཤིང་རྣམས་ལོ་ མ་སྣ་ཚོགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཁྱད་པར་རམ་བྱེ་བྲག་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་པས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་དཔེ་ཤིང་དང་གྲིབ་མ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། ཤིང་གི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་ནི། ཤིང་གི་མིང་དང་། རིགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེར་ རུང་གི་།ཤིང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བའི་གྲིབ་མ་རྣམས་ལ་ནི། ཤིང་གི་རིགས་དང་མིང་གི་བྱེ་བྲག་དབྱེར་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིང་དང་འདྲ་སྟེ་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་རྣམས་ནི་གྲིབ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

那位大菩萨以无所缘的方式长期修习般若波罗蜜多，连菩提都不可得，更何况佛陀，更何况佛法。这是在上文中帝释天解说一切法无所缘的道理是真实的之后赞叹说，菩萨修行般若波罗蜜多的人在前世也长期宣说无所缘的道理，连菩萨们所追求的无上正等菩提都不可得，更何况其他的佛陀和佛法等，何须再说不可得呢？这是总结宣说一切法无所缘的道理。
帝释天问道：'世尊，菩萨大士是否只修行般若波罗蜜多，而不修行其他波罗蜜多呢？'这是因为帝释天听闻上文广说般若波罗蜜多的功德后，为了消除众会的疑惑，并引出六波罗蜜多都要以三轮清净而修行的话题而提问。
世尊回答说：'憍尸迦，菩萨大士是以无所缘的方式修行一切六波罗蜜多'乃至'智慧不可得，具有智慧也不可得，缺乏智慧也不可得'。这是世尊回答帝释天的提问，说明不是只修行般若波罗蜜多，而是以三轮清净修行所有六波罗蜜多。
'憍尸迦，然而般若波罗蜜多是以色不可得的方式'乃至'般若波罗蜜多是菩萨大士观察诸法的智慧波罗蜜多圆满的先导'。这是说明虽然六波罗蜜多都要以三轮清净圆满，但由于是以般若了悟一切法不可得，所以般若波罗蜜多是一切波罗蜜多中最殊胜的。
'憍尸迦，譬如阎浮提的树木有各种叶子'乃至'差别或分类不可得'。这是用树木和影子的比喻来说明般若波罗蜜多比其他波罗蜜多殊胜。就像从树木的颜色、形状等各种特征可以区分树木的名称和种类，但依树产生的影子却无法区分树的种类和名称一样。般若波罗蜜多如同树木是最殊胜的，其他波罗蜜多如同影子，是从般若波罗蜜多而生的。

 ། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིད་པའི་སླད་དུ། ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡོན་ཏན་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི གཙོ་བོ་ཡིན་པས།ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་གླེགས་བམ་དུ་བགྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་ལ་ལས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དགའ་བས་གཞན་ལ་བྱིན་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེའི་བསོད་ནམས་ཆེར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་ཏེ། བདག་གིས་བཅངས་ཤིང་སྤྱད་པ་བས་ཀྱང་། གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ་ གཞན་ལ་བྱིན་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གདུང་ལ་བདག་གིས་མཆོད་པ་བྱས་པ་བས།གཞན་ལ་བྱིན་ཏེ་མཆོད་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་ན། བསོད་ནམས་ཆེ་བ་ལས་དཔེ་བླངས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཞན་ལ་བྱིན་ཏེ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དྲུང་དུ་སོང་སྟེ།བཤད་ཅིང་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཏེ། མེ་ཏོག་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། སྤོས་དང་། བྱུག་པ་དང་། ཕྱེ་མ་དང་། ན་བཟའ་དང་། གདུགས་དང་། རྒྱལ་ མཚན་དང་།བ་དན་དང་། སིལ་སྙན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རིམ་གྲོར་བྱའོ། །བཀུར་སྟིར་བྱའོ། །ཕུ་དུད་དུ་བྱའོ། །མཆོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་དང་། གླེགས་བམ་དུ་བྲིས་ཏེ། གཞན་ལ་བྱིན་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཕན་ཡོན་སྔ་མ་བས་ ཀྱང་དོན་དང་ཚིག་གཞན་ལ་བསྟན་ཅིང་བཀྲོལ་ཏེ་གསལ་བར་བྱས་པའི་ཕན་ཡོན་བསོད་ནམས་དང་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་འདྲ་བར་སྟོན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། དོན་དམ་ པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གཉིས་ཐ་མི་དད་པ་བསྟན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབས་པས། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ཡང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ལས་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཤད་པ་བསོད་ནམས་ཆེར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

帝释天启问道：'世尊，般若波罗蜜多具足圆满一切功德，故称具大功德'，乃至'具无边际功德'等，是说明般若波罗蜜多是一切波罗蜜多中最为殊胜，故具大功德、具无量功德、具无边际功德。
'世尊，若有善男子或善女人书写此般若波罗蜜多并制成经卷'，乃至'若有人书写此般若波罗蜜多，以法喜心施予他人，则此善男子或善女人的福德将大为增长'等，是说明书写般若波罗蜜多并制成经卷，相比自己受持修习，不如书写后施予他人福德更大，就如同自己供养如来舍利，不如施予他人令其供养福德更大，以此为例说明将此般若波罗蜜多施予他人令其修习福德更大。
憍尸迦，复次，若有善男子或善女人依所说般若波罗蜜多，前往他人处为其解说开示，乃至'书写此般若波罗蜜多，以花鬘、香、涂香、香粉、衣服、伞盖、幢幡、各种乐器恭敬供养、尊重、顶礼'等，是说明受持此般若波罗蜜多等，以及书写施予他人的福德利益，相比之下为他人开示解释文义使其明了的福德利益更大。
如是开示福德利益大的原因，即是如此开示的菩萨与佛世尊无异地行持教化事业，并说明了究竟所应开示的般若波罗蜜多与能开示的菩萨二者无别，以及通过修学此般若波罗蜜多，三世诸佛、菩萨、声闻、缘觉皆获各自果位，也是从开示解说此般若波罗蜜多而获得，因此如是解说则福德增长广大。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་ངས་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་ཡང་དག་པར་མཐོང་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་མེ་ཏོག་དང་།ཕྲེང་བ་དང་། སྤོས་དང་། བྱུག་པ་དང་། ཕྱེ་མ་དང་། ན་བཟའ་དང་། གདུགས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་དང་། སིལ་སྙན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རིམ་གྲོར་བྱ་བ་དང་། བཀུར་སྟིར་བྱ་བ་དང་། ཕུ་དུད་དུ་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པར་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་ སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པས་ཆོས་གང་ལ་མཆོད་ཅིང་བརྟེན་པར་བྱ་སྙམ་དུ་དགོངས་ན་ཡང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ། བདག་གིས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པས། འདི་ཉིད་ལ་ངས་རིམ་གྲོ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ནང་དང་འདྲ་བའམ། ང་ལས་ལྷག་པ་སུ་ཡང་མེད་དེ། ང་ལྟ་བུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་རིམ་གྲོ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱ་བར་སེམས་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད པ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་། བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཆེན་པོ་གཟིགས་ནས། དོན་དེ་ཉིད་དབང་དུ་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ། མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་ པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་བོ་འཐོབ་བོ། །འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི།རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་བསོད་ནམས་ལྷག་པར་ཆེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ།། །། @##། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས། གལ་ཏེ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་ལ་བསླབས་ཤིང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ སངས་རྒྱས་སོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་པ་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་གླེགས་བམ་ཀླག་པའམ།དཔེ་འདྲི་བའམ། ཁ་ཏོན་དུ་བྱེ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་བྱིན་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་དུས་ གསུམ་གྱི་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་ བར་ལ་བསླབས་ནས་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

憍尸迦，我已真实见到此义，在现证无上正等正觉之后，声闻乘种姓子或种姓女，以及独觉乘种姓子或种姓女等，对此般若波罗蜜多以花鬘、香、涂香、香粉、衣服、伞盖、胜幢、幡幢及各种音乐作承事、恭敬、礼拜、供养更何况说，如来现证菩提时思维应当供养依止何法时，即依止此般若波罗蜜多，我已现证菩提，故应对此作承事、恭敬等，思维世间中无人如我或胜过我，如我尚且对此般若波罗蜜多作承事恭敬，何况其他欲求无上菩提及趣入声闻、独觉乘者对此作供养恭敬等，更何须说。见到如此大义，为此义故，显示应当对此般若波罗蜜多作殊胜供养承事等。
为何如此？从般若波罗蜜多中出生菩萨摩诃萨等乃至独觉乘者获得、正获得、将获得独觉菩提。此般若波罗蜜多是三乘一切之主要因，因此显示若对此作供养恭敬等则福德特别广大。此为般若波罗蜜多十万颂广释第二十三品。
其后，世尊对天帝释说道：'憍尸迦，若有善男子或善女人，若能安立阎浮提众生于十善业道中'乃至'教导彼等，且彼等善男子善女人亦现证无上正等正觉，将现证圆满菩提'等，显示较之安立阎浮提众生于十善业道，以读诵、书写或为他人传授此般若波罗蜜多经典的功德更大。如是功德广大者，是因为从此般若波罗蜜多中，三世声闻、独觉及菩萨修学四念住等无漏法乃至佛十八不共法，而获得各自果位，为广说此义故。

།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ པ་ལ་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་སེམས་ཅན་གཅིག་ཅིག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་བཞག་ན། རིགས་ཀྱི་བུའམ་ རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེའི་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་གྱི།འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་བཅས་པ་དང་། བདུད་དང་བཅས་པ་དང་། ཚངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུས་མེ་ཏོག་དང་། ཕྲེང་བ་དང་། སྤོས་དང་། བྱུག་པ་དང་། ཕྱེ་མ་དང་། ན་བཟའ་དང་། གདུགས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་དང་། སིལ་སྙན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རིམ་གྲོར་བྱ་བ་དང་། བཀུར་སྟིར་བྱ་བ་དང་། ཕུ་དུད་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་པ་བས།སེམས་ཅན་གཅིག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་བཞག་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་བཀོད་པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་རྒྱུན་ དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་ལ་བཀོད་པ་བས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གཅིག་རང་བྱང་ཆུབ་ལ་བཞག་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་།འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རང་བྱང་ཆུབ་ལ་བཀོད་པ་བས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་གཅིག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ བཞག་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པར་བསྟན་ཏེ།དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གཅིག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བཞག་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འགྱུར་གྱིས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ལ་བཀོད་ པར་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所谓'入于正确无过'是指为了获得声闻预流果而入于修行。
所谓'菩萨入于无过'是指为了获得菩萨初地而入于修行。
憍尸迦，若安立一个众生于预流果，善男子或善女人的福德将更多增长，而非将阎浮提众生安立于十善业道。
憍尸迦，由此理趣，如是应知菩萨们也应受供养恭敬，应为具天、魔、梵天的世间以及具沙门、婆罗门的众生以种种花鬘、涂香、粉末、衣服、伞盖、幢幡、各种乐器作恭敬、尊重、礼拜。
较之将阎浮提众生安立于十善业道，将一众生安立于预流果、一来果、不还果及阿罗汉果的福德更大。
较之将阎浮提众生安立于四果，将一众生安立于独觉菩提的福德更大。
较之将阎浮提一切众生安立于独觉菩提，将一众生安立于无上正等正觉的福德更大，并说明其理由。
其理由是：安立一众生于无上菩提能使佛法之流不断，而安立声闻、独觉于各自果位则不能如是。
因为声闻、独觉以及如来都从菩萨而生。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་པར་གྱུར་ན།ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུའི་ ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་པ་དང་།གླིང་བཞི་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། སྟོང་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གླེགས་བམ་ཀླག་པ་འམ། དཔེ་བྲི བའམ།ཁ་ཏོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་བྱིན་ན་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཡོད་པས་རྒྱལ་ རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མི་ཡ་རབས་རྣམས་དང་།རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་མན་ཆད་ཁམས་གསུམ་གྱི་ལྷ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལས་ བསམ་གཏན་བཞི་ལ་བཀོད་དེ།ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་རབ་ཏུ་བཀོད་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེའི་བསོད་ནམས་དེའི་རྒྱུས་མང་དུ་འཕེལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་མི་ཐམས་ཅད་དང་། གླིང་བཞི་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། སྟོང་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་ བཞི་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་བཀོད་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གླེགས་བམ་ལ་ཀླག་པ་དང་། དཔེ་བྲི་བ་དང་། ཁ་ཏོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་བྱིན་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་གཏན་ ཚིགས་སྔར་བཤད་པ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའོ།

贵族种姓的男子或女子任何一人，若是能够让赡部洲的一切众生安住于十善业道，乔答摩，你认为如何？从此句开始，直至'如来、应供、正等正觉佛陀确实存在'为止，是说明让赡部洲的一切众生、四大部洲的众生、小千世界的众生、中千世界的众生、三千大千世界的众生，以及十方每一方如恒河沙数世界中所有众生安住于十善业道所获福德，
比不上将此般若波罗蜜多经典读诵、书写或为他人传授以便诵读所获福德更大的道理。其中的道理是：此般若波罗蜜多经中广泛宣说一切无漏法，由于这些无漏法的存在，使得刹帝利等高贵种姓等欲界的贵族以及四大天王天等乃至无色界天的三界诸天得以存在于世间，
并且从布施波罗蜜多等直至如来、应供、正等正觉佛陀，一切清净法得以存在于世间。乔答摩，此外，若有善男子或善女子能令赡部洲所有人安住于四禅定、四无量心、四无色定和五神通，乔答摩，你认为如何？此善男子或善女子的福德因此会增长很多吗？
从此句直至'如来、应供、正等正觉佛陀确实存在'为止，是说明让赡部洲所有人、四大部洲的众生、小千世界的众生、中千世界的众生、三千大千世界的众生，以及十方如恒河沙数世界中所有众生安住于四禅定、四无量心、四无色定和五神通所获福德，
比不上将此般若波罗蜜多经典读诵、书写或为他人传授以便诵读所获福德更大，其道理如前所述。

།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་དེའི་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་ འཕེལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་བཀོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ ལ་བཀོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཙོ་བོར་བྱ་སྟེ་འཛིན་པ་དང་།འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་ན། འཛམ་བུའི་གླིང་ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ཐུག་གི་ བར་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཀོད་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གཉིས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་གཉིས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བློས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཛིན་པ་དང་།ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དོན་ བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ཡང་མི་འཛིན། ཡོད་མེད་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བར་ཡང་མི་འཛིན་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་ལ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལ་ཞིག་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཞན་ལ་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་ཅིང་ སྟོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བཟུང་ཞིང་བཅངས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་པས་ཀྱང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་ཡང་མི་ལྟ། གཉིས་སུ་མེད་པར་ཡང་མི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་ཅིང་སྟོན་པ་འཆད་ཅིང་འགྲེལ་པ་དང་། རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་གསལ་བར་བྱེད་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཅིང་དེའི་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་པར་སྟོན་པ་བྱེད་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གཉིས་སུ་མེད་པ་གཞན་ལ་ཞིབ་ཏུ་སྟོན་ཅིང་འཆད་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཉིས་སུ་ལྟ་བ་མ་ཡིན། གཉིས་སུ་མེད་པར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རྟོག་ན་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡང་མི་ལྟ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཡང་མི་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

憍尸迦，复次，若有善男子、善女人，受持、执持、读诵、通达、如理作意此般若波罗蜜多，其福德更多增长。从'乃至三千大千世界一切众生安立于十善业道，及安立于四禅、四无量、四无色定、五神通'为止，此说明若如理作意为主而受持、执持、读诵、通达此般若波罗蜜多，其福德胜过将从阎浮提乃至三千大千世界所有众生安立于十善等的福德。
其中如理作意即是：以不二亦不是不二之心受持、通达、执持、读诵、如理作意般若波罗蜜多，乃至如理作意一切种智。此说明如理作意之义，即是行般若波罗蜜多时，由通达胜义中一切法空性，既不执著有无等二边，亦不执著离二边，如是行持般若波罗蜜多乃至一切种智即是如理作意。
憍尸迦，复次，若有善男子、善女人，以种种方便广说开示此般若波罗蜜多等，此说明较之自己受持、执持等般若波罗蜜多，以不二亦不是不二等义广为他人开示宣说，其福德更多增长之功德。其中以种种方便广说开示、解释、分别、显明、正确宣说、抉择其义，此应知是以种种方式细致开示宣说般若波罗蜜多不二之义。
所谓'般若波罗蜜多非是二见，非是不二见'，其义为：胜义中般若波罗蜜多之自性于一切法无分别故，连不二之体性亦不分别，更何况分别二之体性。因此般若波罗蜜多既不见为二相，亦不见为不二相，此为其义。

 །མཚན་མར་མ་ཡིན་མཚན་མ་མེད་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་ཚེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའོ ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བླང་བར་མ་ཡིན་དོར་བར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལེགས་ཉེས་བྱེད་པའི་ཚེ་སྲིད་པའི་ཕྱི་མ་བླང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དོར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབྲི་ བར་མ་ཡིན་བསྣན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་ཚེ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་ཤིང་དབྲི་བར་མི་བྱེད་པ་དང་།མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་བསྣན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ མ་ཡིན་རྣམ་པར་བྱང་བར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ལ། འཕགས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྐྱེ་བར་མ་ཡིན་འགག་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུང་བར་མ་ཡིན་མི་བཟུང་བར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་ཅིང་བསྒོམ་པའི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་པར་གཟུང་བ་དང་མི་བཟུང་བ་གཉིས་ཀར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལེན་པར་མ་ཡིན་ལ་འདོར་བར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་ནས་ས་གོང་མར་འཕར་བའི་ཚེ་དོན་དམ་པར་ས་གོང་མའི་ཡོན་ ཏན་བླང་བ་དང་།ས་འོག་མའི་སྐྱོན་དོར་བར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པར་མ་ཡིན་མི་གནས་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་ཞིང་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ས་འོག་མ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་མ་ཡིན་ལོག་པར་མ་ཡིན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་བསྒྲུབ་པའོ།།འདི་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་བསྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡན་པར་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་སྒྲུབ་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་འདི་ལ་བྱེད་པ་འདི་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ནི་རིགས་པ་དང་མི་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲེ་བར་མ་ཡིན་མི་འདྲེ་བར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ སྒྲིབ་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་མཐར་གྱིས་སྤོང་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་སྐྱོན་རྣམས་དང་འདྲེས་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་དུ་མ་ཡིན་རྐྱེན་མེད་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་དོན་དམ་ པའི་རང་བཞིན་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལས་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་འཇུག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་སོ་སོར་དབྱེ་བ་དང་།དབྱེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་སུ་མ་ཡིན་ཆོས་སུ་མ་ཡིན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

'不是有相也不是无相'是说当缘眼等境时，对于色等遍计所执诸法不执为有相，也不作无相想，因为无分别故。
'不是取也不是舍'是说造作善恶业时无有取后有之分别，以及在感受业报时无有舍弃痛苦等之分别故。
'不是减也不是增'是说在分别诸所知法时，对于实有之法不诽谤为无而减损，对于无有之法不增益为有故。
'不是杂染也不是清净'是说一切众生皆是如来藏，以自性本来清净故，凡夫位时亦无杂染，成圣位时亦无清净故。
'不是生也不是灭'是说在观察所知真如时，通达法性于胜义中无生无灭故。
'不是所取也不是非所取'是说在专注修习法性时，无二取故，无有所取与非所取二者之分别故。
'不是摄受也不是舍弃'是说从下地升至上地时，于胜义中不作摄受上地功德及舍弃下地过失之分别故。
'不是住也不是不住'是说无有从上地至上地应住及下地不应住之分别故。
'不是正也不是邪'是说在修习止观双运时，无有'此是正确修行，此是不正确修行'之分别故。
'不是相应也不是不相应'是说在修习止观双运作意时，无有'此作意是相应正理，此作意不相应正理'之分别故。
'不是杂合也不是不杂合'是说在渐次断除烦恼障和所知障细微时，无有与烦恼障和所知障过失杂合与不杂合之分别故。
'不是缘也不是无缘'是说在通达真如时，虽然胜义自性真如以业等理趣而入，但不生起因缘自性可分与不可分之分别故。
'不是法也不是非法'是说在现证法性时，不生起法与非法之实体分别故。

།དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པའི་མཐའ་མ་ཡིན་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་མཐའོ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་མཐའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུའམ་ རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་ཅིང་སྟོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་དེ་ལྟ་བུ་བདག་འབའ་ཞིག་གིས་བཟུང་ཞིང་བཅངས་ པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་བས་ཀྱང་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ཅིང་བསྟན་པ་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་བའི་ཕན་ཡོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཛིན་ཅིང་ཀུན་ ཆུབ་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེའི་བསོད་ནམས་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བདག་ཉིད་ཀྱང་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི་ནན་ཏན་བྱེད་ལ། གཞན་ལ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་ བཤད་ན་བསོད་ནམས་སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལྟར་དོན་དང་ལྡན་ལ། ཡི་གེ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པར་བགྱི་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར།ཅི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དེ་ལྟ་བུ་གཞན་ལ་ངེས་པར་བསྟན་འཚལ་ལམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ།ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལྟར་དོན་དང་ལྡན་པ། ཡི་གེ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ན་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་གྱིས།ངེས་པར་བསྟན་དགོས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། དེ་ལ་དོན་དང་ལྡན་པ་ནི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དོན་ཟབ་མོ་དང་ལྡན་པའོ། ། ཡི་གེ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚིག་འབྲུ་གསལ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གལ་ཏེ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ནམ་འཚོའི་བར་དུ་མཆོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བྱས་པ་བས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་གསལ་བ་དང་ལྡན་པར་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབས་ཏེ།མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པའོ།

所谓'不是真如也不是非真如'，是指在修习真如时，没有'这是真如'、'这不是真如'这样的分别念。
所谓'不是非胜义'，是指在涅槃时，没有'这是胜义之边际'或'这不是胜义之边际'这样的分别念。
关于'若有善男子或善女人，广为他人宣说此般若波罗蜜多'等内容，是如前所述次第，相比自己独自持有、受持等如此甚深、离二边的般若波罗蜜多义理，向他人广泛解说教导会获得更多福德利益，这是总结宣说的。
憍尸迦，另外若有善男子或善女人，自己也受持般若波罗蜜多并通达，乃至'该善男子或善女人的福德极其增长'为止的内容，是说明自己也受持、保持等般若波罗蜜多并精进修习，同时也为他人广说不二之义，则所获福德比前述更多的利益。
帝释天问道：'世尊，善男子或善女人应当如是具足义理和文字地宣说般若波罗蜜多吗？'这是为了引出向他人广说般若波罗蜜多甚深义理能获得更大福德等其他教法而发问，是在询问是否应当确实向他人宣说如此般若波罗蜜多义理。
世尊回答道：'憍尸迦，善男子或善女人应当如是具足义理和文字地宣说般若波罗蜜多。憍尸迦，如是宣说的善男子或善女人将获得无量无数福德蕴。'这是说明如此向他人广说般若波罗蜜多甚深义理将获得无量无数福德，应当确实宣说。其中，'具足义理'是指具足离二边的甚深义理，'具足文字'是指具足明晰的词句。
从'憍尸迦，假使有善男子或善女人对东方如来、应供、正等觉'乃至'将现前圆满成佛'的内容，是以理由说明：比起以各种供养之具终生供养、恭敬十方如来，向他人广说具足义理和明晰文句的般若波罗蜜多功德更大，因为三世诸佛世尊皆依此般若波罗蜜多修学而现前圆满成佛。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལས་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་དམིགས་པའི་ཚུལ་ གྱིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེའི་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་བསྐལ་པ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པ་བས་ཀྱང་། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དང་ཚིག་ཏུ་ལྡན་པར་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་བཞིན་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ནི་སྦྱིན་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཉེས་དམིགས བསྟན་པའོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་སྤྱད་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་ལྡན་ཡི་གེ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དང་ལྡན།ཡི་གེ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པའི་དོན་མཇུག་ བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་། དམིགས་པ་མེད་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཤིང་གཞན་ལ་ཡང་དོན་དང་ཚིག་ཏུ་ལྡན་པར་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

憍尸迦，复次，若有善男子或善女人，以有所缘的方式于无量无数劫中修行布施波罗蜜多等，乃至'如是宣说者，其福德更多增长'为止，这是说明相比于有所缘相地于无量无数劫中修行六波罗蜜多，以无所缘的方式、三轮清净地为他人广说具足义理文句的般若波罗蜜多，其福德更大。
从'其所缘即是'乃至'即是智慧而非般若波罗蜜多'为止，是说明修行布施等六波罗蜜多时，三轮不清净的修行即是有所缘相。
憍尸迦，善男子或善女人如是以有所缘而修行，则不能圆满布施波罗蜜多，乃至不能圆满般若波罗蜜多为止，是说明以有所缘相修行六波罗蜜多的过患，即不能圆满六波罗蜜多。
帝释问言：'世尊，菩萨摩诃萨应如何修行，才能圆满布施波罗蜜多'乃至'圆满般若波罗蜜多'为止，是说明以无所缘的方式、三轮清净地修行六波罗蜜多的本质。
憍尸迦，应当如是以无所证解的方式宣说具足义理文句的般若波罗蜜多，乃至如是以无所证解的方式宣说具足义理文句的布施波罗蜜多为止，这是总结上述以无所缘的方式、三轮清净地圆满六波罗蜜多的教授。'无所证解'即是于任何事物都不执著实有和相状，应当无所缘地圆满六波罗蜜多，并且也应当为他人宣说具足义理文句的教法，此为其义。

 །དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།ཀཽ་ཤི་ཀ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་པ་འབྱུང་སྟེ། དེར་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཞུགས་ པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་གཟུགས་བརྙན་དེ་ཐོས་ནས་ལམ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དང་ལྡན། ཡི་གེ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་དགོས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་བསྟན་ན། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་པ་ཁ་ཅིག་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་འབྱུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་མ་ཡིན་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་དོན་ལྟར་བཅོས་ཤིང་སྟོན་པ་དེ་དག་ཐོས་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལྟ་བ་ལོག་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ བསྟན་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་མ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡིན་པ་ལྟར་བཅོས་ཏེ་སྟོན་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ ལ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་དོ་སྙམ་ཞིང་།དེ་དག་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་པ་དག་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་སྟོན་པ་ ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། ཇི་ལྟར་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཐབས་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཅེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་འདི་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཡིན་པ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའོ།

为什么这样说呢？憍尸迦，在未来时，将会出现一些向菩萨乘者显示般若波罗蜜多影像的善男子或善女人。那时，已入无上正等正觉的善男子或善女人们听闻这些影像后也会示现道路。应当以义理和文字向他们宣说这般若波罗蜜多，这是如前所述以无所缘的方式宣说般若波罗蜜多的必要性。
如果不以无所缘的方式宣说，在未来时将会出现一些小乘者以有所缘的方式宣说般若波罗蜜多。他们将非般若波罗蜜多之义伪装成般若波罗蜜多之义来宣说。新入菩萨乘者听闻这些后，将产生邪见并从菩萨道中退失。因此，必须宣说如是无所缘的般若波罗蜜多之义。
'般若波罗蜜多影像'是指将非般若波罗蜜多之义伪装成般若波罗蜜多之义来宣说。帝释天问道：'世尊，何为般若波罗蜜多影像？'这是为了向众眷属详细解释般若波罗蜜多影像的性质而请问的。
世尊回答道：'憍尸迦，此处有善男子或善女人认为自己在宣说般若波罗蜜多，而他们实际上是在显示影像。'这是说明小乘者以有所缘的心认为自己在宣说般若波罗蜜多，而他们所宣说的正是般若波罗蜜多的影像。
帝释天问道：'善男子或善女人们如何显示般若波罗蜜多影像？'这是询问如何显示般若波罗蜜多影像的方法。
世尊回答道：'憍尸迦，此处善男子或善女人在宣说般若波罗蜜多时，显示般若波罗蜜多影像。关于这一点，这就是般若波罗蜜多影像'等等，这是详细解释什么是般若波罗蜜多影像。

།འདི་ལྟར་གཟུགས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན། གཟུགས་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན། གཟུགས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྟོན།གཟུགས་མི་སྡུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་དུ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་རང་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པ་སྟོན་པ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་ཡིན་ཡང་། གང་དེ་ལྟར་སྟོན་ཅིང་སྤྱོད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ཡང་མཚན་མའི་ཚུལ་དང་།དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་ཏེ། དེ་དུས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམས་ན།ཚེ་རབས་སམ་བསྐལ་པའི་དུས་འདི་ཙམ་ཞིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དུས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བཅས་ པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་སྟོན་ན་ཡང་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བཤད་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏེ། ཚུར་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་ཤིག་། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས ཤིང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་ན།དུས་འདི་ཙམ་ཞིག་གིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ན་ཡང་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྟོན་པས་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ གཟུགས་བརྙན་ཡིན་གྱིས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是说'色是无常'，说'色是苦'，说'色是无我'，说'色是不净'等，是对色等一切法乃至一切相智为止的所有法，以有所缘的方式，修习无常、苦、无我、不净的自性，虽是小乘的方式，但解说'如是宣说及修行即是行持般若波罗蜜多'，是在说明这是般若波罗蜜多的影像。
憍尸迦，复次，善男子或善女人如是宣说般若波罗蜜多，从'如是宣说'乃至'憍尸迦，此是般若波罗蜜多影像'，是说以有相及有所缘的方式修习六波罗蜜多，认为在某些世代或劫的时间内将获得菩萨十地，以具有时间的想法修习六波罗蜜多。虽作此说，但因是以有相及有所缘的方式宣说般若波罗蜜多，故非宣说般若波罗蜜多的真实义，而是宣说般若波罗蜜多的影像。
憍尸迦，复次，彼等善男子或善女人对菩萨乘的善男子或善女人如是宣说般若波罗蜜多：'来，善男子，汝当修习般若波罗蜜多。善男子，汝修习般若波罗蜜多，则将超越声闻地，将超越独觉地'如是宣说。憍尸迦，此是般若波罗蜜多影像。以有相及有所缘的方式修习般若波罗蜜多，说在某时间内将超越声闻地和独觉地，因是以有相及有所缘的方式宣说，故此亦是般若波罗蜜多的影像，非般若波罗蜜多的真实义。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ སྟོན་ན་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ལ་སྟོན་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་པ་དང་།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་མཆོད་ཅིང་། རིམ་གྲོ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་སྟོན་ལ་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ན།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ན་ཡང་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྟོན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱིས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་ རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ལ་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་དེ་ལྟར་སྟོན་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་ དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་ལ།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ཤིག་ཅེས་སྟོན་ན་ཡང་མཚན་མ་དང་བཅས་ ཤིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྟོན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱིས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་སྟོན་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་ རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་མི་སྟོན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་པའི་གཉེན་པོར་མཚན་མར་མི་འཛིན ཅིང་མི་དམིགས་པར་སྟོན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་བཤད་པ་སྟེ།གཟུགས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་ལྟ་ཤིག་།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བར་མཚན་མར་མི་བཟུང་ཞིང་དམིགས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

憍尸迦，复次，若有善男子、善女人，为菩萨乘的善男子、善女人宣说般若波罗蜜多时，如是宣说，从'善男子、善女人'乃至'为彼等宣说般若波罗蜜多影像'之间，是说若以有相有所缘而修习般若波罗蜜多，则能无过失地趣入菩萨道，获得无生法忍，安住菩萨神通，供养承事诸佛世尊，从一佛土往诣另一佛土。
又说若以有相有所缘而受持、读诵等此般若波罗蜜多，则能获得无量无数无边福德蕴。如是以有相有所缘而宣说，不是宣说般若波罗蜜多的真实义，而是宣说般若波罗蜜多的影像。
憍尸迦，复次，若有善男子、善女人，为菩萨乘的善男子、善女人如是宣说，从'如是'乃至'宣说般若波罗蜜多影像'之间，是说以有相有所缘随喜三世诸佛世尊的善根，并将此随喜善根回向无上正等正觉。如是以有相有所缘而宣说，不是宣说般若波罗蜜多的真实义，而是宣说般若波罗蜜多的影像。
帝释问言：'世尊，云何宣说才不是为善男子、善女人及菩萨乘的善男子、善女人宣说般若波罗蜜多影像？'等，是为对治宣说般若波罗蜜多影像，而说无相无所缘的宣说才是如实宣说般若波罗蜜多的真实义。
'色无常'也不应如是观察。何以故？色以自性空，色之自性即是无事。此说胜义中色以自性空，因无事故不应执著及缘虑'色无常'之相。

 །དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་རྟག་ཅེས་བྱ་བའམ།མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་། དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ལ་ནི་གཟུགས་རྟག་ཅེས་བྱ་བའམ།མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་མེད་ན་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ ཞིང་དངོས་པོ་མེད་ན།གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྟོན་ཅིང་འདོམས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་གྱིས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བླང་དོར་མེད་པར་སྟོན་པ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་གང་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འདའ་བར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་པ་ལྟར་འཁོར་བའི་ཆོས་གང་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འདའ་བར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་གང་ལ་ཡང་གནས་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་པ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་གནས་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཆོས་གང་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའམ། གང་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་ལས་ཀྱང་འདའ་བར་མི་བྱ་བ་དང་། ཆོས་གང་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་སྦྱར་ན། དོན་དམ་པར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གཉི་ག་ཡང་མེད་པས་འདའ་བར་བྱ་བའམ་གནས་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདའ་བར་བྱ་བ་དང་།གནས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གཉིས་ཀ་དངོས་པོ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་དོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

无有实体之法即是般若波罗蜜多，于般若波罗蜜多中，不见色法为常或无常。此说明胜义中色法本性空寂且无实体的证悟即是般若波罗蜜多。如是证悟的无分别般若波罗蜜多中，无有色法为常或无常的分别。
其中色法尚且不存在，何况有常与无常？此说明色法于胜义中本性空寂且无实体，色法之法性何有常与无常？如是开示教导即是宣说般若波罗蜜多的真实义，而非显示般若波罗蜜多的影像。
如同解说色法一般，乃至一切种智亦当如是配释。憍尸迦，复次，若善男子、善女人，于彼菩萨乘善男子、善女人如是开示般若波罗蜜多等，即是宣说一切法无取舍，如实开示般若波罗蜜多之真实义。
其中'莫从任何法中出离'是说不应如小乘那样从轮回诸法中出离。'莫住于任何法中'是说不应如小乘那样住于涅槃诸法中。
何以故？此即于般若波罗蜜多中，无有应出离之法，亦无应安住之法。此说明不应从任何法出离及不应住于任何法的理由。若配合般若波罗蜜多之义，即说明胜义中轮回与涅槃二法皆无，故无所出离亦无所安住。
何以故？此即一切法本性空寂者即是无实体。此说明应出离与应安住二法皆无实体的理由。说明胜义中轮回与涅槃一切法本性空寂故无实体。
无实体者即是般若波罗蜜多，此说明如是证悟无实体即是无分别般若波罗蜜多。

 །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་བླང་བར་བྱ་ བའམ།དོར་བར་བྱ་བའམ། སྐྱེ་བར་བྱ་བའམ། འགག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་བླང་བར་བྱ་བའམ། འཁོར་བའི་ཆོས་དོར་བར་བྱ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ་ འཕགས་པའི་ལམ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའམ།འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་འགག་པར་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་མི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བླང་དོར་མེད་པར་སྟོན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་གྱི། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ སྔ་མ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་ན་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་གྱི་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་བྱ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟ་བུར་བསྟན་ན་བསོད་ནམས་མང་དུ་མི་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་རབ་ཏུ་བཀོད་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་རང་བྱང་ཆུབ་རྣམས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། གླིང་བཞི་དང་། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་ བ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་ལ་བཀོད་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་དོན་དང་། ཚིག་ཏུ་ལྡན་པར་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་དུ་བཅུག་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

所谓'于般若波罗蜜多中，无有任何可取、可舍、可生、可灭之法'，是说于无分别般若波罗蜜多中，既无取涅槃法、舍轮回法之分别，亦无生圣道、灭烦恼法之对治分别的意思。
'憍尸迦，如是宣说的善男子或善女人，不是显示般若波罗蜜多的影像'，是说如上所述的方式，宣说一切法无取舍，这是宣说般若波罗蜜多的真实义，而非显示般若波罗蜜多的影像之意。
'憍尸迦，因此善男子或善女人应当如是宣说般若波罗蜜多之义。憍尸迦，如是宣说的善男子或善女人的福德蕴极其增长，前述的善男子或善女人则不然'，是说如是无相、无所缘的方式，如实宣说般若波罗蜜多之义则福德增长甚多；若有相、有所缘地宣说般若波罗蜜多的影像如前所述，则福德不会增长甚多的意思。
'憍尸迦，复次，若有善男子或善女人，将阎浮提所有众生安立于预流果'乃至'何以故？憍尸迦，从此般若波罗蜜多中，有诸独觉菩提'，是说将阎浮提所有众生，四大洲、小千世界、中千世界、三千大千世界，以及十方每一方如恒河沙数世界中所有众生，全都安立于预流、一来、不还、阿罗汉及独觉果位的福德，比起以文义具足的方式广为他人宣说此般若波罗蜜多并令其修行的福德更小，显示了其功德利益。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་ འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཀཽ་ཤི་ཀ་ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཞིང་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལས་བྱུང་བ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། གླིང་བཞི་པ་དང་། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་དང་།སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྐུལ་བ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དང་ཚིག་ཏུ་ལྡན་པར་བཤད་ཅིང་གདམས་ངག་དང་བཅས་པར་བསྟན་ཏེ་ནན་ཏན་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ཆེས་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་བ་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེའི་གཏན་ཚིགས་དང་། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལས་བྱུང་བ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་བསྐུལ་བར་བྱས་ནས།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཉམ་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྐུལ་བ་བྱས་པ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏེ་ཉམས་སུ་ལེན་དུ་བཅུག་ན་བསོད་ནམས་ཆེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག། རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལ་ཞིག་གིས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་བཀོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཞིང་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་སའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་།གླིང་བཞི་པ་དང་། སྟོང་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གསུམ་ གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་།ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་བཀོད་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་ དོན་དང་ཚིག་ཏུ་ལྡན་པར་གཞན་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏེ།ཉམས་སུ་ལེན་དུ་བཅུག་པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

噶尔嘎啊，复次，假使有善男子或善女子，劝请阎浮提中所有一切众生趣向无上正等正觉，乃至'噶尔嘎啊，于十方每一方向中如恒河沙数世界'等文，以及'为何如此？噶尔嘎啊，此中所生者，即是初发心菩萨摩诃萨等'之间的经文，是说明劝请阎浮提中所有众生、四大部洲、小千世界、中千世界、三千大千世界，以及十方每一方向如恒河沙数世界中所有众生，令其趣向无上正等正觉所获福德，不如为他人宣说具足义理文句的般若波罗蜜多，并以教诫引导他们精进修持所获福德更为广大。
其中阐明理由：'为何如此？噶尔嘎啊，此中所生者，即是初发心菩萨摩诃萨等'，是说凡是劝请趣向无上正等正觉而初发菩提心，获得菩萨初地的诸菩萨，也是从修习此般若波罗蜜多的等持、胜解及禅修中生起。因此，较之劝请趣向无上正等正觉，广为他人宣说般若波罗蜜多并令其修持，福德更大。
噶尔嘎啊，复次，假使有善男子或善女子，安立阎浮提中所有众生于不退转地，乃至'于十方每一方向中如恒河沙数世界'等文，以及'为何如此？噶尔嘎啊，从般若波罗蜜多中所生者，即是诸菩萨摩诃萨的不退转地'之间的经文，是说明安立阎浮提中所有众生、四大部洲、小千世界、中千世界、三千大千世界，以及十方每一方向如恒河沙数世界中所有众生于不退转地所获福德，不如为他人广说具足义理文句的般若波罗蜜多，并令其修持所获福德更大的功德利益。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ ཞུགས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཀཽ་ཤི་ཀ་ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཞིང་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་གི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཁྱོད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྒོ་ན།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེའི་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ཅིང་།གདམས་ངག་དང་བཅས་པར་བསྟན་ཏེ་ཉམས་སུ་ལེན་དུ་བཅུག་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་ཅིང་།སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་དུ་བཅུག་པའི་བསོད་ནམས་སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་བ་བསྟན་པའོ།

憍尸迦，复次，阎浮提中所有众生皆已趣入无上正等正觉，乃至憍尸迦，于十方每一方向各有恒河沙数世界，以及当你获得一切智性诸法时，你将现前圆满证得无上正等正觉。若有善男子、善女人，其福德更多增长。这段经文说明了阎浮提中所有众生、四大部洲世界、小千世界、中千世界、三千大千世界，以及十方每一方向恒河沙数世界中所有众生，皆已趣入无上正等正觉者，若为他们广说此般若波罗蜜多，并以教诫开示令其修习，则彼等趣入无上正等正觉的菩萨成为正法之器，具有福分者若为其广说此般若波罗蜜多并令修习，其所得福德较前更多增长。

 ། ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་འཁོར་བ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་མནར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་དང་།གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་ སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་།ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་ གྱུར་པ་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་བསོད་ནམས་པས།དེ་དག་ལས་ལ་ལ་ཞིག་བདག་ནི་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་ཁས་འཆེ་བ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དང་ཚིག་ཏུ་ལྡན་པར་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ དེ་ཉམས་སུ་ལེན་དུ་བཅུག་ན་བསོད་ནམས་སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་ངེས་པས་ཏེ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གཞོལ་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བས་ན།དེ་དག་ལ་ནི་གདོད་ཆོས་བསྟན་ཀྱང་མི་དགོས་ཀྱི་འདི་ནི་འཁོར་བ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་མནར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་བློ་ངེས་པར་གྱུར་པས་དེ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མ་བཤད་ཀྱང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བར་འདོད་ ཅིང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྤྱོད་མི་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏེ་ཉམས་སུ་ལེན་དུ་བཅུག་ན་བསོད་ནམས་སྔ་མ་བས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ ཅེས་གསོལ་ཏོ།

迦尸迦啊！再者，假如南瞻部洲所有众生皆成为不退转于无上正等正觉者，从'这是因为他们欲求从轮回中解脱，且为大悲所苦故'这一段，是说明南瞻部洲所有众生皆成为不退转于无上正等正觉者，以及四大部洲世界、小千世界、中千世界、三千大千世界，乃至十方每一方向如恒河沙数世界中所有众生皆成为不退转菩萨，为他们宣说佛法所获福德，
若其中有人宣称'我将迅速现前证得无上正等正觉'，为其详细解说具足义理文句的般若波罗蜜多，令其修行，则所获福德较前者更为广大。
为何如此？因为那些不退转菩萨已决定趣向圆满菩提，必定不会从无上正等正觉退转，故对他们宣说佛法已无必要。'这是因为他们欲求从轮回中解脱，且为大悲所苦故'这句话是说，其他安住于不退转地的菩萨已决定趣向无上正等正觉，即使不为他们宣说般若波罗蜜多，他们也不会退转。
然而，在这些菩萨中，有些人欲求迅速证得无上正等正觉，从轮回中解脱，不愿行持菩萨大悲，若为他们广说般若波罗蜜多并令其修行，则所获福德较前者更为广大。此后，天帝释对世尊如是言道。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་ བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུ་བ་དང་། ཟང་ཟིང་གིས་བསྡུ་བས་རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་ནི་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་གྱིས། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་སྔ་མ་དག་གི་མ་ ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་ཕན་གདགས་པ་དང་། གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་ཕན་བཏགས་ན། སྣོད་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་བར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་ འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝོ་བརྒྱད་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཇི་ཙམ་དུ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ།ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་ཕན་གདགས་པར་རིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་ སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

世尊，如是如是，菩萨摩诃萨趋近无上正等正觉时，应当如是如是教导并开示彼菩萨摩诃萨布施波罗蜜多。
从'以法摄受及以财物摄受随顺的善男子善女人们，其福德将更多增长，非如前述善男子善女人'这段话，是说明对住于菩萨不退转地等趋近无上菩提者，教导并开示布施波罗蜜多等乃至十八不共佛法。
以法布施利益及以衣服、饮食等财物布施利益时，对殊胜法器行法布施与财物布施所得福德较前更多增长。
何以故？世尊，此乃如是：凡是彼菩萨摩诃萨，从'教导并开示布施波罗蜜多'乃至'教导并开示十八不共佛法'，皆是对趋近无上正等正觉者，以法布施与财物布施利益之合理因由。
其后，具寿善现对天帝释说，从'声闻乘将出现于世间，独觉乘将出现于世间'。

 །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་གདགས་པའི་རིགས་པར་བཤད་པ་དེ་ལ་རབ་འབྱོར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་ན། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་ འགྱུར་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ཅིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་མ་བསྐྱེད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་ དུ་ཡང་སློབ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཉེས་ དམིགས་སྨོས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་ལ་སློབ་ན། གདོད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ངན་སོང་རྣམས་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལྷ་དང་མིའི་མཐོ་རིས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང བའི་ཕན་ཡོན་སྨོས་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པས་རབ་འབྱོར་ལ་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གདུལ་བ་དང་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཤིང་། མི་དམིགས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པའི་བསོད་ནམས་དང་། བསྒོམ་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།རབ་དང་། དམ་པ་དང་། གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤིང་བཟང་བའི་རྣམ་གྲངས་སྨོས་པའོ། །དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཅི་བྱས་པ་ནི་བདག་འབའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས། དེའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་ དུ་འཕགས་པར་ཆེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'大乘将出现于世间'这句话之前，是上文中帝释天对那些已接近无上正等正觉的菩萨们以法和财物布施利益的道理的解说，对此空生随喜赞叹的开示。若有如是菩萨，圣声闻众也将出现；若无如是菩萨且未发无上正等正觉心，则菩萨摩诃萨们将不能修学布施波罗蜜等乃至十八不共法，也不能现前证得无上正等正觉。
如是若不现前圆满成佛，则声闻缘觉众也将不复存在，这是过患。若诸菩萨修学布施波罗蜜等乃至十八不共法，则终将现前证得无上正等正觉。以其功德，恶趣将断绝，人天善趣将出现于世间，布施波罗蜜等乃至十八不共法和三乘将出现于世间，宣说此等利益后显示随喜。
此为《十万般若波罗蜜多广释》帝释天品第二十四。
其后从'弥勒菩萨摩诃萨对空生说'起，至'菩萨为调伏一切众生、令其寂静、令其涅槃。以具随喜功德事业，与一切众生共同，以无所缘方式回向无上正等正觉'为止，是说明凡夫众生的随喜功德，声闻缘觉乘者的布施功德、持戒功德、修行功德，不如菩萨具随喜功德与一切众生共同，以无所缘方式回向无上正等正觉的功德殊胜广大。
所说'殊胜'、'最胜'、'第一'等词，是表达殊胜美好的异名。如是功德殊胜的理由是：声闻缘觉众所作功德仅为自利而回向，菩萨的随喜功德则为众生而回向，因此功德更为殊胜广大。

།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དམིགས་པ་དེ་དག་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་མཚན་མར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་ སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱ་སྟེ།དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་ བསྔོས་པ་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ལ།རབ་འབྱོར་གྱིས་གལ་བཟུང་ནས་དྲིས་པ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་གིས་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ནས། མཐའ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཤིང་ དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅི་བསགས་པ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་དང་། བསམ་ གཏན་བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་དང་།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བཞེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་དེ་དག་བསྟན་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཇི་སྐད་ བསྟན་པ་ལ་བསླབས་ནས།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གང་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ཇི་སྙེད་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ།བླ་ན་མེད་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་ སུ་བསྔོས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དག་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་འཕགས་པ་དེ་དག་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་གྲགས་ཤིང་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ལ་དྲིས་པ་སྟེ།དེ་དག་ཇི་ལྟར་དམིགས་ཤིང་མཚན་མར་བཟུང་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་ཅིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་སྟེ་མེད་ན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་ རང་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྔོར་ཡང་མེད་དེ།དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན། མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་བཏགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བལྟས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་དྲིས་པའོ།

从'具寿善现对菩萨摩诃萨弥勒如是说'到'善男子们所缘取相如是存在否'这段经文，是上文中菩萨弥勒随喜功德与一切众生共享，以无所得方式回向无上正等正觉，显示殊胜广大功德之后，善现执问而问。
十方无量无数诸佛世尊从初发菩提心直至最后入般涅槃正法隐没期间，彼等佛世尊所积一切善根，菩萨们对此随喜；
声闻乘者布施、持戒、修禅定的功德，圣声闻有学无学的无漏善根，对此随喜；
如来五无漏蕴，对此随喜；
如来大悲利益众生的意乐，对此随喜；
诸佛世尊无量无数的正法，以及世尊宣说彼等正法，对此随喜；
依所说正法修学，声闻、独觉、菩萨获得各自果位，对此随喜；
众生于现前安住及涅槃的如来所生起的一切善根，将此等一切集聚，以无上随喜而如是随喜功德亦与一切众生共享，回向无上正等正觉的功德事，
以及生起善根的彼等圣者与随喜回向功德的彼等菩萨，是否如名言假立般真实存在？
善现如是问菩萨弥勒。
若如所缘所取相般存在，则一切法成有实有所缘之过。
若不存在，则于彼等善根亦无随喜回向，如是于无实法随喜回向，则于无法增益为有，成颠倒见，故执问而问。

 །བྱམས་པས་སྨྲས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་ རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་མཚན་མར་བྱ་སྟེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་དེ་དག་དང་། དམིགས་པ་དེ་དག་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ལ་སོགས་པ་གོང་ དུ་སྨོས་པ་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དམིགས་ཤིང་།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དམིགས་པ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་དེའི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་ གྱུར་ཏམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེ་མི་དམིགས་ན་ནི་བསྔོར་ཡང་མེད།དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྔོས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་རྟོགས་པས། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་ལྟ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ།འདུ་ཤེས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་བརྒལ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དེ་བཞིན་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་ བརྒྱད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ན་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན།དམིགས་པ་དེ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། སེམས་དེ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། རྗེས་སུ་ཡི་རང་ བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་དེ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་ཤིང་མཚན་མར་བཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་ བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དངོས་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་ཤིང་མཚན་མར་བཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་དངོས་པོ་དང་།དམིགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། སེམས་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་ པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པ་གང་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའོ།།བྱམས་པས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །འགགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གོམས་པར་སྤྱད་པ།སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་པར་གྱུར་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་གོམས་པར་བསླབས་པ་དག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་ ཅིང་གཉིས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས།དེ་ལྟར་མཚན་མར་བྱས་ཤིང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ནི་གལ་བཟུང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

慈氏说道：'那些菩萨乘的善男子们，虽然如此作意并回向无上正等正觉，但是那些事物和所缘都是不可得的'这句话是说，那些善根以及随喜等前面所说的这些，仅仅是在世俗谛中可缘取和回向，但在胜义谛中并无实体存在。
须菩提说道：'如果这样无实体、无所缘'乃至'这样他的想法不是颠倒的吗'这段话是说，如果这样无实体的话，十方诸佛世尊以及声闻、独觉对于那些善根的随喜功德回向无上正等正觉，既然不可得就无法回向，如果以有所缘的方式回向，就会在无实体中认为有实体，就像是将无常视为常、将痛苦视为乐、将无我视为我、将不净视为净一样，这种想法和见解难道不会成为颠倒吗？这是一个质疑。
'虽然如此，一切事物如是、所缘如是，菩提亦如是，心亦如是'乃至'十八不共佛法亦如是，那么回向无上正等正觉的事物是什么？所缘是什么？菩提是什么？心是什么？那些善根是什么？与随喜相应的功德是什么？'这段话是说，如果像世俗言说和执取相状那样，无上菩提、回向之心、布施波罗蜜等乃至十八不共佛法，所有这些事物都如同世俗言说和执取相状那样实有的话，那么所回向的事物、所缘、菩提、心、善根、与随喜相应的功德等这些事物到底是什么自性实有的东西？这是一个提问。
慈氏说道：'如果菩萨行持六波罗蜜'乃至'不以生起的方式，不以灭尽的方式'这段话是说，那些修习六波罗蜜、承事众多佛陀、生起善根、修习一切法自性空性的菩萨们，因为通达一切法无相且无二，所以不会那样执相而作回向，因此对他们来说没有什么可执著的。

 །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རང་གི་མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདུན་དུ་མི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གོམས་པར་མ་སྤྱད་པ།སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་ བཀུར་མ་བྱས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེར་མ་བསྐྱེད་པ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ལེགས་པར་མ་བསླབས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དངོས་པོ་དེ་དག་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་ པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཡང་སྲིད་ཀྱིས།དེ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་མདུན་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་ བར་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་དེ་དག་ཟབ་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུར་བཤད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལ་དད་པ་ཙམ་མམ། དགའ་བ་ཙམ་མམ། མོས་པ་ཙམ་མམ། གུས་པ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡང་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་ན་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པས་ཡིད་མི་ཆེས་ཤིང་དད་པ་འབྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པའོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མདུན་དུ་ བཤད་ཅིང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེའི་མདུན་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་བཤད་པར་བྱའོ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ།སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ། ཆོས་ཟབ་མོའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་མཚན་མ་མེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།དེས་ནི་དེ་ཐོས་ནས་མི་འཇིགས་མི་སྔང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ། ཆོས་ཟབ་མོའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་དམིགས་སུ་མེད་ ཅིང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་ན་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།

从'如果那些菩萨并非行持六波罗蜜'这句话开始，到'不应在初入大乘的菩萨面前宣说诸法以自相空'为止，是说明初入菩萨大乘者尚未熟习六波罗蜜，未曾亲近供养诸多佛陀，未能广大增长善根，未被善知识摄受，对于通达诸法本性空性之理尚未善加修学。
若是这样的人，即使以有相有所缘的方式回向，也可能会产生颠倒见解的过失。因此，对于这样尚未清净的初入大乘者，不应在其面前宣说般若波罗蜜多等乃至一切种智之间所说的甚深无所缘的佛法名相。
为什么呢？因为他们对此仅有的一点信心、欢喜、胜解或恭敬也会消失。这是说明对初入大乘的菩萨宣说甚深法，因为他们尚未成为法器，会导致不信任并且信心减退等过失。
从'在不退转的菩萨大士面前宣说开示'这句话开始，到'应当在他们面前宣说开示诸法以自相空'为止，是说明应当对已清净的不退转菩萨，即已被善知识摄受、对往昔诸佛植下善根、曾供养众多佛陀、堪为甚深法器的菩萨，宣说般若波罗蜜多等乃至一切种智之间的诸法，以无相无所缘的方式开示。
'他们听闻此法后不会恐惧、不会畏惧、不会惊慌'这句话，是说明对于已获得无生法忍、堪为甚深法器的不退转菩萨宣说无所缘无相之法时，不会产生恐惧惊慌等过失。

།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱ་སྟེ།དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱ་སྟེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། བྱམས་པ་སེམས་གང་གིས་རྗེས་ སུ་ཡི་རང་ཞིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་བའི་སེམས་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་རིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་རབ་འབྱོར གྱིས་བསྟན་པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་བའི་སེམས་དེ་ནི་ཟད་ཅིང་འགགས་པ་མེད་དེ་རྣམ་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དམིགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཟད་ཅིང་འགགས་ལ་དངོས་པོ་མེད་དེ། རང་བཞིན་ གཅིག་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་སྔོ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དངོས་པོ་དེ་དག་དང་དམིགས་པ་དེ་དག་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཟད་ཅིང་འགགས་ལ་མེད་དེ་རྣམ་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དམིགས་པའི་ཡུལ་གང་དུ་བསྔོ་བར་བྱ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཟད་ཅིང་འགགས་ལ་མེད་དེ་རྣམ་པར་གྱུར་ན། ཅི་ཞིག་གང་དུ་བསྔོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཟད་པ་དང་། འགགས་པ་དང་། མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མི་རྟག་ཅིང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་གང་ཞིག། དངོས་པོ་དེ་དག་ནི་གང་ཞིག་།དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་གང་ཞིག་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ནི་གང་ཞིག་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སེམས་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། ཡོངས་སུ བསྔོ་བར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཅི་ཞིག་ཡོངས་སུ་བསྔོར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྔོའམ། དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན་ནི་སེམས་གཉིས་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སེམས་དང་།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་གཉིས་ཀ་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་བྱུང་བའི་ཚེ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སེམས་འགགས་ཏེ་མེད་པར་གྱུར་པས་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་ཡང་དེ་ལྟར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།

如是，须菩提，菩萨摩诃萨所具足的随喜功德事，也应当如是回向于无上正等正觉，这是说菩萨的随喜功德与一切众生共同，以无所得的方式回向于无上正等正觉，功德殊胜广大的意义总结而说。即如上所说的方式，胜义中于一切法不执著相而通达无所得，世俗中将具足随喜的善根与一切众生共同，回向于无上正等正觉，则功德殊胜广大，如是宣说。
须菩提说：'慈氏，以何心随喜并将彼等善根回向于无上正等正觉之心'等，是须菩提宣说不应以有相有所得方式回向善根的理由。'彼回向之心已尽已灭无有变异'是说，缘取无上菩提而作回向的心是刹那性的，已尽已灭无有实体，非一性安住，故能回向之心亦不存在之义。
'彼等事物、所缘及善根亦已尽已灭无有变异'是说，布施等功德事、所缘境无上菩提、所作布施等善根亦是刹那性，胜义中实体不成立故已尽已灭无有变异，何者于何处回向之义。尽、灭、无有、变异等词，是刹那性故是无常无实体的异名。
'具随喜心是何者？彼等事物是何者？彼等所缘是何者？彼等善根是何者？回向于无上正等正觉'是说，如是随喜心、布施等事物、所缘境无上菩提、所回向善根彼等一切胜义中无实体，有何可回向之义。
'岂以心回向心？若如是以心回向心，则无有二心相遇'是说，随喜心与回向心二者皆是刹那性，当生起回向心时，随喜心已灭无有，故以心回向心亦如是不应理之义。

།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བླ་ན་མེད་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་ལྟར་དེས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་ པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ཞིང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས།ཐབས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན། བསྔོ་བ་ལ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ན། ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ ཤེས་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་འདི་ཐོས་ནས།འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐབས་ ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་བ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་ལ་དམིགས་ནས། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ།དགེ་བའི་རྩ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་ལ་དམིགས་ནས་སྨྲས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱམས་པ་ལ་དམིགས་ ནས་རབ་འབྱོར་ཉིད་ཀྱི་མཐུ་དང་སྤོབས་པས་བཤད་པ་མ་ཡིན་གྱིས།འཕགས་པ་བྱམས་པའི་བྱིན་གྱིས་རླབས་ཀྱིས་བཤད་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'心的自性也不能回向'是说，如此在胜义中心的自性不成立而无，对于无实法不应当回向，这是如此宣说的。
如果菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多时，如是了知般若波罗蜜多是无实法，乃至如果如此回向则将回向于无上正等正觉为止，是说在胜义中应当了知六波罗蜜多等乃至一切种智之间的一切法皆无实，
对于彼等不执著相而在世俗中以随喜俱生的福德回向无上菩提时，福德回向将无过失且成为清净回向，这是如此宣说的。
从'尔时天帝释对长老须菩提说'乃至'如何摄持其随喜俱生福德事业并回向于无上正等正觉'为止，是说清净菩萨们如前所说般以智慧通达胜义中一切法无实后，
以方便于世俗中将彼等善根回向无上菩提时，回向无过且成清净，然而初入大乘的菩萨们不具足方便智慧，听闻此说一切法无实之教后，是否会生起恐惧畏怖？
天帝释向须菩提询问如何将彼等善根及随喜俱生福德事业以方便回向无上菩提。
从'尔时具寿须菩提观察菩萨摩诃萨弥勒而对天帝释如是说'是说为使初入大乘的菩萨们对以无缘无相之理回向善根的方便生起信解，
而观察弥勒后宣说，这表明并非仅依须菩提自身威力与辩才而说，是将由圣者弥勒加持而说。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་བསྔོ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པས་དེ་དག་ལ་མི་དམིགས་ཤིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པར་བྱས་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ ན་བསོད་ནམས་བསྔོ་བ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མོས་པ་མང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མོས་པ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ ཟིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པས་དོན་དམ་པར་མཚན་མ་དང་དམིགས་པ་མེད་པར་ཡང་རྟོགས་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྔོ་ན་ཆོས་ཟབ་མོས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པ་མེད་པས་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་ནེམ་ནུར་མེད་པས་དད་པ་དང་མོས་པ་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཆོས་ཟབ་མོའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་ སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་དག་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་དོན་དང་ལྡན་ཡི་གེ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཆུད་ཀྱི་བར་དུ་ཅི་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་ པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཟབ་མོའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་པས།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ ཐུག་གི་བར་དུ་དོན་དང་ཚིག་ཏུ་ལྡན་པར་ལུང་དང་མན་ངག་མ་ནོར་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་ཀྱང་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་བདུད་ཀྱི་ལས་དེ་དག་ཐོས་ནས་འགྲིབ་པའམ་འཕེལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་དེ་དག་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་དགེ་བའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཡང་སྟོན་པར་འགྱུར་ལ།ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་བདུད་ཀྱི་ལས་དེ་དག་ཐོས་ན་ཡང་དོན་དམ་ པར་བདུད་ཀྱི་ལས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།བདག་ཉིད་ལ་ཡང་བདུད་ཀྱིས་གླགས་བཙལ་བའི་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྲག་ཅིང་ཞུམ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་བདུད་ཀྱི་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་བསྙེམས་ཤིང་ང་རྒྱལ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

憍尸迦，如果初入大乘的菩萨摩诶萨行持般若波罗蜜多，并且以无所得的方式、无相的方式来受持般若波罗蜜多，乃至行持一切相智，并且以无所得的方式、无相的方式来受持一切相智。这段经文是在教导如何将具有善根和随喜的福德事业回向无上菩提的方法。即从六波罗蜜多等乃至一切相智的所有法，在胜义谛中无自性，因此对它们无所得、不执著相，而在世俗谛中行持并受持它们，如此行持的善根回向无上菩提，则成为无过失且清净的福德回向，这是此处所教导的。
从'他对般若波罗蜜多有大胜解'乃至'他将为善知识所摄受'这段经文，是说明如此具足方便智慧，在胜义中通达无相无所得，在世俗中行持诸法并清净回向善根，则不会对甚深法生起恐惧和畏怯，对从六波罗蜜多乃至一切相智之间的一切清净法，都能无疑无惑地生起信心和胜解，并且由于成为甚深法器，将得到善知识的摄受，这是所说的功德利益。
从'那些善知识也将教授具有义理和文字的六波罗蜜多'乃至'如是教导令其决不离开十八不共佛法'这段经文，是说明对于如此成为甚深法器的菩萨，善知识们也会生起信任，将从六波罗蜜多乃至十八不共佛法之间的教法，以具足义理和文字的方式如实无误地传授教言和窍诀，这是所说的功德利益。
关于'也将为他宣说魔业，他听闻这些魔业后将不会减退也不会增长'这段经文，是说善知识们会对这些初入大乘的菩萨们宣说会成为善法障碍的各种魔业如何出现。当这些初入大乘的菩萨们听闻这些魔业时，由于了知在胜义中这些魔业本身无实有，且自身也无魔可乘之过失，因此既不会恐惧退怯，又因通达魔业无实有而不会生起傲慢，这是此处所教导的。

 །དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ནི་འདི་ལྟར་བདུད་ཀྱི་ལས་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲིབ་པའམ་འཕེལ་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཆུད་ཀྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་འགྲོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཅིང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་གིས་ནམ་ ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་ཞིང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཛད་པ་དང་།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དེ་དག་ལ་རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་འོག་མིན་གྱི་ལྷའི་བར་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་མི་དང་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅི་བསགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ།བླ་ན་མེད་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་ལ། དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་ བསྔོ་བར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྤྲོས་པའི་ཚུལ་ཆད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིག་གིས་ལམ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་ཡང་སྔོན་གྱི་ སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཆོས་འཆད་པའི་གསུང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་ལ་བྱའོ།།ཁུར་བོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ཁུར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར་དང་། ཡིད་དམ་བཅས་པའི་ཁུར་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཁུར་རྣམས་བླངས་ པ་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་བོར་བ་ལ་བྱ་སྟེ།གླེང་གཞིའི་ལེའུ་ལས་ཁུར་བོར་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །གྲོང་གི་ཚེར་མ་རབ་ཏུ་བསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་གྲོང་མིའི་ཆོས་ངན་པ་ལུས་དང་ངག་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བདག་དང་གཞན་ ལ་གནོད་པའི་ཆོས་ཅན་ཚེར་མ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ལ་བྱའོ།།སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་ཞིང་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་རྒྱུན་བཅད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གླེང་གཞིའི་ལེའུ་ལས་སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པས་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་ཡན་ཆད་མ་ལུས པར་སྤངས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བྱའོ།

为什么这样说呢？所谓'那些魔业无自性'，是说明无有减少或增长的道理。
'菩萨无过失直至成佛，不会与诸佛世尊分离'等等，是说明如是成为法器的菩萨将与诸佛世尊相伴，并对诸佛世尊承事供养，生起善根，并且以这些善根永不堕入声闻缘觉地，而具足圆满菩萨种姓的功德。
从'憍尸迦，复次，初发心趣入大乘的菩萨摩诃萨'到'与一切众生共同回向无上正等正觉'，是说明初发心趣入大乘的菩萨，应当将十方诸佛世尊及声闻僧众的福德事业，以及从刹帝利大族等乃至色界欲界的色究竟天的人天众对诸佛世尊及声闻僧众所积累的一切善根合而为一，随喜赞叹无上菩提，并将如是随喜的福德与一切众生共同回向无上正等正觉。
其中'断除戏论之相'是指诸佛世尊远离分别戏论之意。
'言语道不退失'是指虽无分别，但以往昔愿力，为众生利益宣说种种不断法音。
'舍弃重担'是指已完全担负并舍弃了蕴的重担、烦恼重担、誓愿重担和精进重担，如同因缘品中所说的舍弃重担一样。
'清除聚落荆棘'是指断除凡夫俗子的不善法，即身语意造作损害自他的如同荆棘般的恶行。
'永断诸有结缚'是指断除并终止以邪见等烦恼在三界中生起和结缚，如同因缘品中详细解说的永尽有结一样。
'以正遍知而心善解脱'是指断除烦恼障和所知障乃至习气等一切，获得清净智慧。

།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་རབ་དམ་པ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རབ་དང་དམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐེག་པ་ལ གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་།བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དེ་དག་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་མ་བསམས་པར་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་ཡང་མི་རུང་། དེ་དག་བསམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་ནི་དངོས་པོར་དམིགས་ཤིང་མཚན་མར་བཟུང་ན་འདུ་ཤེས་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་།སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། བྱམས་པ་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྐྱོན་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་རྣམས་ལ་སེམས་ཤིང་རྟོགས་ཀྱང་། དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས། དགེ་བ་མཛད་ པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའི་བདག་གིས་སེམས་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན། འདུ་ ཤེས་དང་སེམས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་དང་བཅས་པ་དེ་དག་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་སེམས་ཤིང་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།དགེ་བ་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའི་བདག་གིས་སེམས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་མ་རྟོགས་ཤིང་། དེ་དག་མཚན་མར་ འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所谓'随喜最殊胜'等，是指在胜义中以不缘取一切法的方式了悟后，在世俗中对彼等随喜，即是无上随喜。'最'和'殊胜'等词仅是'无上'的异名而已。
从'其时，菩萨摩诃萨弥勒对具寿善现如是说'乃至'不会成为颠倒见'之间，是为详细阐述新入大乘菩萨如何无过失且清净地随喜福德并回向福德而作的引言。
因此，新入大乘的菩萨在随喜并回向时，若不思维彼等佛世尊、声闻僧众及诸善根而回向是不应理的。若思维彼等而回向，执著实有相，则如何不会成为颠倒想、颠倒心及颠倒见呢？这是抓住要点而提出的问题。
从'善现说：弥勒，若'乃至'不会成为颠倒见'之间，是显示新入大乘菩萨无过失回向。即在世俗中虽然思维了知佛、声闻、善根和回向心，但在胜义中通达彼等一切皆无实有，若以世俗方便善巧而回向，对行善的佛世尊、圣声闻及彼等善根和能回向的自心无实有执著和相执的想，则不会成为颠倒想、颠倒心和颠倒见。
从'若菩萨摩诃萨思维并执著彼等佛世尊及声闻以及彼等善根为相'乃至'则成为颠倒见'之间，是显示若不通达行善的佛世尊、圣声闻及彼等善根和能回向的自心在胜义中无实有，而以执著彼等为相的想来回向，则会成为颠倒想、颠倒心和颠倒见。

།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་སེམས་གང་གིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་དང་བཅས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ ལ་སེམས་པའི་སེམས་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་སེམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། དགེ་བའི་རྩ་ བ་རྣམས་ལ་སེམས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་དུ་བསྔོ་བར་བྱ་བའི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཟད་ཅིང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་བ་བསྟན་ པ་སྟེ།སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དེའི་རང་བཞིན་ཡང་ཟད་ཅིང་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་གང་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཆོས་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་དང་པོ་བསྐྱེད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བླ་ན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ནས།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་མཛད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་སྙེད་ ཅིག་མཛད་པ་དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པ་དེ་དག་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་མཆོག་དམ་པ་བླ་ན་མེད་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ནས་དེ་ལྟར་ རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ལ་དོན་དམ་པར་དགེ་བ་མཛད་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སེམས་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དང་། གོང་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཟད་ཅིང་འགགས་ལ་དངོས་པོ་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན་བླ་ན་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱིས ཆོས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པས་སྟོང་པ་ལ་བསྔོར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果菩萨摩诃萨以其心思维具有声闻眷属的佛世尊以及那些善根，从'如是思维其心'乃至'如是菩萨摩诃萨应当回向诸善根'为止，是说明对佛世尊、圣声闻以及诸善根所思维之心，以及回向之心，以及所回向的无上菩提，在胜义中皆应了知为灭尽无实，而在世俗中示现回向。
'彼心之法性亦是如此'是说明能回向之心的自性也是灭尽无实的意思。
'所回向之法的法性亦是如此'是说明所回向的无上菩提也是无实体性的意思。
从'若菩萨摩诃萨于过去、未来、现在诸佛世尊初发心'乃至'此是菩萨摩诃萨无上回向'为止，是说明三世诸佛世尊从最初发菩提心以来所作的一切善根，以及声闻缘觉所作的一切善根，以及属于天人等各类凡夫对这些圣者所生起的一切善根，将这一切善根集合一处，以无上最胜随喜而随喜后，如是将此随喜功德回向无上正等正觉，在胜义中应当了知造善的圣者们、诸凡夫、诸善根、随喜心、回向心以及前述所回向的菩提法，这一切都是灭尽、寂灭、无实、自性空，若在世俗中以善巧方便回向，则成为无上回向。
'法不应以法回向'是说明能回向和所回向的这一切法都是自性空，因此空性不能向空性回向的意思。

 །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དེ།ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་དབེན་པར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དེ་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས ཀྱིས་དབེན་པར་ཤེས་ཏེ།ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་མི་ལྡན་པར་ཞེས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་སྐྱོན་མེད་པའི་བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་ བྱ་བའི་དངོས་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དེ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པར་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དོན་དམ་ པར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་ཏེ་སྟོང་པར་ཤེས་ལ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་དང་། བསྔོ་བར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་དང་། སྔོ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་དག་དང་། གང་དུ་བསྔོ་བའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་ཞིང་སྟོང་པར་ཤེས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་ཞིང་སྟོང་པར་ཤེས་པས་བྱས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མི་འགལ་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན།འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཚེ།ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་སྟེ་མངོན་དུ་མི་བཞུགས་ཤིང་དངོས་པོར་མི་སྣང་བ་དེ་ བཞིན་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་དང་།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེ་དག་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་དེ་དག་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་མཚན་མར་མི་ འཛིན་པས་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如果菩萨摩诃萨知道福德事业的积集是远离蕴、界、处，乃至'如是，须菩提，菩萨摩诃萨将此福德事业的积集回向于无上正等正觉'为止，是说明在胜义中知道福德事业的积集远离蕴、界、处等乃至十八不共佛法等诸法，
知道不具有这些法的自性，乃至在世俗中回向则是无过失的清净回向。
如果菩萨摩诃萨知道随喜相应的福德事业的积集是以随喜相应的福德事业的积集本身而空，乃至'这是菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多'为止，是说明在胜义中知道随喜相应的福德事业的积集本身也以其自性而空，
并且知道诸佛世尊、所回向的诸善根、能回向的诸心、所回向的菩提本身也以其自性而空，知道从般若波罗蜜多乃至十八不共佛法等一切诸法也以其自性而空，在世俗中回向则是不违背般若波罗蜜多的回向。
复次，菩萨摩诃萨若欲回向诸佛世尊与声闻僧众般涅槃者的诸善根，应当如是回向，乃至'不成颠倒见'为止，是说明在回向诸佛世尊与声闻僧众般涅槃者的诸善根的随喜福德时，
如同诸佛世尊与声闻僧众般涅槃而不现前、不显现为事物那样，了知诸善根、诸回向、诸回向心也如同涅槃一样在胜义中无有实体，在世俗中回向于无上菩提则因不执著相而具有想和心者不会成为颠倒见。

།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། མཚན་མའི་ཚུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་འདུ་ཤེས་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ བ་སྐྱོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ལ།འདས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། མཚན་མའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལྟར་སེམས་ཤིང་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱང་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཡིན་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ སྐྱོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདུ་ཤེས་དང་སེམས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟར་མཚན་མར་མི་འཛིན་ན་བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱམས་པས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་བྱེད་ཅིང་། བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསོད་ནམས་དེ་དག་མཚན་མར་མ་བཟུང་ན་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོར་ཡང་མེད།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་མཚན་མར་མི་བཟུང་དུ་ཡང་མི་རུང་ན། འདི་གཉིས་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ ཞེས་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཐབས་མཁས་པ་དེ་དག་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་མཚན་མར་ཡང་མི་འཛིན་ལ། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྐྱོན་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ བ་ནི།ཐབས་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པས་བསླབ་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཐབས་ལ་ མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་མཁས་པ་བསླབ་པ་གཞན་དུ་མི་བཙལ་བར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལས་བཙལ་བར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་ མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པར་མ་རྟོགས་པས་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ཀྱང་།བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱམས་པས་སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་མེད་དེ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དེ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྐྱོན་དུ་སྨོས་པར་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མཚན་མ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ གོང་དུ་བཤད་པ་ལ་མེད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་དོགས་པ་སྐྱེ་བ་འཕགས་པ་བྱམས་པས་བསྟན་པའོ།

如果菩萨摩诃萨在修行般若波罗蜜多时，以有相的方式了知那些佛世尊的善根，就不是回向于无上正等正觉，乃至说成为颠倒见解。这是说明如果对佛世尊和那些善根有相想，则回向也不会成为无过失，如果认为过去诸佛世尊是无相的、非相的境界，这样想和生起这样的想法本身就是执着于相，因此回向无上菩提就不是无过失的，会成为颠倒的想、心和见。
如果菩萨摩诃萨对那些佛世尊等，乃至不成为颠倒见解，这是说明如前所说不执着于相则回向完全清净，不会成为颠倒。
弥勒说：'尊者须菩提，菩萨摩诃萨如何能对那些善根不作相而回向于无上正等正觉呢？'这是问如果不执着随喜功德为相就无法回向，而回向又不能不执着为相，这两者如何不相矛盾？
须菩提说：'菩萨摩诃萨应当在此般若波罗蜜多中学习这些方便善巧。'这是说明诸法既不执着为相，回向又能成为无过失，这是方便善巧的菩萨能够做到的，这样的方便善巧也需要通过修行般若波罗蜜多来学习。
'应当知道菩萨摩诃萨的方便善巧是从此般若波罗蜜多中获得的'，这是说明不应在他处寻求这样的方便善巧，而应当从般若波罗蜜多中寻求的理由。
'若不依止般若波罗蜜多就不能回向福德事'，这是说明如果不以智慧通达一切法无相，虽然回向功德，回向也不会完全清净。
弥勒说：'那些佛世尊在般若波罗蜜多中也是无有、不可得'等乃至'回向的发心也是无有、不可得'，这不会成为过失吗？这是圣者弥勒表明对前面所说的无相、不可得的回向产生是否会成为断见过失的疑问。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མི་དམིགས་ཤིང་ མཚན་མ་མེད་པར་བྱ་སྟེ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མེད་པར་ལྟ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་འགགས་ཤིང་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་མཚན མར་འཛིན་པ་ནི་ལྟ་བ་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་སྨད་པ་ཡིན་གྱིས། དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་ནས་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ནི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དང་།མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་ཅན་གྱི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དོན་ཆེ་བར་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་དོན་ཆུང་ ཞིང་སྨད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེ་ནི་དུག་ཅན་ཟུག་རྔུ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ལོག་པར་རིག་པ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་བསླབས་པ་ལ་ལ་དོན་མ་རྟོགས་པར་མི་ཤེས་ཤིང་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ དེ་ལྟར་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་དཔེ་ཁ་ཟས་དུག་ཅན་ཟ་བ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཚུར་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་ བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐུར་པར་འགྱུར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཆོས་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།མི་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་རྟག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱད་ཅིང་བསྒོམས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་མཚན་མར་བཟུང་ཞིང་དམིགས་པ་དང་ བཅས་པར་བདག་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་།གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་ཡོངས་སུ་བསྔོར་འཇུག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཟད་པ་མེད་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་ རྩ་བ་ཅི་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་།དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོར་འཇུག་ན་ཁ་ཟས་དུག་ཅན་ཟ་བ་དང་འདྲ་བར་བསྔོ་བ་སྐྱོན་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།

其中，菩萨摩诃萨在修行般若波罗蜜多时，应当如是观察，从'应当如是观察'乃至'应当无所缘、无相而回向'之间，是说明不会成为无见过失的道理，即对于所要回向的善根等一切法，在胜义中已灭尽且不存在时，若执为实有并执著其相，则是邪见，也为如来所呵责。若通达胜义中无有且不可得，于无有不可得之中不执著相，则不会成为过失，此为所说。
诸如来应正等觉并未说有所缘想、有相想的回向有大意义，这是说明如是有所缘、有相的回向，如来也说是意义微小且应受呵责。
为什么呢？从'此回向是有毒、有刺'乃至'如是于此邪解、邪知、邪学某些人不解其义而不知，如是宣说'之间，是以毒食为喻说明如是有所缘、有相的回向成为过失。
'来此，善男子，你从过去、未来、现在诸佛世尊初发心以来'乃至'若如是回向，则成谤如来，非如来所说，亦非如法而说'之间，是说明若对三世诸佛世尊修行般若波罗蜜多等一切种智、不等法性乃至恒时住于舍等清净诸法时所修习的善根执著其相而有所缘地自己随喜回向，也令他人如是随喜回向，以及对那些佛世尊的声闻、缘觉的无尽善根，以及凡夫所生起的诸善根执著其相，以有所缘的方式令其回向，则如同食用毒食一般，回向将成为有过失的，且将违背如来教言。

 །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་ རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་དང་།མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པར་འགྱུར་སྙམ་ དུ་བསླབ་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་མངོན་པར་འདུ་མཛད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྟེ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན།དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་ མ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་བསླབ་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། བྱམས་པ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ སྐུར་པར་འགྱུར་བ་མེད་པར་འདོད་པས་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེ་དུག་མེད་ཅིང་བདུད་རྩིའི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ།དེའི་ཐབས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མཛད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་བདག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཚད་མར་བྱས་ཏེ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་གི་ངང་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དང་། རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ བཞིན་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ།དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་བསྔོས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་མཁྱེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ཆོས་ཉིད་གང་གིས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་བསྔོས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེ་དུག་མེད་ཅིང་བདུད་རྩིའི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་བསྔོ་བ་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对此，菩萨乘的善男子或善女人，如何随喜过去、未来、现在诸佛的善根，从'如是'开始，直至'不应学习以为善根回向于无上正等正觉'为止，如前所说的方式，带有所缘和带有相状地回向善根是有过失的。
因此，不应带有所缘和带有相状地学习回向，认为如何随喜并回向十方世界中三世诸佛世尊所积集等的一切善根，使这些善根回向于无上正等正觉。
须菩提说：'慈氏，于此，菩萨乘的善男子或善女人行持般若波罗蜜多时，欲不诽谤如来者，应当如是回向'，乃至'如是行持的菩萨摩诃萨的回向，将成为无毒且达到甘露之究竟'，这是宣说善根回向清净的方法。
其方法即是：如来们以无上智慧了知这些善根胜义中自性本空，世俗中以方便善巧而无执著地作回向，如是以如来为量而回向，则回向将成为清净，如是宣说。
其中'这些善根的性质是什么、自性是什么、相是什么'，是'自性是什么'的异名。虽然胜义中它们无自性，但通达并了知在世俗中能获得如所回向的果报。
'以何法性而有'是指：胜义中是空性法性，世俗中随喜如是回向所获果报的这种法性。
'回向将成为无毒且达到甘露之究竟'中，'甘露'是指涅槃。如是回向则回向无过失，故将证得涅槃，此为其义。

 །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཀྱང་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན། དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ད ལྟར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་ཁམས་གསུམ་གང་ན་ཡང་མེད་ལ།དུས་གསུམ་གང་དུ་ཡང་མ་གཏོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་གང་ དུ་བསྔོ་བར་བྱ་བའི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་མཛད་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཁམས་གསུམ་གང་ན་ཡང་མེད་པ་དུས་གསུམ་གང་དུ་ཡང་མ་ གཏོགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ བསྔོ་བ་དུག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།བདུད་རྩིའི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྟག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱིས་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་དུ་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཁམས་གསུམ་གང་ན་ ཡང་མེད་ལ།དུས་གསུམ་གང་དུ་ཡང་མ་གཏོགས་པར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཚན་མའི་ཚུལ་ལམ། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་རུང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་གང་ན་ཡང་ མེད་ཅིང་།དུས་གསུམ་གང་དུ་ཡང་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལ་སོ་སོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་དེ། དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་ གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྔོ་བར་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པས་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

此外，当菩萨乘的善男子或善女人修行般若波罗蜜多时，应当如是回向诸善根，从'如是说'乃至'彼等声闻、独觉亦不包含其中，彼等善根亦不包含其中，若不包含其中者，非过去、非未来、非现在'为止，直至色等恒常安住于舍之间，一切法胜义中无实体故于三界中皆无，于三时中亦不摄。
如是回向及所回向的无上菩提，以及所回向的善根，还有造作善根的诸佛世尊、声闻、独觉等，于胜义中三界中皆无，于三时中亦不摄，应当如是了知。若如是回向即是清净回向之教示。
若菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，从'如是说'乃至'如是了知则菩萨摩诃萨之回向无毒，将达甘露究竟'为止，直至色等恒常安住于舍之间，一切诸法如前所说，胜义中自性本空故于三界中皆无，于三时中亦不摄。
详细宣说彼等一切不应以相的方式或所缘的方式回向的理由。为何如此？说'彼无自性'者，于三界中皆无，于三时中亦不摄，彼无各自自相，如是宣说。
'若无自性即是无实体'者，如是无自相者于胜义中亦无共相，即是说未成立为实有之义。
'无实体者因无实体故不能回向'者，如所回向无实体，能回向者亦因无实体故不存在，故无法回向无者，如是宣说。于一切处皆应如是配合。

 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་མཚན་མའི་ཚུལ་ལམ། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན་དེ་ནི་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡིན་གྱིས། ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ བསྔོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་དམིགས་ཤིང་། མཚན་མའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན་ལོག་ པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་ལ་དེ་ལྟར་མི་བསྔགས་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཁ་ཟས་དུག་ཅན་ཟ་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གང་གིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དེ་ནི་དུག་དང་ བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་གྱུར་ན།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། གཞན་ གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བསྟན་པའོ།།གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདག་གིས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་དེས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་ སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ཅིང་ཐབས་མཁས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་དེ་བཞིན་དུ།བདག་གིས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་།དམིགས་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་ཐབས་མཁས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་ཁྱོད་སྟོན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྔོ་བ་རབ་འབྱོར་གྱིས་གོང་དུ་བཤད་པ་མཚན་མ་མེད་ཅིང་མི་ དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བསྟན་པ་དེ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པ་སྟེ།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་སྨོས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་ པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果菩萨乘的善男子或善女子以有相的方式或执著的方式回向那些善根，那就是错误的回向，而不是真实的回向。从这句话开始，直到'不能圆满十八不共佛法'为止，是说一切法本性空无所有，而执著于无实之法为实有，以有相的方式回向就是错误的回向，所以诸佛世尊也不赞叹。以这样不被赞叹的回向，就不能圆满六波罗蜜等乃至十八不共佛法等清净法，因为不能成就自利圆满，就如同食用有毒的食物一样。
从'由此不能圆满布施波罗蜜'开始，直到'为什么呢？因为这样的回向带有毒性'为止，是说如果不能圆满六波罗蜜等乃至十八不共佛法，就不能清净佛土、成熟众生，显示不能成就利他圆满的过失。
又从'再者，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜时'开始，直到'应当如是思维回向于无上正等正觉'为止，是说清净的回向应当如诸佛世尊所知，以善巧方便法性而回向。同样地，我也应当通达胜义中一切法本性空，无所缘、无相，世俗中不执著于此，如是回向善根则成为具足善巧方便法性的回向。
从'尔时，世尊告具寿舍利弗'开始，直到'舍利弗，你是在做教导的事业'为止，是赞叹舍利弗之前所说的无过失、清净回向，即以无相、无所缘的方式回向。其中提到无相、无所缘、无生等词语，都是空性的异名而已。
从'舍利弗，假使三千大千世界中的所有众生都获得十善业道'开始，直到'称为无上'为止。

 །གོང་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་ཆགས་མ་གོས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱ་སྟེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། རབ་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན། སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་དུ་ཞུགས པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གོང་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་གོས་དང་། ཟས་དང་། མལ་སྟན་དང་། ན་བའི་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་ཆགས་མ གོས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱ་སྟེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བར་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གོང་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་སངས་རྒྱས་ སུ་གྱུར་པ་ལ་གོས་དང་།ཟས་དང་། མལ་སྟན་དང་། ན་བའི་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་ཆགས་མ་གོས་པར་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱ་སྟེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བར་བསྟན་པའོ།

从'无上'到'称为无上'之间的内容是：三千大千世界中所有众生的十善业道、四禅定、四无量心、四无色定、获得五神通的福德，以及随喜具足的善根，虽有所缘及相，但不为执著相的过失所染着，与一切众生共同回向无上正等正觉，显示其福德殊胜广大。'最胜'、'最上'、'殊胜'等词是殊胜广大的异名。
须菩提，复次，此三千大千世界中所有众生，从'成为预流果'乃至'称为无上'、'称为无上'之间的内容是：三千大千世界中所有众生若成为预流果、一来果、不还果及阿罗汉，以衣服、饮食、卧具、病人医药等资具承事供养所得的福德，以及随喜具足的善根，不为执著相的过失所染着，与一切众生共同回向无上正等正觉，显示其福德殊胜广大。
须菩提，复次，三千大千世界中所有众生，从'成为独觉'乃至'称为无上'、'称为无上'之间的内容是：三千大千世界中所有众生若成为独觉，以衣服、饮食、卧具、病人医药等资具承事供养所得的福德，以及随喜具足的善根，不为执著相的过失所染着，与一切众生共同回向无上正等正觉，显示其福德殊胜广大。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ཀྱང་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐལ་པའི་གྲངས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གོས་དང་།ཟས་དང་། མལ་སྟན་དང་། ན་བའི་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་མང་པོས་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟི་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་ཆགས་མ་གོས་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་བསོད་ནམས་སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ལ་བྱའོ། །དེ་ནས་ རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིགས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་དག་གིས། རིགས་ཀྱི་བུ་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་སྔ་མ་ཐབས་མཁས་པ་དང་མི་ལྡན་པ། དམིགས་པའི་སྤྱོད་པ་ཅན་དེ་དག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་སྒྲར་བསྒྲགས་ཏེ་དབྱངས་སུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས ཀྱི་དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་།ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། རྩོལ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པས་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་དངོས་པོ་དེ་ཡོངས་ སུ་བསྔོ་བའི་མཆོག་ཡིན་ལ།དམིགས་པ་ཅན་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཡོན་ཏན་སྨོས་ཏེ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས་མཆོད་པར་བྱས་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།མཉམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ།

复次须菩提，三千大千世界中所有众生皆已趣入无上正等正觉，从'如是'乃至'善男子善女人亦有所缘想'为止，是说三千大千世界中所有众生皆已趣入无上正等正觉者，十方世界如恒河沙数世界中所有众生，于恒河沙数劫中以衣服、饮食、卧具、病药及诸资具承事供养所生福德，以随喜相应善根，因无执著相之过失而不染著，与一切众生共同回向无上正等正觉，显示此福德胜过前述福德。其中'趣入无上正等正觉'是指得初地以上菩萨。
从'其后四大天王及二万天子'乃至'世尊，如是菩萨摩诃萨为般若波罗蜜多及方便善巧所摄受者，能胜前述善男子善女人无方便善巧而有所缘行者之善根，甚为希有'而称扬赞叹为止，是说欲界天及色界天如是以无所缘、无执著、无相、无功用之理，以具足方便善巧而离二边，将彼善根回向无上正等正觉，是殊胜回向。宣说有所缘者一切善根皆被胜过之功德，随喜供养。
从'尔时世尊告四大天王众天'乃至'名为无等等'为止，是说三千大千世界中所有众生皆发无上正等正觉心。

 །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས།དམ་པའི་ཆོས་མ་ནུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱད་དེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ ལ་ལ་ཞིག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པས།ཕྱོགས་བཅུ་ན་དུས་གསུམ་དུ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས། དམ་ པའི་ཆོས་མ་ནུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱད་དེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་དགེ་ བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན།དེའི་བསོད་ནམས་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་བསྔོ་བ་སྔ་མའི་བསོད་ནམས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། རབ་ དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་དང་དམིགས་སུ་ མེད་པའི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དེ་རབ་དང་།གཙོ་བོ་དང་། དམ་པ་དང་། མཆོག་ལ་སོགས་པ་ཇི་ཙམ་གྱིས་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་བླང་དོར་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་ལ་སོགས་ པ་མེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས། དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་རབ་དང་ གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དམིགས་པ་ཅན་གྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་དེ་ལ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མའི་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

诸菩萨对十方三世中诸佛世尊及声闻缘觉，从初发心直至正法未灭期间，于六波罗蜜多等一切佛法修行，所生起的一切善根，随喜后以有所缘的方式回向于无上正等正觉的福德，
若有善男子或善女子发无上正等正觉心而成为菩萨，对十方三世诸佛世尊及声闻缘觉，从初发心直至正法未灭期间，于六波罗蜜多等一切佛法修行，所生起的一切善根，以无所缘、无二等方式随喜后，
复以无所缘、无二等方式将此随喜善根回向于无上正等正觉，其福德较前述有所缘回向的福德殊胜广大，所谓殊胜、最上等词，仅是殊胜的异名而已，如前所述。
其后，具寿须菩提向世尊如是启问，乃至'无等中等'为止，是为显示无相及无所缘随喜何以成为殊胜、最上、圣、妙等。
究竟义中，彼等善根自性本空，于真如中一味，无取舍、无生灭等，应知与真如、不颠倒真如等自性一味。
世俗谛中随喜后，如是将随喜善根回向无上正等正觉，即成殊胜、最上等，有所缘随喜对此百分之一、千分之一亦不及，此为开示。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ བ་དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ།དེའི་ཐབས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་ ཡོངས་སུ་དག་པར་རོ་གཅིག་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ཆགས་པ་དང་། མ་བཅིངས་པ་དང་། མ་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན། དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས་ཡོངས་ སུ་བསྔོ་བ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་རབ་དང་གཙོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཐབས་མཁས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ། ནམ་ འཚོའི་བར་དུ་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་།བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རིང་བསྲེལ་ལ་མཆོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་དང་། དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ པའི་བསོད་ནམས་པས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་དེ་ཐབས་མཁས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་ལྔ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོད་པ་དང་།བཀླགས་པ་དང་། གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ བའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་བསྔགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཐོས་ནས་དད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ཏེ་འཁོར་གཞན་རྣམས་ཀྱང་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྟོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ སླད་དུ་སྣང་བར་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

复次，善现，从'若善男子、善女人发菩萨乘者'乃至'善现，具此随喜之菩萨摩诃萨速证无上正等正觉'之间，是说明对三世诸如来、声闻、缘觉及一切众生所有善根，无过失且清净地随喜的方法。其方法即是：从胜义谛而言，色等世间及出世间一切法解脱且清净，同一味，了知一切法无执著、无束缚、无解脱等自性。若于世俗谛中回向无上正等正觉，如是随喜回向即是随喜中最殊胜、最上等，因此能成为证得无上正等正觉之因。
复次，善现，从'于东方恒河沙数世界中'乃至'以善巧方便将此等善根回向无上正等正觉'之间，是说明以一切安乐资具供养承事十方诸佛世尊及声闻僧众直至其住世，以及对彼等佛世尊涅槃后之舍利作种种供养，以及以有所缘方式行持六度所生福德，不如以无所缘方式行持六度，以善巧方便将此等善根回向无上正等正觉之福德更为殊胜广大。
此为《十万般若广释》回向品第二十五。
从'尔时，具寿舍利子白世尊言'乃至'世尊，般若波罗蜜多以无实体性空性故显示一切法之自性'之间，是说明舍利子听闻如是供养般若波罗蜜多、读诵、布施他人等，以及随喜福德、回向福德之广大利益后生起大信心，为令其他眷属亦生信心而赞叹般若波罗蜜多。'世尊，般若波罗蜜多以极清净故作光明'者，是因法界极其清净且本性光明，于众生心相续中显现故。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕྱག་བགྱི་བར་འོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་ཕྱག་བྱ་བར་འོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བདག་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ ཡིན་ལ།སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་ཕྱག་བྱ་བར་འོས་པའི་ཕྱིར། ཤཱ་རིའི་བུ་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་དད་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་སྨྲས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་གོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཁམས་གསུམ་གང་དུ་ཡང་མ་གཏོགས་ལ་ཁམས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་སྐྱོན་གང་གིས་ཀྱང་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྟ་བའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་བ་ལ་རབ་རིབ་མ་མཆིས་པར་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་།འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ངན་པ་རྣམས་བསལ་ཅིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཛུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཇིགས་པ་དང་གནོད་པ་དང་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བྱང་ བའི་སླད་དུ་བདེ་བར་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བཀླག་པ་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟེན་ན།གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་ཤིང་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མིག་ལྔ་ཡོངས་སུ་ཐོབ་པར་བགྱི་བ་ལ་སྣང་བར་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གོམས་པར་བྱས་ན་ཤའི་སྤྱན་དང་།ལྷའི་སྤྱན་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔ་ཐོབ་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་ དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གསལ་བར་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཤུལ་གོལ་བར་ཞུགས་པ་རྣམས་མཐའ་ལས་བཟློག་པའི་སླད་དུ་ཤུལ་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟུང་ཞིང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལས་ཉམས་ནས་ལམ་ལོག་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལས་བཟློག་སྟེ།ཡང་དག་པའི་ལམ་དུ་འཛུད་པའི་ཆོས་རྣམས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པས་འཁོར་བར་སྐྱེ་ཞིང་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'世尊般若波罗蜜多是应当礼敬的'这句话是说，因为般若波罗蜜多是一切功德的源泉，所以是一切圣者和凡夫都应当供养礼敬的。
'我礼敬世尊般若波罗蜜多'这句话是说，正因为般若波罗蜜多是一切功德的源泉，是一切众生应当供养礼敬的缘故，舍利子也以信心的力量说'我也礼敬'。
'世尊般若波罗蜜多是不为三界所染'这句话是说，不属于任何三界，也不为三界的任何过失所染污的缘故。
'世尊般若波罗蜜多是能除一切烦恼和见解黑暗，使无翳障'这句话是说，因为能除去一切众生的贪欲等烦恼障以及萨迦耶见等恶见，并引导众生趋入无过失的正见。
'世尊般若波罗蜜多是在诸菩提分法中最为殊胜'这句话的意思是说，是获得无上菩提的主要因。
'世尊般若波罗蜜多是为了清净一切怖畏、损害、伤害而带来安乐'这句话是说，如果通过读诵、供养等方式依止此般若波罗蜜多，则一切损害不能侵害，并获得一切安乐的缘故。
'世尊般若波罗蜜多是为一切众生圆满获得五眼而作光明'这句话是说，如果修习般若波罗蜜多，则能获得肉眼、天眼等如来五眼，并能如实明见一切世间和出世间法的缘故。
'世尊般若波罗蜜多是为了遮止入于邪道众生的边执而示现正道'这句话是说，因为能遮止那些堕入常见、无常见等二边，从无上菩提的正道退失而入邪道者，并引导他们趋入正道，为他们宣说诸法。
'世尊般若波罗蜜多是为断除一切随眠相续的烦恼而成就一切智性'这句话是说，因为是断除烦恼障和所知障导致轮回相续的一切习气，并获得一切智智的因。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ བསླབས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་།སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་ཞིང་ཆོས་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའམ། གཞི་ཡིན་པས་མ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་མ་སྐྱེས་མ་འགགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མི་རྟག་མི་འཇིག་པའི་སླད་དུ་འཁོར་བའི་གཉེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་མཐའ གཉིས་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་སྟོབས་པའི་སླད་དུ། སེམས་ཅན་མགོན་མ་མཆིས་པ་རྣམས་ཀྱི་མགོན་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པའི་ དབང་དུ་གྱུར་ཅིང་།འཁོར་བའི་བཙོན་ར་ནས་མ་ཐར་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བའི་བཙོན་ར་ནས་ཐར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐུབ་པ་མ་མཆིས་པའི་ སླད་དུ་སྟོབས་བཅུ་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་མ་མཆིས་ པའི་སླད་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་རྒྱུད་གསུམ་དུ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་།མི་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་བསྐོར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ ཞེས་བསྟོད་པ་སྟེ།དེ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ནི། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོན་པའི་ཚེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འདི་ནི་སྡུག་ བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཕུང་པོ་ལྔ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་འདི་ནི་ཕུང་པོ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འགགས་པའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འདི་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འམ་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་ཉི་ཚེ་བསྟན་པའི་རྒྱུད་གཅིག་གོ།།སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་ བྱའོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །འགོག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའོ། །ལམ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་རྒྱུད་གཉིས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་བདག་གིས་ཤེས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་བདག་གིས་སྤངས་སོ། །འགོག་པ་ནི་བདག་གིས་མངོན་སུམ་ དུ་བྱས་སོ།

世尊，般若波罗蜜多是生起佛法之母，是诸大菩萨摩诃萨之母。此意为：若于此般若波罗蜜多中修学，则菩提分、十力、四无畏等佛法将于菩萨心相续中生起，具足彼等诸法即成为菩萨。如是，因为是成为菩萨之因或基础，故如母亲一般，称为菩萨之母。
世尊，般若波罗蜜多因自相空性故无生无灭。此意为：就胜义而言，般若波罗蜜多之本体不成立为有，因为是空性之自性故，是无生无灭之本体。
世尊，般若波罗蜜多因非常非坏故是轮回之对治。此意为：因远离轮回法常与无常二边，故称为轮回之对治。
世尊，般若波罗蜜多因能赐予一切珍宝法故，是无怙众生之怙主。此意为：对于为烦恼所控制、未从轮回牢狱中解脱的众生，以宣说清净珍宝法，使众生从轮回牢狱中解脱。
世尊，般若波罗蜜多因无能胜故成就十力。此意为：因魔众与外道论敌不能胜故，使具足如来十力。
世尊，般若波罗蜜多因无来去故，三转十二相转法轮。此意为：就胜义而言，无所谓转法轮与不转法轮，而就世俗而言，具有三转十二相转法轮之自性。其中三转十二相转法轮为：宣说四圣谛之苦、集、灭、道之自性时，于五蕴说'此是苦'，于五蕴生起之因业与烦恼说'此是蕴之集'，于苦蕴灭尽自性涅槃说'此是苦灭'，于获得涅槃之道八支圣道说'此是获得涅槃之因或道'，如是显示四谛之自性是第一转。苦应遍知，集应断除，灭应现证，道应修习之教示是第二转。苦我已知，集我已断，灭我已证
（注：原文似乎未完整，但我已将所提供的藏文内容完整翻译）

།ལམ་ནི་བདག་གིས་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་པ་ནི་རྒྱུད་གསུམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་རྒྱུད་གསུམ་དུ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའམ། ཉན་ཐོས་སམ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཐེག་པ་པའམ། རང་སངས་རྒྱས་སམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་པས་སྐབས་འདིར་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོན་ཏན་དུ་མ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ གུས་ཤིང་རིམ་གྲོ་བྱ་བའི་ཐབས་ཇི་ལྟ་བུར་བགྱི་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སྟོན་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ། །སྟོན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཕྱག་བྱ་བ་ དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་ཕྱག་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པ་ལ་གུས་པ་དང་རིམ་གྲོ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་གུས་པ་དང་རིམ་གྲོ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ་ཞེས བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྟོན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གུས་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གུས་པར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།སྟོན་པ་གཉིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྟོན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར། སྟོན་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་གཏན ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོན་པ་དང་འདྲ་བར་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུའི་ཞུ་བ་འདི་གང་ལས་སྐྱེས་ཅིའི་རྒྱུ་སྙམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་དག་ཀྱང་བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར། ཤཱ་རིའི་བུས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ་དེ་ཅི་ལས་བསམས ཏེ་ཞུས་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་བསྐྱེད་པའོ།

第三转法轮是说'我已修道'。如是将四圣谛分为三个方面而宣说十二相，称为三转法轮之转法轮。世尊般若波罗蜜多是为显示一切法之本性为无实体空性之本质，因为是显示胜义中一切法无实体空性之自性故。
世尊，菩萨或菩萨乘者，或声闻或声闻乘者，或独觉或独觉乘者，应如何安住于般若波罗蜜多？此问即是：以不住方式安住般若波罗蜜多之方法已如前所说，此处'如何安住'是指：对前述具有诸多功德之般若波罗蜜多如何恭敬承事，此是舍利子向世尊所问。
世尊告曰：'舍利子，应如对导师那样安住于般若波罗蜜多。应如礼敬导师那样礼敬般若波罗蜜多。'此说明应如天人对佛世尊导师恭敬承事等那样，对般若波罗蜜多也应恭敬承事等。
为何如此？'此般若波罗蜜多即是导师'等，是说明应如对导师恭敬那样恭敬般若波罗蜜多的理由。胜义中般若波罗蜜多与导师二者无别皆为空性自性，世俗中亦同为起导师作用，故应如对导师供养恭敬那样供养恭敬般若波罗蜜多。
因此，'从般若波罗蜜多中出生如来应供正等觉'乃至'出生一切相智'，是说明般若波罗蜜多起导师作用的理由，因为从此般若波罗蜜多中出生如来等一切清净法，故应如导师般供养恭敬。
尔时，天帝释心想：'尊者舍利子此问从何而生？因何而起？'此是为引出般若波罗蜜多其他功德之教法，思维舍利子前问'如何安住般若波罗蜜多'是从何想法而问。

།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ན། བདག་གིས་ཞུ་བ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཡང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་གྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བདག་གིས་ཞུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་དམུས་ལོང་དང་དམིགས་བུའི་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་མི་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྔར་གཞུང་འདི་ཉིད་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བར་བཤད་ལ།སྐབས་འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འབའ་ཞིག་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལ་འཁོར་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་ཏེ།གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན་ཡང་གཞན་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་ཐོབ་ པར་འགྱུར་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བཤད་ཅེས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་བརྒལ་བའོ། །སྨྲས་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་རབ་ཅེས་བྱའོ།།གཙོ་བོ་དང་། དམ་པ་དང་། མཆོག་དང་། ཕུལ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་དང་། གོང་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚེ། དྲུག་ཅར་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བར་བཤད་པ་ནི་གྲོགས་བྱེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཙམ་དུ་བསྟན་དུ་ཟད་ཀྱི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

然后，具寿舍利子对天帝释说这样的话，乃至'我生起请问'为止，这是说菩萨们随喜三世诸佛世尊、声闻、独觉以及一切众生的善根，并且以般若波罗蜜多摄持的缘故，以善巧方便回向于一切种智。如是般若波罗蜜多是一切中最胜，因此我请问应当如何安住于此。
憍尸迦，菩萨摩诶萨的这般若波罗蜜多胜过布施波罗蜜多，乃至这五波罗蜜多若为般若波罗蜜多所摄持，则得波罗蜜多之名为止，这是以盲人与导盲人的比喻说明般若波罗蜜多是一切波罗蜜多中最胜。
然后天帝释对具寿舍利子说这样的话，乃至五波罗蜜多即使为禅定波罗蜜多所摄持，也不得波罗蜜多之名为止，这是说先前经中说修行一波罗蜜多时也能圆满六波罗蜜多，而此处说唯有般若波罗蜜多最胜，为了断除众人对此的疑惑，说明这六波罗蜜多互为因果，任何一个摄持其他时，其他也能得到波罗蜜多之名，那为何说唯有般若波罗蜜多最胜，这是帝释对舍利子的质疑。
所说不是这样的，憍尸迦，不是这样，乃至憍尸迦，因此般若波罗蜜多是这五波罗蜜多中最胜、最上、最尊、最妙、最微妙、无上、无等等为止，这是说先前说圆满一波罗蜜多时能圆满六者，仅仅是说明其作为助伴的因而已，并非如般若波罗蜜多那样在一切方面都是主要因，因此应知般若波罗蜜多是一切波罗蜜多中最殊胜的。

།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དམ་པ་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཅིང་ཐོབ་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། དེ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་དག་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་གཟུགས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ པ།གཟུགས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འཇིག་པ་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་དེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། དམིགས་ པ་དང་།འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་དུ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་གང་ ཐོབ་པར་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཅི་ཡང་མེད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱད་ཅིང་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བཀའ་སྩལ་པ།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དེ་ནམ་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་།མ་ཆགས་ལ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཆོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་མི་བགྱིད་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་པ་ཆོས་གང་དང་གང་རྣམས་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པའི་དམིགས་ཞུས་པའོ།

其后，具寿舍利子向世尊如是禀白，从'如是'乃至'由于一切法无所成就故，应当成就般若波罗蜜多'为止，即是问及：既然般若波罗蜜多是一切波罗蜜多中最殊胜者，应当如何成就并获得？对此，开示了如何成就之方便：从色等乃至一切相智之间的诸法，胜义中无实有，了知彼等无所成就，即是成就般若波罗蜜多之义。
禀白：世尊，云何由于色无所成就故，应当成就般若波罗蜜多，乃至云何由于一切相智无所成就故，应当成就般若波罗蜜多为止，即是请问从色等乃至一切相智之间的诸法，如何无实有且无所成就之理由。
世尊告曰：由色无所造作故，应当成就般若波罗蜜多，乃至由一切相智无坏灭故，应当成就般若波罗蜜多为止，即是开示从色等乃至一切相智之间的诸法无实有且无所成就之理由。胜义中一切诸法皆无实有，故无造作、无生、无灭、无所缘、无坏灭，因此亦无所成就。如是了知即是成就般若波罗蜜多之义。
禀白：世尊，如是成就之般若波罗蜜多获得何法？此即是请问：既然一切法皆是无生无灭等自性，一无所有，那么如是修习般若波罗蜜多有何果？
世尊告曰：舍利子，如是成就之般若波罗蜜多不得任何法。当其不得任何法时，即名般若波罗蜜多。此即开示：由通达胜义中一切法空性自性故，于任何法皆不执相，无所贪著亦无所得，即是通达一切法无实有之殊胜智慧，无分别任运成就之般若波罗蜜多。
禀白：世尊，何为不得一切法？此即是请问上文所说'不得任何法'中，究竟是何等诸法不得之所缘。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། མི དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་ཆོས་དེ་དག་གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་མི་གནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་བགྱིད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅི་དེ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དམ་ཞེས ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་གང་དེ་སྐད་དུ་ཅི་ལགས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་བགྱིད་དམ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་ཞིང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་བགྱིད། དམིགས་པར་མི་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པའི་ གཏན་ཚིགས་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་དང་། མཚན་མ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐོབ་ པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མིང་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་དང་མི་ལེན་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། མི་དམིགས་པ་དང་། མི་ ལེན་པ་དང་།མི་གནས་པ་དང་། མི་འདོར་བ་དང་། མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ཞིང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། བླང་དོར་མེད་ཅིང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊说道：从'不获得不善法'到'不获得无为法'这些话，是说一切有漏法和无漏法在胜义中无实体，因此这些法都不是获得的因。
为什么这样说呢？般若波罗蜜多不以缘取的方式住于任何法，因此不获得任何法。这是说明不获得任何法的理由，意思是通过了悟一切法无实体，不以缘取的方式住于要获得任何法。
然后天帝释对世尊如是说道：'世尊，怎么回事？这般若波罗蜜多连一切相智也不获得吗？'这是问修行般若波罗蜜多的果报是否不获得无上正等正觉一切相智。是否连那个也不获得呢？
世尊说道：'憍尸迦，你说怎么回事？这般若波罗蜜多连一切相智也不获得吗？憍尸迦，确实如此。确实如此，般若波罗蜜多不获得一切相智，不缘取。'这是说在胜义中般若波罗蜜多和一切相智空性一味，无法分别所获得和能获得二者，无所缘取。
帝释问道：'世尊，般若波罗蜜多如何不获得、不缘取一切相智？'这是为了请求详细解释一切相智不被获得的理由而向眷属们提出的问题。
世尊说道：'憍尸迦，般若波罗蜜多不如名称那样获得，不如相状那样获得，不如造作那样获得。'这是说般若波罗蜜多是无分别的自性，因此不执著一切相智的名称、相状等而获得。
帝释问道：'世尊，那么如何获得呢？'这是为了请求详细解释以无所缘取、无所取等方式获得一切相智而提出的问题。
世尊说道：'以无所缘取、无所取、无所住、无所舍、无执著的方式获得。'这是说般若波罗蜜多是无分别的，远离能取所取，无取舍而成为平等性，以此获得一切相智。

།གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པས་མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་ དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དེ་གང་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་དང་།འགག་པ་མ་མཆིས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པ་དང་། དམིགས་པ་མ་མཆིས་པ་དང་། འཇིགས་པ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པར་བཤད་པས། བརྒྱ་བྱིན་མགུ་ནས་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་མགུ་བ་དང་དད་པ་ བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྟོད་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིང་དུ་བགྱིད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་འདུ་ཤེས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་གམ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་འདུ་ཤེས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་ན་ཡང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་འཛིན་པས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདོར་ཞིང་རིང་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ རྣམ་གྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ཐོབ་པར་མི་བྱེད་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབའ་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདོར་ཞིང་རིང་དུ་བྱེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་ཤ་སྟག་ཏུ་སྟོན་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གསོག་གསོབ་སྟེ་སྙིང་པོ་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདོར་ཞིང་རིང་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པས།ཆོས་གང་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་ བསླང་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།

'所谓无所获得'是指由于如此无分别，故而以有相及所缘的方式无有任何获得，此为所说。
憍尸迦，如是般若波罗蜜多不得一切法，无所获得，此是总结上文所说无得任何法之理由之义。
帝释天白言：'世尊，如是般若波罗蜜多，因一切法无生、无灭、无集、无所缘、无怖畏而安住，实为稀有。'此是上文已说悟解一切法无生灭等即是现证般若波罗蜜多，且胜义中说无有任何所得法，故帝释欢喜，为令眷属亦生欢喜信心，赞叹般若波罗蜜多如是稀有。
从'尔时，具寿善现白世尊言'乃至'是为远离般若波罗蜜多'，是说若于般若波罗蜜多起得一切法之实执分别，或起不得一切法之实执分别，皆是执著得与不得二边，违背般若波罗蜜多之义，故是舍离远离般若波罗蜜多。
从'世尊告曰：善现，以何因缘'乃至'远离般若波罗蜜多之因缘'，是说不仅执著得与不得二边而起分别是舍离远离般若波罗蜜多，且由般若波罗蜜多说示一切法无实性及唯空，若作是念：'般若波罗蜜多是虚妄无实'而如是分别，亦是舍离远离般若波罗蜜多。
白言：'世尊，于般若波罗蜜多生信，于何法生信？'乃至此处，是善现为详细解说色等一切法胜义中自性空故不应信有实法之理，而向眷属发起请问世尊。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་གཟུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་རྟོགས་ཏེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཡིད་ཆེས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པས། གཟུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་ པར་མི་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་དམིགས་པའི་དོན་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་སུ་མི་དམིགས་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པས། གཟུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་ཏེ། དེ་དག་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོ་ ཡོད་པར་མི་དམིགས་ཤིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པར་གྱུར་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པས་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་བཟང་ཞིང་ཆེ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ།ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་ངན་ཞིང་ཆུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོའོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། རྒྱུ་གང་གིས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དྲིས་པའོ། །གསོལ་པ། གཟུགས་ཆེ་བར་མི་བགྱིད ཆུང་བར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བྱང་ཆུབ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཆེ་བར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ པས།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་བཟང་ཞིང་ཆེ་བར་མི་རྟོག་ལ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་ངན་ཞིང་ཆུང་བར་མི་རྟོག་སྟེ། དེ་ལྟར་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊说道：'须菩提，由于相信般若波罗蜜多，就不会相信色'等乃至'不会相信一切相智'这些话，是理解般若波罗蜜多的含义，即当胜义中相信一切法本性空时，从色乃至一切相智，对一切法都不会执著为实有之义。
须菩提问道：'世尊，为何相信般若波罗蜜多就不会相信色'等乃至'不会相信一切相智'这些话，是为了向眷属详细解释从色乃至一切相智等一切法无所缘之义而作的引导。
世尊说道：'须菩提，由于不缘于色，就会相信般若波罗蜜多。如是，由于相信般若波罗蜜多，就不会相信色'等乃至'如是，由于相信般若波罗蜜多，就不会相信一切相智'这些话，是说当通达色等一切法胜义中本性空，对任何事物都不执著为实有、不取相时，就会理解并相信般若波罗蜜多的甚深义。如是通达并相信般若波罗蜜多的甚深义时，就不会相信从色乃至一切相智等一切法为实有。
须菩提说道：'世尊，如是般若波罗蜜多是大波罗蜜多'这句话，是赞叹说当一切色等诸法清净时不作好与大的分别，未清净时也不作坏与小的分别，如是任运而无分别且功德广大，故为大波罗蜜多。
世尊说道：'须菩提，你认为如何？由何因缘说此般若波罗蜜多是大波罗蜜多？'这是询问为何是大波罗蜜多的理由。
须菩提答道：'不使色成大，不使色成小'等乃至'不使菩提、佛陀及佛法成大'这些话，是说明大波罗蜜多的理由。即般若波罗蜜多是无分别的本性，所以当一切色等诸法清净时不分别为好与大，未清净时也不分别为坏与小。如是不取相、无分别的功德广大，故此般若波罗蜜多是大波罗蜜多。

།གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཟུགས་འདུ་བར་མི་བགྱིད་ཡངས་པར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་འདུ་བར་མི་བགྱིད་ཡངས་པར་མི་བགྱིད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་དུ་བསྡུ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ།ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་སོ་སོར་འཕྲོས་ཤིང་ཡངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཟུགས་ཚད་མཆིས་པར་མི་བགྱིད་ཚད་མ་མཆིས་པར་ཡང་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བྱང་ཆུབ་དང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཚད་མཆིས་པར་མི་བགྱིད་ཚད་མ་མཆིས་པར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཚད་ཡོད་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་ མོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཟུགས་རྒྱ་ཆེན་པོར་མི་བགྱིད་རྒྱ་ཆུང་ངུར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་དང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྒྱ་ཆེན་པོར་མི་བགྱིད་རྒྱ་ཆུང་ངུར་མི་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་བར་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་ལ།ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་རྒྱ་ཆུང་བར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཟུགས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་མི་བགྱིད། མཐུ་མ་མཆིས་པར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་བྱང་ཆུབ་དང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་མི་བགྱིད།མཐུ་མ་མཆིས་པར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐུ་དང་ལྡན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ལ།མཐུ་ཆུང་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཆེན་མོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

还有，从'般若波罗蜜多不使色聚集也不使扩散'这句开始，直到'不使菩提、佛陀和佛法聚集也不使扩散'这句为止，都是显示此般若波罗蜜多是大波罗蜜多的理由。因为般若波罗蜜多是无分别的自性，所以当一切色等诸法完全清净时也没有摄归法界的分别，当未完全清净时也没有遍计所执性分散扩大的分别，因此是大波罗蜜多，这样显示。
还有，从'般若波罗蜜多不使色有量也不使无量'这句开始，直到'不使菩提、佛陀和佛法有量也不使无量'这句为止，都是显示此般若波罗蜜多是大波罗蜜多的理由。因为般若波罗蜜多是无分别的自性，所以对一切色等诸法不生起有量无量的分别，因此是大波罗蜜多，这样显示。
还有，从'般若波罗蜜多不使色广大也不使狭小'这句开始，直到'不使菩提、佛陀和佛法广大也不使狭小'这句为止，都是显示此般若波罗蜜多是大波罗蜜多的理由。因为般若波罗蜜多是无分别的自性，所以当一切色等诸法完全清净时也不分别为广大，当未完全清净时也不分别为狭小，因此是大波罗蜜多，这样显示。
还有，从'般若波罗蜜多不使色有力也不使无力'这句开始，直到'不使菩提、佛陀和佛法有力也不使无力'这句为止，都是显示此般若波罗蜜多是大波罗蜜多的理由。因为般若波罗蜜多是无分别的自性，所以对一切色等诸法既无有力的分别，也无微弱的分别，如是无分别而任运具足殊胜功德，因此是大波罗蜜多，这样显示。

བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ།ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཆེན་མོ་ཡིན་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་དང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་རྣམས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་མི་བྱེད་མཐུ་མེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བགྱི་བར་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ལ་ གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆེ་བར་མི་བྱེད་ཆུང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བར་མི་བྱེད་ཡངས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཚད་ཡོད་པར་མི་བྱེད་ཚད་མེད་ པར་མི་བྱེད་པ་དང་།རྒྱ་ཆེན་པོར་མི་བྱེད། རྒྱ་ཆུང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། མཐུ་དང་ལྡན་པར་མི་བྱེད། མཐུ་མེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་བཟུང་སྟེ། དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་སྤྱོད་པ་ ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་མི་ཆུད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། གང་གཟུགས་ཆེ་བར་བགྱིད་པའམ། ཆུང་བར་བགྱིད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་བྱང་ཆུབ་ དང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བགྱིད་པའམ།མཐུ་མ་མཆིས་པར་བགྱིད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་མ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་སྤྱོད་པར་མི་ཆུད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཆེ་བ་དང་། ཆུང་བ་དང་། འདུ་བ་དང་། ཡངས་པ་དང་། ཚད་ཡོད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་ རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་།རྒྱ་ཆུང་བ་དང་། མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཐུ་མེད་པར་བྱ་ཞིང་བསྒྱུར་དུ་མེད་པས་དེ་ལྟར་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཐུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་ཆེ་ ཆུང་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།

世尊，因此，如是，此般若波罗蜜多是菩萨摩诃萨的大波罗蜜多，如此以上述次第，此般若波罗蜜多于一切法无实执著时遍净，亦无视为功德的分别，未遍净时亦无视为过失的分别，因为无分别的功德广大，所以是大般若波罗蜜多，此是总结宣说的意义。
世尊，若新入大乘的菩萨摩诃萨依止般若波罗蜜多，乃至不使菩提、佛陀及佛法有力或无力而生起想，世尊，如是生起想的菩萨摩诃萨非行般若波罗蜜多，此说若新入大乘的诸菩萨依止六波罗蜜多，认为此般若波罗蜜多不使色等一切法成大或小，不使聚集或广大，不使有量或无量，不使广大或狭小，不使有力或无力，如是思维而执著实体和相，如是生起想则是有所缘和有相而行，故非行般若波罗蜜多。
何以故？若使色成大或小，彼非般若波罗蜜多相应果，乃至若使菩提、佛陀及佛法有力或无力，彼非般若波罗蜜多相应果，此说如是见实执相非行般若波罗蜜多的理由，即胜义中一切法以自性空而住于遍净自性，般若波罗蜜多不能使之成大、小、聚集、广大、有量、无量、广大、狭小、有力、无力而转变，故如是使成大小等非般若波罗蜜多的力用和果报，于住于无分别自性的般若波罗蜜多中，若生起使成大小等的分别想，则非行般若波罗蜜多。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ཆེ་བར་བགྱིད་པའམ། ཆུང་བར་བགྱིད་པའམ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།བྱང་ཆུབ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བགྱིད་པའམ། མཐུ་མ་མཆིས་པར་བགྱིད་པ་དེ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆེ་བ་དང་། ཆུང་བ་དང་། འདུ་བ་དང་། ཡངས་པ་དང་། ཚད་ཡོད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། རྒྱ་ཆུང་བ་དང་། མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཐུ་མེད་པར་བྱེད་པར་ལྟ་ཞིང་ མཚན་མར་འཛིན་ན་དམིགས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་སྐྱོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བགྱི་བ་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་ སྐྱོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་གྱུར་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པར་ལྟའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྟོབས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོབས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་མ་མཆིས་པར་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལ།དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་མི་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པར་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ བརྟགས་པའི་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་བསྟན་པའོ། ། གཟུགས་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན་པས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་བསྟན་པའོ།།སྐྱེ་བ་མེད་པའི་འགྲེས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པའི་འགྲེས་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་འགྲེས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་འགྲེས་དང་། དབེན་པའི་འགྲེས་དང་། མེད་པའི་ འགྲེས་དང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འགྲེས་དང་། རྣམ་པར་འཇིགས་པ་མེད་པའི་འགྲེས་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མེད་པའི་འགྲེས་དང་། སྟོབས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་འགྲེས་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པ་ ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཅུ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།

世尊如是在修行般若波罗蜜多时，从'使色大或使色小'等，乃至'使菩提、佛陀及佛法具有威力或无威力，这就成为其大所缘'为止，是说明一切法胜义谛中自性本空，般若波罗蜜多也是无分别的自性，什么也不做。若对一切法执著大小、聚散、宽窄、有量无量、广大狭小、有力无力等相，则成为有所缘，这将成为菩萨的大过失。
为什么呢？'有所缘想者无有菩提'，这是说明有所缘及执著相成为大过失的理由，意思是如果成为有所缘想者就不能获得无上菩提。
'由于众生无生故，观般若波罗蜜多无生'等，乃至'由于无上正等正觉力无圆成故，观般若波罗蜜多力无圆成'为止，是说明般若波罗蜜多胜义谛中无实有自性，不应执著实有和相，不应成为有所缘想者。'由于众生无生故，观般若波罗蜜多无生'，是说由于外道所计众生无实故无生，所以般若波罗蜜多胜义谛中也应知无生。这是从通达人无我的角度说明观察般若波罗蜜多无生。
'由于色无生故，应观般若波罗蜜多无生'等，是以色等乃至无上正等正觉之间的诸法无生来说明，从通达法无我的角度说明观察般若波罗蜜多无生。
如同解释无生一样，也应当运用于无自性、无实有、空性、远离、无有、不可思议、无怖畏、无现证菩提、无力圆成等系列。应当了知这无生、无自性等十种词语都是无实有的异名。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཆེན་མོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཆེ་ཆུང་དང་བཟང་ངན་ལ་སོགས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་ནོ་ཞེས ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་དྲུག་གོ། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ཇི་སྲིད་ཅིག་ནས་སྤྱད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡོན་ཏན་ཆེ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཐོས་ནས་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ མོ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་དད་ཅིང་མོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གནས་གང་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཡུན་ཇི་སྲིད་ཅིག་ལོན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་ དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་ནས་ཡུན་ཇི་སྲིད་ཅིག་ལོན་པར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་བསྙེན་བཀུར་ནས་འདིར་འོངས་ཤིང་འདིར་སྐྱེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གང་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ་འདིར་སྐྱེས་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ལ་ བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པའོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པ་ནས་ཡུན་ཇི་སྲིད་ལོན་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནི་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཡུན་ཇི་སྲིད་ལོན་པར་བསྟན་པའོ།།དེ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འདིར་འོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འདིར་འོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་ཚེ་འཕོས་ཞིང་འདིར་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་མ་བྲལ་བར་བསྟན་པའོ།

世尊以此数目而言，即是这般：此般智慧波罗蜜多是诸菩萨摩诃萨的大波罗蜜多。此说明智慧波罗蜜多是无生且无自性等体性，因无分别而于任何法不作大小与好坏等执著，不取相故为大波罗蜜多。此是总结宣说智慧波罗蜜多功德殊胜之义。此为《十万般若波罗蜜多广释》第二十六品。
其时，具寿舍利子向世尊如是启问，从'乃至于智慧波罗蜜多修习已历经多久'之间，即是舍利子听闻如上所说智慧波罗蜜多功德广大殊胜后生起信心，而问及信解如此甚深智慧波罗蜜多的菩萨从何处命终而生于此，以及发无上正等正觉心已历经多久，曾供养几许佛世尊，修习六波罗蜜多已历经多久。
世尊告曰：'舍利子，彼菩萨摩诃萨已供养十方世界无量无数如来应供正等正觉而来生于此。'从此句乃至宣说信解此甚深智慧波罗蜜多的菩萨从何处命终而生于此，以及供养几许如来。
'舍利子，彼菩萨摩诃萨于百千俱胝那由他无量无数不可计劫中修习布施波罗蜜多'乃至'修习智慧波罗蜜多'之间，即是宣说修习六波罗蜜多已历经多久。
'彼于百千俱胝那由他无量无数不可计劫中，已趣入无上正等正觉'，此句宣说发无上正等正觉心已历经多久。
'彼自初发心以来，修习布施波罗蜜多而来此处'乃至'修习智慧波罗蜜多而来此处'之间，即是宣说从十方世界命终而生于此时亦不离六波罗蜜多。

།དེས་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པ་མཚུངས་པ་མེད་པ་བསྙེན་བཀུར་ནས་འདིར་འོངས་ཤིང་འདིར་སྐྱེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་ཚེ་འཕོ་ཞིང་འདིར་སྐྱེ་བའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་མ་བྲལ་བ་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐོང་ངམ་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དོན་དང་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པའི་རྒྱུས་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཐོང་བ་ཙམ་མམ།ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐོང་ཞིང་ཐོས་པ་དང་འདྲ་བར་དད་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པར་ འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཉན་པའམ་བལྟ་བར་ནུས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན་སྟོན་པ་ མཐོང་ཞིང་ཐོས་པར་སེམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དམ་པར་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་དེ་མཉན་ཅིང་བལྟར་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ པ།རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་ཉན་པ་མེད་དོ་ལྟ་བ་མེད་དོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་ཉན་མི་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་གཞན་གྱིས་བལྟ་ཞིང་མཉན་པར་བྱ་བའི་ དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་གཞན་ལས་ཉན་ཅིང་ལྟ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ལ་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་དག་གིས་མི་ཐོས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་ལ་སེམས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་དང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་དེ་དག་གིས་མི་ཐོས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཉན་ཅིང་བལྟར་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ལ་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་།ཉན་པར་སེམས་པ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གིས་མི་ཐོས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོས་ཤིང་མཐོང་ན། སྟོན་པ་ཐོས་ཤིང་མཐོང་བར་སེམས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་ མི་ཐོས་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བགྱིད་པ་དེ་ཡུན་རིང་པོ་ཇི་སྲིད་ཅིག་ནས་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ མོ་འདི་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་དང་།དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།

从那时起，供养了无数无量不可计数不可思议无与伦比的如来应供正等正觉佛陀而来到此处并在此处出生。这句话表明从十方世界命终而生于此处时，一直不离供养诸多佛陀。
舍利子，那位菩萨大菩萨见闻此般若波罗蜜多以后这句话直到'随顺义理和方法'为止，是说由于前世熟习般若波罗蜜多的缘故，此生仅仅见闻般若波罗蜜多，就如同见闻佛陀世尊一样生起信心，并且能如实通达般若波罗蜜多的甚深义理和方法而不颠倒，显示了这些利益。
具寿善现于是向世尊如是禀白：'世尊，能否听闻或见到般若波罗蜜多？'这是因为前面说到见闻般若波罗蜜多就会认为见闻到佛陀，为了消除众中有些人怀疑般若波罗蜜多在胜义中是否也有实体可以听闻观看而请问的。
世尊告曰：'善现，不是这样的。善现，般若波罗蜜多无有能听无有能见，般若波罗蜜多本身也不听不见。'这意味着胜义中般若波罗蜜多自性空，既不是他者可以观看听闻的事物，般若波罗蜜多本身也不是从他处听闻观看的事物。
从'因无心于法故，般若波罗蜜多彼等不闻不见'直到'因无心于法故，菩提、佛陀及佛法彼等不闻不见'，是显示般若波罗蜜多等一切法无可听闻观看的理由。'因无心于法故'是说胜义中一切法无实体，不可能有观看和听闻的心念。'彼等不闻不见'是说那些认为听闻见到般若波罗蜜多就等同听闻见到佛陀的菩萨们，实际上并不闻见。
禀白：'世尊，菩萨大菩萨若精进修习此甚深般若波罗蜜多，需要多长时间才能行所行？'这是为了引出无所缘而行般若波罗蜜多的功德，以及详细显示有所缘而行者的过失而请问的。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་བཤད་དགོས་པ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་དང་།དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་སྐུར་པ་འདེབས་ཤིང་རབ་ཏུ་ སྤོང་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ལ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྤྱོད་སྤྱོད་ པས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་།ཆོས་གང་ལ་ཡང་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་མེད་པར་མཐོང་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ན་ཡང་སྐུར་པ་མི་འདེབས་མི་སྤོང་ཞིང་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ འབྲལ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ།།དེ་དག་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་གོམས་པར་བྱེད་བྱེད་པས། ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་ཤིང་བརྩོན་ པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་གིས་སངས་རྒྱས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་མེད་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་སྒྲ་ མེད་པ་དེ་དག་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ལྟ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་མ་མོས་ཏེ་སྤོང་ཞིང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལྟ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་སྟེ།མ་དད་མ་མོས་ནས་སྤོང་ཞིང་སྐུར་པ་འདེབས་ཏེ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱིས། བདུད་ཀྱིས་སྨྲས་ པའོ་ཞེས་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ལན་གྱིས་ཡུན་རིང་པོར་ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ངན་སོང་གསུམ་ནས་ཐར་ཏེ་མིར་སྐྱེས་ན་ཡང་རིགས་ངན་དང་ཡན་ལག་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་སྒྲ་ཡང་མི་ཐོས་པར་འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

世尊说道：'须菩提，这是需要分别解说的'，是指从前世长久以来，有以无所缘的方式修行六波罗蜜多等，也有以有所缘的方式修行六波罗蜜多等，在听闻此甚深般若波罗蜜多后诽谤并极力舍弃者。这些也需要分别解说。
须菩提，有些菩萨摩诃萨从初发心以来，以无所缘的方式精进修习此甚深般若波罗蜜多。从'须菩提，如是菩萨摩诃萨精进修习此甚深般若波罗蜜多'为止，是说明那些从长久以来以无所缘的方式修行六波罗蜜多等，已通达一切法究竟空性，见一切法无有增减，即使听闻此甚深般若波罗蜜多也不诽谤不舍弃，从初发心以来不离六波罗蜜多等功德的菩萨。
他们从前世长久以来习修此甚深般若波罗蜜多，因此在今生也不诽谤而精进修习此甚深般若波罗蜜多。
须菩提，复次，从'若有发菩萨乘的善男子或善女人供养百千诸佛'乃至'他们常生于无佛声、无法声、无僧声之处'，是说明那些以有所缘见解而不信解般若波罗蜜多甚深义并舍弃诽谤者。虽然他们曾供养众多佛陀，修行六波罗蜜多等，但因具有有所缘的见解，听闻此甚深般若波罗蜜多后恐惧畏惧，不信不解而舍弃诽谤，说'这不是佛说，是魔说'。由于诽谤的果报，将长久转生三恶趣，从三恶趣解脱后转生为人时也会生于低贱种姓，肢体残缺，甚至听不到三宝之声。
尔时，具寿舍利子对世尊如是说道。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚམས་མ་མཆིས་པ་ལྔས་ནི་ཆོས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་སུག་ལས་བགྱིས་པ་དང་བསགས་པ་འདིའི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་དུ་ཡང་མ་སྤྱད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ པ་དང་སྦྱར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མ་དད་མ་མོས་ནས་སྤོང་ཞིང་སྐུར་པ་བཏབ་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དུ་མའི་ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞིང་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་གིས་ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་གྱི སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤོང་ཞིང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱས་པ་བས་ཀྱང་སྡིག་པ་ཆེས་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཟབ་མོ་འདི་བསྟན་ཅིང་བཤད་པའི་ཚེ།ཕྱིར་སྤངས་པར་སེམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའམ། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་པའམ། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མ་དད་ཅིང་སྨོད་པའི་ཚིག་ཇི་སྐད་ ཟེར་བ་རྣམས་སྨོས་ནས་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱས་པའི་སྡིག་པ་བས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ།བརྗོད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ལང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ལ་སྐྱོན་འདོགས་པའི་གང་ཟག་དེར་སྐྱེས་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ད་དུང་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མ་དད་ནས་སྨོད་ཅིང་སྐྱོན་འདོགས་པའི་གང་ཟག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་བ་རྣམ་པ་གཞན་དག་ཀྱང་བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་ལ་སྐྱོན་ འདོགས་པའི་གང་ཟག་དེར་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་ཚད་མ་གླེང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་སྐབས་དབྱེ་བ་མ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྨོད་ཅིང་སྐྱོན་འདོགས་པའི་གང་ཟག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པའི་ལུས་ ཀྱི་ཚད་སྨོས་སུ་མི་རུང་བ་བསྟན་པས།ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྨོས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྲོག་གི་དོན་དུ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་མི་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་སྨོད་པའི་གང་ཟག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཀྱི་ཚད་བཤད་ན།མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཆེས་སྐྲག་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་ལས་མི་བྱེད་པ་ལ་ཕན་བགྱི་བ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དེའི་ལུས་ཀྱི་ཚད་མ་བཤད་ཀྱང་།ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་མང་པོ་མྱོང་བར་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དཀར་པོའི་ཆོས་ལ་ཕྱོགས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སྐྲག་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་སྡིག་པའི་ལས་ བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས། གང་ཟག་དམ་པའི་ཆོས་སྤོང་བའི་ནོངས་པ་བརྗོད་པ་ནི་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཤིན་ཏུ་བསྡམ་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ལ་ངན་དུ་མི་བྱ་བའི་དམིགས་པ་བསྟན་པའོ།

世尊说，以五无间罪所造作和积累的业，连其影像都未曾经历。这是说，如上所述，对于这甚深般若波罗蜜多不信不敬而舍弃诽谤，将在多个世界中感受三恶趣的痛苦，而造作五无间罪则在一个世界中感受三恶趣的痛苦。这表明舍弃和诽谤这甚深般若波罗蜜多的罪过比造作五无间罪更大。
世尊告诉舍利子说：'舍利子，当宣说这甚深般若波罗蜜多时，有人想要舍弃'，乃至'将生于地狱、畜生界或阎魔世界'等，是说明对这甚深般若波罗蜜多不信而诽谤的种种言语，其罪过比五无间罪更为严重，难以言表。
舍利子请问：'世尊，尚未说明诽谤法的众生转生后身体的大小。'这是为了进一步说明不信而诽谤这甚深般若波罗蜜多的众生在地狱中所受的其他巨大痛苦而提出的问题。
世尊告诉舍利子：'舍利子，不要谈论诽谤法的众生转生后身体的大小'，乃至'世尊未给舍利子开许'，这是说明诽谤般若波罗蜜多的众生在地狱中转生的身体大小不宜说出，以此显示诽谤甚深法将感受巨大痛苦的过患。
舍利子请求：'请世尊开示'乃至'即使为了生命也不舍弃正法'，这是说明如果说出诽谤甚深法的众生在地狱中转生的身体大小，未来的众生会极为恐惧，从而不造作如此业行，这将有所利益，因此请求开示。虽然世尊没有说明其身体大小，但通过说明在三恶趣中感受诸多痛苦，使未来世倾向善法、具有菩萨种性的众生们因恐惧而不造作如此罪业。
然后具寿须菩提对世尊如是请问：'善男子或善女人听闻诽谤正法的过患'乃至'应当极为守护身语意业'，这是说明未来世的众生们不应从身语意三门恶言正法的教诫。

 །ཡང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཇི སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཚིག་གི་ལས་འབའ་ཞིག་གིས་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་ཅིང་སྐྱོན་བཏགས་ན་ཡང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཆར་ལ་སྐྱོན་བཏགས་པར་ འགྱུར་ཞིང་།དེའི་ལས་ཀྱིས་ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་ན་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་ཆར་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ལ་ངན་དུ་བྱས་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཀྱི། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་གསུམ་ཤིན་ཏུ་བསྡམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེས་བུ་གླེན་པ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སླར་སྤོང་བ་དེ་དག་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་སླར་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ སྐྱེས་བུ་གླེན་པ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཕྱིར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མ་དད་མ་མོས་ནས།སྐྱོན་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ བག་བྱ་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཆུང་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་སུག་པར་མཆིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་ཆུང་ངུ་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་། དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་མོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་མོས་པར་དཀའ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཇི་ཙམ་དུ་ཟབ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ བཅིངས་མ་གྲོལ་བར་བཤད་པ་དང་།རྣམ་པར་དག་པར་བཤད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པར་བཤད་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ཟབ་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་ནི་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པས་བཅིངས པར་གྱུར་པ་ཡང་མེད་ལ།ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚེ་ཡང་དེ་དག་ལས་གྲོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་ མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཤིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་མོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'复次，具寿善现向世尊如是请问'这句话开始，到'将感受无量无数无边的痛苦和不悦'为止，这段经文说明：仅仅以语言行为诽谤并指责甚深法，就等同于诽谤三宝，由此业力将在三恶道中感受巨大痛苦，更何况以身语意三门诽谤正法呢？因此应当严格约束身语意三业。
善现请问：'世尊，愚钝之人舍弃此般若波罗蜜多，以几种方式舍弃此甚深般若波罗蜜多？'从这句开始，到'善现，以此四种方式，愚钝之人将舍弃此甚深般若波罗蜜多'为止，这段经文阐述了对甚深般若波罗蜜多不信不解而诽谤指责的四种原因。宣说这些是为了让人了解并警惕，以便完全断除。
请问：'世尊，此般若波罗蜜多对于精进微弱、不具善根、为恶友所摄的人们难以信解'等，这段经文说明此甚深般若波罗蜜多非是福德浅薄、不堪为法器者所能行持。意即唯有精进修习大乘法、培养善根积累福德资粮、依止善知识的人们，才能对此甚深般若波罗蜜多生起信解。
请问：'世尊，如此难以信解的般若波罗蜜多究竟有多深奥？'这是为了分别开示从'一切法非束缚非解脱'的角度、清净的角度、普遍无边的角度、执著与无执著的角度来阐述其深奥义而提出的请问。
世尊告曰：'善现，色非束缚非解脱'等，直至'善现，一切相智无自性即是一切相智'，这段经文从一切法非束缚非解脱的角度阐述般若波罗蜜多的甚深义。其中'色非束缚非解脱。何以故？善现，色无自性即是色'的意思是：在胜义中，由于遍计所执的色法无自性，所以在未清净时也不为业和烦恼等所束缚，在清净时也不从这些中解脱。如此通达空性及清净的智慧即称为般若波罗蜜多。这样的般若波罗蜜多因为执著所缘相的人们无法通达且难以测度其深度，故称为甚深。

།གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་ ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བཅིངས་མ་གྲོལ་བར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དུས་ གསུམ་དང་སྦྱར་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དམིགས་པ་ཅན་ཁ་ཅིག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདས་པའི་དུས་ན་ནི་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་ཀྱང་གཟུགས་ཉིད་ཞིག་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། གནས་པ་ལས་གདགས་སུ་ཟད་ཀྱི་དེ་ལས་གུད་ན་ སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་།ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་དེ་དུས་གསུམ་ཆར་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཆུང་བ། དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་སུག་པར་ལྷུང་བ། བདུད་ ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ།ལེ་ལོ་ཅན་བརྩོན་འགྲུས་བཏང་བ། དྲན་པ་ཉམས་པ་ཤེས་བཞིན་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མོས་པར་དཀའ་ཞིང་ཟབ་པར་བཤད་ པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་གླེངས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་ པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མོས་པར་དཀའ་ཞིང་ཟབ་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་རབ་འབྱོར་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་ རང་བཞིན་སྟོང་ཞིང་།རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དག་པའི་མཐའི་རང་བཞིན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱིས་དེ་ལས་གུད་ན་འབྲས་བུ་གཞན་མེད་དེ། དེ་བས་ན་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་ སྦྱར་བར་བྱའོ།

如同对色所说的那样，乃至一切相智为止，也应当应用于一切法。须菩提，色于前际无系缚无解脱，乃至须菩提，现在无实性的自性即是一切相智为止，是为显示一切法无系缚无解脱，为了明显解释这个道理而以三时结合来说明。
为了遮遣某些有所缘者认为一切色等诸法在过去时是已作业的自性，在现在时是正作业的自性，在未来时是将作业的自性的见解，故说胜义中色本身也是无实性的自性，过去、未来、现在等时间也只是依色的坏灭、未生、安住而假立，除此之外并无前际、后际、现在等实体，三时皆是自性空，如是一味，因为是不变圆满的缘故，无有系缚与解脱，如是显示。
如同对色所说的那样，乃至一切相智为止，也应当应用于一切法。
白言：世尊，般若波罗蜜多对于精进微弱、未生善根、堕入恶友掌控、为魔所控、懈怠放逸、失念无正知者难以信解等，是为了开显一切法清净门中般若波罗蜜多难以信解且甚深的科判，故由须菩提启问及世尊开示。
须菩提，色清净即是果清净，乃至一切相智清净即是果清净为止，是以一切法清净门显示般若波罗蜜多难以信解且甚深。其中'须菩提，色清净即是果清净'是说，胜义中色的自性空性清净，即是涅槃所谓真实边际自性、波罗蜜多、菩提分等果，除此之外别无他果，因此胜义中一切色等诸法清净与涅槃果在如是中一味，即是清净自性无别，如是显示。
如同对色所说的那样，乃至一切相智为止，也应当如是应用。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་ མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཉིས་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། ཐ་མི་དད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ལ་བྱེ་ བྲག་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་མི་དད་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་ལ་གཞན་གྱིས་བར་མི་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བདག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་ བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལྟར་མཐོང་བ་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཤེད་ཅན་དང་། ཤེད་བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། ཤེས་པ་པོ་དང་། མཐོང་བ་པོ་དང་། བདག་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ།

复次须菩提，若色圆满清净，即是般若波罗蜜多圆满清净；若般若波罗蜜多圆满清净，即是色圆满清净。如是，色圆满清净与般若波罗蜜多圆满清净，此中无二无二分，不可分别，无差别。乃至一切相智圆满清净与般若波罗蜜多圆满清净，此中无二无二分，不可分别，无差别为止。此中是说一切色等诸法圆满清净与般若波罗蜜多圆满清净二者，就胜义谛而言自性本空，是一味，无差别。以此门显示般若波罗蜜多甚深难信解。其中'无二'是因为自性空性一味之故，'无二分'是因为如是空性一味中不可分别之故，'不可分别'是因为如是空性一味中无别相之故，'无差别'是因为如是空性一味中不为他所间隔之故。如对色所说，乃至一切相智，于一切法中亦当如是配释。
复次须菩提，若我清净，即是色清净；若色清净，即是我清净。如是，我清净与色清净，此中无二无二分，不可分别，无差别。乃至见者清净与一切相智清净，此中无二无二分，不可分别，无差别为止。此中是说外道所计我、众生、命、养育、士夫、补特伽罗、意生、儿童、作者、受者、知者、见者等十二种我，因自性空故清净，与色等乃至一切相智为止一切诸法清净一一配合，显示清净自性无差别门中，显示般若波罗蜜多甚深难信解。

 །རབ་འབྱོར གཞན་ཡང་བདག་ཡོངས་སུ་དག་པས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ།གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པས། བདག་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བདག་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་ན་མཐོང་བ་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་རེ་རེ་དང་། གཟུགས་ལ སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་ཏེ།བདག་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པར་ རྟོགས་པས་བདག་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་པར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བར་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་ པ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པས་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་ན་གཏི་མུག་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གསུམ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་རྟོགས་ན་ཀུན་བརྟགས་ པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པ་དང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་ན་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གསུམ་ རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་རེ་རེ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པར་ བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ།

复次须菩提，由我遍净故色遍净，由色遍净故我遍净。如是我遍净与色遍净此中无二无二分，不异不别。乃至如是见者遍净与一切种智遍净此中无二无二分，不异不别。此中是以外道所计十二种我，各与色乃至一切种智等一切法相配，由通达诸我遍净故通达色等一切法遍净，由通达色等一切法遍净故通达诸我遍净，以自性空及遍净性无差别之理，显示般若波罗蜜多甚深难信解。
复次须菩提，由贪欲清净故色清净，由色清净故贪欲清净。如是贪欲清净与色清净此中无二无二分，不异不别。乃至如是愚痴清净与一切种智清净此中无二无二分，不异不别。此中是说遍计所执自性之贪欲、嗔恚、愚痴三者，胜义中无实，由自性清净故，若能通达则能通达遍计所执色乃至一切种智等一切法清净，若通达遍计所执色等一切法清净，则能通达贪欲、嗔恚、愚痴三者清净。以贪欲、嗔恚、愚痴三者清净各与色等一切法清净相配，如是显示自性空及清净无差别之理，以此门显示般若波罗蜜多甚深难信解。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་འདོད་ཆགས་ཡོངས་སུ་དག་པས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ། གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པས་འདོད་ཆགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་ ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་ན་གཏི་མུག་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་ བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་ན་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རེ་རེ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པས་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པ། འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པས་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལྟར་ན་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མ་རིག་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་གཅིག་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པས་དེའི་འོག་མ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ།

复次须菩提，由贪欲完全清净故色完全清净，由色完全清净故贪欲完全清净。如是贪欲完全清净与色完全清净此中无二无二分，不异不别。
乃至如是愚痴完全清净与一切相智完全清净此中无二无二分，不异不别为止，是说若通达贪欲、嗔恚、愚痴三者法性完全成就相清净，则通达色等乃至一切相智之间法性完全成就相清净，
若通达色等一切法完全清净，则通达贪欲、嗔恚、愚痴三者完全清净。将贪欲、嗔恚、愚痴三者完全清净一一与色等一切法完全清净相配，如是以显示自性空且完全清净中无差别不可分的方式，说明此般若波罗蜜多甚深难信解。
复次须菩提，由无明清净故行清净，由行清净故无明清净。如是无明清净与行清净此中无二无二分，不异不别。
乃至如是道相智清净与一切相智清净此中无二无二分，不异不别为止，是说从无明乃至一切相智之间诸法，通达其一清净则通达其后清净。如是以显示彼等诸法清净且自性空中无差别不可分的方式，说明此般若波罗蜜多甚深难信解。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་ པ་དང་།གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ ཆོས་རེ་རེ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པ་ དྲུག་དང་།འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་རྣམས་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཡང་སྦྱར་ཏེ། ཆོས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འགྲེས་ཐ་མ་ལ་ལྟག་འོག་གཉིས་ཀ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྨོས་པ་གོང་མ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་པ ཉིད་ལ་བྱའོ།།འོག་མ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་ཐ་མི་དད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ།གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོག་མར་སྨོས་ནས།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་ རེག་པ་དྲུག་དང་།འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དྲུག་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ།

复次须菩提，由般若波罗蜜多清净故色清净，由色清净故一切相智清净。如是般若波罗蜜多清净、色清净、一切相智清净，此中无二无二分，不可分别，无别无异。以此等说明般若波罗蜜多等一切清净法中，每一法之清净与色等五蕴、内外十二处、六识、六触、六触所生受等清净，以及一切相智清净皆无差别不可分，由此门中显示般若波罗蜜多甚深难信解。不仅是般若波罗蜜多与五蕴、十二处、六识、六触、六触所生受等及一切相智相合，说三法清净无差别不可分，如是乃至一切相智亦当如是配合。
一切相智之末后配列上下二处所说一切相智中，上者是遍计所执相之一切相智，即就世俗谛中遍知一切法之相而言。下者是圆成实相之一切相智，即就胜义谛中通达一切法空性之自性一味无差别而言。
复次须菩提，由一切相智清净故色清净，由色清净故般若波罗蜜多清净。如是一切相智清净、色清净、般若波罗蜜多清净，此中无二无二分，不可分别，无别无异。乃至如是一切相智清净、意触所生受清净、布施波罗蜜多清净，此中无二无二分，不可分别，无别无异等，皆是首先说一切相智清净，然后与色等五蕴、十二处、六识、六触乃至六触所生受等法配合六波罗蜜多，说彼等清净无差别不可分，由此门中显示般若波罗蜜多甚深难信解。

 །རབ་འབྱོར་ གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་རྣམ་པར་དག་པས་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལྟར་ན་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདུས་ བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་དང་། དུས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་[(]བཤེད་[,]བཤད་[)]་ པ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བཤད་པའི་དོན་ཤཱ་རིའི་བུས་རྟོགས་ནས་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཟབ་པའི་དོན་དེ་ཉིད་འཁོར་རྣམས་ལ་གསལ་ཞིང་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པ་དེ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་པོ་ཞེས་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བག་ཆགས་ཀྱང་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཤིང་ཅིས་ཀྱང་མ་གོས་ཏེ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་རྟོག་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་གསོལ་པ། གང་རྣམ་པར་དག་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པ་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།ཅིས་ཀྱང་མ་གོས་པ་དེ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་རྟོག་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་པོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཅིས་ཀྱང་མ་བསྒྲིབས་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྣང་བའོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཉིང་གི་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་འཕོ་བ་མེད་ཅིང་ཉིང་གི་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་རྣམ་པར་དག པས་ཕུང་པོ་འདི་བོར་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་འཕོ་བ་ཡང་མེད་ལ། ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་ལེན་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡང་མེད་པ་བསྟན་པའོ།

又复，善现，'有为清净故，无为清净'等乃至'如是生起清净、过去清净、未来清净，于此无二无别，不可分，非各异，无差别'等文，是通过显示有为与无为清净无差别可分，以及三时清净无差别可分的方式，说明此般若波罗蜜多甚深难信。此为《十万般若波罗蜜多广释》第二十七品。
其后，具寿舍利子向世尊如是启白等，是指上文已通过显示一切法清净无差别可分的方式，说明此般若波罗蜜多甚深难信之义，舍利子已了解，为使清净甚深之义于众会明晰详细宣说而作引导。世尊因一切法极清净故而显示甚深。
'世尊，此清净甚深'者，是指上文所说清净义，因难为有所缘者所了解故，称为甚深。世尊告曰：'以极清净故'者，是说已断尽所知障及烦恼障一切习气无余，毫无染著，因极清净非分别者之境界故说为甚深。
舍利子启白：'为何清净故'者，是为引导说明色等一切法清净义而请问。世尊告舍利子：'色清净甚深'等乃至'一切相智清净故清净甚深'等文，是说色等乃至一切相智等诸法，胜义中以自性空而清净，毫无染著，因难为执相分别者所了解信受，故说为甚深。
启白：'世尊，清净即光明'等乃至'一切相智清净故清净即光明'等文，是说六波罗蜜多等乃至一切相智等诸法，圆满清净无所障蔽，因自性光明故，清净即光明。
启白：'世尊，清净无中有'等乃至'一切相智无迁转无中有即清净'等文，是说色等乃至一切相智等诸法，因自性空而清净，舍此蕴已，既无迁转他处，亦无结生相续中有。

 །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རང་བཞིན་ གྱིས་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཐོབ་པར་བགྱི་བ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མེད་པ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པས་དེ་ལས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ བྱ་བ་དང་།རྟོགས་པར་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་རང་བཞིན་གྱིས་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་ བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་གང་དུའང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་དོན་དམ་པར་ཁམས་གསུམ་ ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།དམིགས་སུ་མེད་པ་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་ལྟར་གང་དུ་སྐྱེ་བའི་གནས་དང་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གཉིས་ཀ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

白言：'世尊，清净即是无有一切烦恼'乃至'一切相智性自性光明故，清净无有一切烦恼'这段经文，是说从色等乃至一切相智性的诸法，胜义中清净且自性光明，因为不为贪欲等烦恼所染污，故说清净无有一切烦恼。
白言：'世尊，清净即是无所得、无证悟'乃至'一切相智性无所得、无证悟即是清净'这段经文，是说从色等乃至一切相智性的诸法，胜义中自性空且清净，故于其中无有所得之果及所证悟之法，此即是清净之义。
白言：'世尊，清净即是无有成就'乃至'一切相智性无有成就即是清净'这段经文，是说从色等乃至一切相智性的诸法，胜义中自性空无实，故能成就与所成就二者皆无实有，此即是清净之义。
白言：'世尊，清净不生于欲界'乃至'舍利子，无色界自性不可得故，清净即是不生'这段经文，是说一切法自性空且清净的真如，于三界中皆无生。欲界、色界、无色界等仅是遍计所执，胜义中三界自性亦空，无所缘故，于彼处何有生？如是，生处与能生二者皆不可得，此即是清净之义。

 །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་དག་ པ་ནི་འཚལ་བ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ལ་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་ པ་ལ་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྨན་པར་ མི་བགྱིད་གནོད་པར་མི་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བསྣན་ཏེ་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྨན་པར་མི་བགྱིད་ཅིང་གནོད་པར་མི་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཤཱ་རིའི་ བུས་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ནས།འཁོར་རྣམས་བརྟན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཕན་པར་མི་བྱེད་གནོད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། ཐ་མི་དད་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མི་ འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཕན་པ་དང་གནོད་པའི་ཁར་མ་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་ དཀའ་བ་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ པས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་གཉིས་ཀའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，清净是无所求。'从此句至'世尊开示道：舍利子，由于自相空性的缘故，清净不能了知一切相智'这段经文，是说明清净由于自相空无实体，故非能知之自性，因此不能了知色等乃至一切相智之间的诸法。
'诸法无心故清净无所知'是说由于清净法性无分别故，于诸法中无执相之知，此为其义。
问道：'世尊，般若波罗蜜多于一切相智既不利益亦不损害'，是说就胜义而言，无分别般若波罗蜜多与一切相智同为真如，极为清净，故非互为因果，此为其义。
世尊开示道：'舍利子，由极清净故'，是说般若波罗蜜多与一切相智二者皆为法界清净自性，同一味且极为清净，故非互为因果，此即重申前说之义。
问道：'世尊，云何般若波罗蜜多于一切相智既不利益亦不损害？'此乃舍利子就世尊前说之义再次请问，为使众会坚信无疑。
世尊开示道：'舍利子，由法界安住性故，般若波罗蜜多于一切相智既不利益亦不损害'，是说般若波罗蜜多与一切相智二者就胜义而言同为法界自性，无二无别，而法界自性亦为不变圆满之体性，故超越利害之对待，此即显示清净无有利害之相，以此说明此般若波罗蜜多甚深难解。
问道：'世尊，般若波罗蜜多清净故于一切法皆无所取'，是说胜义无分别般若波罗蜜多无实且极清净，故非于诸法分别执相之自性。
世尊开示道：'舍利子，由极清净故'，是说无分别般若波罗蜜多不为所取能取二过所染，极为清净，故于一切法皆无所取。

 །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ། ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མ་མཆིས་པ་ལགས ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ན།འཁོར་རྣམས་བརྟེན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང མཚན་མར་མི་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།འདིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ལེན་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་རྣམ་པར་དག་པའི་སླད་དུ་གཟུགས་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བདག་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མུ་ སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྐབས་འདིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ནི་ཚིག་གི་མཇུག་ལས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་ པ་བཅཝ་བརྒྱད་མེད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་སྨོས་ལ།རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མན་ཆད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ཀའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བདག་རྣམ་པར་དག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་ པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，如何是清净的般若波罗蜜多，不取任何法？'这是对上述所说的意义，若世尊开示，为使眷属生起信解，舍利子作如是请问。
世尊开示道：'舍利子，因为法界不动，所以清净的般若波罗蜜多不取任何法。'这是说明无分别的般若波罗蜜多清净，是法界不变圆满的自性，对色等任何法都不分别执取相，以此门不动摇的缘故。这也是从无所取的角度显示般若波罗蜜多甚深难解。
尔时，具寿须菩提对世尊如是说道：'世尊，为清净我故，色清净'乃至'问道：世尊，何故由我清净故一切相智清净？'世尊开示道：'须菩提，因为自相空的缘故。'这是通过显示人无我和法无我清净，说明般若波罗蜜多甚深难解。
如同外道所计的我即使在世俗谛中也不成立一样，色等乃至一切相智之间的一切法在胜义谛中也不存在。如是显示一切法无实性即是极清净。
在此处，从色等乃至佛十八不共法，经文末尾以极清净的因相说'因无我故，无佛十八不共法即是极清净'。从预流果以下乃至一切相智，则以极清净的因相说'因自相空的缘故'，这是为了遣除声闻、独觉等一些执著自相的人。
因为人法二者的自相都不成立，由于空性的缘故，预流果等我清净故诸法也清净，如是显示。

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཤིང་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཐོབ་པར་བགྱི་བ་མ་ལགས། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བགྱི་བ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པས་སྔོན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ལ།ཕྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས་ སུ་མེད་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པའི་སླད་དུ་གཟུགས་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བདག་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་རྣམས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པ་དང་ཐོག་མ་ དང་ཐ་མ་མེད་པ་མཐའ་ལས་འདས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་མཐའ་ཡས་པ་ རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་དག་པ་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ དོན་རྟོགས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མདོར་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ དག་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་ཡན་ཆད་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཤིང་།རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཅིའི་སླད་དུ་གང་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་མདོར་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཞིབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བཀའ་སྩལ་པ།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གང་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།འདིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱིས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，无二且清净是不可得，不可证悟。'乃至'世尊开示道：因为无烦恼亦无清净之故。'这段经文是说明一切法胜义谛中自性清净，如是一味，故过去无烦恼，未来亦无清净。如是烦恼与清净无二，于中既无须陀洹等果可得，亦无初地等菩萨地可证，以此门说明般若波罗蜜甚深难信解。
问道：'世尊，因我无边际故色亦无边际'乃至'问道：世尊，何故我无边际故一切相智无边际清净？世尊开示道：因超越边际空性及无始无终空性之故。'这段经文是说明外道所计诸我实有不成，故超越常断边际及无始无终边际，如是色等乃至一切相智之间一切法亦胜义谛中超越边际空性及无始无终空性故，无边际清净。
问道：'世尊，如是通达者是菩萨摩诃萨般若波罗蜜。'这是须菩提向世尊简要禀告：如上所说如是清净甚深难信解之义，能通达且深信者即是菩萨清净般若。
世尊开示道：'须菩提，因极清净之故。'这是简要开示：如是通达甚深清净法，断尽所知障和烦恼障乃至习气无余，因清净故是菩萨般若波罗蜜。
问道：'世尊，何故如是通达者是菩萨摩诃萨般若波罗蜜？'这是众眷属为详细了解上述简要开示之义而须菩提所问。
世尊开示道：'因通达道之诸相智故。'这是说明菩萨以通达道之诸相智慧能证悟如是甚深法故，如是通达者是菩萨般若波罗蜜。此亦说明般若波罗蜜如是是诸菩萨行境，非声闻缘觉行境，以此门说明甚深难信解。

 ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་མམ། ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་མམ། གཉིས་ཀྱི་དབུས་ན་མི་གནས་ན། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུ་རོལ་དང་ཕ་རོལ་དང་གཉིས་ཀའི་དབུས་ན་ཡང་མི་གནས་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཐའོ། །ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཐའ་ལ་བྱ་སྟེ།དོན་དམ་པར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་གཉིས་གང་གི་མཐའ་ལ་ཡང་མི་གནས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་མེད་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར། དབུས་ན་ཡང་མི་གནས་པ་དེ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གཉིས་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཚུ་རོལ་གྱི་འགྲམ་མམ། ཕ་རོལ་གྱི་འགྲམ་མམ། གཉིས་ཀའི་དབུས་ན་མི་གནས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང དུ་མདོར་སྨོས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ན།འཁོར་རྣམས་བརྟན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་ཀ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཚུ་རོལ་དང་ཕ་རོལ་དང་གཉིས་ཀའི་དབུས་ན་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཐབས་མི་མཁས་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་འདི་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་འདུ་ཤེས་སུ་བགྱིད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསོག་ཏུ་འབྱིན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིང་དུ་སྤོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་ པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་དམིགས་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱེད་ན་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སུན་འབྱིན་ཅིང་སྙིང་པོ་མེད་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་མི་མཐུན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིང་དུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།

问道：'世尊，如果菩萨大菩萨在修行般若波罗蜜多时，既不住此岸，也不住彼岸，也不住两岸之间，这就是菩萨大菩萨的般若波罗蜜多。'这是通过阐明般若波罗蜜多既不住此岸、彼岸及两者之间来说明其深奥难解之理。所谓此岸是指有为法的边际，所谓彼岸是指无为法的边际。从胜义谛来说，一切有为法和无为法都无实体，因此不住于这两种边际，既然无有两边，也就没有中间，所以也不住于中间，这就是菩萨的般若波罗蜜多。
世尊开示道：'须菩提，因为极其清净的缘故。'这是说因为没有住于两边的分别念而清净的意思。
问道：'世尊，为何菩萨大菩萨在修行般若波罗蜜多时，不住此岸、彼岸及两者之间，而且极其清净？'这是对前面简略提到的内容，请世尊开示，以使众会坚定信解而提出的问题。
世尊开示道：'须菩提，因为三时平等的缘故。'这是说一切法本性空寂，无生无灭，没有过去、未来、现在三时，如此三时平等，有为法和无为法二者也都是空性，一味平等，因此菩萨的般若波罗蜜多既不住此岸，也不住彼岸，也不住两者之间。
问道：'世尊，如果菩萨乘的善男子或善女人因方便不善巧，而对此般若波罗蜜多生起所缘想，这就是在诽谤般若波罗蜜多，远离般若波罗蜜多。'这是通过说明执著和无执著来阐明般若波罗蜜多深奥难解的开示。须菩提如此请问是为了分别解说：对于极其清净、无所缘、无相的般若波罗蜜多，如果以有所缘的方式去思维了知，这就是在诽谤般若波罗蜜多，使其成为无意义，因为与般若波罗蜜多的意义不相符合，所以是远离般若波罗蜜多。
世尊开示道：'须菩提，确实如此。须菩提，善哉！善哉！'

 །རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མིང་དུ་ཡང་ ཆགས་པ་ཡིན་མཚན་མར་ཡང་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་འདུ་ཤེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསོག་ཏུ་འབྱིན་ཅིང་རིང་དུ་སྤོང་བ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་ནས།དེ་ ལྟར་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མིང་དང་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་ཆགས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་མིང་དུ་ཡང་ཆགས་ཤིང་མཚན་མར་ཡང་ཆགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་ མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་ཆགས་པའི་དོན་གོང་དུ་མདོར་བཤད་པ་དེ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ མིང་དུ་འཛིན་ཏམ་མཚན་མར་འཛིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཆགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསོག་ཏུ་འབྱིན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིང་དུ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་ན་མིང་དང་མཚན་མར་འཛིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསོག་ཏུ་འབྱིན་ཅིང་རིང་དུ་སྤོང་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དང་།དེ་ལྟར་མིང་དང་མཚན་མར་ འཛིན་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོན་དེ་ཉིད་བསྙེམས་ཤིང་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསོག་ཏུ་འབྱིན་ཅིང་རིང་དུ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡང་དེ་ལྟར་ལེགས་པར་བཤད་ཅིང་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མཆིས་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་སྦྱར་ན་དོན་དམ་པར་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རིགས་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདི་དག་ནི་ཆགས་པའོ། །འདི་དག་ནི་མ་ཆགས་པའོ་ཞེས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ངོ་ མཚར་ཆེ་སྟེ་ལེགས་སོ་ཞེས་གསོལ་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་ན་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཆགས་པ་ དང་མ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དྲིས་པ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་ན་ཡང་སྟོང་པའི་མཐའ་ལ་ཆགས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'若问'执著名相'是什么意思，即是上文中须菩提说若以缘取相的方式认知般若波罗蜜多，就会舍弃并远离般若波罗蜜多的道理。对此佛陀赞叹说'如是'，并指出若以这种缘取相的方式认知，就会执著一切法的名相，这就成为过失。
须菩提问道：'世尊，如何是执著名相？'这是为了详细解释上文简要提到的执著名相的含义而问。
世尊回答说：'须菩提，若善男子或善女人发菩萨乘者，执著般若波罗蜜多的名相'等等，乃至'对般若波罗蜜多生起傲慢心，由于执著般若波罗蜜多而舍弃般若波罗蜜多，远离般若波罗蜜多'。这段经文说明，若以缘取相的方式认知般若波罗蜜多，由于执著名相而与般若波罗蜜多的真实义相违，因此会舍弃并远离般若波罗蜜多。
若认为这种执著名相才是正确的，其他都是错误的，这种傲慢心也会导致舍弃并远离般若波罗蜜多。
须菩提说：'世尊，诸菩萨摩诃萨对如此善说善示的般若波罗蜜多，有执著和不执著，这真是稀有啊。'这是须菩提为了引出下文详细解释执著与不执著的特征而说的。从般若波罗蜜多的究竟义来说，执著与不执著都是不可言说的，但在世俗谛中区分'这是执著'、'这是不执著'，如此分别解说实在稀有善哉。
从'具寿舍利子对具寿须菩提如是说'乃至'若认知一切相智为空是执著'这段经文，是舍利子询问须菩提何为执著与不执著的特征。经中说明，若以有所缘、有相的方式，认知从色法乃至一切相智等诸法为空，这就是执著于空性的边见。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཐབས་མི་མཁས་པས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་ན་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ན་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་ མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་ན་ཡང་ཡོད་པའི་མཐའ་ལ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་འདི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆགས་པ་མེད་པ་གང་ཞེས་ཟེར་ བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་མཁས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཆགས་པ་མེད་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་དུས་གསུམ་ལ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཚན་མར་ མི་འཛིན་པ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅཝ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པས་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆགས་པ་དེ་དག་ལ་ཆགས་པར་གྱུར་ན། ཆགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ མཐའ་ལ་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་འཁོར་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པ་དང་།རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་ པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་འདུ་ཤེས་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཆགས་པར་གྱུར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་མི་མཐུན་པས་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་མ་ནུས་སོ་ཞེས་ཆགས་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཀཽ་ཤི་ཀ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་མི་ ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འདུ་ཤེས་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མི་རིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

具寿舍利子，复次，菩萨乘的善男子或善女子若由于方便不善巧，对过去法执著'过去法'之想，即是执著。乃至'若于一切相智中行，即是执著'，这是说明：以缘取的方式执著三世诸法为实有，以及对六波罗蜜多等乃至一切相智等清净诸法，若以有所缘、有相之方式而行，即是执著于有边。
具寿舍利子，又如所说'菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多者，何为无执著'，乃至'具寿舍利子，这些是方便善巧的菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时的无执著'，这是说明：不以缘取方式执相于五蕴和三世，以及将六波罗蜜多等菩萨行与十八空性相应，对这些不以有所缘的方式执相，以三轮清净而行，即是无执著。
尔时，天帝释对具寿须菩提如是说，乃至'若于这些执著处生执著，则不能行无执著的般若波罗蜜多'，这是为了向众会详细宣说上文所说有边、无边执著之相的含义，天帝释向须菩提询问执著之相，须菩提则说明：若对菩提心和六波罗蜜多等一切清净法有所缘而执相，即是菩萨的执著；若如是执著，则与般若波罗蜜多之义相违，故不能行无执著的般若波罗蜜多，如是说明执著的过患。
为何如此？'憍尸迦，不能回向色之自性'乃至'不能回向一切相智之自性'，这是说明有执著、有想的回向不应理的理由：色等乃至一切相智等诸法，胜义中自性本空，对空性的自性不应以有所缘的想而作回向，如是宣说。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གཞན་ཞིག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ ནས།དེ་ལྟར་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེས་ཆགས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བདག་ཉིད་ཆགས་པ་མེད་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པའི་ཚེ་ཡང་ ཆགས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཅིང་བསྐུལ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་ཆོས་དེ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་བར་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཅིང་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་དང་།ཡང་དག་པར་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ འཇུག་པའི་ལམ་མི་ཤེས་པ་ལ་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའོ།།ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ནི་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་ཞིང་འཆོས་པའོ། །ཡང་དག་པར་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཏུ་མི་རེ་ཞིང་སེམས་ཞུམ་པ་ རྣམས་ལ་གཟེངས་བསྟོད་ཅིང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའོ།།ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་བསྔགས་ཤིང་བསྟོད་ནས་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དང་།མཚན་མར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྨ་བྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནང་བའི་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བས་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཆོས་དེ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་འབྱུང་བར་གཞན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་ན་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་མཐུན་པར་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཅིང་ བསྐུལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེས་ཆགས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ན་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་ལྟ་བའི་ སྐྱོན་དང་།ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་ལ་ཆགས་པའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གནང་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཁྱོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཆགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་སྟོན་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆགས་པ་མེད་པའི་དོན་བསྟན་པ་ལ།འཁོར་རྣམས་བརྟན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས་ལེགས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་གནང་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་ཁྱོད་ལ་ཆགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་བས་ཀྱང་ཕྲ་བ་དག་བསྟན་པར་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་མར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པ་ གོང་དུ་བཤད་པ་པས་ཀྱང་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བ་དག་བཤད་པར་བྱས་ཉོན་ཅིག་ཅེས་སྐབས་ཕྱེ་བའོ།

憍尸迦，复次，菩萨摩诃萨是否为他人宣说无上正等正觉？乃至，如是，善男子、善女人已断除一切执著边际。这是为了说明于此甚深般若波罗蜜多中，应使自己无执著，并且在为他人说法时也应无执著地教导和劝勉的方法。
即在修行六波罗蜜多等乃至一切种智之间的清净诸法时，应当使自己和他人都不生起'我在修行这些法'的分别念，而应当如实教导、如实劝勉、如实令生欢喜、如实令生欢悦。
其中，如实教导是对不知趣入无上正等正觉道路者，如实无颠倒地指示道路。如实劝勉是纠正并调伏入邪道者。如实令生欢喜是对于不期望获得无上正等正觉而心生怯弱者给予鼓励令其欢喜。如实令生欢悦是对于已经如实趣入无上正等正觉道者赞叹称扬使其欢悦。
'以如实随顺之心'是指应以无所缘、无执相的心为他人宣说。'不会有过失且依佛陀开许而如实劝勉'是指如此修行清净诸法时，不生起修行诸法的分别念而为他人说法，既不会有过失，又符合佛陀世尊的教法而如实教导劝勉。
'如是，善男子、善女人已断除一切执著边际'是指如上所说的方式如实教导时，能断除有所缘、有执相见解的过失，以及执著有无二边的一切过失。
尔时，世尊对具寿须菩提说'善哉'并开许：'须菩提，如是汝为诸菩萨摩诃萨宣说如是执著相甚善'，这是为了使众会对须菩提前面所说无执著的意义生起坚定信解，世尊随喜而说'善哉'开许。
'须菩提，是故我当为汝宣说较此执著相更为微细者'等，是说执著如来等相的作意也是菩萨的执著，将宣说比前面所说更为甚深微细的执著，请谛听。

།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ ཐོས་དེ་དག་དང་།དེ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཚན་མར་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན། རབ་འབྱོར་ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་མར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཆགས་པའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་།མཚན་དང་། དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་དང་།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་མཚན་མར་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ནི་མཚན་མར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་མཚན་མར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མར་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་མི་རིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་མཚན་མར་ཡིད་ལ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་མཚན་མར་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཆགས་པ་ཡིན་པར་བཤད་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྟོགས་ནས།འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཟབ་བོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་མཚན་མར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གང་གིས་ཀྱང་མ་ཆགས་མ་གོས་ཏེ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཟབ་བོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་ལ་རབ་འབྱོར་དད་པ་སྐྱེས་ནས། འཁོར་གཞན་རྣམས་ཀྱང་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ གུས་ཤིང་རིམ་གྲོ་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་བྱས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་གིས་ ཀྱང་མ་བྱས་ཤིང་མ་བསྐྱེད་ལ།བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་མ་དག་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་ཞིང་བཅོས་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་སུས་ཀྱང་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་སངས་རྒྱས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར་སུས་ཀྱང་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་ མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

从'在此，善现，若善男子或善女人为求证得无上正等正觉'开始，直至'若将如来声闻们以及其他众生的一切善根作为所缘相，回向无上正等正觉，善现，有多少所缘相的作意，就有多少执著'这段经文，是在说明对如来的功德、相好等执著为相而作意，以及对三世诸佛世尊的善根执著为相而作意并回向无上正等正觉，对圣者声闻和凡夫的善根执著为相并回向无上菩提，这些都是菩萨的执著。
为什么呢？因为'彼等如来不应作为所缘相作意，彼等如来的善根也不应作为所缘相作意'，这是说明不应以所缘相作意的理由，即诸如来和如来的善根在胜义中并不成立为实有，所以不应以所缘相作意。
'世尊，般若波罗蜜多甚深'这句话，是善现理解了前面所说的一切所缘相作意都是执著的甚深义理后，为使所有眷属也相信般若波罗蜜多甚深而如此禀白。
世尊告曰：'善现，因为一切法自性远离的缘故'，这是说在胜义中一切法自性本空，不为任何所缘执著等过失所染著，完全清净而远离，所以称为甚深。
'世尊，我礼敬般若波罗蜜多'这句话，是在世尊如此解说般若波罗蜜多甚深义后，善现生起信心，为令其他眷属也生起信心而显示恭敬供养。
世尊告曰：'善现，此般若波罗蜜多非所作、非所造'，这是说在胜义中般若波罗蜜多自性本空，不为任何因缘所作所生，不为福德与非福德之事物所净化或染污，也无法加以造作，这就是其含义。
'任何人都不能现证菩提'这句话，是说能现证佛果的佛陀和菩萨，以及所现证的般若波罗蜜多本身都自性空，因为能知与所知二者都不存在，所以任何人都不能现证菩提，如是宣说。

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བར་མི་ནུས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་།ཤེས་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས་པའོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཉིས་མ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ།དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཟད་པས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཅིག་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་ བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་ཁ་ཅིག་དེ་བཞིན་ཉིད་དམ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པར་འཛིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གང་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ པ་དེ་ནི་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་ཅིང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པས་བཟང་པོ་དང་ངན་པར་བཅོས་ཤིང་མངོན་པར་འདུ་བྱར་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཅིག་པོ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་མ་བྱས་པ། མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པ་ཤེས་ན་ ཆགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ།མ་བྱས་ཤིང་མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པར་ཤེས་ན། མཚན་མ་དང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་མཐོང་། མ་ཐོས་མ་རྟོགས། རྣམ་པར་མ་ཤེས་མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ ཡིན།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཐོས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་མཐོང་ཞིང་ཐོས་པ་ ལ་སོགས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱར་མི་རུང་ཡང་།སེམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་མེད་དམ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，一切法皆未证悟'这句话不仅说明仅靠般若波罗蜜多不能证得圆满菩提，而且说明一切法在胜义中本性空故，能知与所知二者皆无，因此称为未证悟。
世尊开示道：'须菩提，法性非二，须菩提，法性唯一'这是说一切法如是一味，即在胜义中唯是空性的本质，能知与所知二者无别的意思。
'须菩提，此唯一法性即非本性'这是针对前面所说'法性唯一'，有人执著真如或空性的唯一本性实有，为了遣除这种执著，故说胜义中也无实有的本性。
'非本性者即是无为'这是说如是胜义中无实有本性，即非因缘所生的意思。
'无为者即是无所造作'这是说如是非因缘所生且无实体，于此既无福德非福德之善恶造作，亦无所造作的意思。
'须菩提，如是菩萨摩诃萨若知唯一法性非本性、无为、无所造作，即是永断一切贪著相'这是说如前所述方式了知一切法空性一味，无为无造作，则断除一切有相、所缘等过失的意思。
问道：'世尊，般若波罗蜜多甚难通达'这是说般若波罗蜜多甚深义理非执相者所行境界的意思。
世尊开示道：'须菩提，如是般若波罗蜜多无人能见、能闻、能觉、能识、能证，故难通达'这是说般若波罗蜜多胜义中无实体，故非眼识所见、非耳识所闻、非鼻舌身识所觉、非意识所识，亦非无二智所证，因此难以通达的意思。
问道：'世尊，般若波罗蜜多不可思议'这是说如是般若波罗蜜多胜义中无实体，虽然不能以见闻等直接证得，为遣除'或可以心意推度'的疑虑，故说不可思议。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ཀྱིས་མ་ཤེས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། སེམས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བགྱིད་པ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་ཅི་ཡང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པས་བྱེད་པ་པོའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཅིས་ཀྱང་མི་བྱེད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱེད་པ་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་བྱེད་པ་པོའི་དངོས་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མི་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ སྟོང་པས་བྱ་བའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཅི་ཡང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས། རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་ བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྱེད་པ་པོའི་དངོས་པོར་ཡང་མེད་ལ།བྱ་བའི་དངོས་པོར་ཡང་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ཐབས་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའོ།

世尊说道：'须菩提，所谓心不能知'乃至'一切种智不能知'，是详细解释此般若波罗蜜多不可思议的意义，表明从心和色等乃至一切种智之间的一切法，都不是能被认知的对象，因此是不可思议的。
这是《十万般若波罗蜜多广释》第二十八品。
尔时，具寿须菩提向世尊如是请问：'世尊，所说般若波罗蜜多无所作为'，是从般若波罗蜜多无分别且无所作的角度，显示其甚深难解。究竟而言，般若波罗蜜多本身也是自性空的，因为无实体故非作者之自性，一切法也因自性空故非所作之事，如是作者与所作二者在胜义中都不成立，故完全无所作为，此为其义。
世尊说道：'须菩提，因为不见作者的缘故'，这是显示般若波罗蜜多在胜义中自性空，故不见有作者之实体，因此无所作为。
'须菩提，如是色不可得'乃至'一切种智不可得故'，是显示从色等乃至一切种智之间的一切法，在胜义中自性空，故非所作之实体，因此般若波罗蜜多无所作为。
请问：'世尊，于此，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应当如何修行？'这是说，如前所述，般若波罗蜜多既非作者之实体，又非所作之事，那么菩萨行般若波罗蜜多时应当以何方便修行？如是请问。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པའམ། བདེ་ བའམ།སྡུག་བསྔལ་བའམ། བདག་གམ། བདག་མེད་པའམ། སྡུག་པའམ་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་སྤྱིར་ཡང་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་མི་སྤྱོད་ལ།ཁྱད་པར་དུ་ཡང་རྟག་ཅེས་བྱ་བའམ་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་མི་སྤྱོད། བདེ་ཞེས་བྱ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་སྤྱོད། བདག་ཅེས་བྱ་བའམ། བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བར་ ཡང་མི་སྤྱོད།སྡུག་ཅེས་བྱ་བའམ་མི་སྡུག་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་ན། གདོད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ།གལ་ཏེ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མེད་ན།གདོད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡང་མི་སྤྱོད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ན། གདོད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་ཤིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་ ཆུད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་ལེགས་པར་བསྟན་པ་འདི་ངོ་མཚར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་ཟབ་མོ་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པའི་རྣམ པར་རྟོག་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་བཤད་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་ལེགས་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའི་ཚིག་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།

世尊说道：'须菩提，在此，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，若于色不行，则名为行般若波罗蜜多'，乃至'何以故？凡是常或无常、乐或苦、我或无我、净或不净，如是一切种智皆不可得'，这是显示如何行般若波罗蜜多的方法。即对从色等乃至一切种智等诸法的自性，总的不执著相而行，特别是也不行于常与无常，不行于乐与苦，不行于我与无我，不行于净与不净，如此才是行般若波罗蜜多的开示。
'须菩提，复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时'等，也是显示行般若波罗蜜多的方法。'若于色不行圆满'则名为行般若波罗蜜多，是说遍计所执的色无实有故非圆成，若无此分别，才是行般若波罗蜜多的开示。
'何以故？若色不圆满者，彼非色'，如是若不行，则名为行般若波罗蜜多，是说如此遍计所执的色不圆成且非真实，于胜义中色之实体亦不存在，若无此分别，才能通达般若波罗蜜多甚深义，了知行般若波罗蜜多的开示。如是乃至受等一切种智，于一切法皆当如是配合。
白言：'世尊，如是如来应正等觉，为诸菩萨乘种姓子及种姓女，善说执著与无执著，此甚希有。'此是赞叹上文世尊所说般若波罗蜜多甚深义理，远离执著与无执著二边分别的善说。
世尊告曰：'须菩提，如是如是。须菩提，如是如来应正等觉，为诸菩萨乘种姓子及种姓女，善说执著与无执著。'此是为使大众对须菩提所说生起信解，而告以其言确实不虚。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གལ་ཏེ་གཟུགས་ཆགས་པའམ་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཆགས་ པ་འམ་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཆགས་པར་བྱ་བའི་གནས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མམ་ཆགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡང་མི་སེམས ཤིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ན་གདོད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་གཟུགས་ཆགས་པའམ་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆགས་པའམ་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བསྒོམས་ན།དེའི་ཡོན་ཏན་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་དང་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་བསྟན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་འགྲིབ། མ་བསྟན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་འགྲིབ། བསྟན་ཀྱང་མི་འཕེལ། མ་བསྟན་ཀྱང་མི་འཕེལ་བ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་བསྟན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་འགྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན པ་ཟབ་མོ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ཆོས་སྟོན་པས་ཉན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་དུ་མར་བསྟན་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འབྲི་བའམ་གདོད་པར་གྱུར་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་བསྟན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་འགྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ གཞན་ལ་མ་བསྟན་མ་སྤེལ་ན་སུས་ཀྱང་མ་མཉན་མ་བསམ་མ་བསྒོམས་པས་ནུབ་སྟེ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བསྟན་ཀྱང་མི་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཟབ་མོ་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་མང་པོ་ལ་བསྟན་ཏེ་ སྤེལ་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོགས་ཤིང་གོ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ནི་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མ་བསྟན་ཀྱང་མི་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས། གཞན་ལ་མ་བསྟན་ཏེ། མ་གོད་ཀྱང་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའི་ཚིག་དང་དོན་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་བརྟན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་ཀྱང་དེ་བཞིན་མ་བསྟན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་མི་ འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་རྐྱེན་གྱི་ཁར་མ་ལས་པའི་དཔེ་བསྟན་པའོ།

复次须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，若不执著于色有贪或无贪而行般若波罗蜜多，乃至不执著于一切相智有贪或无贪而行般若波罗蜜多。这是说明一切色等诸法本性空寂，既非是贪著之处，也不应认为是无贪的自性，不作如是分别，方为行般若波罗蜜多。
须菩提，菩萨摩诃萨如是行时，于色有贪或无贪不生执著，乃至于无上正等正觉有贪或无贪不生执著。这是说明如前所述，对一切法不作有贪无贪之分别，修习甚深般若波罗蜜多义时，其功德即是于一切色等诸法不执著有贪无贪之相，不生分别。
白言：世尊，如是甚深法，说亦不减，不说亦不减，说亦不增，不说亦不增，甚为希有。这是显示般若波罗蜜多甚深义理是真如不变的圆成实性。其中'说亦不减'是指般若波罗蜜多甚深真如不变圆成实性，法师为听众宣说布施法，以种种方式演说，于真如亦无减少或损失之义。
'不说亦不减'是指即使不向他人宣说流传，无人听闻思维修习，也不会消失湮灭。'说亦不增'是指真如自性甚深法不变圆成实故，虽向众多众生宣说流传，众生们也只是各自领悟理解而已，于真如自性并无增长广大。
'不说亦不增'是指真如乃是不变圆成实故，即使不向他人宣说而未被了解，也不会增长广大。世尊告曰：如是如是。须菩提，如是等，是对须菩提所说语义令众生坚信故，世尊印可其说。
须菩提，譬如乃至须菩提，如是诸法法性，说时如是，不说时亦如是。这是以不待因缘的虚空为喻，显示般若波罗蜜多甚深义理是不变圆成实性。

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དཀའ་བ་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཅིང་།རྐྱེན་གྱི་ཁར་མ་ལས་པ་མོས་པ་དང་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་བསྟན་པའི་ཚེ། སེམས་ཞུམ་པ་དང་གཡེང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་ཞིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ནུས་ པའི་ངོ་མཚར་ཆེ་སྟེ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་འདི་ནི་ནམ་མཁའ་བསྒོམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བསྒོམ་ཞིང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་ཡང་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་བསྒོམ་ ཡང་སྐྱོ་ཞིང་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དཀའ་བ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ནམ་མཁའ་ལ་ནི་གཟུགས་མ་མཆིས་སོ། །ཚོར་བ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་དངོས་པོ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་བསྒོམ་པར དཀའ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཡང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གིས་གོ་ཆ་འདི་འཚལ་བ་དེ་དག་ནི་ཕྱག་བགྱི་བར་འོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་བསྒོམ་ཡང་སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ལ།དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དཀོན་ཞིང་ངོ་མཚར་ཆེ་སྟེ། གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཡིན་པས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་ཕྱག་བྱ་བར་ འོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་གོ་ཆ་འདི་འཚལ་བ་དེ་དག་ནི་ནམ་མཁའི་དོན་དུ་བརྩོན་པར་མོས་འབད་པར་མོས་རྩོལ་བར་མོས་པ་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བསྒོམ་ཞིང་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བ་ལ་བསྒོམ་ཡང་སེམས་ ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་གོ་ཆ་བགོས་པ་དེ་དག་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལ་རྩོལ་ཞིང་འབད་པ་དང་འདྲ་བར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སླད་དུ་གོ་ཆ་འཚལ་བ་དེ་དག་ནི་ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འཚལ་ ཞིང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འཚལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གོ་ཆ་བགོས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་དེ།།མ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་ བར་བྱེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多'乃至'难行'这一段，是说明如此甚深不变的般若波罗蜜多义理圆满成就，不依赖因缘，难以信解，在修行和宣说如此法义时，心不怯弱散乱，不舍精进，能够不退转，这是非常稀有难行之事。
为什么这样说呢？世尊，譬如，'诸菩萨摩诃萨修习般若波罗蜜多，即是修习虚空'这句话，是说明修习甚深般若波罗蜜多义理难行的理由。就像虚空无实体、离一切相，同样，这甚深般若波罗蜜多义理也是无实体、无相的，虽然修习也不会厌倦退心，这是难行。
'虚空中无色、无受'乃至'无阿耨多罗三藐三菩提'这一段，是说明虚空无实体无相的理由。虚空对于色等乃至无上正等正觉之间的一切法，都不是其实体，本性空寂。如同修习这样本性空寂是难行的，修习般若波罗蜜多也是难行。
'世尊，发起此等大愿的菩萨摩诃萨们应当受到礼敬'这句话，是说如前所述，对于如虚空般的甚深般若波罗蜜多义理，虽然修习也不生怯弱不会退转，如此难行稀有，穿着大铠甲，应当受到天人礼敬供养。
'世尊，发起此等大愿的人们，是为虚空义而精进、勤勉、努力的人们'这句话，是说修习难以信解的甚深般若波罗蜜多义理，虽然修习也不生怯弱不退转，穿着铠甲的这些人，其难行就像在虚空中精进努力一样困难。
'世尊，为众生而发起大愿的人们，是欲令虚空成熟解脱'这句话，是说为了令众生成熟解脱而穿着精进铠甲的这些人，在胜义中众生无实体，如同虚空，欲令其成熟解脱，就如同欲令虚空成熟解脱一样。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སླད་དུ་གོ་ཆ་འཚལ་བ་དེ་དག་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་འཚལ་བའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་ཞིང་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བར་བརྩོན་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པར་བྱ་བར་བརྩོན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་ཞིང་ཟད་པར་བྱ་བར་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་སྟེ།གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་འཚལ་བ་དེ་དག་ནི་ ནམ་མཁའ་བར་སྣང་ལ་གདེག་པར་འཚལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་དེ།ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་རྩོལ་བ་དེ་དག་ཀྱང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སླད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་དོན་དམ་པར སེམས་ཅན་དང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་གཉིས་ཀ་དངོས་པོ་མེད་དེ།ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ལ་མི་སྐྱོ་ཞིང་སླར་མི་ལྡོག་པར་རྩོལ་ཞིང་འབད་པ་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་འཚལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ནམ་ མཁའ་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སླད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འཚལ་བ་དེ་དག་ནི་དཔའ་བོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ།མཚུངས་པ་མ་མཆིས་པའི་གོ་ཆ་འཚལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་བརྩམས་ཤིང་ གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་འདམ་བུའི་ཚལ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ ན་བདག་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སླད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འཚལ་བ་དེ་དག་ནི།ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བགྱི་བར་འཚལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་དགྲོལ་བར་འཚལ་བ་ལགས་ཞེས་མཆིའོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བརྩོན་པ་དེ་དག་ནམ་མཁའི་དོན་དུ་བརྩོན་དུ་ཟད་དེ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་བསྟན་པའོ།

世尊说，为了如虚空般的诸法而披甲的那些菩萨摩诃萨，是披大甲胄者。这是说，对于应当成熟、应当解脱的众生，以及应当证悟、应当获得的清净诸法，和应当断除、应当灭尽的烦恼分诸法，究竟无实体且本性空寂，如同虚空。对于成熟众生、解脱众生而精进，对于证悟、获得清净诸法而精进，对于断除、灭尽烦恼分诸法而精进的那些菩萨，是行难行者，即是披大甲胄者。
世尊说，为众生利益而披甲的那些菩萨，是欲举虚空者。这也是说，究竟义中众生无实体，如同虚空，而为众生利益而精进的那些菩萨也是行难行者。
世尊说，为众生而趣入无上正等正觉的那些菩萨摩诃萨，是获得大精进者。这是说，菩萨为众生利益而欲证得无上正等正觉，究竟义中众生与无上菩提二者皆无实体，如同虚空，而不厌倦、不退转地精进努力，即是披大甲胄者。
世尊说，为众生利益而趣入无上正等正觉的那些菩萨摩诃萨，是披大甲胄者。这是为了说明上述获得大精进的意义而说。
世尊说，为如虚空般的诸法而欲现证无上正等正觉的那些菩萨摩诃萨，是披不可思议、无与伦比甲胄者。这是总结上述发起大精进、披大甲胄的意义而说。
为什么这样说呢？世尊，假如此三千大千世界，譬如芦苇林等，乃至世尊，因此之理，我如是说：为众生而欲现证无上正等正觉的那些菩萨，是欲成熟虚空、欲解脱虚空者。这是为了说明上述为众生利益而精进即是为虚空而精进，是行难行的理由和比喻。

།དེ་ནས་དགེ་སློང་གཅིག་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་སྙམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ འབད་ཅིང་རྩོལ་བའི་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྟོད་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་ལ་བསླབ་པར་སེམས་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ལ་བརྩོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལ་ཆགས་ཤིང་མཚན་མར་འཛིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་དང་འདྲ་ བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནི་བསམ་པ་ལྟར་མི་འགྲུབ་ཅིང་དུབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ཇི་ སྐད་དུ་བསྟན་པ་ལ་མོས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་ལ།དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་མ་གྱུར་ན། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པས་གླགས་བཙལ་བའི་དམིགས་མེད་དེ། དེ་ཉིད་དེའི་བསྲུང་བ་དང་། བསྐྱབ་པ་ཡིན་པས་མཚན་མ་དང་ བཅས་པའི་བསྲུང་བ་བྱ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་གང་ལ་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་ནི་དོན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ ཁྱོད་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་དང་།སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྒྲ་བ་སྙན་དང་། མིག་ཡོར་དང་། སྤྲུལ་པ་ལ་བསྲུང་བ་དང་། བསྐྱང་བ་དང་། བསྐྱབ་པར་ནུས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀཽ་ཤི་ཀ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ལ་བསྲུང་བ་དང་། བསྐྱང་བ་དང་། བསྐྱབ་པར་ནུས་སམ། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མི་ནུས་སོ། །སྨྲས་པ་ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་བསྲུང་བ་དང་།བསྐྱང་བ་དང་། བསྐྱབ་པར་གང་སེམས་པ་དེ་ནི་བསམ་པ་ལྟར་མི་འགྲུབ་ཅིང་དུབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ པས་བསྲུང་ཞིང་བསྐྱབ་པར་བྱ་མི་ནུས་པ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཔེ་བླངས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྤྲུལ་པ་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། གོང་དུ་རྨི་ལམ་དང་ སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་ནས་ཀྱང་། རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་རློམ་སེམས་སུ་མི་འགྱུར་བ་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་ པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།

从'然后有一位比丘这样想'到'顶礼世尊般若波罗蜜多'这一段，是说明虽然从胜义谛来看任何法都无生无灭，但在世俗谛中无漏五蕴等清净诸法并非不存在，众生的精进努力也不会成为无义，这是显示具足方便智慧的般若波罗蜜多之赞颂。
从'然后天帝释对具寿罗睺罗如是说'到'精进于空无之虚空'这一段，是为了遣除对前文所说世俗谛中无漏五蕴等法的执著和取相，而说明从胜义谛来看一切法应当了知如同虚空般空寂。
从'然后天帝释对世尊如是禀白'到'将成为徒劳无功之分'这一段，是说明对如上所说般若波罗蜜多甚深义理生起信解和信心，若不生起有所缘和有相的想法，则人与非人等将无机可乘，这即是无所缘，也就是其守护和救护，因此不需要有相的守护。这是显示从胜义谛来看，并无所谓应当守护的事物存在，对无实事物的努力精进将不会有意义。
'憍尸迦，你意下如何，你能守护、养护、救护幻化、阳焰、梦境、干闼婆城、眼翳、变化吗'乃至'憍尸迦，你意下如何，你能守护、养护、救护法界、真实际、真如、不可思议界吗？帝释说：尊者罗睺罗，这是不能的。说道：憍尸迦，同样地，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多者，若思维要守护、养护、救护，这将不如所愿而成为徒劳之分'这一段，是以幻化等为喻，显示行般若波罗蜜多的菩萨从胜义谛来看无实事物，故不能守护救护。
从'然后天帝释对具寿罗睺罗如是说'到'于变化不生执著想'这一段，是因为上文提到梦境和幻化等，只要了知一切法如幻化等，并且了知一切法如幻化等之后，也不会对梦境和幻化等生起执著想，为了详细向众眷属开示这些内容，天帝释向罗睺罗请问。

།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད། གཟུགས་ཀྱིས་རློམ་སེམས་ སུ་མི་བྱེད།གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ནས། དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་ བར་རྟོགས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ།དེ་དག་གིས་རློམ་སེམས་སུ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་འདི་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་གཟུགས་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་ མི་སེམས་པའོ།།གཟུགས་ཀྱིས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་འདིས་དངོས་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྒྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་ཡང་མི་སེམས་པ་ལ་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་ཕན་པའམ། གནོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡང་ མི་སེམས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ན་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་དང་། སྤྲུལ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་དང་། སྤྲུལ་པ་རྣམས་དང་སྦྱར་ཏེ་རློམ་སེམས་སུ་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཡི་གེ་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་མཚན་འདི་དག་ཉིད་མངའ་བ་དགེ་སློང་ རབ་འབྱོར་ཅེས་བྱ་བ་ཤ་སྟག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལེའུ་འདི་ཉིད་ཞུ་བ་དེ་ན། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལེའུ་འདི་ཉིད་ཞུ་ཞིང་ཡོངས་སུ་དྲི་བ་སེམས་ལ་སྣང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ལྷག་པར་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མང་པོ་མཚན་ཤཱཀྱ་ ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཤ་སྟག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་ཞུ་ཞིང་རྟོགས་པ་ཡང་དགེ་སློང་རབ་འབྱོར་ཅེས་བྱ་བ་ཤ་སྟག་དང་། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཞུ་ཞིང་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ཤ་སྟག་བཞུགས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ དང་མཐུས་ལྷ་མང་པོ་དེ་དག་གིས་མཐོང་བར་གྱུར་པ་བསྟན་པའོ།

妙生说道：'憍尸迦，如果菩萨大菩萨行持般若波罗蜜多时，不对色起增上慢，不以色起增上慢，不对色起增上慢'等，是说悟解一切色等诸法胜义无实，于彼等不作分别，不取相，则能悟解一切法如幻等，
并说明彼等如何不生增上慢。其中'不对色起增上慢'是说，由于胜义中悟解色无实，故不执色相而作'此是色'之想。'不以色起增上慢'是说，不作'以此色能成办如是事'之想。'不对色起增上慢'是说，不作'对色当作如是利益或损害'之想。
如是不对色起增上慢，则由悟解梦等无实，对梦、幻、阳焰、回声、光影、化现等亦不起增上慢。
如是所说色法，乃至一切种智之间，于每一法亦当知皆配合梦、幻、阳焰、回声、光影、化现等而说明不生增上慢。
尔时，以佛威力，此三千大千世界中，从'四大天王天'乃至'上方诸佛以此等文字说法，具此等名号之比丘妙生等，皆请问此甚深般若波罗蜜多及此般若波罗蜜多品。其时，天帝释心中显现请问此般若波罗蜜多品及遍问'等文为止，
是为令欲界诸天及色界诸天对此般若波罗蜜多生起殊胜信心，故以如来加持威力，令彼诸多天众见到十方世界中亦有许多名为释迦牟尼佛之诸佛世尊宣说此甚深般若波罗蜜多之法，提问疑惑者皆是名为妙生之比丘，请问并遍问者皆是天帝释。

།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་སྟོན་ཅིང་འཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་འཁོར་ རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ལྷག་པར་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉག་གཅིག་ད་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སྟོན་པར་མ་ཟད་ཀྱི།མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ལ་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་སྟོན་ཅིང་འཆད་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་གང་དང་། རྟགས་གང་དང་། མཚན་མ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ མ་འོངས་པའི་དུས་ན།བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཐབས་ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་ཞུས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། མ་འོངས་པའི་ དུས་ན་བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་ཐབས་ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་བཤད་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་དང་། བདག་ མེད་པ་དང་།སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། མ་ཞི་བ་དང་། བཅིངས་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་ཆོས་མི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ནི་ཇི་ལྟར་སྟོན་པར་འགྱུར་སྟོན་ན་ནི་ཅི་ཞིག་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་དེ་དག་ལ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཆོས མི་སྟོན་ན་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་སྟོན།དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། མེད་ན་ཅི་ཞིག་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། ཅིས་ ཀྱང་མ་གོས་མ་ཆགས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་སྟོན་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོ་ལ་དངོས་པོར་དམིགས་ནས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ།

其后，世尊对具寿须菩提如是宣说，乃至说到'将宣说开示此般若波罗蜜多'为止，为了使眷属们对此般若波罗蜜多生起殊胜信心，不仅现在释迦牟尼世尊独自宣说此般若波罗蜜多，而且在未来时，弥勒菩萨以及将在贤劫中现前圆满成佛的诸菩萨也将宣说开示此般若波罗蜜多。
问道：'世尊，以何种行相、何种标志、何种相状'等，是请问未来时弥勒菩萨将以何种方便宣说此般若波罗蜜多。
如是请问已，世尊对具寿须菩提如是宣说等，是解说未来时弥勒菩萨将如何宣说此甚深般若波罗蜜多法。即胜义中色以自性空无实有，不可得为常、无常、乐、苦、我、无我、净、不净、寂、不寂、缚、解、过去、未来、现在，不以有相而说法。如是解说色，乃至一切种智之间的一切法亦当如是配释。
问道：'世尊，菩萨摩诃萨弥勒现前圆满证得无上正等正觉后，将如何说法？若说法者将说何法？'此是如前所说方式，一切诸法胜义中以自性空，于彼等不说常无常等法，则如何宣说一切？如是色等自性空故，若无所有将说何法？须菩提如是请问世尊。
世尊宣说：'色极清净'，将说极清净法，乃至'一切种智极清净'，将说极清净法为止，是说一切色等诸法胜义中以自性空，毫无染著故极清净，如是宣说般若波罗蜜多甚深义，而非执著色等为实有，执相而说常无常等法。

། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་བཤད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཆོས་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས གུད་ན་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་གསོལ་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་རོ་གཅིག་ཅིང་ཐ་མི་དད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ནི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ནི་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཡོངས་ སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ལས་སྐྱོན་ནམ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནམ་མཁའ་ལ་དཔེ་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་གློ་བུར་གྱི་སྤྲིན་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་ཀྱང་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་མ་དག་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ཀྱང་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་མ་དག་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，般若波罗蜜多是清净的'这句话是说，如同色等一切法极为清净，般若波罗蜜多也不离开这些法的极为清净，所以般若波罗蜜多也是清净的。
世尊回答说：'须菩提，因为色清净的缘故，般若波罗蜜多清净'乃至'因为一切相智清净的缘故，般若波罗蜜多清净'这段话，是详细解释须菩提所说'般若波罗蜜多清净'的含义。即色等一切法胜义中自性空而清净，与般若波罗蜜多自性空而清净二者清净无二无别，因此由于色等一切法清净的缘故，般若波罗蜜多清净。
问道：'世尊，云何因色清净故般若波罗蜜多清净'乃至'云何因一切相智清净故般若波罗蜜多清净'这段话，是为了详细解释一切法无生无灭等义理而开启的问题，即须菩提向世尊请问：云何因色等一切法清净故，般若波罗蜜多清净？
世尊回答说：'须菩提，色无生、无灭、无染污、无清净，是为色清净'乃至'一切相智无生、无灭、无染污、无清净，是为一切相智清净'这段话，是说色等一切法胜义中自性空故，无生、无灭、无染污、无清净即是清净，而不是说有一个实在的事物离开过失或垢染而清净。
须菩提，又因虚空清净故般若波罗蜜多清净'这句话，是以虚空为喻说明般若波罗蜜多清净。就像虚空虽被暂时的云雾等遮蔽，但虚空的自性清净不会变成不清净一样，般若波罗蜜多虽被遍计所执诸法所遮蔽，但其自性清净也不会变成不清净。

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སླད་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་དོན་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་ལ་འགོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པས་སྐྱོན་དང་དྲི་མ་ཅིས་ཀྱང་མ་གོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་འགོ་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་དོན་བཤད་ པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་དེ་ཡོངས་ སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་ལ་ཐ་སྙད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ནམ་མཁའ་ཉིད་སྨྲ་ཞིང་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ནམ་མཁའ་ལ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་ཅིང་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་ བའི་ཐ་སྙད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ཐ་སྙད་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་ཐ་སྙད་མེད་པའི་དཔེ་སྒྲ་ བརྙན་ལ་བླངས་ཏེ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་སྒྲ་བརྙན་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་ཐ་སྙད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིས་སྒྲ་བརྗོད་པ་དང་།བྲག་ཅ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ལ་གྲག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ནི་སྨྲ་བའམ། བརྗོད་པའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་སྒྲའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྨྲ་ཞིང་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྨྲ་བར་བྱ་བ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，为何因虚空遍净的缘故，般若波罗蜜多遍净？'此是为了分别解释虚空和般若波罗蜜多无生无灭等义的场合，故由须菩提请问。
世尊开示道：'因为无生、无灭、无烦恼、无清净，故虚空遍净。'此是说明虚空无生灭等而遍净，如是般若波罗蜜多亦因无生灭等故遍净。
'须菩提，因虚空无行故，般若波罗蜜多遍净。'此是说明如虚空本性清净，不为任何过失垢染所染，如是般若波罗蜜多亦是遍净。
问道：'世尊，云何因虚空无行故，般若波罗蜜多遍净？'此是为分别解释无所取所执义的场合，故由须菩提请问。
世尊开示道：'须菩提，因虚空不可执取故，般若波罗蜜多遍净。'此是说明如虚空无能取所取二者而遍净，如是般若波罗蜜多亦因无能取所取分别故遍净。
'须菩提，因虚空无言说故，般若波罗蜜多遍净。'此是说明虚空本身非能言说安立名言之性，亦非他者所说能安立名言之性而遍净，如是般若波罗蜜多亦因远离能诠所诠言说故遍净。
问道：'世尊，云何因虚空无言说故，般若波罗蜜多遍净？'此是为分别以回声为喻说明虚空无言说的场合而请问。
世尊开示道：'须菩提，譬如虚空回声二者之声，因虚空无言说故，般若波罗蜜多遍净。'此是说明如人发声及回声二者虽于空中响现，然而虚空非是言说性，亦非声音性而遍净，如是般若波罗蜜多虽世俗中仅有言说，然究竟义中非能说所说二者之性故遍净。

 །རབ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་ སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་སྨྲ་བའམ།བརྗོད་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་སྨྲ་བའམ་བརྗོད་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ནམ་མཁའ་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དོན་མདོར་སྨོས་པ་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་ལ་ནི་གང་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ནམ་མཁའ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་།རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ནམ་མཁའ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་ མཁའ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ནམ་ མཁའ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གོང་མ་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ནམ་མཁའ་ལ་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ། ། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་དེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་རྣམ་པར་ དག་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'妙生，由于虚空不可言说，般若波罗蜜多清净'这句话是说，如同虚空本性空寂，不作言说表达之事，同样般若波罗蜜多在胜义中也本性空寂，不作言说表达之事，因此是清净的。
问道：'世尊，如何由于虚空不可言说而般若波罗蜜多清净？'这是为了详细解释不可言说故清净的简要含义而请求开示的。
世尊回答说：'妙生，虚空中任何事物都不可言说。妙生，如是由于虚空不可言说，般若波罗蜜多清净。'这是说虚空和般若波罗蜜多二者都本性空寂，非能诠所诠之自性，因此清净。
'妙生，复次由于虚空不可得故，般若波罗蜜多清净'这是说虚空和般若波罗蜜多二者本性空寂，非能缘所缘之事物，因此般若波罗蜜多清净。
问道：'世尊，如何由于虚空不可得故般若波罗蜜多清净？'这是妙生为了明白解释上述义理而请问的。
世尊回答说：'妙生，虚空中任何事物都不可得。妙生，如是由于如虚空般不可得故，般若波罗蜜多清净。'这是说如同虚空中没有能缘所缘的任何事物，同样无分别的般若波罗蜜多中也无能缘所缘的事物，因为不被能取所取过失所染，所以般若波罗蜜多清净。
'妙生，复次一切法无生无灭'乃至'妙生，由于一切法极为清净故，般若波罗蜜多清净'这段经文是说，由于有为无为一切法在胜义中本性空寂且清净，所以无生灭等，同样般若波罗蜜多在胜义中也本性空寂，无生灭等，因此清净。

 །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མང་བ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཚུངས་པ་མེད་པ། གཞལ་དུ་མེད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རབ་ཏུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་ནས།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་འཁོར་རྣམས་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ལ་ཕན་པ་དང་། བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་པ་སྟེ་གཞན་ནི་རང་ལོག་ཏུ་ཟད། མི་བདེ་བ་མ་སྤངས་པར་དུས་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པ་གློ་བུར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚེས་བརྒྱད་དང་བཅུ་བཞི་དང་བཅོ་ལྔ་དག་ལ་ལྷའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་འདུ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པའི་གནས་དེར་དུས་དྲུག་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་མཐུ་ཆེན་པོ་རྣམས་འགོ་ཞིང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཞིང་སྟོང་དུ་འོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཚེས་ཉི་ཤུ་གསུམ་ལ་མར་གྱི་ངོའི་ཚེས་བརྒྱད་ཅེས་བྱ། ཚེས་ཉི་ཤུ་དགུ་ལ་མར་གྱི་ངོའི་ཚེས་བཅུ་བཞི་ཞེས་བྱ་ གནམ་སྟོང་ལ་མར་གྱི་ངོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཞུང་ལས་ཚེས་བརྒྱད་དང་བཅུ་བཞི་དང་བཅོ་ལྔ་ཞེས་སྨོས་པ་ཟླ་བ་ཡར་གྱི་ངོ་དང་མར་གྱི་ངོ་གཉིས་ཀ་ལ་སྙེགས་པས་དེ་ལྟར་དུས་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ རིན་པོ་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འབྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་བསླབས་ན་རྒྱལ་རིགས་ཆེ་ཞིང་མཐོ་བ་ རྣམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཡོད་དོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་རིན་པོ་ཆེ་ ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་གང་ན་ཡོད་པ་དེར་ནོར་དང་དགོས་པ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུ་ཞིང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ པས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིན་པོ་ཆེ་དེ་ལ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་སྐྱེ་བའམ། འགག་པའམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བའམ། ཡོངས་སུ་གཟུང་བའམ། དོར་བ་མེད་དོ།

尊者须菩提启问道：'世尊，若有善男子或善女子'等，乃至'将获得无量无数、不可思议、无与伦比、不可称量、不可测度的广大福德聚'等文，是如此宣说极为清净的般若波罗蜜多。如此清净的般若波罗蜜多，为使眷属生起信心，宣说今生获益及成为福德的功德，其余则自然消除。
'不遭遇不悦而死'是指不会因毒药、兵器等突发性痛苦而死亡之意。
'在初八、十四、十五日会有大量天众聚集'是指在讲说般若波罗蜜多的处所，在六个时节中，具大威力的世间诸天为加持而聚集前来之意。二十三日称为下弦初八，二十九日称为下弦十四，三十日称为下弦十五。经文中所说的初八、十四、十五是指上弦和下弦两者，因此应知有六个时节。
须菩提问：'世尊，为何如此？'从'此般若波罗蜜多是珍宝'乃至'能引发圆满菩提'等文，是宣说后世获益的功德。
'为何如此？如是，此般若波罗蜜多广说十善业道'等乃至'有一切相智'等文，是宣说后世获益的理由。
'如是，此般若波罗蜜多广说一切法，若于此学习，则有高贵的王族'等乃至'有如来、应供、正等觉，因此称之为波罗蜜多珍宝'等文，是宣说上文所说此般若波罗蜜多为珍宝的理由。譬如在有如意宝珠之处，一切财富、所需及圆满皆会聚集，同样，此般若波罗蜜多广说一切清净法，能生起世间及出世间一切圆满，故称为珍宝。
于此波罗蜜多珍宝中，任何法都无生、无灭、无染污、无清净、无取、无舍。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་སྐྱེ་བའམ། འགག་པའམ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བའམ། ཡོངས་སུ་གཟུང་བའམ། དོར་བར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལ།ཁ་ཅིག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། གཟུང་བ་དང་། དོར་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ལ་ནི་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དོན་དམ་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ལ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ནི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་འགོ་བ་མེད དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་འགོ་བ་མེད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཅིས་ཀྱང་མ་གོས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དམིགས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིན་པོ་ཆེ་འདི་ནི་འདི་ལྟར་ ཟབ་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེ་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་ཞིང་སྤྱོད་པར་ཆུད་ལ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མཉེས་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་ཡང་ནུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་གང་ཡང་སྟོན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གནས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པས་ཆོས་གང་ཡང་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་འདོར་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་འདོར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་བླང་བ་དང་དོར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་འདོར་བ་མ་ཡིན།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་བཟང་ངན་དུ་འབྱེད་ཅིང་། བླང་དོར་ ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？就是说，如此上述所说的方式，由于这般智慧波罗蜜多是一切圆满生起的因，所以说是珍宝。对此，有些人为了遣除执著实有的见解而说，胜义中并不存在生、灭、烦恼、清净、所取、所舍等诸法实体。
须菩提，于此珍宝般若波罗蜜多中，无论善或不善等，乃至'须菩提，以此理趣，珍宝般若波罗蜜多亦不可得'为止，是说胜义中此珍宝般若波罗蜜多中善、不善等诸法皆不可得，具有不可得功德。
从'须菩提，于珍宝般若波罗蜜多中任何法皆无所行'乃至'此是无所行般若波罗蜜多'为止，是说具有无所染著功德。
从'须菩提，若菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时'乃至'清净佛土并从一佛土往诣另一佛土'为止，是说如此通达上述所说的般若波罗蜜多甚深不可得义理后，不生起'此珍宝般若波罗蜜多如是甚深且不可得'的想念，无分别时，即能修习行持般若波罗蜜多，并能令诸佛世尊欢喜、成熟有情、清净佛土。
从'须菩提，此般若波罗蜜多不示现任何法'乃至'不超越无色界亦不安住'为止，是说般若波罗蜜多无分别故不作示现等诸事。
从'不成就布施波罗蜜多亦不舍弃'乃至'不成就一切相智亦不舍弃'为止，是说此般若波罗蜜多本性无分别故，对六波罗蜜多等乃至一切相智之间的清净诸法亦无取舍分别。
所说'此般若波罗蜜多不舍有为界，不成就无为界'，是说此般若波罗蜜多本性无分别故，不对有为与无为作好坏区分，不成为有取舍者。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་གནས་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ གནས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བླང་དོར་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་གནས་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བླང་ དོར་དང་བཟང་ངན་དུ་འབྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་ བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གསལ་བར་མཛད་དོ། །ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟ་ བུའི་ཆོས་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་གཞན་ལ་རྒྱས་པར་སྟོན་གྱི།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་བུ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་སྟེང་ གི་བར་སྣང་ལ་འཁོད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་བསྐོར་བར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་ཟབ་མོ་བཤད་པས་ལྷའི་བུ་མང་པོ་མགུ་སྟེ། ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པའི་ཚིག་སྙན་པའི་སྒྲ་ཕྱུང་ནས་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ།ལྷུང་ལྷུང་ལྡེགས་ཀྱི་སྒྲ་ཕྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པའི་ཚིག་སྙན་པ་མཉེན་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བས་བསྟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་བསྐོར་བ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ ལྡན་འདས་དང་པོ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས།ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བསྐོར་བ་དང་། ད་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་རི་བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཟབ་མོ་འདི་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལན་གཉིས་སུ་བསྐོར་བ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ གཉིས་སུ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་ཡིན།གཅིག་ཏུ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་བསྐོར་བ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡང་ཆོས་གང་ཡང་འཁོར་བའམ་མི་འཁོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡང་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའམ།མི་བསྐོར་བའི་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？无论诸如来出世与否，诸法的法性、法界、法住性、无过失法，就是如此安住。这是说明般若波罗蜜多无有取舍的道理。法性、法界、法住性、无过失法是空性的异名，于空性中没有取舍、善恶分别的分别念，那不变的圆成实性如是安住。般若波罗蜜多也是胜义空性的自性，因为空性无有变异，所以无论诸如来出世与否，空性都是以不变的自性安住。
'如来现证菩提'乃至'明示、如实宣说'，是说如此法性、般若波罗蜜多的甚深义，诸如来证悟后广为他人宣说，而非声闻、独觉等他者的境界。
从'尔时，数千天子住于上方虚空'乃至'见于阎浮提中转第二法轮'，是说如是宣说般若波罗蜜多甚深义时，众多天子欢喜，发出赞叹的悦耳之声赞叹般若波罗蜜多和世尊。'发出悦耳之声'是说以悦耳柔和动听的语言赞叹的意思。
'见转第二法轮'是说世尊最初成佛后，于波罗奈国三转四谛法轮成十二相，如今又在王舍城灵鹫山广说此甚深般若波罗蜜多，见到二次转法轮的意思。
尔时，世尊告长老须菩提：'须菩提，因无实性的空性之故，此非二次转法轮，亦非一次转法轮。'这是针对天子们说见到第二次转法轮，说明胜义中一切法以无实性空性之故，无有转法轮。
所说'此般若波罗蜜多亦不住于转或不转任何法'，是说如一切法以无实性空性，如是此般若波罗蜜多也是以自性空，故不作转法轮或不转法轮二者任一的意思。

 །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་འཁོར་བར་བགྱི་བའམ། མི་འཁོར་བར་བགྱི་བའི་སླད་དུ་ ཉེ་བར་མི་གནས་པའི་དངོས་པོ་མ་མཆིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའམ།མི་བསྐོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་མདོར་སྨོས་པ་ཆོས་གང་དང་གང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ པ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་གང་དང་གང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆེན་མོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་གི་ཆོས་གང་ཡང་ ཡོངས་སུ་མཐོང་བའམ།ཡོངས་སུ་མ་མཐོང་བ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ན་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་ རྒྱས་པ་ཡང་མེད།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་བསྐོར་ལ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡང་མེད། མི་བསྐོར་བ་ཡང་མེད་པ་དང་། ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་མཐོང་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་པར་ སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི།དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོའོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བསྟོད་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་འཁོར་བར་བགྱི་བའམ། མི་འཁོར་བར་བགྱི་བའམ། རབ་ ཏུ་འཁོར་བར་བགྱི་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ།དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འཁོར་བར་བགྱིད་པའམ། མི་འཁོར་བར་བགྱིད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྨོན་པ་མ་མཆིས་པ་ནི་འཁོར་བར་བགྱིད་པའམ། མི་འཁོར་བར་བགྱིད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། མི་བསྐོར་བ་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཅི་ཡང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，如是般若波罗蜜多于任何法，既不住于轮回，亦不住于不轮回，是无实体性空性，其为何？'此问乃是对上文所说由于无实体性空性故，无有转法轮与不转法轮之略说，为详细解说何等诸法以无实体性而空之分类而问。
世尊告曰：'须菩提，般若波罗蜜多以般若波罗蜜多而空'乃至'一切相智以一切相智而空'，此是显示何等诸法以无实体性而空。
问道：'世尊，诸菩萨摩诃萨之此波罗蜜多是大波罗蜜多'乃至'彼等于任何法亦无所见，亦无不见'，此是显示如是般若波罗蜜多胜义中自性本空，一切诸法胜义中自性亦空，然世俗中诸菩萨依此般若波罗蜜多，当得现前圆满证悟无上正等正觉，如是现前圆满成佛时，胜义中亦无任何法现前圆满成佛，世俗中虽转法轮，胜义中无有转法轮，亦无不转，以及诸天子于转法轮亦无所见与不见二者，显示般若波罗蜜多如是具大功德故为大波罗蜜多，此是须菩提对般若波罗蜜多之赞叹。
'何以故？此中无有可转、不转或极转之如是法可得，此即一切诸法皆极不成就故。'此是显示如上所说胜义中无有转法轮等之理由。
'何以故？空性非能转亦非不转'乃至'无愿非能转亦非不转'，此是显示转法轮与不转法轮无所得，及一切诸法极不成就之理由即为三解脱门无所作用。

 །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་དང་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ལ་གང་སུ་ཡང་སྦྱིན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ལ། དོན་དམ་པར་ཆོས་གང ཡང་བསྟན་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དང་།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་པ་དེ་ལ་ནི་དོན་དམ་པར་སྟོན་ཅིང་འཆད་པ་ཡང་མེད། ཉན་ཅིང་འཛིན་པ་ཡང་མེད། འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པ་ དང་།མངོན་སུམ་དུ་མ་ཐོབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བསྟན་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་ཉི་ཤུ་དགུ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་མཆིས་པའོ་ ཞེས་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ནམ་མཁའ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དཔེས་བཀྲོལ་ཏེ་བཤད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཡང་།དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བས་ཆེ་ཆུང་དང་། མཐོ་དམན་དང་། བཟང་ ངན་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་སྟོང་ཞིང་རང་བཞིན་མེད་པས། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་མཉམ་ པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་དབེན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བས་དབེན་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དབེན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་འགྲེལ་པ་སྟེ། ཡོད་མེད་དང་རྟག་ཆད་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ལས་འདས་ཤིང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།ཐུབ་པ་མེད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གླགས་མི་མཐོང་ཞིང་ཅིས་ཀྱང་མི་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如是宣说般若波罗蜜多及善说等乃至'于此法教中无有任何布施处'为止的这段文字，是说明如前所述般若波罗蜜多中，世俗谛中广泛宣说一切法并转法轮，胜义谛中实无任何所说之法，这是般若波罗蜜多清净宣说的意思。
如是清净宣说中，胜义谛中既无说者讲解者，亦无听闻受持者，无现前获得果位者，无未现前获得者，无已入涅槃者，亦无成为布施处者。这是在说明般若波罗蜜多的宣说、善说、修行、善建立等词，都只是详细解说的异名而已。
这是《十万般若波罗蜜多广释》第二十九品。
其后'具寿须菩提向世尊如是启白'等，是宣说般若波罗蜜多甚深法门。
'世尊，如是般若波罗蜜多是无所有波罗蜜多'这句话，是说胜义谛中般若波罗蜜多的自性不成立，故为无所有，如是启白。
世尊告曰：'因虚空无所有故'，这是世尊以比喻解释须菩提所说之义。即如虚空无实体性，如是此般若波罗蜜多胜义谛中亦无实体，与虚空相似，此为其义。
'平等性波罗蜜多'是说如前所述，由自性空且如虚空，故无大小、高低、好坏等差别，因此是平等性。
'因一切法平等性故'是说有为法与无为法一切诸法胜义谛中皆空无自性，故真如中一味平等，因此般若波罗蜜多亦如是平等。
'远离性波罗蜜多'是说远离有无、常断等二边，故为远离。
'因超越边际空性故'是解释远离之义，即超越有无、常断等边际且自性空故为远离。
'不可降伏波罗蜜多'是说此般若波罗蜜多因实体不成立，故外道等论敌不见其破绽且无法降伏，此为其义。

 །ཆོས་ཐམས་ ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུབ་པ་མེད་པའི་དོན་འགྲེལ་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། གནས་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་གྱི་གནས་སམ་རྟེན་མེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མིང་དང་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་འགྲེལ་པ་སྟེ། མིང་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་བྱ་ལུས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་མེད་པ་ལ་གནས་མེད་པའོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ནམ་མཁའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གནས ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་མཚན་མར་བཟུང་བའི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་འགྲེལ་པ་སྟེ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དོ་ཅོག་ནི་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་ པར་བརྟགས་དཔྱད་ནས་མཚན་མར་བཟུང་སྟེ།མིང་དང་ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་ཤིང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལས་འབྱུང་གི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་ན་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མིང་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་མེད་པའི་དོན་འགྲེལ་པ་སྟེ། མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ པོ་ཚོར་བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་མིང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཆི་བ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་ཞིང་མི་གཡོ་བས།ཁམས་གསུམ་དང་འགྲོ་བརྒྱུད་ལྔ་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པའི་དོན་འགྲེལ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་ཁམས་ གསུམ་དང་འགྲོ་བ་རྒྱུད་ལྔ་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་འཕྲོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ངན་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དབྲོག་ཅིང་བསྒྱུར་དུ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'由于一切法无所缘故'这是解释无所得的意义，即在胜义中一切法作为实体是无所缘的，同样，般若波罗蜜多也因为无所缘故是无所得的，这是如此宣说。
'无住处波罗蜜多'是说明无有五蕴自性的住处或依处。
'因为无名与身故'是解释无住处的意义，名是指受、想、行、识四蕴，身是指色蕴，如是无有名与色自性的五蕴称为无住处，这是如此宣说。
'虚空波罗蜜多'是说如是无有名与色自性住处，即五蕴，故如虚空的意思。
'因为无内外呼吸运行故'是说如是非五蕴自性故，因为无内外呼吸运行故如虚空的意思。
'无言说波罗蜜多'是说不可执取名相而言说的意思。
'因为无分别与观察所缘故'是解释无言说的意义，即一切言说皆从心的分别观察而执取相，安立名称言说而生起，若无分别与观察则无言说，这是如此宣说。
'无名波罗蜜多'是说无有无色四蕴的自性。
'因为无受、想、行、识所缘故'是解释无名的意义，名是指无色四蕴即受、想、行、识等，非彼等自性即称为无名的意思。
'无去波罗蜜多'是说般若波罗蜜多自性空且不动，于三界五趣任何处都无所去，这是如此宣说。
'因为一切法无去故'是解释无去的意义，即在胜义中一切法无实体故于三界五趣任何处都无去无行，同样，般若波罗蜜多也因无实体故于任何处都无去无行的意思。
'不夺波罗蜜多'是说此般若波罗蜜多因自性空故，魔与外道等恶见者不能夺取改变的意思。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་བཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཕྲོགས་པའི་དོན་འགྲེལ་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་ བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་མིང་དང་མཚན་མར་བཟུང་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་མིང་དང་མཚན་མར་བཟུང་དུ་མེད་པས་མི་འཕྲོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྐད་ཅིག་མ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཞིང་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མེད་པའི་འགྲེལ་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པ་ལ་ བྱང་ཞིང་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྟོང་ཞིང་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པས་མི་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་འགྲེལ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱེད་ པ་པོ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཅི་འང་མི་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བྱེད་པ་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་འགྲེལ་པ་སྟེ། དོན་དམ་ པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་བྱེད་པ་པོའི་རང་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡང་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤེས་པ་པོ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་པ་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་པོ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕོ་བ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་པོ་མེད་པས་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་གཞན་དུ་འཕོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕོ་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཚེ་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ འཕོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།འཇིག་པ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། མི་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིག་པའི་འགྲེལ་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འཇིག་ཅིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་འཇིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། རྨི་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་མིང་དང་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'所有法不可执取'是对'不夺'义的解释，即一切法也因自性空而不可执为名相，如是般若波罗蜜多在胜义中也不可执为名相，故是不可夺，此为所说。
'无刹那波罗蜜多'是说般若波罗蜜多因自性空故不住于刹那相续，此为其义。
'一切法清净灭尽故'是对'无刹那'的解释，即一切法自性空无，称为清净灭尽，如是空无故亦不住于刹那相续，此为其义。
'无生波罗蜜多'是说在胜义中般若波罗蜜多因无实法故是无生自性，此为其义。
'一切法无生无灭故'是对'无生'的解释，即在胜义中无实法故既无生亦无灭，故般若波罗蜜多亦是无生，此为所说。
'无作者波罗蜜多'是说在胜义中般若波罗蜜多无实法故是无所作为的自性，此为所说。
'因无所得作者故'是对'无作者'的解释，即在胜义中实法不成立故作者自性不可得，故此波罗蜜多亦非作者，此为其义。
'无知者波罗蜜多'是说般若波罗蜜多是无分别的自性，此为所说。
'因无所得知者故'是说在胜义中因无实法故非知者自性，此为其义。
'无迁移波罗蜜多'是说在胜义中般若波罗蜜多无实法故无有迁移至他相续，此为其义。
'因无死无生故'是说明无迁移的理由，即在胜义中无实法故不可能有命终与出生，故是无迁移，此为所说。
'无坏波罗蜜多'是说在胜义中般若波罗蜜多因实法不成立故，是不坏的自性，此为其义。
'一切法无坏故'是对'不坏'的解释，即一切法在胜义中因无实法故是空性自性真如，于此无有坏灭及变异，如是般若波罗蜜多亦无坏，此为所说。
'如梦波罗蜜多'是说此般若波罗蜜多在胜义中无实法，而在世俗中说为般若波罗蜜多的名言施设，如同梦中事物，此为所说。

 །རྨི་ལམ་མཐོང་བ་དམིགས་སུ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བརྟགས་ན་དམིགས་སུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒྲ་བརྙན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་དུ་བཏགས་ཤིང་སྒྲར་བརྗོད་པ་ནི་སྒྲ་བརྙན་ནམ་བྲག་ཅ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཉན་པ་དང་སྒྲར་བརྗོད་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུར་བཤད་པའི་འགྲེལ་པ་སྟེ། བྲག་ལ་ སོགས་པ་ལས་བྲག་ཅའི་སྒྲ་བྱུང་བ་སྒྲ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཡང་སྒྲ་ལྟ་བུར་གྲག་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མིང་དང་སྒྲར་བརྗོད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྒྲར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།མིག་ཡོར་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་ པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས།ཡི་གེའི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ནི་མིག་ཡོར་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མེ་ལོང་གི་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ཡོར་དང་འདྲ་བར་བཤད་པའི་འགྲེལ་པ་སྟེ། མེ་ལོང་གི་ནང་ན་བཞིན་གྱི་ གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་མིའི་བཞིན་ཡང་དག་པར་མ་ཡིན་ཡང་།བཞིན་དང་འདྲ་བར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡིག་འབྲུའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡི་གེའི་འབྲུ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨིག་ རྒྱུའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས།ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལས་ཆུ་འདྲ་བར་སྣང་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆུ་འབབ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིག་རྒྱུར་བཤད་པའི་འགྲེལ་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆུ་འབབ་པ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུ་འབབ་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྒྱུ་མའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཡང་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།མཚན་མ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བཤད་པའི་ འགྲེལ་པ་སྟེ།སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྒྱུ་མ་བྱས་པའི་གཞི་དང་མཚན་མ། རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེའི་དངོས་པོ་དང་སྒྱུ་མ་བྱ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན། སྨན་དང་སྔགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཡང་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་ན་དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་མེད་པ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྨོངས་པ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མ་རིག་པའི་མུན་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨོངས་པ་མེད་པའི་དོན་འགྲེལ་པ་སྟེ། ཤེས་རབ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྨོངས་པ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་སྔོན་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པ་ལས་བསལ་ཏེ།ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པས། ཐོག་མ་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'所谓'梦境不可得'是说明如梦的比喻理由，意思是如同梦中所见之事物若如实观察则不可得。
'如回声般的般若波罗蜜'是说明胜义中虽无般若波罗蜜之实体，但假名安立为般若波罗蜜并以声音表述，如同回声或山谷回音。
'听闻和言说不可得'是对如回声的解释，即如同从山等发出的回声虽非真实声音却如声音般响起，般若波罗蜜的名称和言说也只是从无实体中发出的言说而已。
'如幻影般的般若波罗蜜'是说明胜义中虽无般若波罗蜜实体，但文字等显现如同幻影。
'镜中影像不可得'是对如幻影的解释，即如同镜中显现的面容影像虽非真实人面却如面容般显现，般若波罗蜜胜义中虽非文字自性但世俗中仅如文字般显现而已。
'如阳焰般的般若波罗蜜'是说明胜义中此般若波罗蜜虽无实体却似有显现是迷乱，如同阳焰虽无水的自性却如水般显现。
'水流不可得'是对阳焰的解释，即胜义中连水流本身也无实体，更何况阳焰中无水流自性。
'如幻术般的般若波罗蜜'是说明此般若波罗蜜胜义中虽无实体却似有显现，如同幻术所现的马和象等虽非马和象的自性却如马和象般显现。
'相不可得'是对如幻术的解释，即幻术师施展幻术的基础和相、马和象的实体以及产生幻术的因缘、药物和咒语等相在胜义中既不可得，更何况由此所生如幻术般无实体。
'无愚痴的般若波罗蜜'是说明此般若波罗蜜本性清净无无明障。
'无明黑暗不可得'是对无愚痴的解释，即般若波罗蜜无愚痴且清净，并非从先前有无明障碍中消除而清净，而是因为胜义中无明黑暗本身不可得，故从本初即清净。

 །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་སྔོན་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ།ཕྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་ཐོག་མ་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་གཟོད་མ་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པས།སྔོན་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཞིག་སྔོན་ཡོད་ན་ནི་དེ་སྤངས་པར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། གཟོད་མ་ནས་དག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དམིགས་ སུ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་ པར་བྱ་བའི་གནས་སམ་ཡུལ་དངོས་པོ་མེད་པས་དམིགས་སུ་བྱེད་པར་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྤྲོས་པ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རློམ་སེམས་མ་ མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས།བདག་གི་ཡོན་ཏན་གྱིས་རློམ་ཞིང་བསྙེམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རློམ་སེམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་རློམ་སེམས་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་རློམ་སེམས་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རློམ་སེམས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མི་གཡོ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་ཅིང་རློམ་སེམས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་ཉམས་ཤིང་གཡོ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཐ་མི་དད་པས། ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་གཡོ་ཞིང་འགྱུར་བ་མེད་པར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གཡོ་ཞིང་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所谓'无有一切烦恼的波罗蜜多'，是说此般若波罗蜜多已完全清净烦恼障。
所谓'因为烦恼无所缘'，是说此般若波罗蜜多如此清净烦恼障，并非是从先前有烦恼而后断除烦恼而后来清净，而是因为烦恼本身在胜义中无实体，从本初即是清净的。
所谓'无清净的波罗蜜多'，意思是此般若波罗蜜多本性空寂且本初清净，并非是从先前有烦恼而后来清净。
所谓'因为无烦恼'，是解释如此清净的理由，若先前有烦恼，则可说断除烦恼而清净，然而烦恼本身也是本性空寂，因为本初清净故无清净。
所谓'无所缘的波罗蜜多'，意思是此般若波罗蜜多在胜义中无实体性，故非能缘所缘之事物。
所谓'因为无所缘处'，是说因为无有所缘之处或境，故亦无能缘，因此无所缘。
所谓'无戏论的波罗蜜多'，是说此般若波罗蜜多本性离一切分别戏论。
所谓'因为彻底摧毁一切戏论'，是说如此离分别戏论，是因为通达一切分别戏论本来不生。
所谓'无傲慢的波罗蜜多'，是说此般若波罗蜜多本性无分别，故无有以自功德而生傲慢。
所谓'因为彻底摧毁一切傲慢'，意思是并非从先前有傲慢而后来无傲慢，而是因为通达一切傲慢本来不生。
所谓'不动的波罗蜜多'，是说般若波罗蜜多不从无分别无傲慢的本性中退失动摇。
所谓'因为法界安住'，意思是般若波罗蜜多与法界本性无别，如同法界不变而圆成故无有动摇变异而安住，般若波罗蜜多亦无动摇变异。

།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་ སུ་དག་པ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས།ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ནོར་བ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངོ་ བོ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཞི་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མེད་པས་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་མཚན་མ་ དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདོད་ཆགས་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདོད་ཆགས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།འདོད་ཆགས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཞེ་སྡང་མ་མཆིས་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་སྐྱོན་མེད་པས་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཞེ་སྡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་ བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཏི་མུག་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所谓'离贪欲到彼岸'，是指以清净的般若波罗蜜多通达一切法空性的本质，显示对任何法都无有贪著的自性。
'因为能使一切法无错谬地现前证悟真实性'，意思是般若波罗蜜多能无颠倒地通达一切法空性的本质，因此是离贪欲到彼岸的意思。
所谓'无生起到彼岸'，是说此般若波罗蜜多不执著贪欲等境相而无分别，显示贪欲等烦恼不会生起的自性。
'因为一切法无分别'，意思是胜义中一切法本性空故无分别，如是般若波罗蜜多也本性空而无分别，所以无有生起的意思。
所谓'寂静到彼岸'，是显示如是无分别且无烦恼生起故具有寂静的自性。
'因为一切法无相且无所缘'，意思是胜义中一切法本性空故，无有烦恼生起的相可缘，所以般若波罗蜜多是寂静的意思。
所谓'无贪欲到彼岸'，是说因为无有可贪著的事物，显示般若波罗蜜多具有无贪欲的自性。
'因为贪欲无所缘'，意思是因为无有可贪著的事物，能生贪欲的贪著也无所缘，所以般若波罗蜜多是无贪欲的意思。
所谓'无嗔恚到彼岸'，是说般若波罗蜜多清净无过故，显示具有无嗔恚的自性。
'因为无有嗔恚'，意思是因为能生嗔恚的诸法无实，故不生嗔恚，所以般若波罗蜜多是无嗔恚的意思。
所谓'无愚痴到彼岸'，是显示般若波罗蜜多具有清净一切所知障和烦恼障的自性。
'因为能遣除一切无明黑暗'，意思是般若波罗蜜多是愚痴的对治，所以是无愚痴的意思。
所谓'无烦恼到彼岸'，是显示般若波罗蜜多无分别且任运成就的自性，故无有分别的烦恼。

།ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་བས། མུ་སྟེགས་ ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སེམས་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡང་དོན་ དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་ཏུ་སྤངས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་རྣམས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལས་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་སྤངས་ཏེ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། ཀུན་ནས་ལྡང་ཞིང་འབྱུང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཐའ་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་སུ་ རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།མཐའ་རྣམ་པར་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐ་མི་དད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཐ་མི་དད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་འདྲེས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱར་ཡང་རུང་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་ པོ་མེད་པས་འདྲེས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉམས་པ་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྐྱོན་དང་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ས་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྐྱོན་དང་དྲི་མ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དམན་པ་ལས་འདས་པ་ཉིད་མ་ཉམས་ཤིང་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་མཆིས་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'由于无有完全了知'这句话是指菩萨们完全了知烦恼，因此由于在般若波罗蜜多中无有完全了知，所以称为无烦恼波罗蜜多。
'无有众生波罗蜜多'这句话是指此般若波罗蜜多自性空，故说外道所执的我即众生之实体是不存在的。
'因为无有众生'这句话是指外道所执的我即众生，即使在世俗谛中也不成立，同样，此般若波罗蜜多在胜义谛中也无实体，故无有众生，这是其义。
'永断波罗蜜多'这句话是指般若波罗蜜多是烦恼的对治，是完全断除一切烦恼的自性，此为所说。
'因为一切法无有生起'这句话是指烦恼生起并非是从实有之法中修习对治而断除成为无，而是一切法自性空，了知无有生起即是永断，此为其义。
'不住二边波罗蜜多'这句话是指般若波罗蜜多是无分别的自性，故不生起有无、常断等二边分别，此为所说。
'因为远离诸边'这句话是指无分别自性即是远离二边的自性，故不住二边，此为其义。
'无差别波罗蜜多'这句话是指般若波罗蜜多是真如自性，故与法界无差别，此为所说。
'因为一切法无有混杂'这句话是指若有实体则可说有混杂与不混杂之差别，然一切法无实体故无有混杂与不混杂，故亦无差别，此为其义。
'无退失波罗蜜多'这句话是指般若波罗蜜多远离一切过失与垢染，此为所说。
'因为超越声闻缘觉地'这句话是指大乘的过失与垢染是超越小乘的，超越声闻缘觉低劣地即是无退失而远离过失，此为其义。
'无分别波罗蜜多'这句话是指此般若波罗蜜多是无分别任运成就的，此为所说。
'因为一切分别无所缘'这句话是指在胜义谛中分别本身也无所缘，故无分别，此为其义。

།ཚད་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་ཚད་མས་བརྟག་ཅིང་གཞལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཚད་མས་གཞལ་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚད་མས་གཞལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ནམ་མཁའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་ དང་འདྲ་བར་ཅི་ལ་ཡང་མ་ཐོགས་མ་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ཅི་ལ་ཡང་མ་ཐོགས་མ་ཆགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཡང་ནམ་མཁའ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མི་རྟག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བའི་མི་རྟག་པ་ལྟར་དངོས་པོ་སྐྱེས་པའམ་ཡོད་པ་ལས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་དེ་ རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་འཇིག་པ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས།དེ་ལ་སྤྱད་ན་བདེ་བའི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའི། མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚོལ་བར་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ཐོབ་པས་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོལ་ཞིང་སྦྱོར་བ་ཡང་སྲིད་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་དང་སྦྱོར་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་བདེ་བ་མེད་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བརྡར་ བཏགས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་མི་བྱའོ།།བདག་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས། དེའི་བདག་ཉིད་དམ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།བདག་མེད་པས་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་སྐད་དུ་བརྟགས་ཤིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོ་སོའི་ མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་དུ་བརྟགས་ཤིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་དག་གིས་སྟོང་ཞིང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཚན་ཉིད་མ་མཆིས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས།དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'超越量度'是说此般若波罗蜜多从胜义谛而言无实体，故不可以量度衡量，此为其义。
'因一切法无量度故'是说一切法也以自性空故不可度量，如是不可度量，此为其义。
'超越虚空'是说此般若波罗蜜多从胜义谛而言无实体，如同虚空般无碍无著，此为其义。
'因一切法无执著故'是说一切法从胜义谛而言无实体，如同虚空般无碍无著，如是般若波罗蜜多亦如虚空，此为其义。
'超越无常'是说，不同小乘所说的从有生灭而无常，而是从胜义谛而言自性空无实体，如兔角等本来不存在故说无常。
'因一切法无坏灭故'是说如是自性空且本来不存在者，亦不可能有坏灭，此为其义。
'超越苦'是说此般若波罗蜜多以无实体为自性，于其行持时无有乐想故说为苦，而非因具有不乐故说为苦。
'因一切法无寻求加行故'是说若有实体则为得乐而有寻求加行，然一切法无实体，于无实体中为得乐故亦无寻求加行，如是于无乐中假立为苦，而非具有苦性。
'超越无我'是说般若波罗蜜多从胜义谛而言以自性空故，无有其我性或自性，此为其义。
'因一切法无执著故'是说一切法如是自性空故无我，非为执著之境故无我，此为其义。
'超越空性'是说般若波罗蜜多离于世俗谛中所安立的自性相，故为空性，此为其义。
'因一切法无所缘故'是说如色等一切法各自离于所安立相而无所缘，如是般若波罗蜜多亦离自相，此为其义。
'超越无相'是说般若波罗蜜多以自性空故，其相亦不存在，此为其义。

 །ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ཤིང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་བཅཝ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཏེ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་བཅཝ་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པ་བཞི་དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝོ་བརྒྱད་རྣམས་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཟབ་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཅི་གསུངས་སོ་ ཅོག་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་གསུང་གི་གཞན་དུ་མི་གསུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཆོས་ཅི་བཤད་དོ་ཅོག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཅིང་བཤད་ཀྱི་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་དང་བཤད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རང་བྱུང་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་གཞན་ལ་རག་མ་ལུས་ཤིང་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་དབང་གིས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་བསྟན་གྱི་ཆོས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་པའོ།

'由于一切法无有成就'这句话的意思是，色等一切法无生且无有成就，因此各自的特征也是不存在的。
从'内空般若波罗蜜多'到'由于无实体性不可得故'这段文字，是结合十八空性来说明，从这些法不存在的角度显示此般若波罗蜜多甚深，十八空性的特征已如前所述。
从'念住般若波罗蜜多'到'由于完全超越一切声闻缘觉法故'这段文字，是通过显示三十七菩提分法、三解脱门、八解脱、九次第定、六波罗蜜多、十力、四无畏、四无碍解、大悲心以及十八不共佛法等在胜义中皆无所得的自性即是般若波罗蜜多，来显示此般若波罗蜜多甚深。
'如来般若波罗蜜多'是显示与如来自性无别。
'由于是一切言说的真如故'是显示如来自性，意思是如来所说一切皆是如实而说，不说其他，同样此般若波罗蜜多中所说一切也都是如实宣说，没有其他的言说和解释。
'自生般若波罗蜜多'是显示此般若波罗蜜多主宰一切法，不依赖他缘，非由他缘所生。
'由于主宰一切法故'意思是一切法都是依此般若波罗蜜多的力量而显示，而不是依其他法的力量来解释此般若波罗蜜多。
'佛般若波罗蜜多'是显示此般若波罗蜜多是通达一切法的自性。
'由于在一切相中现证圆满菩提故'意思是，因为是完全了知世间和出世间一切法一切相的因，所以是佛般若波罗蜜多。
此为《十万般若波罗蜜多广释》第三十品。

། །།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ ཐོས་ནས།དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་པ་དང་། འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་དཀོན་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དཀོན་ཞིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རིགས་ཀྱི་ བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་གི་རྣ་ལམ་དུ་གྲག་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བསོད་ནམས་ཆུང་ངུས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མིང་དང་ཚིག་ཙམ་ཡང་རྣ་ལམ་དུ་ཐོས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། སྔོན་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མིང་དང་ཚིག་ཙམ་ཐོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སེམས་ཅན་གང་གི་རྣ་ལམ་དུ་གྲག་པ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་མིང་དང་ཚིག་ཙམ་ཐོས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱིས་ཐོས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སེམས་ཅན་གང་ གི་རྣ་ལམ་དུ་གྲག་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱི་རྣ་ ལམ་དུ་གྲག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གང་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་མིང་དང་ཚིག་ཙམ་ཐོས་པ་ཡང་དེ་ལྟར་ དཀོན་ན།དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ཤིང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཐོས་ནས། མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་དག་གིས། སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་དྲིས་སོ་ཡོངས་སུ་ཞུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལེགས་པར་མཉན་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་ནས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།སྨོས་ ཤིང་དད་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱིས་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བསྐལ་པ་དུ་ མར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་ཅིང་གོམས་པར་བྱེད་པ་རྣམས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས། འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ལ་མོས་ཤིང་དད་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱིས་དེ་ལྟར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'然后天帝释想到'等句开始：如前所述的方式，天帝释听闻到这极为甚深的般若波罗蜜多后，通过显示听闻、受持等如是甚深般若波罗蜜多的稀有性，显示这甚深般若波罗蜜多稀有且难以信解。
'若有善男子善女人，般若波罗蜜多之名入其耳者，彼等皆曾供养过去诸佛'这句是说：以微小福德者连般若波罗蜜多的名字和词句都不得闻听，唯有曾经供养过去诸佛世尊者方能听闻其名句。
'若有众生般若波罗蜜多之名入其耳者，彼等皆于如来种下善根'这句是说：唯有供养现在诸如来并种下善根者，才能听闻这甚深般若波罗蜜多的名句，其他人则不能听闻。
'若有众生般若波罗蜜多之名入其耳者，彼等皆为善知识所摄受'这句是说：唯有被如实宣说大乘义理的善知识所摄受者，才能听闻这甚深般若波罗蜜多，其他人连听闻都不能。
从'若有受持'乃至'何况精进修习般若波罗蜜多'这段是说：仅仅听闻般若波罗蜜多的名句都如此稀有，更何况如实通达其义并修习。
'若善男子善女人闻此般若波罗蜜多而不惊不怖不畏者，彼等曾于过去如来应供正等觉处请问请教'这句是说：唯有过去曾于诸佛处善加听闻并断除疑惑者，听闻后才不会恐惧害怕，反而会生起信解欢喜，其他人则不能如此。
从'若善男子善女人闻此般若波罗蜜多'乃至'修习般若波罗蜜多'这段是说：唯有前世历经多劫修习六波罗蜜多者，听闻这甚深般若波罗蜜多的义理后，才不会恐惧害怕，而会生起信解欢喜，其他人则不能如此。

 ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་ཀྱང་མོས་པར་བགྱི་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉན་པ་དང་ཉམས་སུ་ལེན པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕལ་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་འདྲ་སྟེ། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་མ་སྤྱད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དཔྱོད་ཅིང་མོས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས། སྤང་བར་སེམས་པ་དག་གིས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་སྤངས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ བཅཝ་བརྒྱད་ནི་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བགྱི་ཞེས་ཡོངས་སུ་མ་ཞུས་ཡོངས་སུ་མ་དྲིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ན་མ་དད་ཅིང་མ་མོས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དག་ནི།ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མ་དད་མ་མོས་ ཤིང་སྐུར་པ་བཏབ་པ་དང་།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྤྱད་ ཅིང་བསྒོམ་པ་མ་མཉན་མ་དྲིས་པའི་ལན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མོས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་ངོ་མཚར་ཀྱང་ཅི་ཆེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རབ་ཏུ་ཟབ་པས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱད་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་པ་ཉུང་ཟད་ཅིག་དད་ཅིང་མོས་པར་འགྱུར་གྱི།སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་མ་སྤྱད་ཅིང་གོམས་པར་མ་བྱས་པ་རྣམས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ མོས་ཤིང་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་ངོ་མཚར་ཀྱང་ཅི་ཆེ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།འདིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་མོས་པར་དཀའ་བ་བསྟན་པའོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་དོན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རྟོགས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་བའོ།།གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དེ་ནི། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་ཕྱག་བྱས་ན་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་ཕྱག་བྱས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།

其后，具寿舍利子对世尊如是言说，乃至'闻此甚深般若波罗蜜多后亦不能生起信解'为止，是说明听闻并修持此般若波罗蜜多者，非是普通菩萨，而是如同不退转菩萨，因为前世未曾修习六波罗蜜多，故于此甚深般若波罗蜜多之义无法思维及生起信解。
世尊，若有善男子或善女人闻此甚深般若波罗蜜多后，心生舍弃，乃至'未曾请问、询问如何修习十八不共佛法'为止，是说明若闻此甚深般若波罗蜜多后不信、不解且诽谤者，于前世亦曾对此般若波罗蜜多不信、不解且诽谤，未曾承事诸佛、菩萨、声闻及辟支佛，乃至未曾听闻请问如何修习六波罗蜜多等乃至十八不共佛法等诸法之答复。
其后，天帝释对具寿舍利子如是言说，乃至'于一切相智不生信解，有何稀奇'为止，是说明此般若波罗蜜多极为甚深，故唯有少数往昔曾行菩萨行且熟习者能生信解，而未曾行菩萨行且未熟习者，于此甚深般若波罗蜜多不能生起信解，有何稀奇。此亦说明般若波罗蜜多甚深难解。
尊者舍利子，我礼敬般若波罗蜜多'者，是说明帝释如上所述理解般若波罗蜜多极为甚深之义后，对般若波罗蜜多生起大信心而礼敬。
'若礼敬般若波罗蜜多，即是礼敬一切智智'者，是说明因为一切智智亦从此般若波罗蜜多而生，故礼敬因即是礼敬果。

།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསལ་བར་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ལ། རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འབྱུང་བས།འདི་གཉིས་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཕྱག་འཚལ་བར་འགྱུར་ བ་བདེན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འདོད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་བསྡུ་བར་འདོད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བཞི་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དགོད་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཕུལ་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བ་དང་། བདུད་ཕམ་པར་བྱ་བ་དང་། དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་རྒྱུ ཡིན་པས།དངོས་པོ་དེ་དག་སྒྲུབ་པར་འདོད་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝ་བརྒྱད་ལ་བརྩོན་པར་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གོང་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ དང་།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྒྲུབ་པར་འདོད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། བརྩོན་པར་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བརྒྱ་བྱིན་ གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་དོན་འདི་ཡོངས་སུ་དྲི་བར་སེམས་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །ཀཽ་ཤི་ཀ་ཁྱོད་ཀྱི་སྤོབས་པ་འདི་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུས་པ་དོན་མ་ནོར་བར་ལེགས་པར་ཞུས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལེགས་པར་ཞུས་པ་བསྟོད་པ་ དང་།དེ་ལྟར་ཞུ་བའི་སྤོབས་པ་སྐྱེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡང་། འཁོར་རྣམས་ཡིད་ཆེས་ཤིང་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

从'世尊对天帝释说'这句话开始，直到'从一切种智的智慧中也说般若波罗蜜多'为止的这段文字，是世尊对帝释所说内容的明确阐述。即从般若波罗蜜多中生起一切种智的智慧，获得一切种智的智慧后也宣说般若波罗蜜多，因为这两者互为因果的缘故，所以礼敬般若波罗蜜多就等同于礼敬一切种智的智慧，这是真实的。
从'憍尸迦，欲安住一切智性的善男子或善女人应当安住于般若波罗蜜多'这句话开始，直到'欲集合比丘僧伽的善男子或善女人应当精进于般若波罗蜜多'为止，是说明此般若波罗蜜多是获得一切种智的智慧、获得道的种类智、断除烦恼习气相续、转法轮、安立众生于四种声闻果位、独觉菩提、无上菩提、成为三界中最殊胜、降伏魔众、集合比丘僧伽的因。因此，若想成就这些事，也应当精进于此般若波罗蜜多。
从'说此语已，天帝释对世尊如是说'这句话开始，直到'如何在行般若波罗蜜多时精进于十八不共佛法'为止，是因为前面世尊说过欲安住一切智性者应当安住于般若波罗蜜多，以及欲成就道的种类智者应当精进于般若波罗蜜多等，关于如何安住和如何精进，帝释向世尊请问。
从'世尊说：憍尸迦，如是你向如来、应供、正等觉请问此义甚善！憍尸迦，你的这个辩才也是由佛陀加持而生'这段话，是赞叹帝释向世尊请问如何安住般若波罗蜜多、如何精进般若波罗蜜多的问题问得正确无误。如此赞叹其提问得当，并说明其能够如此请问的辩才是由世尊的威力和加持所致，这是为了使众会生起信心。

 །ཀཽ་ཤི་ཀ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ ཚེ་གཟུགས་ལ་མི་གནས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་མི་གནས་པ་དེའི་ཚེ། གཟུགས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མི་གནས་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་བ་དང་།ཇི་ལྟར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ཞུས་པའི་ལན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། དེ་དག་ལ་ མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞིང་།དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་ བརྩོན་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གང་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་།བརྩོན་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པས། གང་ལ་ཡང་གནས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་ ཞིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་དང་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་དེ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་པ་དེའི་ཚེ། གཟུགས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མི་སྦྱོར་མི་འབྱེད་པ་དེའི་ཚེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་ཡང་མི་བྱེད།མི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གཟུགས་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་དམིགས་སོ། །གཟུགས་ཕྱི་མའི་མཐར་མི་དམིགས་སོ། །གཟུགས་དབུས་སུ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དབུས་སུ་ མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱར་མེད་སྤང་བར་ཡང་བྱར་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ དུས་གསུམ་ལས་སྔོན་གྱི་མཐའ་འམ།ཕྱི་མའི་མཐའ་འམ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཡོད་ཅིང་དམིགས་པའི་རིགས་ན་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ན་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་པས། དེ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་ཡང་མི་བྱེད། མི་ སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'憍尸迦，在此，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时不住于色。当其不住于色时，即是精进于色'，乃至'当其不住于一切相智时，即是精进于一切相智'，这是对如何安住及如何精进的提问，世尊作答说：从色乃至一切相智等诸法，胜义中无实有性，于彼等不取相而不以所缘方式安住，即是安住般若波罗蜜多，这即是精进于般若波罗蜜多的开示。
为什么呢？憍尸迦，此中'如是不见所应安住、所应精进的色'乃至'如是不见所应安住、所应精进的一切相智'，是显示于一切色等诸法不住即是安住般若波罗蜜多及精进的理由。因为一切色等诸法胜义中无实性且不可得，于任何处都不见有如是可安住、可缘取的事物，不取相即是安住般若波罗蜜多及精进的意思。
憍尸迦，复次，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于色不合不离。当其于色不合不离时，即是精进于色，乃至当其于一切相智不合不离时，即是精进于一切相智。这是显示一切色等诸法胜义中无实性，故不为成办彼等而精进，也不为不成办而断除，即是精进于般若波罗蜜多的开示。
为什么呢？此中，当彼菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，'不见色前际，不见色后际，不见色中际'乃至'不见一切相智中际'，是显示一切色等诸法胜义中无实性，故无需为成办彼等而精进，也无需断除的理由。若色等一切诸法实有，则应于三时中的前际、后际或现在际中有而可得，然以真实智慧观察时于三时中皆不见有实性可得，故不为成办彼等而精进，也不为不成办而断除的开示。

།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་དུ་ནི།དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུས་གསུམ་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞིང་རྟོགས་པ་དང་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་བོ་ཞེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཏིང་ དཔག་དཀའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཟབ་པའི་དོན་ཉིད་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཏིང་དཔག་དཀའ་ བ་བཤད་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཚད་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཏིང་དཔག་དཀའ་ བའི་དོན་དེ་ཉིད་ཚད་མེད་པས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། གྲངས་དང་ཚད་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་བརྟག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏིང་དཔག་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་ཟབ་ཅིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་དང་། ཚད་མེད་པ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཟབ་ཅིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་ལ་ཚད་མེད་པ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱད་པའི་ཐབས་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཟབ་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཟབ་ཅེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཟབ་པར་འདུ་ཤེས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་མེད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

其后，具寿舍利子对世尊如是言说，乃至'舍利子，由于一切相智之真如甚深的缘故，般若波罗蜜多甚深'为止，是说明色等一切法三世无所得的般若波罗蜜多，非是一切有情的行境，且难以通达和信解，故称甚深。世尊说明色等一切法无实性的真如不能现证，故说如是宣说的般若波罗蜜多甚深。
舍利子言：'世尊，般若波罗蜜多难测其深'乃至'舍利子，由于一切相智难测其深的缘故，般若波罗蜜多难测其深'为止，是以异门显示甚深义而说难测其深。
舍利子言：'世尊，此般若波罗蜜多无量'乃至'舍利子，由于一切相智无量的缘故，般若波罗蜜多无量'为止，是以无量显示难测其深的意义。色等一切法胜义中无实性，故不可推度其数量边际，此即难测其深的意义。
舍利子言：'世尊，云何菩萨大菩萨行般若波罗蜜多'，是说如上所说，一切法胜义中无实性而甚深、难测其深及无量，故非一切所行境界。般若波罗蜜多亦如是甚深、难测其深及无量，故非一切所行境界。既然如此，菩萨应如何修行般若波罗蜜多？此是舍利子请问修行般若波罗蜜多的方便。
世尊告曰：'舍利子，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多时，若于色甚深不作行，即是行般若波罗蜜多'乃至'若于一切相智甚深不作行，即是行般若波罗蜜多'为止，是说明色等一切法胜义中自性空故，若无执著甚深的分别，以无所行的方式而行，即是行般若波罗蜜多。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ཀྱི་ཟབ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཟབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཟབ་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཟབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།གལ་ཏེ་གཟུགས་གཏིང་དཔག་དཀའ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གཏིང་དཔག་དཀའ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ཀྱི་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏིང་དཔག་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་ བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？舍利子，色之甚深性即非色，乃至一切相智之甚深性即非一切相智。这是说明于色等一切法无甚深想而无分别，是修行般若波罗蜜多的理由。所谓色等一切法甚深，是指无实有，凡是无实有者即非色等自性，故非分别境界。
舍利子，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，若不行于色难测之想，即是行般若波罗蜜多，乃至若不行于一切相智难测之想，即是行般若波罗蜜多。这是说明色等一切法以自性空故，若无难测之想而无分别，即是行般若波罗蜜多。
为什么这样说呢？舍利子，色之难测性即非色，乃至一切相智之难测性即非一切相智。这是说明于色等一切法无难测想而无分别，是修行般若波罗蜜多的理由。所谓色等一切法难测，是指无实有，凡是无实有者即非色等自性，故非分别境界。如是无分别即是行般若波罗蜜多。
舍利子，复次菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，若不行于色无量之想，即是行般若波罗蜜多，乃至若不行于一切相智无量之想，即是行般若波罗蜜多。这是说明色等一切法以自性空故，若无无量之想而无分别，即是行般若波罗蜜多。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཟུགས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་འབྱུང་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་གསོལ་པ། ཀྱེ་མ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དེ་ལྟར་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་གོམས་པར་མ་བྱས་པ་རྣམས་ལ་བཤད་ན་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད་ན་ཡོན་ཏན་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེས་ཀྱང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་ལྟར་ཟབ་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་དཀའ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བཤད་ན་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པའི་ཉེས་པའི་དམིགས་ཞིབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པའོ། ། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ལ་དོན་ཟབ་མོ་འདི་མི་བཤད་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་མ་ཡིན།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་བཤད་ན་མི་འཇིགས་མི་སྐྲག་ཅིང་སྣོད་དུ་འགྱུར་བ་ དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དེ་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་མི་འཇིགས་མི་སྐྲག་ཅིང་མྱུར་དུ་ལུང་བསྟན་པའི་ སྐལ་བ་ཅན་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་འཁོར་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པར་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའོ།

为什么这样说呢？舍利子，从'色无量性即非色'乃至'一切相智无量性即非一切相智'，这是显示对一切诸法如色等无量想不生起，而行于无分别般若波罗蜜多的理由。所谓一切诸法如色等无量，是指无实体性，凡是无实体性者即非色等自性，故非分别境界。如是无分别即是行于般若波罗蜜多，此是其义。
舍利子白言：'世尊，般若波罗蜜多如是甚深'乃至'当如理作意'，这是显示若对初入大乘、未熟习大乘义者宣说甚深般若波罗蜜多将成过失，若对不退转菩萨宣说则成功德。由此也显示此般若波罗蜜多如是甚深，非一切境界。
尔时，天帝释对具寿舍利子如是说，乃至'如是处所实难现证阿耨多罗三藐三菩提'，这是详细分别显示对初入大乘菩萨宣说甚深般若波罗蜜多时，向非法器说深法的过患。
从'帝释说'乃至'当得授记证得无上正等菩提'，这是针对上文说不应对初入大乘者说此甚深义而应对不退转菩萨说般若波罗蜜多，而问是否有既非初入大乘又非不退转的菩萨，若对他们说般若波罗蜜多甚深义，他们也不惊不怖且堪为法器？答有如是者，有些既非初入大乘又非不退转菩萨，闻此般若波罗蜜多甚深义不惊不怖，且速得授记。
从'尔时世尊告具寿舍利子'乃至'曾供养多佛'，这是为使众会深信上述所说既非初入大乘又非不退转菩萨亦能堪为此甚深般若波罗蜜多法器之义，世尊详细说明其理由。

། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་དཔེ་གསལ་བར་བདག་གིས་སྤོབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བགྱི་བ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་ཐ་མལ་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་འབྲོག་དགོན་པ་དཔག་ཚད་བརྒྱ་པ་ཞིག་ནས་བྱུང་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་ འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བལྟ་བ་དང་།ཕྱག་བགྱིད་པ་དང་། མཉན་དུ་མཆིས་པ་དེ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྔ་ལྟས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་ནན་ཏན་བྱེད་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ།འབྲོག་དགོན་པ་ནི་འཁོར་བའི་དཔེའོ། །གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དཔེར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་ བཞིན་ནོ།།དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ད་དུང་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་སྤོབས་པ་སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དཔེ་སྔ་མ་བསྟན་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་བསྟན་ཏེ། ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་ནས། དཔེ་ཕྱི་མ་ཡང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་སྟོན་ཅིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་རྒྱ་མཚོ་མཆིང་ནམ་ཆེན་པོ་ལྟ་བར་འཚལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐོས་ནས་ཀྱང་གཟུང་དུ་ཡོད། བཅང་དུ་ཡོད། ཀླག་ཏུ་ཡོད། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱར་ཡོད། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱར་ཡོད་དོ་ཞེས་བགྱི་བར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བགྱི་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་སུམ་དུ་ལུང་མ་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང ལུང་བསྟན་པ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་དཔེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་མངོན་སུམ་དུ་མ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྒྱ་མཚོ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ལྟས་དང་མཚན་མ་རྣམས་མཐོང་བས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་རྒྱ་མཚོ་མཐོང་བར་འགྱུར་བར་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་ལ་བབ་ སྟེ་རྩི་ཤིང་གི་ལོ་མ་དང་འདབ་མ་ལྷགས་ནས་ཁ་དོག་གྱུར་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བགྱི་བར་འཚལ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དཔྱིད་ཀྱི་དུས་ན་རྩི་ཤིང་གི་ལོ་མ་རྙིང་པ་ལྷགས་ ཤིང་ལོ་མ་དང་།མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་གསར་པ་བྱུང་བའི་སྔ་ལྟས་རྩི་ཤིང་གི་ཁ་དོག་འགྱུར་ཞིང་ཁ་འབུ་བ་མཐོང་ནས། རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ལོ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བར་རིག་པར་འགྱུར་ཞིང་དགའ་བ་དང་། ཉམས་བདེ་བར་འགྱུར་ བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལྟ་ཞིང་མཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཅིང་།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ལྟས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

舍利子启问道：'世尊，我敢于明确地举例说明'，直至'应当了知那些善男子善女子必定不会从无上正等正觉中退转'这段经文，是说明修行般若波罗蜜多的那些人不是普通众生，而是不退转的菩萨。
'世尊，譬如有人从百由旬的荒野中走出'，直至'为什么呢？因为见到、礼敬、听闻这甚深般若波罗蜜多本身就是无上正等正觉的前兆'这段经文，是以譬喻说明对这甚深般若波罗蜜多深信不疑并且精进修持的人，必定会成就无上正等正觉。其中荒野是轮回的比喻，城镇等是涅槃的比喻。
世尊告诉舍利子：'确实如此，确实如此。舍利子，你还要依靠佛陀的威力生起信心'，这是为了让大众生起信心，前面的比喻也是依靠佛陀的威力而说，赞叹'善哉'之后，又令以佛陀的威力说后面的比喻。
舍利子说道：'世尊，譬如有人想要见到大海'，直至'听闻之后也可以受持、拥有、诵读、通达、如理作意'这段经文，是以譬喻说明虽然菩萨修持甚深般若波罗蜜多并深信精进，尚未当面得到无上菩提的授记，但已接近得到授记。就像虽然未亲眼见到大海，但看到接近大海的征兆和标志，不久就会见到大海。
'世尊，譬如春季来临，树木的叶子和枝条凋落，颜色改变时'，直至'由于往昔的善根而接近无上正等正觉'这段经文，是说明就像春天时旧叶凋落，新的叶子、花朵和果实出现的前兆是树木变色发芽，看到这些征兆后，不久就会知道叶子、花朵和果实将会丰盛圆满，并感到欢喜快乐。同样，菩萨通过观察、听闻等方式修持这甚深般若波罗蜜多，这本身就是往昔善根成熟、接近无上菩提的征兆。

 ། དེ་ན་ལྷའི་བུ་སྔོན་ཡང་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་ལ་ཡིད་བདེ་ཞིང་ཉམས་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ལྟས གོང་དུ་བཤད་པར་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷའི་བུ་རྣམས་དཔང་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བུད་མེད་སྦྲུམ་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་བླ་ ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་མོས་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི་སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་།ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་ནས། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་བའི་དཔེ་བུད་མེད་སྦྲུམ་མས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཁྱོད་ཀྱི་སྤོབས་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་དཔེ་དང་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ འཁོར་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་ནས།དེ་ལྟར་དཔེ་དང་དོན་དུ་ལྡན་པར་སྟོན་ནུས་པ་དེ་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ ཅེས་གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་དེ་ལྟར་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དཔེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ།སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྨན་ཡོན་ཆེན་པོ་བཏགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ལ། གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། བདག་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ ལ་ཐུག་གི་བར་དུ།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་དེ་དག་ལ་བསྐུལ་ཞིང་རབ་ཏུ་འགོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ།

于是，那些天子中凡是曾经见过佛陀的，从'乃至欢喜、愉悦、心生喜乐、身心安乐'等文句，是为了让眷属相信修行般若波罗蜜多的菩萨即将证得无上菩提的征兆，而以天子们作为见证。
从'世尊，譬如孕妇'乃至'世尊，应当了知这些菩萨摩诃萨不久将得到授记，证得无上正等正觉'等文句，是以孕妇为喻，说明菩萨对甚深般若波罗蜜多生起信解并修行，是由于往昔种植善根、承事众多佛陀、行善、得善知识摄受、善根成熟，这些人不久将得到无上菩提授记，获得法身果位。
世尊告诉舍利子：'善哉！善哉！舍利弗，你的辩才是由佛陀威力所生。'这是赞叹舍利弗善于以上述比喻和义理使眷属生起信心，并说明他能如此善说譬喻和义理，是由如来的加持威力所致。
尔时，具寿须菩提对世尊如是说道：'世尊，如来应供正等正觉诸佛如此善巧开示这些菩萨摩诃萨，实在是非常稀有。'这是赞叹如上所说，修行般若波罗蜜多的菩萨将速得无上菩提授记的功德，以种种譬喻开示，令生欢喜，对菩萨们作出巨大利益。
世尊告诉须菩提：从'如是，这些菩萨摩诃萨利益众生'乃至'我亦转法轮，并劝他人转法轮'等文句，是赞叹修行般若波罗蜜多的菩萨们为利益众多众生而趣入无上正等正觉，自己也修习四禅等直至转法轮的诸佛菩萨行，并劝导众生修习诸佛菩萨行。如是圆满自他二利，故如来予以赞叹并作利益。

 །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ངོ་མཚར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས པའི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་བགྱིད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ལགས་ཏེ། དེ་ཡང་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མྱུར་དུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ན།བླ་ན་མེད་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་པར། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཇི་ལྟར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ནམ་གཟུགས་ཀྱི་འཕེལ་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ དངོས་པོ་མེད་པས་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་ན།དེའི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་ པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཀྱང་།ནམ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ནི་མི་འགྱུར་ བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ནམ་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'如是说'到'稀有如来'这段话，是说明修行般若波罗蜜多的菩萨们，虽然具足成就自利的诸多功德，但为了利益一切众生，而趣入无上正等菩提，这也是稀有的。
世尊，菩萨摩诃萨如何才能圆满修习般若波罗蜜多？这是说，如前所述，修行般若波罗蜜多的菩萨速得授记无上菩提的功德已经说明，而要获得无上菩提，若不圆满修习般若波罗蜜多，就无法获得无上菩提，那么应当如何圆满修习般若波罗蜜多？这样请问。
世尊开示说：须菩提，菩萨摩诃萨修行般若波罗蜜多时，若于色法的增长不见其真实性，那时菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多修习即得圆满等等。这是说明圆满修习般若波罗蜜多的方法，即从色法等乃至一切种智之间的一切法，因为胜义中无实体，所以不见其有增有减，无所分别，那时般若波罗蜜多的修习即得圆满。
须菩提，复次，菩萨摩诃萨修行般若波罗蜜多时，从'于法也不见其真实性'乃至'于一切种智也不见其真实性，那时菩萨摩诃萨的般若波罗蜜多修习即得圆满'。这也是说明，当于法与非法等的特征不见其有实体而无所分别时，般若波罗蜜多的修习即得圆满。
为什么呢？须菩提，如是诸法的法性特征等，这是说明于法与非法等不见其真实性且无所分别的理由。'诸法的法性特征'是说，诸法的外在特征是空性的特征，因此不是分别的对境，这是其义。'不退转'是说，诸法特征的空性本质清净，是不变的究竟特征，永远不会改变退转，这样显示。

།གསོག་དང་གསོབ་དང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དེ་ནི། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་རང་བཞིན་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་མར་བཟུང་ཞིང་རྣམ་པར་བརྟག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱེད་པ་མེད པ་དང་སྲོག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་སྲོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཟབ་སྟེ།སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། སེམས་ཀྱིས་བསམ་ཞིང་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་ ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་རྟོགས་ཤིང་བསྒོམས་ན་ཡང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ པའི་ཚེ།གལ་ཏེ་གཟུགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་མེད་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་མེད་ན། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་འདུ་ཤེས་ཙམ་ཞིག་བྱུང་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་ཆུད་ཀྱི།དེ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་དང་རྟོག་པ་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་ན། གདོད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ འདི་ལ་སུ་ཞིག་མོས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བརྟགས་པ་དང་། བསམས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་ནས། སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་སུ་མཆིས་ཞེས་ཞུས་པའོ།

所谓'积聚'、'虚伪'和'无实质'是'空'的异名，意思是如此空无实体，故非分别心行境。
'自在'的意思是，如是一切法无实体且本性空，不为他缘所转而得自性，故不可执相分别。
'无作者和无命'的意思是，一切法无实体且本性空，故非如外道所计的作者和命等实体，因此非分别心行境。
白言：'世尊宣说不可思议'的意思是，如上所说，胜义中一切法无实体，于任何事物都不见为实有且无分别时，般若波罗蜜多修习圆满。此理甚深，非心行境故不可思议。
世尊告曰：'须菩提，因色不可思议故说不可思议'乃至'因一切相智不可思议故说不可思议'，这是说明色等一切法胜义中无实体，非心所思维分别之境。如是了悟并修习，即是圆满修习般若波罗蜜多。
'须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，若无色不可思议之想，即能圆满般若波罗蜜多'乃至'若无一切相智不可思议之想，即能圆满般若波罗蜜多'，这是说明色等一切法胜义中无实体非心行境，不可思议。若仅生起如是思维之想，尚不能圆满般若波罗蜜多修习；若连如是微细想念分别都无，方能圆满般若波罗蜜多修习。
白言：'世尊，谁能于此甚深般若波罗蜜多生起信解？'这是说，如上所说般若波罗蜜多甚深义理非思维分别境界，谁能于如是义理生起信解而修行？

 །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་གྱི། སྔོན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ། དགེ་བའི་རྩ་ བ་ཆེར་བསྐྱེད་པ།སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་རྣམས་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་འཕྲོ་ཡོད་ཅིང་སྣོད་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་ནས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་ པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་སྔོན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་ བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་ཆུད་པའི་ཚད་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་སུ་མི་རྟོག་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སྔོན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་། དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཚད་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་པ་ཉིད་སྔོན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་སུ་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་སྤྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མར་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་རྣམ་པར་བརྟག་ཅིང་བསམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

世尊开示道：'所谓菩萨摩诃萨修行六波罗蜜'等，是说此甚深般若波罗蜜非一切人的境界，而是过去修行六波罗蜜，广植善根，亲近供养诸多佛陀，为善知识所摄受者，由于往昔善业余力及堪为法器，才能对此甚深般若波罗蜜生起信心和确信而修行。
问道：'世尊，如何判定菩萨摩诃萨修行六波罗蜜'等，是请问如何衡量过去修行六波罗蜜、培植善根、亲近供养诸佛及为善知识所摄受的程度。
世尊开示道：'须菩提，此中菩萨摩诃萨行般若波罗蜜时，于色不作分别，不作妄想'乃至'于一切相智性不作分别，不作妄想'，是说明过去修行六波罗蜜、培植善根、亲近供养诸佛及为善知识所摄受的标准，即于色等一切法无分别，正是过去修行六波罗蜜、培植善根、亲近供养诸佛及为善知识所摄受的标志和特征。
'于色不作分别，不作妄想'是指对作为眼识对境的色法总体不作分别。'于色相不作分别，不作妄想'是指对色法的特征及其作为色法的运作不作分别。'于色自性不作分别，不作妄想'是指对色法的自性空性也不作分别的意思。如同对色法的解说，对受等乃至一切相智的一切法也应当如理类推。
为什么呢？'须菩提，此中色不可思议'乃至'一切相智不可思议'，是说明无分别的理由，即色等一切法胜义中无实体，以自性空故非思维分别的境界，因不可思议故无分别，此为其义。

།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་སུས་ཀྱང་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཟབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཟབ་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བསམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ མ་ཡིན་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོ་སྟེ། ཆོས་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་ཟབ་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྐོང་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་གང་དང་གང་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དཀོན་ཞིང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་རྣམས་སྒྲུབ་ཅིང་རྙེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བར་དཀོན་ཞིང་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བས་ན། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་དག་པ་དང་། ཚོར་བ་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དག་པའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དག་པའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དག་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དག་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མང་པོ་རྣམས་དག་པར་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，善现，菩萨大菩萨修行六波罗蜜多，生起善根，亲近供养诸多佛陀，为善知识所摄受。这是对前文'以何为修行六波罗蜜多等'之问的总结答复。
善现白言：世尊，所谓甚深般若波罗蜜多，如前所说，此般若波罗蜜多非分别行境，不可思议，故无人能证悟，因此称为甚深。
世尊告曰：善现，因色甚深故，般若波罗蜜多甚深，乃至因一切相智甚深故，般若波罗蜜多甚深。此说明色等一切法胜义无实，自性本空，非分别思维境界。般若波罗蜜多与彼无别，故称甚深。
白言：世尊，般若波罗蜜多是珍宝聚，成就诸妙法宝聚。此说明般若波罗蜜多如前所述次第，胜义无实，不可思议且甚深，然于世俗能成就十善等珍贵妙法，如如意宝珠般满足一切众生所愿。
所谓成就十善业道乃至成就一切相智，此说明何为珍宝法，即十善业道等乃至一切相智之间的清净法，因其稀有难得，是获得这些法的因，故此般若波罗蜜多如同珍宝般稀有难得。
世尊，般若波罗蜜多是转法轮。此意为诸佛菩萨转法轮亦依般若波罗蜜多而生起，故称为转法轮。
世尊，为色清净乃至一切相智清净故，般若波罗蜜多是清净蕴。此说明般若波罗蜜多于胜义中色等一切法无实且本性清净，故为清净蕴。清净蕴者，谓色等诸多清净法聚集，故称为蕴。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་དེ་ལྟ་བུ་བསྟན་པའི་ཚེ་བར་ཆད་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བདུད་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པ་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བར་ཆད་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་ལ་ བར་ཆད་མང་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཙལ་ཞིང་སྒྲུབ་པ་ལ།བགེགས་དང་བར་ཆད་མང་པོ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་སྤྱད་པ་ལ་ཡང་བདུད་ལ་སོགས་པའི་བར་ཆད་འབྱུང་ཡང་སྲིད་ཀྱིས་ བྲི་བ་དང་།ཀླག་པ་དང་། བསྟན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ཟླ་གྲངས་དང་ལོ་གྲངས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ཟིན་པར་བྱ་བར་ཡིད་དམ་བཅས་ཤིང་ཁས་འཆེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བར་ཆད་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྲི་བ་དང་ཀླག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཅི་ནས་ཀྱང་མི་འདྲི་བ་དང་། མི་ཀླག་པ་དང་། མི་བསྟན་པ་དང་། ཁ་ཏོན་མི་བགྱིད་པ་དང་། ཡིད་ལ་མི་བགྱིད་པ་དང་། མི་བསྒོམ་པའི་སླད་དུ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་བར་ཆད་མི་བགྱིད་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ཀྱིས བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པར་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ལ། བདུད་སྡིག་ཅན་བར་ ཆད་མི་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་བར་ཆད་བྱེད་པར་བྱས་ཀྱང་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་མཐུ་གཏོང་བས། བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་གང་ཇི་སྙེད་བཞུགས་ཤིང་འཚོ་སྐྱོང་བ་དང་།ཆོས་སྟོན་པ་དེ་དག་གི་མཐུས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉག་གཅིག་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་མཐུ་གཏོང་བར་མཛད་པར་མ་ཟད་ཀྱི།ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་མཐུ་གཏོང་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ།

世尊宣说如此甚深般若波罗蜜多时不会遭遇障碍实在是稀有'这句话是，在修行甚深般若波罗蜜多时，魔等无法制造障碍，为详细向众眷属开示此分时，由须菩提所说。
世尊告曰：'须菩提，确实如此。确实如此。须菩提，对于这甚深般若波罗蜜多会有诸多障碍'乃至'何以故？须菩提，如同对于大宝珍珠会有诸多障碍'这段话是说，如同世间寻求如意宝珠时会遇到许多魔障与违缘，同样地，修行般若波罗蜜多法宝时也可能遇到魔等障碍，但是对于抄写、读诵、宣说、如理作意、修习等，无论需要几个月或几年才能完成，只要发愿并承诺，就不会遇到障碍而能完成抄写、读诵等修行。
'世尊，魔罗波旬不能障碍修习甚深般若波罗蜜多，使其不被抄写、不被读诵、不被宣说、不被背诵、不被作意、不被修习，这真是稀有'这句话是为了开示魔无法制造障碍的部分，由须菩提所说。
从'世尊告曰'到'无法制造障碍'这段话是说，对于修习并精进于甚深般若波罗蜜多者，虽然恶魔波旬并非不会制造障碍，但即使其制造障碍也无法真正障碍，具有此等功德力。
从'尔时，具寿舍利子白世尊言'到'魔罗波旬无法制造障碍'这段话是说，由于诸佛世尊加持并赐予力量，魔无法对修习般若波罗蜜多者制造障碍的功德。
从'舍利子，十方一切世界中现住、安住、说法的诸佛世尊以其威力'到'应当了知修习'这段话是说，不仅仅是释迦牟尼佛一位加持并赐予力量使魔无法制造障碍，而且十方一切如来也都加持并赐予力量使魔无法制造障碍的功德。

 ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་སུ་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུངས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། འཁོར་གྱི་ནང་ན་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་དེ་ལྟར་མཐུ་གཏོང་ན།མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཕལ་པའི་ནང་ནས་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་དག་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱད་ན། དེ་དག་ལ་ཡང་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་མཐུ་གཏོང་ངམ།མི་གཏོང་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་སུ་ཡང་རུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་མཐུ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་ཞིང་ཀློག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལྟར་བདག་ཅག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཉེ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གང་སུ་ཡང་རུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་ཞིག་ཡོད་ན། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་ སུམ་དུ་གཟིགས་ཤིང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བྲིས་ཤིང་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་ཏེ་འཆང་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝ་བརྒྱད་དང་ནམ་ཡང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཀློག་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། ཁ་ཏོན་དུ་བྱ་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་མི་ནུས་པ་དག་གིས་བྲིས་ཤིང་གླེགས་ བམ་དུ་བྱས་ནས་བཅངས་ཏེ་དྲི་དང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱས་པ་ཙམ་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ནོན་གྱི་བར་དུ་ངན་སོང་དུ་མི་སྐྱེ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་ནམ་ཡང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་དང་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝོ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，任何善男子或善女人'等乃至'应当了知这一切都是佛陀的陀罗尼'这段话，是为了消除这样的疑虑：在众会中有些修行般若波罗蜜多的菩萨们，诸佛世尊加持并赐予力量，那么在未来时期，如果普通众生中任何人修行此般若波罗蜜多，诸佛世尊是否也会加持并赐予力量？为此而宣说：未来时期任何善男子或善女人，若修行此甚深般若波罗蜜多，诸佛世尊也会对他们一切加持并赐予力量。
问道：'世尊，任何善男子或善女人书写此甚深般若波罗蜜多并读诵'等乃至'如是我等应当了知已近无上正等正觉'这段话，是宣说未来时期任何众生，若有修行此甚深般若波罗蜜多者，他们一切都将被十方诸佛世尊亲自照见并了知于心的功德。
'舍利子，若有发菩萨乘善男子或善女人书写此甚深般若波罗蜜多并制成经卷而受持者'等乃至'永不离十八不共佛法'这段话，是宣说对于那些不能读诵、演说、背诵、如理作意、修习此甚深般若波罗蜜多的人，仅仅书写成经卷并受持，以香花等供养恭敬，仅凭此善根也能获得如下利益：直至得到不退转地之间不堕恶趣，永不离诸佛世尊，乃至现前圆满证得无上正等正觉期间，永不离六波罗蜜多等乃至十八不共佛法等清净法的利益。

།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདས་ནས།ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ན་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐེག་པ་གསུམ་པོས་རིམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ས་ཕྱོགས་ནས།ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡུལ་རྒྱུད་ཨོ་ཌའི་ཡུལ་དང་སིང་ག་ལའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་འདི་ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བ་དང་། ལྷ་དང་མིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་མྱོང་བ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་ཞིང་མངོན་པར་འཕགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་མཐར་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ ཡང་ཡུལ་དེ་ཕྱོགས་ན་སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྲུན་ཅིང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་མང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ནས་ཡུལ་བར་ཏི་ནི་ན་སྤྱོད་པར་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཐེག་པ་གསུམ་པོས་རིམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་དར་བ་ལས་ནུབ་ནས། ལྷོ་ཕྱོགས་དང་བྱང་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་བར་རྒྱ་གར་ཡུལ་གྱི་དབུས་ན་ སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཡུལ་བར་ཏ་ནི་ནས་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ན་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐེག་པ་གསུམ་པོས་རིམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་གྱིས་ནི།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ས་ཕྱོགས་ནས། བྱང་ཕྱོགས་ལོགས་ཀྱི་ཡུལ་ཕྱོགས་ན་སྤྱོད་ཅིང་དར་བར་འགྱུར་བ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ བོད་ཡུལ་ཡན་ཆད།ུ་རྒྱན་ཡུལ་དང་ཁ་ཆེ་ཡུལ་མན་ཆད་ལ་བྱའོ།

舍利子，此般若波罗蜜多在如来涅槃后，将在南方地区流传。从'乃至以三乘渐次得涅槃'这段话，是说世尊释迦牟尼佛涅槃后，从证得大菩提的圣地开始，在南方地区的乌荼国和僧伽罗国等地，般若波罗蜜多将会流传。其功德利益是不堕恶趣，享受人天福报，以六波罗蜜多渐次增上超胜，并以三乘法渐次断除烦恼而得涅槃。如此宣说，是为了显示在那些地方，过去种下善根，具有修习甚深般若波罗蜜多因缘的众生很多。
舍利子，如是甚深般若波罗蜜多从南方地区到瓦尔达尼地区将会流传。从'乃至以三乘渐次得涅槃'这段话，是说如是甚深般若波罗蜜多在南方流传后衰落，而在南方与北方之间的中印度地区流传，并具有功德利益。
舍利子，如是甚深般若波罗蜜多从瓦尔达尼地区到北方地区将会流传。从'乃至以三乘渐次得涅槃'这段话，是说从证得大菩提的菩提树下开始，在北方地区流传兴盛，并具有功德利益。所谓北方地区，是指从西藏以上，乌仗那国和克什米尔以下的地方。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ན་ཕྱི་མའི་དུས་ཕྱི་མའི་ཚེ་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ།དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་ཏུ་ཉེ་བའི་ཚེ་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནམ་ཡང་ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བ་དང་། ལྷ་དང་ མིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མྱོང་ཞིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་མངོན་པར་འཕགས་ནས།ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱི་མའི་དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ལོ་ལྔ་སྟོང་གི་བར་དུ་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། ལོ་ལྔ་སྟོང་ལ་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ལྔ་བརྒྱ་དང་པོ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ལྔ བརྒྱ་གཉིས་པ་ལ་ཕལ་ཆེར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར།ལྔ་བརྒྱ་གསུམ་པ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མང་སྟེ། ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཚེ་ནི་ཆོས་རྟོགས་ཤིང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མང་བའི་ཚིགས་ ཞེས་བྱའོ།།ལྔ་བརྒྱ་བཞི་པ་ལ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཤས་ཆེ་ཞིང་ཤེས་རབ་རྣོ་བ་མང་ངོ་། །ལྔ་བརྒྱ་ལྔ་པ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་མང་ངོ་། །ལྔ་བརྒྱ་དྲུག་པ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་མང་སྟེ། ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཚེ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་བསྒོམ་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་མང་བས་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚིགས་ཞེས་བྱའོ།།ལྔ་བརྒྱ་བདུན་པ་ལ་ཆོས་མངོན་པ་དར་བར་འགྱུར། ལྔ་བརྒྱ་བརྒྱད་པ་ལ་མདོ་སྡེ་དར་བར་འགྱུར། ལྔ་བརྒྱ་དགུ་པ་ལ་འདུལ་བ་དར་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུམ་པོ་དེ་དག་ ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཅིང་།ལུང་ལ་སྤྱོད་པ་མང་བས་ལུང་གི་ཚིགས་ཞེས་བྱའོ། །ལྔ་བརྒྱ་བཅུ་པ་ལ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཡང་བརྩན་པར་མི་བྱེད། ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་ཉམས་འོག་ ཏུ་མི་ཆུད་དེ།མཚན་མ་ཙམ་ཞིག་སྤྱོད་པ་མང་བས། མཚན་མ་ཙམ་གྱི་ཚིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྔ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུའི་ཐ་མ་འདི་ལ་ཕྱི་མའི་དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།

舍利子，如是甚深般若波罗蜜多在南方地区和北方地区，于后时后世五百末期将成办佛事，这是说：如是如前所说的方式，在如来涅槃之后，当正法将要衰落之时，这甚深般若波罗蜜多将会在南方和北方兴盛。其中修行者永不堕恶趣，享受人天圆满受用，以六波罗蜜多超胜，由三乘而得圆满涅槃，因此将成办佛事。
其中'后时五百末期'是指：如来涅槃后正法住世五千年，五千年中有十个五百年。第一个五百年中，修行正法者大多获得阿罗汉果。第二个五百年中，大多获得不还果。第三个五百年中，多有获得一来果和预流果者，这三个五百年时期称为'证悟获果增盛时期'。
第四个五百年中，多有胜观分增盛且智慧锐利者。第五个五百年中，止观分增盛，多有修习禅定者。第六个五百年中，多有具戒律者。这三个五百年时期因止观修习及持戒者众多，称为'修行具足时期'。
第七个五百年中，阿毗达磨兴盛。第八个五百年中，经典兴盛。第九个五百年中，律藏兴盛。这三个五百年时期多依世尊亲口所说三藏，以教法为主，故称'教法时期'。
第十个五百年中，对三藏也不重视，修法者也不能如典籍所说般善加修持，多行表相而已，故称'唯有表相时期'。其中这第十个五百年称为'后时五百末期'。
为何如此？舍利子，如是如来密意即是般若波罗蜜多。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་མའི་དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པར་དགོངས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྲིས་ཤིང་བཅངས་པ་དང་། བཀླགས་ཤིང་ ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བས་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་ཞིང་།ལྷ་དང་མིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་མཛད་ཅིང་དགོངས་ པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་དང་འདུལ་བ་རྒུད་པར་གྱུར་པའི་ཚེ། དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཕྱི་མའི་དུས་ ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་དང་འདུལ་བ་འདྲི་ཞིང་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཉུང་སྟེ།རྒུད་ཅིང་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ། ལྷོ་ཕྱོགས་དང་། བྱང་ཕྱོགས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། འཆང་བ་དང་ ཀློག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་མང་སྟེ་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འཛིན་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ངས་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཞུགས་ཤིང་འཚོ་སྐྱོང་བ་དང་། ཆོས་སྟོན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་གཟིགས་སོ།།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་གིས་བརྗོད་དོ། །བསྟོད་དོ། །བསྔགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཕྱི་མའི་དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་འདི་ལ། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ནན་ཏན་བྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་ཅིང་ནན་ཏན་བྱེད་མ་ནུས་ན་ཡང་བྲིས་ནས་གླེགས་བམ་དུ་བཅངས་ཏེ་མཆོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་བྱེད་ན་ཡང་། ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ཤིང་གཟིགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བ་དང་། ལྷ་དང་མིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་ཅིང་བསྔགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་མངོན་པར་ འཕགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

所谓'般若波罗蜜多即是如来的密意'，是说在后五百年的最后时期，此般若波罗蜜多将成就佛陀事业的理由。诸如来的密意是：令未成熟的众生得以成熟，令已成熟的众生得以解脱。由书写、受持、读诵、通达此般若波罗蜜多等善根，不堕恶趣，将享受人天圆满受用，并以三乘而得涅槃。如是与诸佛世尊的事业和密意相顺，故说将成就佛陀事业。
舍利子，当正法和律藏衰败之时，正法不会隐没。此法是什么呢？即是此般若波罗蜜多。这是说，在后五百年的最后时期，当正法和律藏的书写、读诵等修持实践减少而衰败之时，在南方和北方，书写、受持、读诵等修持此甚深般若波罗蜜多的人众多，故不会隐没。
舍利子，若善男子或善女人受持、执持、读诵、通达、如理作意、如实精进修持此甚深般若波罗蜜多者，我当观照，乃至上方世界现住、安住、说法的诸如来应供正等觉佛陀，以佛眼观见。彼等善男子或善女人为诸如来应供正等觉所称赞、赞叹、称扬。这是说，在后五百年的最后时期，若有善男子或善女人修持并精进此般若波罗蜜多，或虽不能修持精进，但书写成册并受持供养恭敬，将为十方诸如来所观照垂念，不堕恶趣，享受人天圆满受用，为诸如来所赞叹称扬，以六波罗蜜多而得超胜，并以三乘而得涅槃的功德利益。

 །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་སླད་མའི་དུས་སླད་མའི་ཚེ་ན་བྱང་ཕྱོགས་སུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་མའི་ དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མའི་ཚེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྔོན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་འཕྲོ་ཡོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་གྱིས། གཞན་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཕྱི་ མའི་དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ལ་བབ་པའི་ཚེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་དཀོན་ཏེ། སྔོན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་ལས་ཀྱི་འཕྲོ་ཡོད་པ་དང་། སྔོན་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་དད་ཅིང་མོས་ནས། ཉན་པ་དང་། འདྲི་བ་དང་། འཆང་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ནན་ཏན་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འཕྲོ་མེད་པ་རྣམས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ དཀོན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སླད་མའི་ཚེ་སླད་མའི་དུས་ན། བྱང་གི་ཕྱོགས་ཆ་དེར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཉན་ཅིང་ཐོས་ནས་མོས་པར་བགྱིད་པ་དང་མོས་ པར་བགྱིས་ནས་འདྲི་ཞིང་འཛིན་པ་དང་།འཆང་ཞིང་ཀློག་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བགྱིད་ཅིང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ནན་ཏན་དུ་བགྱིད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཇི་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱི་མའི་དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཉན་ཅིང་མོས་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པའི་ནང་ན་ཡང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ། སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་དཀོན་ཞིང་ཉུང་བ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་ ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མི་འཇུམ་ཡོངས་སུ་མི་འཇུམ། མི་འཇིགས་མི་དངང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་མང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཕྱི་མའི་དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་ཤིང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདྲི་ཞིང་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་ཅིང་མོས་པ་ནི་མང་མོད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཐོས་ནས།སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཉུང་བ་ བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，关于此深奥的般若波罗蜜多在后世后时将在北方广大弘扬'这句话，是指在后世五百年最后时期，修习此深奥般若波罗蜜多的人，是那些曾经修习大乘法的余缘，曾经供养众多佛陀，并且积累善根的人们将会修习，其他人则不会如此修习，为了分别开示这种情况，舍利子作如是请问。
世尊回答道：'舍利子，确实如此。'从'确实如此'到'应当了知是善知识所摄受及积累善根'这段话，是说在后世五百年最后时期，修习此深奥般若波罗蜜多的人很稀少，唯有那些往昔修习大乘法有余缘，曾经供养众多佛陀并且为善知识所摄受，以及积累善根的人们，才会对此般若波罗蜜多生起信解，而听闻、请问、受持、读诵、如理作意并且精进修习；那些没有往昔业缘的人们很难如此修习。
问道：'世尊，在后时后世，在北方地区，大乘种姓的善男子、善女人中，有多少人会听闻此深奥般若波罗蜜多后生起信解，生起信解后请问受持，受持读诵，通达并如理作意，如实精进修习？'这是为了分别开示在后世五百年最后时期，在修习此深奥般若波罗蜜多的人中，当宣说般若波罗蜜多甚深义理时，不会心生怯弱、不会恐惧的人很稀少，舍利子作如是请问。
从'世尊回答'到'如是不怯弱、完全不怯弱、不惊不惧不恐怖者甚少'这段话，是说在后世五百年最后时期，虽然进入菩萨乘而仅仅以请问、读诵等方式修习般若波罗蜜多并生起信解的人很多，但是在听闻般若波罗蜜多一切法无生的甚深义理后，能够不生怯弱、不生惊惧恐怖的人很少，这样开示。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མང་པོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞུས་ཡོངས་སུ་དྲིས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ཐོས་ནས་སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བསྟན་པའི་ཚེ།སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྔོན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོའི་ཞབས་འབྲིང་ན་འདུག་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོ་ལ་ཆོས་ ཟབ་མོའི་དོན་ཞུས་ཤིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གྱུར་པ་རྣམས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་ དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝོ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ཐོས་ནས་མི་འཇིགས་མི་ སྐྲག་པ་ཉུང་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ཐོས་ནས་མི་འཇིགས་མི་སྐྲག་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དེ་ལྟ་བུ་བསྟན་པའི་ཚེ། སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མི་ འགྱུར་བའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བུའི་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་ཅན་ནི་དཀོན་ཞིང་ཉུང་ ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བས་ཉེ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཕྱི་མའི་དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་སྤྱོད་པ་རྣམས། ཚེ་འདི་ལ་ཕན་ཡོན་ཅི་འབྱུང་ བ་དང་།ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་བསགས་པ་དང་། ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་ཡོན་ཅི་འབྱུང་བ་རྣམས་བསྟན་པ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བས་ཉེ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུས། ཚེ་འདི་ལ་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀ་ལ་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ འདི་ལྟར་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ལ་ནི་ངས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་བརྗོད་དོ།

为什么这样说呢？因为那些善男子善女人追随众多如来应供正等正觉，那些善男子善女人向众多如来应供正等正觉请教询问的缘故。这是说明听闻甚深般若波罗蜜义理后不会心生怯弱、不会恐惧畏惧的人很少的理由。
如是，在宣说甚深般若波罗蜜义理时，不会心生怯弱，不会恐惧畏惧，以前曾亲近承事众多如来，向众多如来请教甚深法义并无疑惑的人们，听闻此甚深般若波罗蜜义理后不会心生怯弱，不会恐惧畏惧。因此这样的人很少，这是其含义。
为什么这样说呢？那些善男子善女人将圆满般若波罗蜜乃至圆满十八不共佛法，这也是说明听闻甚深般若波罗蜜义理后不恐惧不畏惧的人很少的理由，以及听闻甚深般若波罗蜜义理后不恐惧不畏惧的功德。
在宣说如是甚深般若波罗蜜义理时，那些不会心生怯弱、不会恐惧畏惧的善男子或善女人，他们以后也将圆满六波罗蜜等乃至十八不共佛法等一切清净法。具有如此大功德的人是稀有且少数，这是其含义。
舍利子，那些善男子善女人将由善根所教导等，这也是说明在后五百年末期对此甚深般若波罗蜜具信奉行者，今生将获何等利益，前世积累何等功德，来世将获何等利益。'将由善根所教导'是说由前世所生善根之因，今生将获得圆满自利，这是其含义。
'为无上正等正觉而利益众生'，这是说明今生来世二者都能圆满利他的功德。为什么这样说呢？舍利子，因为我对那些善男子善女人宣说一切种智相应之语。

།འདས་པའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ། །དེ་དག་ཚེ་འདས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་དག་གཞན་ལ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ པའོ།།དེ་དག་ནི་བདུད་དམ་བདུད་ཀྱི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་བཟློག་པར་མི་ནུས་ན་སྡིག་ཏོ་ལ་མོས་པ་དང་། སྡིག་ཏོའི་སྤྱོད་པ་ཅན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤོང་བ་གཞན་གྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ ལ་སོགས་པས་དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་དགའ་ཞིང་ཉམས་བདེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཆོས་ཟབ་མོ་རྟོགས་ནས་དད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །འདི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་དགོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་ནུས པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་ནི་ངའི་མདུན་དུ་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ལུང་བསྟན་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་སྔར་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བར་ཡིད་དམ་བཅས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གི་ཚིག་ནི་སེམས་ལ་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བལྟས་ཏེ། ངས་རྗེས་སུ་དགྱེས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ བྱ་བར་ཡིད་དམ་བཅས་ཤིང་ཁས་འཆེས་པ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་ནུས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་ཆེས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ།

在过去时，如来、应供、正等正觉佛世尊们出现多少，那些佛世尊们也对那些善男子、善女人宣说具有一切种智的言教。这是说明在前世供养众多佛陀的功德。
他们即使命终也将为无上正等正觉而修行。这是说明在后世能圆满成就自利的功德。
他们对他人也将如是宣说无上正等正觉之义。这是说明在后世能圆满成就他利的功德。'如是宣说'的意思是将获得无上菩提。
舍利子，那些善男子、善女人将入等持。这是说明在今生后世都不被贪欲等境所转，能入禅定三昧的功德。
魔王或魔众天神尚且不能使他们退转无上正等正觉，更何况其他信奉恶见、行为恶劣、舍弃此甚深般若波罗蜜多者。这是说明魔等不能障碍善法的功德。
舍利子，菩萨乘的善男子、善女人听闻此甚深般若波罗蜜多后，将生起广大欢喜安乐。这是说明通达甚深法后生起大信的功德。
如是为无上正等正觉，也将引导众多众生趣入善法。这是说明能使其他众生对正法生起信心的功德。
那些善男子、善女人在我面前如是说乃至'我当授记必定不退'等言。这是说明在前世于如来前发愿圆满成就他利的功德。
何以故？舍利子，那些善男子、善女人的言语，我以心观察其心而随喜。这是说明如来确信他们能如所说般圆满成就他利的誓愿的功德。

།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གི་ཚིག་ནི་སེམས་ལ་ཐུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཟིགས་ཏེ་རྗེས་སུ་དགྱེས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་མང་པོའི་སྤྱན་སྔར་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བའི་ཁས་འཆེ་བ་དང་། དེ་ལྟར ཁས་འཆེས་པ་འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཆེས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ལུང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བར་ཡིད་དམ་བཅས་པ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ནི། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་ལ་མོས པ་རླབས་པོ་ཆེར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཡང་དག་པར་དཀའ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་མོས་པ་རླབས་པོ་ཆེས་མ་ཆགས་པར་སྤྱོད་ཅིང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་ནས། བདག་དང་ སེམས་ཅན་གཉིས་ཀ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རླབས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཞན་དག་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་སྟོན་པ་ལས་མངོན་སུམ་དུ་ཆོས་མཉན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེར་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཆོས་གང་ ཐུགས་སུམ་ཆུད་པ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་ཤིང་འཚོ་སྐྱོང་བ་དང་། ཆོས་སྟོན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་ རྣམས་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་དགེ་བ་ཅི་སྤྱད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་ཡོན་ཅི་དང་ཅིར་འགྱུར་བ་རྣམས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཐོས་ནས་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་ཤིང་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅིར་གྱུར་པ་དང་།ཅིར་འགྱུར་བ་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བསྟོད་པ་བསྟན་པའོ།

舍利子，在过去诸如来应供正等觉佛陀面前等等，直至善男子善女人等之言语，以心观察而随喜为止的内容，是说明在前世时于众多佛陀面前发愿圆满利他，如是发愿为过去诸如来所信任的功德。
舍利子，当彼等善男子善女人行菩萨行时等等，直至授记必定不退转为止的内容，是说明在前世发愿圆满利他，于今生及来世必定如是实现的利益。
舍利子，彼等善男子善女人于色、声、香、味、触生起广大胜解等等，直至真实修行难行为止的内容，是说明以对五欲功德的广大胜解而无执著地行持，以布施等四摄法摄受众生，使自他二者获得广大成熟，于其他佛土中现前听闻诸佛世尊所说此甚深般若波罗蜜多，于彼佛土亦能圆满利益众生的功德。
白言：世尊如来应供正等觉于过去、未来、现在诸法中所通达的法，无有如是等等，直至十方世界中现住、安住、说法的如来应供正等觉诸佛，亦遍知诸菩萨，遍知佛土与声闻为止的内容，是说明如上所说次第行持甚深般若波罗蜜多者于前世所修诸善功德，以及今生来世将获何等利益，世尊授记后舍利子听闻，为使眷属生起信解，如是赞叹世尊通达三世一切事物现状及未来无余的稀有功德。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གི་སླད་དུ་བརྩོན་པར་བགྱིད་ ཅིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཚོལ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཚེ་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཚོལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས། ལ་ལས་ནི་བཙལ་བ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར། ལ་ལས་ནི་ཐོབ་པར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པས། སྔོན་དགེ་བ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉན་པ་དང་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་དཀོན་པ་བསྟན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཐོས་ནས།དེ་ལྟར་དཀོན་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བཙལ་ཀྱང་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི། སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ཉི་ཚེ་ཞིག་གིས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཞིག་ཅེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བ་དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་ རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གི་དོན་དུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་བརྩམས་ཤིང་ཡིད་བསྲིངས་ཏེ་བཙལ་ན་ཚེ་འདི་ལ་གྲུབ་པར་མ་གྱུར་ན་ཡང་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ཚུན་ ཆད་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་མ་བཏང་ན་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་ཟབ་མོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་འདི་དག་ཀུན་ཀྱང་གྲུབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་སྐད་དུ་ བསྟན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ལས་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་མ་བཏང་ན་སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་ཅིང་ལས་ཀྱི་འཕྲོ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་གྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ མི་སྲིད་དེ།ཚེ་འདི་ལ་མ་གྲུབ་ཀྱང་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ཚུན་ཆོད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་འགྱུར་གྱིས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་འདིའི་དོན་བཙལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བའི་ བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་གཅིག་པའོ།

世尊，任何为了此六波罗蜜多而精进，并且在寻求、遍寻此六波罗蜜多之时，善男子善女人寻求、遍寻此六波罗蜜多中，有些从寻求中获得此六波罗蜜多，有些则不能获得。
如是，如前所说次第，曾行善行及曾供养诸多佛陀者，能通过听闻、询问等门而修习此般若波罗蜜多。舍利子闻知此甚深般若波罗蜜多修习稀有之教示后，如是请问道：若如是稀有，则并非一切求此甚深般若波罗蜜多者皆能获得，唯有往昔种下善根者方能获得。
世尊告曰：'舍利子，此非如是。善男子善女人若不舍精进，彼等一切皆能成就此六波罗蜜多。何以故？舍利子，此乃因为彼等善男子善女人为此六波罗蜜多之义而精进故。'此说明为听闻此甚深般若波罗蜜多，若发起大精进并坚持心意而寻求，纵使此生未能成就，乃至来世若不舍精进终将成就。
请问：'世尊，彼等善男子善女人是否皆能成就此等具足六波罗蜜多之甚深经典？'乃至'于所说六波罗蜜多中不令精进退失'等，此说明若不舍大精进，即使未曾种下善根且无业缘，亦必定能成就具足六波罗蜜多之诸甚深经典。纵使此生未成就，来世必能成就，乃至未现前圆满证得无上正等正觉之间，不应令求此甚深经典之义及圆满成办众生利益之精进退失。
此为般若波罗蜜多十万颂广释第三十一品。

། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་ པའི་རིམ་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་བཤད་པ་འདི།བདག་ཅག་གིས་འཇལ་ན་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ལ་བདུད་ཀྱི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བ་ཅི་དང་ ཅི་མཆིས་པ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བདུད་ཀྱི་ལས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་སྟེ།དེ་ལ་བདུད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱས་པའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཆོས་འཆད་པ་དང་། ཆོས་ཉན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་ སྐྱོན་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་བདུད་ཀྱི་ལས་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཆོས་འཆད་པ་དང་ཉན་པའི་མིའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་སྐྱོན་ལས་བདུད་གླགས་ལྟ་ཞིང་བར་ ཆད་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐབས་དང་སྦྱར་ཞིང་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སྤོབས་པ་ཧ་ཅང་འཕྱིས་ཏེ་སྐྱེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འཆད་པའི་ཚེ།ཆོས་ཀྱི་མཁན་པོ་དོན་དང་ཚིག་རྣམས་མྱུར་དུ་མི་དྲན་ཞིང་སྤོབས་པ་བུལ་བ་དང་ཆོས་ཉན་པས་ཐེ་ཚོམ་དྲིས་ན་ཡང་མྱུར་དུ་ལན་མི་ཐེབས་ཤིང་སྤོབས་པ་འཕྱིས་ཏེ་སྐྱེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་བཤད་པའི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་བདུད་ཀྱི་ལས་ སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སྤོབས་པ་ཧ་ཅང་འཕྱིས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྤོབས་པ་ཧ་ཅང་ཡང་འཕྱིས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཅི་ལས་གྱུར་ པ་དྲིས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དཀའ་བར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་འདྲེས་ཤིང་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོབས་པ་བུལ་ཞིང་འཕྱིས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཀུན་ཏུ་མྱུར་བར་སྤོབས་པ་སྐྱེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འཆད་པའི་མཁན་པོ་ཆོས་འཆད་པ་དང་།དྲིས་པའི་ལན་ལྡོན་པའི་ཚེ་ཞིབ་ཏུ་མ་བརྟགས་མ་བསམས་པར་རློམ་སེམས་སམ་ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་ཆོས་སྟོན་པས། དོན་དང་ཚིག་གཏན་ལ་མི་འབབ་པའི་ ཕྱིར་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པའོ།

然后，具寿罗睺罗向世尊如是禀白等，是说依照前述次第，对修行甚深般若波罗蜜多的菩萨们的功德已作阐述。我等思维，应当宣说善男子善女人修行般若波罗蜜多时会遇到何种魔障，为开示详细阐述魔业的章节，故罗睺罗作如是请求。
其中魔业者，有些是魔所作障碍。有些是说法者与闻法者的身语意行为过失，对修行此般若波罗蜜多造成障碍，因与魔业相似故亦称魔业。有些是说法者与闻法者的身语意行为过失令魔寻得机会而作障碍，故亦称魔业，应依上下文理解。
世尊告曰：'罗睺罗，若辩才生起过迟，罗睺罗，菩萨摩诃萨当知是为魔业'，此说在说法时，法师对义理文句不能迅速忆念而辩才迟钝，闻法者问疑惑时亦不能迅速作答而辩才生起过迟，当知是为障碍说正法的魔业。
'世尊，为何辩才生起过迟，为何菩萨摩诃萨当知是为魔业'，此问辩才生起过迟的原因。
世尊告曰：'罗睺罗，此中菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，般若波罗蜜多难以圆满'等，是说在修行六波罗蜜多时，与违品相杂而未能迅速圆满道业，故辩才迟钝而生起过迟。
'罗睺罗，复次，若速生辩才，菩萨摩诃萨当知是为魔业'，此说法师说法及回答提问时，未经详细观察思维，由傲慢或我慢而说法，因义理文句不能确定，故魔得其便。

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་སྤོབས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་སྤོབས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཐབས་མི་མཁས་པས་ཞིབ་ཏུ་མ་བརྟགས་མ་བསམས་པར་ང་རྒྱལ་དང་རློམ་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་རྒྱུས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་སྤོབས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ང་རྒྱལ་དང་རློམ་སེམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་སྤོབས་པ་སྐྱེ་ན་ཡང་ བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གླལ་ཞིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམ་ ཞིང་གཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་ཏེ་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་ན་གླལ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་ན་ཡང་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དགོད་ཅིང་འདྲི་ན། རབ་འབྱོར་ དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཞན་ལ་འཕྱས་བཙལ་བ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པས་དགོད་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་ན་ཡང་སེམས་གཡེང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པས་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ པའམ།བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཕན་ཚུན་སྟེག་ཅིང་འདྲི་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་བའི་ཚེ། མི་གཞན་དང་ལྷན་ཅིག་ ཁས་བརྒྱ་པའམ།རྩེ་བའམ་སྟེག་སྔགས་ཟེར་ཞིང་འདྲི་ན་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་དེ་ལྟར་བྱེད་པའམ་དེ་ལྟར་བྱེད་ན་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སེམས་གཡེང་ཞིང་འདྲི་ན་རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུད་མེད་ལ་རྟོག་པའམ།ཡུལ་ལ་རྟོག་པ་དང་། གཉེན་བཤེས་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་གུད་དུ་གཡེངས་ཤིང་འདྲི་ན། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས། དེ་ལྟར་བྱེད་དམ་དེ་ལྟར་བྱེད་ན་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལུས་སུ་རིག་ པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཡི་གེ་གཞན་ལ་ཆགས་ཤིང་ཚིག་གི་དོན་མི་ཤེས་པར་འདྲི་ན་རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་སྦྱོར་བར་བྱ་ཀ་ར་ཎ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་ རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་འདྲི་ན་ཡང་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཉིད་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའམ།དེ་བྱེད་ན་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，为何会迅速生起辩才？'等问题，是罗睺罗询问迅速生起辩才的原因。当修行六波罗蜜时，由于方便不善巧，未经详细观察思维，在我慢和傲慢心的驱使下修行六波罗蜜，因此迅速生起辩才。如果以这种我慢和傲慢心迅速生起辩才，将会被魔找到机会，应当知晓这是魔业。
复次罗睺罗，若打哈欠时书写般若波罗蜜多，罗睺罗，菩萨摩诃萨也应当知晓这是魔业。这是说，昏沉睡眠掌控时，身心不适而打哈欠，如此身心不适时书写般若波罗蜜多，也会被魔找到机会。
复次罗睺罗，若嬉笑时书写，罗睺罗，菩萨摩诃萨也应当知晓这是魔业。这是说，以嘲笑他人等心态而笑着书写般若波罗蜜多，由于属于散乱心的一分，会被魔加持或被魔找到机会。
复次罗睺罗，若互相戏谑时书写，罗睺罗，菩萨摩诃萨也应当知晓这是魔业。这是说，书写般若波罗蜜多时，与他人一起谈笑或玩耍或说戏言而书写，是被魔加持而如此做，或如此做会被魔找到机会。
若心散乱时书写，罗睺罗，菩萨摩诃萨也应当知晓这是魔业。这是说，思维女人或思维境界，思维亲朋等而心散乱时书写，如此做也是被魔加持，如此做或这样做会被魔找到机会，因此应当知晓这是魔业。
若执著于其他文字而不解词义时书写，罗睺罗，菩萨摩诃萨也应当知晓这是魔业。这是说，不与般若波罗蜜多的意义相应，而随顺迦罗那等词句时书写，如此做本身就是被魔加持，或这样做会被魔找到机会，因此应当知晓这是魔业。

 །འདིའི་རོ་མ་མྱོང་ནས་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་འགྲོ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཉན་པའི་ཚེ་དོན་ཟབ་མོ་གོ་བའི་ཉམས་མེད་ནས་མཉན་པ་བཏང་སྟེ་གུད་དུ་འགྲོ་ན་ཡང་། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཉིད་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའམ་དེ་ལྟར་བྱེད་ན་བདུད་ཀྱིས་ གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གླལ་ཞིང་ལུང་འབོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཡི་གེ་གཞན་དང་གཞན་དག་ལ་ཆགས་ཤིང་འཛིན་ཏམ་འཆང་ངམ། ཀློག་གམ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་དམ། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ ལ་བྱེད་ན།རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཀློག་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་གླལ་བ་དང་། དགོད་པ་དང་། སྟེག་པ་དང་། ཡི་གེ་གཞན་ལ་ཆགས་པར་གྱུར་ན་ཡང་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་དེ་ལྟར་བྱེད་པའམ། དེ་ལྟར་བྱེད་ན་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། གླལ་བ་དང་། དགོད་པ་དང་། སྟེག་པ་དང་། ཡི་གེ གཞན་ལ་ཆགས་པའི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བདག་ཅག་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་མ་དད་པའི་ཡིད་ ཀྱིས་སྟན་ལས་ལངས་ཤིང་འདོང་སྟེ།རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་རོ་མ་མྱོང་ནས་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་འདོང་བ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱེད་ པའི་གཏན་ཚིགས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ་དང་།ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་མ་སྤྱད་ཅིང་གོམས་པར་མ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་ཉམས་མེད་པས་མ་དད་མ་མོས་ནས་གུད་དུ་འདོང་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱེད་ པ་ཡང་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའམ།དེ་ལྟར་བྱེད་ན་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ལུང་མ་བསྟན་པ་དེ་དག་སྟན་ལས་ལངས་ཤིང་མཆི་བར་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་གང་དང་གང་ལ་གནས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་འཐོབ་པ་དང་། ས་གང་མན་ཆད་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་མི་འཐོབ་པ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྐྱོན་མེད་པར་མ་ཆུད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་མི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར འགྱུར་གྱི།དེ་མན་ཆད་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་མི་འཐོབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如果未尝到这个滋味就从座位起身离去，须菩提，这也应当被菩萨摩诃萨知晓为魔业。这是说，在听闻这甚深般若波罗蜜多时，如果没有领悟甚深义理的体验而放弃听闻离去，这样做是被魔所加持，或者这样做会被魔找到机会，因此应当知晓为魔业。
从'须菩提，复次若打哈欠而讲授'乃至'须菩提，复次若贪著执持其他文字，或读诵，或通达，或如理作意，须菩提，这也应当被菩萨摩诃萨知晓为魔业'，这是说，在讲授、诵读、受持、阅读、教授和如理作意时，如果打哈欠、大笑、轻浮或贪著其他文字，这也是被魔加持而如此做，或者这样做会被魔找到机会，因此应当知晓为魔业。打哈欠、大笑、轻浮和贪著其他文字的含义如前所述。
说此语已，具寿须菩提向世尊如是言，乃至'对此般若波罗蜜多我等未得授记'而以不信心从座位起身离去，须菩提，这也应当被菩萨摩诃萨知晓为魔业。这是说，须菩提询问为何未尝到甚深般若波罗蜜多义理的滋味就从座位起身离去的原因，由于前世未修习、未熟习六波罗蜜多，因此今生也无法领悟此般若波罗蜜多的甚深义理，而不信不敬地离去。这样做也是被魔加持，或者这样做会被魔找到机会，因此应当知晓为魔业。
白言：'世尊，为何未得般若波罗蜜多授记者从座起而离去？'这是须菩提为了分别说明菩萨住于何地以上得到授记，何地以下不得授记而请问。
世尊告曰：'须菩提，菩萨摩诃萨未入无过失者，不授记其无上正等正觉。'这是说，得到初地以上的菩萨将得到无上正等正觉的授记，而低于此者则不得授记。

 །དེ་ལ་བདག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་། །བདག་གི་མིང་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་དད་པར་མ་གྱུར་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་དག་བདག་གིས་མིང་ནས་སྨོས་ཏེ་ལུང་བསྟན་དུ་རེ་བ་ལས། ལུང་བསྟན་པར་མ་གྱུར་ནས། དད་པ་བྲི་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་ གཏོང་བར་གྱུར་ན།དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའམ། དེ་ལྟར་བྱེད་ན་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དག་གི་མིང་ཡོངས་སུ་མ་བརྗོད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཙམ་གྱིས་མིང་བརྗོད་ཅིང་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་ འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལུང་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ནི་ཡོངས་སུ་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱད་དོ་ཅོག་གི་མིང་བརྗོད་ཅིང་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་གྱི།ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་མིང་བརྗོད་ཅིང་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་བདག་གི་མིང་ཡང་འདི་ལས་མི་འབྱུང་བ་དག་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་གྲོང་ངམ་གྲོང་ཁྱེར་རམ། གྲོང་རྡལ་གྱི་མིང་འདི་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་མཉན་ཏོ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་འཁོར་དེ་ནས་འགྲོ་བར་སེམས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེས་ཇི་ལྟ་ཇི་ ལྟར་འགྲོ་བར་སེམས་ཤིང་གོམ་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བོར་བ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ལ་བཟོད་པ་བརྩོན་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་ལས། བདག་གི་མིང་ལ་སོགས་ པ་མ་སྨོས་ཏེ་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་ནས་དད་པ་བྲི་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་མཉན་པ་བཏང་ནས་གུད་དུ་འགྲོ་བར་སེམས་ཤིང་སོང་ནས། གོམ་པ་ཇི་སྙེད་བོར་བ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་འཁོར་བ་ན་འཁྱམས་ཤིང་གྲོལ་ཐར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་གཟོད་བརྩོན་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如果不相信'我不会从这般若波罗蜜多中出现，我的名字也不会被宣说'，须菩提，这也应当知道是菩萨摩诃萨的魔业。这是说，某些菩萨在修行甚深般若波罗蜜多时，期望自己的名字被提及并得到授记，但未得授记而信心减退，放弃修行甚深般若波罗蜜多，这样做是被魔所加持，或者这样做会被魔找到机会，因此应当知道是魔业。
须菩提问道：'世尊，为何在这甚深般若波罗蜜多中不宣说诸菩萨摩诃萨的名字？'这是询问在修行甚深般若波罗蜜多的人们何时才能得到名字宣说和授记。
世尊回答说：'须菩提，未得授记的菩萨摩诃萨的名字是不会宣说的。'这是说明不是所有修行般若波罗蜜多的人的名字都会被宣说和得到授记，只有获得初地以上的才会得到名字宣说和授记。
对于'我的名字不会从这里出现，我出生的村庄、城市或城镇的名字也不会出现'，如果因此而不愿听闻般若波罗蜜多，想要离开法会，以这样的发心，每走一步就会积累相应数量的轮回劫数。对此应当修习忍辱精进。这是说，某些未得授记的菩萨在修行般若波罗蜜多时，因为自己的名字等未被提及和授记，而信心减退，放弃听闻甚深般若波罗蜜多而想要离开，每走一步就会在相应劫数中流转生死，不得解脱，必须重新精进修习甚深般若波罗蜜多。

།དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བོར་ཞིང་མདོ་སྡེ་གང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ་བར་སེམས་ཏེ། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་ བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤིང་གི་རྩ་བ་སྤངས་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་དང་ལོ་མ་ལ་འཇུག་པར་སེམས་པར་འགྱུར་བ་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་མི་མཉན་པར་ གུད་དུ་འགྲོ་བར་སེམས་པའི་སྐྱོན་དང་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་འདྲ་བ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་འདི་ཤིང་གི་ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་དང་ལོ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། དོན་ཆེན་པོ་བོར་ནས་དོན་ཆུང་ ངུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའམ།དེ་ལྟར་བྱེད་ན་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་ སུ་མི་སྒྲུབ་པའི་མདོ་སྡེ་ཀུན་ཆུབ་པར་བགྱི་བར་སེམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་གང་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བོར་ཞིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ་བར་སེམས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་མི་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་ཤིང་གི་ཡལ་ག་དང་འདྲ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའི་དམིགས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་ན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཞར་ལ་སྤྱད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་ དཔེར་ན་ཁྱི་ལ་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བོར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་ལ་སྤྱོད་པ་དོན་བཟང་པོ་བོར་ཏེ་ངན་པ་ཚོལ་བ་ཁྱིས་ཟན་བཟང་པོ་བོར་ཏེ་ངན་པ་ཚོལ་བ་ལས་དཔེ་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་ གྱིས་བརླབས་པའམ།དེ་ལྟར་བྱེད་པ་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡུལ་དང་དུས་ལ་ལ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཉུང་ཞིང་མི་བཙུན་པར་བྱེད་ ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་མང་ཞིང་བཙུན་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དེ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཚེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བོར་ཏེ་ཁེ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་ལ་སྤྱོད་ན། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའམ། དེ་ལྟར་བྱེད་ན་བདུད་ཀྱིས་ གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

舍弃般若波罗蜜多，而想要完全通达那些不能圆满一切智智之智慧的经典，从此菩萨乘的善男子、善女人舍弃一切智智之树根，而想趣入其枝叶之人。如是上述所说，不听闻甚深般若波罗蜜多而想偏离的过失和比喻。般若波罗蜜多是成就一切智智之智慧，如同树根，小乘经典如同树枝树叶，舍大取小，如是作为是魔所加持，或如是作则为魔所得便，故应知是魔业。
世尊问道：'想要通达不能圆满一切智智之智慧的经典的是哪些人？'乃至'须菩提，那些与声闻、缘觉相应的经典，舍弃般若波罗蜜多而想要通达，不能圆满一切智智之智慧。'此说明了如树枝般的小乘经典不能成就一切智智之智慧的所缘。
为什么呢？乃至'学习世间和出世间诸法'，此说明若行般若波罗蜜多，则能顺便修习一切世间和出世间诸法。
'须菩提，譬如有一只狗'等，此以狗舍弃美食而寻找劣食为喻，说明舍弃甚深般若波罗蜜多而修习小乘经典，是舍善趣恶。如是作为是魔所加持，或如是作则为魔所得便，故应知是魔业。
'须菩提，复次未来时'等，说明在某些地方和时候，修习大乘者少且不受尊重，修习小乘者多且受尊重。在这种情况下，若为利养恭敬而舍弃甚深般若波罗蜜多而修习小乘经典，如是作为是魔所加持，或如是作则为魔所得便，故应知是魔业。

།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མི་ལ་ལ་ཞིག་གླང་པོ་ཆེ་འདོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བོར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་ལ་སྤྱོད་པ་དམན་པའི་དཔེ་མི་ བླུན་པོ་ལས་བླངས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའམ། དེ་ལྟར་བྱེད་ན་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མི་ཞིག་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བར་འདོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་བོར་ཏེ།ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་ཚོལ་བའི་དཔེ་རྒྱ་མཚོ་དང་། བ་ལང་གི་རྗེས་ཀྱི་ཆུ་ལས་བླངས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཕྱཝ་ མཁན་ནམ།ཕྱཝ་མཁན་གྱི་སློབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བོར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཚོལ་བར་སེམས་པ་ཕྱཝ་མཁན་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཁང་པ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚད་དུ་ཁང་པ་ དབུབ་པར་འདོད་ལ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་ལས་ཚད་བླངས་ཏེ།ཁང་པ་དབུབས་པ་ལས་དཔེ་བླངས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ མཐོང་བར་འདོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བོར་ནས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་ལས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བཙལ་བར་སེམས་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་ལས་དཔེ་བླངས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན་གཉིས་རྒྱལ་པོའི་ཆ་བྱད་ཙམ་དུ་འདྲར་ཟིན་ཀྱང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ལ་སོགས་པ་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་གྱི། ཁམས་ཀྱི་རྒྱལ་ཕྲན ལ་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་མི་འདྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དང་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་གཉིས་ཀྱང་།མདོ་སྡེ་ཙམ་དུ་འདྲ་ཡང་ཡོན་ཏན་ཐ་དད་དེ་མི་འདྲ་བལ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བཙལ་བར་སེམས་པ་བདུད་ཀྱི་ ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཤིན་ཏུ་བཀྲེས་པ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་རོ་བརྒྱ་དང་ལྡན་པའི་ཁ་ཟས་རྙེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བོར་ནས། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མི་ལ་ལ་ཞིག་ཁ་ཟས་ཞིམ་པོ་རོ་བརྒྱ་དང་ལྡན་པ་བོར་ཏེ།འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁ་ཟས་བཟའ་བར་སེམས་པ་ལས་དཔེ་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། དྲུག་ཅུ་པའི་ཁ་ཟས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྲས་དམར་པོ་ངན་པ་ཞིག་ཞག་དྲུག་ཅུས་སྨིན་པར་ འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ།

如是，善现，譬如有人想要大象，这句话等等是说明舍弃甚深般若波罗蜜多，而从小乘经典中修习低劣之法的比喻，是从愚人处取得的比喻。这样做是被魔加持，或者这样做会被魔找到机会，因此应当了知是魔业。
善现，如是，譬如有人想要见大海等等，是说明舍弃甚深般若波罗蜜多，而寻求小乘经典的比喻，是从大海和牛蹄水坑取得的比喻。这样做也如前所说应当了知是魔业。
善现，如是，譬如工匠或工匠的弟子等等，是说明舍弃甚深般若波罗蜜多，而想从小乘中寻求一切种智的比喻，是从工匠想要建造与帝释天胜殿同等规模的宫殿，却从日月宫殿取量度而建造宫殿的比喻。这样做也如前所说应当了知是魔业。
善现，如是，譬如某人想要见转轮圣王等等，是说明舍弃甚深般若波罗蜜多，而想从小乘经典中寻求一切种智的比喻，是从转轮圣王和地方小王取得的比喻。虽然转轮圣王和地方小王在王者形象上相似，但转轮圣王具有三十二大丈夫相和七宝等功德，而地方小王不具有如此功德，二者不同。同样，这甚深般若波罗蜜多和小乘经典，虽然都是经典，但功德不同，从小乘经典中想要寻求一切种智，应当了知是魔业。
善现，如是，譬如某极度饥饿的人得到百味具足的食物等等，是说明舍弃甚深般若波罗蜜多，而想从小乘经典中获得一切种智的比喻，是从有人舍弃具有百味的美食，而想食用所谓六十饭的食物取得的比喻。所谓六十饭，是指需要六十天才能成熟的劣质红米。

།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་རིན་ཐང་མེད་པ་རྙེད་ནས། ནོར་བུ་མཆིང་བུ་དང་བསྐྲུན་པར་བསམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བོར་ནས། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་ལས་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བཙལ་བར་སེམས་པ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་མཆིང་བུ་ལས་དཔེ་བླངས་ནས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་བའི་ཚེ། སྤོབས་པ་མང་པོ་གང་གིས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བའི་དཀྲུགས་མར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བའི་ཚེ། ཆོས་དེ་དག་གིས་དཀྲུགས་པར་ མི་འགྱུར་ན།རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་བའི་ཚེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མཚན་ མར་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བྱུང་ན་དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བློ་སྐྱེ་ བ་ལ་བྱའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྲི་བར་ནུས་སམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདྲི་བའི་ཚེ། སྤོབས་པ་མང་པོ་ བྱུང་ན་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས།ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྲིར་ཡོད་པ་དང་སྦྱར་ན། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་སྐྱེས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མི་དམིགས་སོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ བྲི་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་པོ་མེད་པས་བྲིར་མི་རུང་བ་བསྟན་པའི་ཞར་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་ བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་ན།དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་དེའི་ལས། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འགྲུབ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་ དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས།དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་བསྐྱེད་དུ་མེད་པ་ལས། དངོས་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེས་ན་མེད་པའི་མཐའ་ལ་ཆགས་པས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

譬如，若有人得到无价之宝珠，却想要将其与玻璃相比较等等，这表明舍弃甚深般若波罗蜜多，而想从小乘经典中寻求一切智性，以宝珠与玻璃为喻，应当了知这是魔业。
复次，善男子善女人等在书写此般若波罗蜜多时，若生起许多分别，使甚深般若波罗蜜多书写混乱。若菩萨乘善男子善女人在书写甚深般若波罗蜜多时，不被这些法所扰乱，善男子善女人等也应了知这是魔业。
在书写般若波罗蜜多时，对色等诸法产生种种执相分别。若对无分别自性的般若波罗蜜多生起分别，也应了知这是魔业。所谓'分别'，是指生起分别执相之心。
说此语已，具寿善现白世尊言：'世尊，能书写般若波罗蜜多否？'此问是因前说书写般若波罗蜜多时若生诸多分别即成魔业，众中有人认为若能书写般若波罗蜜多，是否意味着它是实有之物，为断除此种分别而问。
世尊告曰：'善现，不然。乃至一切智智之体性亦不可得，不可得者即是无实，无实者即是般若波罗蜜多。无实不能书写无实。'此说明从胜义谛而言，般若波罗蜜多无实故不可书写，并顺便开示一切法无实不可得。
善现，若菩萨乘善男子善女人于此甚深般若波罗蜜多作无实想，也应了知这是魔业。此说明若有实法存在，则无实之说才能成立。然而此般若波罗蜜多胜义中实法不成立，故不应生起无实之想。若生起无实之想，则是执著断边，应知是魔业。

 །གསོལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཡི་གེར་བྲིས་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བདག་གིས་བྲིས་སོ་ཞེས་མཆི་ན། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཡི་གེར་མངོན་པར་ཆགས་པ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།ཡི་གེ་མ་མཆིས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་བགྱིད་ན། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡི་གེར་འདྲི་བའི་ཚེ་ཡང་དངོས་ པོར་ལྟ་ཞིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་བྱ་སྟེ།བདག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡི་གེར་བྲིས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡི་གེ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡི་གེར་མངོན་པར་ཆགས་ན། དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བར་ཆད་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་འཁྲུག་པར་འགྱུར་བ་ཉེ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་བ་དང་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚེ།ཡུལ་དང་གྲོང་ལ་སོགས་པ་འདུ་འཛིའི་བསམ་པ་རྣམས་བྱུང་ན་ཡང་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་ བྱ་བའི་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་བའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བར་ཆད་དེ་ལྟ་བུ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚེ།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ལ་དེ་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་ཅིང་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་ རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་།ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བོར་ཞིང་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་དག་ལས་ཐབས་མཁས་པ་བཙལ་བར་སེམས་པ་ཡོད་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་།ལུང་འབོགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་བར་ཆད་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་དག་སྟོན་ཞིང་། འདི་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པས་དེ་དག་མཉན་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་གཉིས་པའོ།

问道：'如果有发心修学大乘的善男子或善女人，将这甚深般若波罗蜜多书写下来后说：我已经书写了这甚深般若波罗蜜多。'这就是对这甚深般若波罗蜜多的文字执著。乃至于对无文字的一切种智生起执著，这也应当被菩萨摩诃萨认知为魔业。这是说明在书写般若波罗蜜多时，如果执著于实体，具有所缘想，认为'我已经书写了般若波罗蜜多'，对于本来离文字的一切法执著于文字，这也应当认知为魔业。
复次，须菩提，当发心修学大乘的善男子或善女人在书写、诵读这甚深般若波罗蜜多时，乃至恶魔为了制造障碍而引起纷扰。这些也应当被菩萨摩诃萨认知为魔业。这是说明在书写、阅读等修习般若波罗蜜多时，如果生起对城市乡村等世俗事务的散乱心，魔就会找到障碍的机会。
复次，须菩提，当发心修学大乘的善男子或善女人在书写般若波罗蜜多时，乃至会出现这样的障碍。这是说明在书写等修习般若波罗蜜多时，如果对利养恭敬等生起贪著，魔就会找到机会制造障碍。
复次，须菩提，当发心修学大乘的善男子或善女人在书写、传授、诵读、如理作意、修习这甚深般若波罗蜜多时，乃至须菩提，如是发心修学大乘的善男子或善女人舍弃这甚深般若波罗蜜多，而想在声闻、缘觉相应的经典中寻求方便善巧。须菩提，这也应当被菩萨摩诃萨认知为魔业。这是说明在书写、传授等修习这甚深般若波罗蜜多时，恶魔为了制造障碍而宣说小乘的甚深经典，声称从这些经典中能获得一切种智，这也是魔业，不应听从。
《十万般若波罗蜜多广释》第三十二品

། །།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཆོས་ཉན་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་ཁ་ཏོན་བྱ་བར་དགའ་ ལ།ཆོས་སྨྲ་བ་ནི་ཕྱི་བཤོལ་བྱེད་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་སྨྲ་བ་ནི་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་བཅས། གནོད་སེམས་དང་སྙོམ་པ་དང་གཉིད་དང་འགྱོད་པ་དང་བཅས། ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་ པར་གྱུར་ན།རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་ཁ་ཏོན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་ལྡན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་ ཉན་པ་དང་།འཆད་པ་གཉིས་སྤྱོད་པ་དང་བསམ་པ་མི་མཐུན་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་ལྡན་པས་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། མཐར་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་།ཀློག་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། འཆང་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་ལ་ལ་ཞིག་དེར་འོངས་ཏེ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་མི་སྙན་པ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ཉིད་དུ་རང་བྱང་ཆུབ་ ཐོབ་པར་གྱིས་ཤིག་།ཕྱིན་ཆད་འཁོར་བ་ན་མ་འཁོར་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་ཟེར་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་ལུང་འབོགས་པ་དང་ཁ་ཏོན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་ལྡན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཅིང་འཁོར་བ་ན་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ལ། བདུད་དག་དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྒྱུར་ནས་འཁོར་བའི་སྐྱོན་སྨོས་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བསྐུལ་མ་འདེབས་པ་བྱུང་ན་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཆོས་སྨྲ་བ་ནི་གཅིག་པུ་སྟེ། ཟླ་མེད་ཅིང་བདག་ གིས་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།ཆོས་ཉན་པ་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་ན་གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེས་ཆོས་ཉན་པ་དེ་དག་ཕྱིར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་འོང་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་ལྡན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཀྱང་ཆོས་འཆད་པ་དང་ཉན་པ་གཉིས་སྤྱོད་པ་དང་བསམ་པ་མི་མཐུན་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།

复次，善现，若有听法者乐于书写、受持、读诵如是甚深般若波罗蜜多，而说法者却推诿延后，善现，菩萨摩诃萨当知此亦是魔所为事。从说法者具有欲有、具有害心、具有昏沉、具有睡眠、具有追悔、具有疑惑时，善现，此亦不具足书写、受持、读诵如是甚深般若波罗蜜多之因缘，善现，菩萨摩诃萨当知此亦是魔所为事。此段说明若闻法者与说法者二者之行为与心意不相应，则不具足修习般若波罗蜜多之因缘，将成障碍而不能究竟，故当知是魔所为事。
复次，善现，若于书写、读诵、受持、忆持、如理作意如是甚深般若波罗蜜多时，有人来此宣说地狱之不悦事，乃至说道：'汝当于此证得独觉菩提，勿再轮回'。善现，此亦不具足书写、受持、读诵如是甚深般若波罗蜜多之因缘，善现，菩萨摩诃萨当知此亦是魔所为事。此段说明菩萨行般若波罗蜜多时利益有情，长时住于轮回中行菩萨行，若魔化现为善知识形象，说示轮回过患，劝其以声闻缘觉乘速证涅槃，当知此亦是魔所为事。
复次，善现，若说法者独处无伴而自为之，听法者则处于眷属之中，乃至其来此处为令听法者退转，善现，此亦不具足书写、受持、读诵如是甚深般若波罗蜜多之因缘，善现，菩萨摩诃萨当知此亦是魔所为事。此段亦说明若说法者与闻法者二者之行为与心意不相应，则不能圆满修习般若波罗蜜多，将成障碍，故当知是魔所为事。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དགེ་སློང་གི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་མི་འདྲི་བར་གྱུར། མི་ཀློག་པར་གྱུར། ལུང་མི་ འབོགས་པར་གྱུར།ཁ་ཏོན་མི་བྱེད་པར་གྱུར། མི་སྒོམ་པར་གྱུར། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་གྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་ལྡན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ལ་བར་ཆད་བྱ་བའི་ཕྱིར། བདུད་དག་དགེ་སློང་གི་ཚུལ་དུ་བསྒྱུར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་བསླབས་ནས། ངེད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་གྱི། ཁྱེད་ཇི་སྐད་དུ་ཀློག་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སླུ་བར་བྱེད་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག དགེ་སློང་གི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ནི་རང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེས་ཚིག་དེ་ཐོས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདྲི་འདི་བ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་ པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་ལྡན་པ་སྟེ།རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འདོད་ཅིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱོད་པ་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་ན། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་རིམ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བས་བསྡིགས་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་དག་བྱུང་ན། དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་སྟོན་པའི་ཚེ།བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་བདུད་ཀྱི་ལས་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ། བདུད་ཀྱི་ལས་དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ གཟུགས་བརྙན་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་གཟུགས་བརྙན་སྟོན་པ་དག་བྱུང་ན་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་།ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་དུ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྟོན་པའོ།

复次，善现，魔罗恶者化作比丘形相，从'善现，复次魔罗恶者化作比丘形相'乃至'他们生起怀疑而不问此甚深般若波罗蜜多，不读诵，不传授，不受持，不修习，不如理作意。善现，这也是缺乏请问、传授、受持此甚深般若波罗蜜多的因缘。善现，这也应当被菩萨摩诃萨了知为魔业'为止，是说明为了障碍菩萨精进修学般若波罗蜜多，诸魔化现为比丘形相，学习小乘经典后，说'我们所理解的才是般若波罗蜜多，你们所读诵的不是般若波罗蜜多'而进行欺骗，这也应当了知为魔业。
复次，善现，魔罗恶者化作比丘形相，从'善现，复次魔罗恶者化作比丘形相'乃至'他说此人将证得独觉菩提。若闻此语已不行般若波罗蜜多，善现，这也是缺乏请问、传授、受持此甚深般若波罗蜜多的因缘。善现，这也应当被菩萨摩诃萨了知为魔业'为止，是说明对不愿以小乘方式证得涅槃而修行般若波罗蜜多的菩萨，威胁说若修此般若波罗蜜多则将以小乘次第证得涅槃，从而障碍修行此般若波罗蜜多者出现时，这也应当了知为魔业。
复次，善现，当宣说此甚深般若波罗蜜多时，将出现众多能造成障碍的魔业，菩萨摩诃萨也应了知彼等魔业，从'复次，善现，当宣说此甚深般若波罗蜜多时，将出现众多能造成障碍的魔业，菩萨摩诃萨也应了知彼等魔业'乃至'善现，布施波罗蜜多的影像是魔业，菩萨摩诃萨也应当断除彼等'为止，是说明若出现宣说六波罗蜜多影像者，应当了知为魔业。所谓六波罗蜜多影像，即是以小乘方式带有所缘相而宣说。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཡང་དེ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་ན་རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་ལྡན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་སྡེ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་བཅཝོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་དགེ་སློང་གི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཤིང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྟོན་པ་དག་འབྱུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ཆོས་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་དད་པ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་གྱིས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆ་བྱད་དུ་ལུས་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་དང་།མི་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོད་འདོམ་གང་བར་ལྡན་པར་བྱས་ཤིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་འོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཉེ་བར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་དེ་དག་ལ་འདོད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་དེ་དག་ལ་འདོད་པ་སྐྱེད་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ལུང་འབོགས་ པ་དང་།ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མི་ལྡན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཤིང་འོང་བ་ དང་།སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་རྣམས་སུ་སྟོན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་མང་པོར་བསྒྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་དེ་ལ་ཆགས་ཤིང་འདོད་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དག་བྱུང་ན། ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ མེད་པ་ལས་ཆགས་པར་བྱེད་པས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་གཟུགས་མེད་དོ། །ཚོར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་སྦྱར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས།ཆགས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གང་ལ་གཟུགས་མེད་པ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་དོ། །རང་སངས་རྒྱས་མེད་དོ། །ཉན་ ཐོས་མེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མེད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མེད་དོ། །རང་སངས་རྒྱས་མེད་དོ། །ཉན་ཐོས་མེད་དོ།

复次须菩提，声闻乘相应和独觉乘相应的诸经，菩萨摩诃萨也应当了知为魔业而应当断除。乃至于彼若生欢喜，须菩提，彼亦不具足书写、授记、读诵如是甚深般若波罗蜜多的因缘。须菩提，菩萨摩诃萨亦应了知彼为魔业。此说明恶魔化现比丘形相，为令获得声闻、独觉果位，向菩萨宣说小乘经典及十八空性等清净法。若菩萨于此说法者生起信解和信心，此亦是魔业应当断除。
复次须菩提，诸恶魔化现佛陀形相，具足金色身相、三十二大丈夫相及一寻光明，来到菩萨摩诃萨前。乃至示现如是行般若波罗蜜多者，彼等大乘行者于此生起欲求。生起欲求已，则从一切相智退失。须菩提，彼亦不具足书写、读诵、授记、念诵、修习、如理作意如是甚深般若波罗蜜多的因缘。须菩提，菩萨摩诃萨亦应了知彼为魔业。此说明恶魔化现佛陀形相而来，示现为佛及比丘僧众，化现多数行持六波罗蜜多的菩萨，令大乘行者对此生起贪著欲求。于无所贪著处而生贪著，应了知为魔业。
须菩提，何以故？于此甚深般若波罗蜜多中无色、无受，乃至无一切相智。此以般若波罗蜜多义相应，说明一切诸法皆无实体，故无可贪著之因的理由。须菩提，于无色处无佛、无菩萨、无独觉、无声闻。何以故？须菩提，一切法皆自性空。乃至于无上正等正觉亦无处，无佛、无菩萨、无独觉、无声闻。

 །དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ མེད་དོ།།དེ་ལྟར་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་མངོན་པར་ཆགས་ན་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བ་མང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་དུ་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་།ཀློག་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བགྱིད་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བར་ཆད་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སླར་རྒོལ་བ་མང་པོ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རིན་པོ་ཆེ་དཀོན་ཞིང་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་རྣམས་བསྒྲུབ་པ་ལ་བགེགས་དང་བར་ཆད་མང་པོ་འབྱུང་བའི་དཔེས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བར་ཆད་དང་བདུད་ཀྱི་ལས་མང་པོ་འབྱུང་བ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དཀོན་ཞིང་དོན་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་བསྟན་ པའོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེས་བུ་གླེན་པ་གང་། རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བགྱིད་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་དེ་ དག་གི་བར་ཆད་བགྱིད་པ་ནི་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རླབས་པོ་ཆེ་དག་ལ། དེ་དག་གི་སེམས་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་མི་རྣམས་སྨད་ པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ལ། བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་འདི་དག་ཀྱང་འབྱུང་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ན།རབ་འབྱོར་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་བར་ཆད་དང་བདུད་ཀྱི་ལས་མང་དུ་འབྱུང་བ་ཐོས་ནས། འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ཁ་ ཅིག་སེམས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་སྲིད་དེ་དེ་དག་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་འབད་ན།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐུ་གཏོང་ཞིང་བྱིན་གྱིས་རློབ་སྟེ། བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པར་བསྟན་པའོ། །དེས་རིགས་ཀྱི་བུ་ དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲིའོ་ཀློག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ཀློག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འབད་ན། སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་མཐུ་གཏོང་ཞིང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་དེས།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？须菩提，'一切法皆以自性空'这句话的意思是：如是色等一切法皆无实体，在自性空中，佛、菩萨、缘觉、声闻等也都不存在。对于如是不存在之法执为实有并生起贪著，应当了知这是魔业。
从'须菩提，复次，此般若波罗蜜多有诸多障碍'乃至'世尊，如是善男子、善女人书写、读诵、受持、修习、演说、如理作意此甚深般若波罗蜜多时，将会出现众多魔业、众多障碍、众多违缘'，是以珍宝稀有且价值连城、获得时会遇到许多违缘障碍为喻，说明此般若波罗蜜多会遇到诸多障碍和魔业，也表明此般若波罗蜜多稀有且意义重大。
从'为什么这样呢？世尊，愚痴之人对于善男子、善女人书写、读诵、受持、修习、演说、如理作意此甚深般若波罗蜜多者造作障碍，此乃魔所加持'乃至'他们的心不趣入广大佛法'，是说明呵斥那些对修行般若波罗蜜多的菩萨造作障碍的人。
从'须菩提，对于书写、读诵、受持、修习、演说、如理作意此甚深般若波罗蜜多者，虽有如是魔业'乃至'须菩提，若能圆满一切种智，当知这是佛之威力'，是说明前面所说般若波罗蜜多的修行会遇到诸多障碍和魔业，听闻此事后，会众中或有人生起怯弱之心，为了令他们生起欢喜心，说明若精进于圆满般若波罗蜜多等，诸佛世尊会赐予威力加持，魔不能为障。
从'由此彼等善男子、善女人得以书写、读诵此甚深般若波罗蜜多'乃至'圆满一切种智'，是说明如是精进于书写、读诵等般若波罗蜜多，由诸佛世尊赐予威力加持，能够圆满六波罗蜜多等乃至一切种智的功德利益。

 །ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་ཤིང་འཚོ་སྐྱོང་བ་དེ་དག་ ཀྱང་།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ཀློག་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱ་བ་དང་། བསྟན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འདྲི་ཞིང་ཀློག་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་དོན་དུ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ཀློག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འབད་ཅིང་བརྩོན་པ་དེ་དག་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་རྣམས་ཀྱང་དགོངས་ཤིང་མཐུ་གཏོང་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བུད་མེད་ལ་ལ་ཞིག་ལ་བུ་ལྔའམ་བཅུའམ་ཉི་ཤུའམ་སུམ་ཅུའམ་བཞི་བཅུའམ་ལྔ་བཅུའམ། བརྒྱའམ་སྟོང་ཞིག་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཟིགས་ཤིང་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།འཇིག་རྟེན་ན་མ་ལ་བུ་རྣམས་དྲིན་ལ་ལན་ལྡོན་ཞིང་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟི་བྱེད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡུམ་དང་འདྲ་བར་དགོངས་ཏེ།དྲིན་ལ་ལན་ལྡོན་ཞིང་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟི་མཛད་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་ རྒྱས་སོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་དང་འདྲ་བར་དགོངས་ཏེ། རིམ་གྲོ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་ གཏན་ཚིགས་སུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་།འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིམ་གྲོ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་ཞིང་ཀློག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྲུང་བ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་ཞིང་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་སྤྱན་རས་ཀྱིས་འཚོ་ཞིང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།

东方现住并护持的一切如来世尊，也为了使那些善男子或善女人能书写、读诵、传授、受持、演说及如理作意此般若波罗蜜多而作加持。乃至上方一切不退转的菩萨摩诃萨，也为了使那些善男子或善女人能书写、读诵、传授、受持、演说及如理作意此般若波罗蜜多而精进摄受。这段经文显示了，对于那些精进书写、读诵等此甚深般若波罗蜜多的善男子或善女人，十方诸佛世尊及不退转菩萨都会加持护念，赐予加持力的功德利益。
须菩提，譬如有一女人，生有五个、十个、二十个、三十个、四十个、五十个，或一百个、一千个儿子，乃至如来应正等觉以佛眼恒常不断地观照护念此甚深般若波罗蜜多。这段经文显示，如同世间上母亲对儿女报恩并恭敬供养一样，十方诸佛世尊也因为从此般若波罗蜜多中生起，故视之如母，报恩并作恭敬供养。
为什么呢？从此般若波罗蜜多中生起如来应正等觉的禅定波罗蜜多，乃至一切都依止此甚深般若波罗蜜多而现前圆满证得无上正等正觉，现前圆满成佛，将现前圆满成佛。这段经文显示，诸如来都视此般若波罗蜜多如母而恭敬供养的理由是：一切清净法和圣者都从此般若波罗蜜多中生起，因为是一切的因和基础，所以是应当恭敬供养的对象。
须菩提，发菩萨乘的善男子或善女人书写读诵此甚深般若波罗蜜多，乃至恒常不断地守护使其不退失于无上正等正觉。这段经文显示了，对于书写读诵等此甚深般若波罗蜜多者，诸佛世尊也以慈眼护佑并予以加持的功德利益。

 །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་འདི་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིམ་གྲོ་ དང་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པར་བཤད་པ་ལས་གླེངས་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཐབས་ཇི་ལྟ་བུར་བསྐྱོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ ཡང་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་བསྐྱེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་གང་ལ་བྱ་བ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ལ་རྟེན་ ཅིང་གནས་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོས་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་བསྟན་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་ རུང་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟོན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་སྟོན་ན་ཡང་ཐབས་ཇི་ལྟར་སྟོན་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའོ།

善现请问道：'世尊说般若波罗蜜多是生起如来应供正等正觉诸佛'等语，上文说般若波罗蜜多是生起如来，是世间导师，因此是应当恭敬供养之处。从此引出，为了详细解释般若波罗蜜多如何生起诸如来，如何为世间导师，诸如来以何方式运行，以及何为世间等问题而请问。
世尊回答道：'善现，此般若波罗蜜多生起如来十力。善现，因此此甚深般若波罗蜜多生起如来'等语，是说明此般若波罗蜜多如何生起如来，即因为如来十力等乃至一切种智等如来功德法皆从此般若波罗蜜多而生，故是生起如来。
请问：'世尊，如来所说世间是什么？'此问是因上文说此般若波罗蜜多是世间导师，为详细说明所谓世间是指什么而善现请问。
世尊回答：'五蕴是如来所说的世间'，这是说明因为依止住于坏灭自性，所以五蕴称为世间。
请问：'世尊，甚深般若波罗蜜多如何显示五蕴？'这是善现请问：如此五蕴是坏灭自性，是无实体，那么如何能够显示？
'世尊，般若波罗蜜多如何显示五蕴？'这是请问：显示那些无实体的五蕴时，以何方便显示？

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་འཇིག་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན།རབ་ཏུ་འཇིག་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པར་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་མེད་པས་འཇིག་པ་དང་རབ་ཏུ་འཇིག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་འཇིག་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན། རབ་ཏུ་འཇིག་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ བ་དང་།འགག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། བླང་བ་དང་། དོར་བ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྟོན་པ་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྔའི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། ། རབ་འབྱོར་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་དེ་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ནི་སེམས་ཅན་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པ་མི་དམིགས་སོ། །གཟུགས མེད་དོ།།གཟུགས་སུ་གདགས་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སེམས་ཅན་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གདགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ན། གཟུགས་ཡོད་པའམ་དམིགས་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཡོད་པའམ་དམིགས་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གདགས་སུ་མེད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་ལ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་ཅིང་དམིགས་པ་ཡང་མེད་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་དམིགས་ཤིང་ སྟོན་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་གདགས་པས་གདགས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་བསྡུས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པར་བཤད་པ་སྟེ།དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་གདགས་པས་གདགས་སུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་དང་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་གི་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སེམས་ཅན་མང་པོ་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་བསྟན་པའོ།

世尊说道：'般若波罗蜜多并非显示这五蕴是坏灭的，也非显示是完全坏灭的'等，乃至'须菩提，如是如来说般若波罗蜜多显示世间'等文，是说明：从胜义谛而言，由于这五蕴是空性、无相、无愿、无为、无生、无实、无自性，故不可能有坏灭和完全坏灭，因此不显示这五蕴是坏灭的，也不显示是完全坏灭的。不显示为生、灭、烦恼、清净、增长、减少、取、舍、过去、未来、现在等，正是显示五蕴世间的意思。
'须菩提，无量无数无边众生的心行，以般若波罗蜜多为依止而通达。须菩提，在此甚深般若波罗蜜多中无有众生，不见众生之假名，无有色，不见色之假名'等，乃至'不显示一切相智'等文，是通过显示众生和色等一切法的自性不可安立，说明此般若波罗蜜多是显示世间的。
'何以故？须菩提，般若波罗蜜多本身，在此甚深般若波罗蜜多中尚且无有且不可得，何况能见有色或可得'等，乃至'何况能见有一切相智或可得'等文，是说明一切法的自性不可安立，故此甚深般若波罗蜜多不显示色等一切法的理由。即使般若波罗蜜多本身，在此甚深般若波罗蜜多中也无有且不可得，意即在无分别的般若波罗蜜多中，连般若波罗蜜多的本性也不可思议和执取，那么又怎么会执取和显示色等诸法为实有呢？
'须菩提，复次，凡是以假名可安立的众生'等，是说明通过了知一切众生的摄心、散乱等种种心行的真实情况而显示世间。从'凡是以假名可安立的众生'乃至'无论是此世界还是十方一切世界'等文，是显示了知众多众生种种心行的种种情况。

།དེ་དག་གི་སེམས་བསྡུས་པ་དང་སྤྲོས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་བསྡུས་པ་དང་སྤྲོས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་ཉིད་གང་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་མི་ དམིགས་ན།སེམས་བསྡུས་པ་དང་སྤྲོས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་མི་སྨོས་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སེམས་བསྡུས་པ་དང་སྤྲོས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསྡུས་པ་དང་། སྤྲོས་ པ་ཆོས་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ་ཆོས་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སེམས་བསྡུས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དབེན་པའི་རྣམ་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་བསྡུས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་རྣམས་ཟད་པའི་རྣམ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དང་། འགོག་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྤོང་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཞི་བའི་རྣམ་པ་དང་། དབེན་པའི་རྣམ་པར་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གཏི་མུག་དང་བཅས་པའམ། གཏི་མུག་དང་ བྲལ་བའི་སེམས་དམིགས་པ་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་འདོད་ཆགས་དང་ བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མེད་པར་མཁྱེན་པ་ལ།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སེམས་གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་ལ། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བ་བཞིན་དུ་ རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་ཉིད་རིགས་པས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་པར་མཁྱེན་པར་མ་ཟད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ བཅས་པའི་སེམས་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་གཉིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་འགྲོགས་ཤིང་ཕྲད་པ་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟར་མཁྱེན་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'如来完全了知彼等众生心的收摄与散乱的真实情况'这句话开始，到'在法性中连法性都不可得，更何况说收摄与散乱'这句话为止，说明如来完全了知众生心的收摄与散乱即是法性，而了知法性也是通达空性。
从'须菩提，复次如来应供正等觉完全了知彼等众生心的收摄与散乱的真实情况'这句话开始，到'如实了知远离相的真实情况'这句话为止，说明如来了知一切众生心的收摄与散乱是尽相、离欲相、灭相、断相、寂静相、远离相，所说的尽、离欲等应当理解为无实之异名。
从'须菩提，复次如来应供正等觉如实了知彼等众生有贪欲心为有贪欲心'这句话开始，到'更何况说有痴或离痴之心的所缘'这句话为止，说明了知有贪等心是遍计所执自性，这不是如实了知，而是通达胜义中无有离贪心与有贪性，这才是如实了知有贪心等。
从'须菩提，如来如何如实了知彼等众生离贪欲心为离贪欲心'这句话开始，到'如来如何如实了知彼等众生离愚痴心为离愚痴心'这句话为止，是对前述义理以理证详细阐释，不仅通达胜义中无有所谓有贪心与离贪心，即使在世俗谛中，有贪心与离贪心二者也不可能在同一心相续中同时存在，如是了知即是如实了知离贪等心。

 །རབ་ འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ། སེམས་རྒྱ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་སེམས་རྒྱ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་ནི།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་རྩིང་ཞིང་རགས་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ པས།རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། རྒྱ་ཆུང་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཡངས་པ་ལ། སེམས་ཡངས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཡངས་པ་ལ་སེམས་ཡངས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་ཞིང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་འོང་བ་ དང་།འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།

复次须菩提，如来依止此甚深般若波罗蜜多，如实了知他方众生及他方补特伽罗广大心为广大心，乃至须菩提，如是如来应供正等正觉依止此般若波罗蜜多，如实了知他方众生及他方补特伽罗广大心为广大心为止，是显示如实了知欲界众生心行，欲界众生心行粗重故名为广大。彼等心究竟无实，通达无广大、无狭小、无增、无减、无来、无去，是名如实通达。
复次须菩提，如来应供正等正觉依止此般若波罗蜜多，如实了知他方众生及他方补特伽罗广阔心为广阔心，乃至须菩提，如是如来应供正等正觉依止般若波罗蜜多，如实了知他方众生及他方补特伽罗广阔心为广阔心为止，是显示了知色界众生心行，色界众生心修习禅定三昧，离欲界贪著故名为广阔。彼等心究竟无实，通达无来、无去、无生、无灭、无住、无异，是名如实通达。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་ཀྱིས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཚད་མེད་པ་ལ་སེམས་ཚད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཚད་མེད་པ་ལ་སེམས་ཚད་མེད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མི་བསྟེན་ཅིང་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཚད མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སེམས་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། གནས་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་གཟིགས་སོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་ པར་གནས་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་གཟིགས་སོ།།ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་གནས་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་གཟིགས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་གནས་ པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་གཟིགས་ཏེ།དེ་ལྟར་སེམས་ལ་དངོས་པོ་མེད་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རྟེན་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཞེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་བསྟན་དུ་མེད་པ་ལ། སེམས་བསྟན་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་བསྟན་དུ་མེད་པ་ལ་བསྟན་དུ་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ལ་སེམས་བསྟན་དུ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སེམས་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་མེད་པར་གཟིགས་པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།

复次，善现，如来应供正等正觉依此般若波罗蜜多，如实了知他众生、他补特伽罗无量心为无量心。从此乃至善现，如是如来应供正等正觉依此般若波罗蜜多，如实了知他众生、他补特伽罗无量心为无量心为止，是显示了知无色界众生心行，因为无色界众生入于空无边处等定，不依止色等事物，缘取无量境界而行，故称无量。彼等心究竟无实，故于空无边处亦不住，故不如实随见安住。于识无边处亦不住，故不如实随见分别安住。于无所有处亦不住，故不如实随见周遍安住。于非想非非想处亦不住，故不如实随见近住。如是了达心无实故心相续无依无量，称为如实通达。
复次，善现，如来应供正等正觉依此般若波罗蜜多，如实了知他众生、他补特伽罗不可示心为不可示心。从此乃至善现，如是如来应供正等正觉依此甚深般若波罗蜜多，如实了知他众生、他补特伽罗不可示心为不可示心为止，是显示了知缘取不可示境的心行。即缘取眼等诸根及心心所等不可示事物之境的心，称为不可示心。彼心究竟无实，故自相空，见为无相，称为如实通达。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་བལྟར་མེད་པ་ལ། བལྟར་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་བལྟར་མེད་པ་ལ་བལྟར་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་གཅིག་གིས་གཅིག་བལྟར་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་སེམས་དེ་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔས་ཀྱང་གཟིགས་པར་མི་འགྱུར་བར་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཕ་ རོལ་དང་།གང་ཟག་ཕ་རོལ་པོ་དེ་དག་གི་སེམས་འཕྲོ་བ་དང་། འདུ་བ་དང་། བཀྲམ་པ་དང་། བཅུམ་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས། རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་འཕྲོ་བ་ནི་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྟག་པར་འཛིན་པའི་སེམས་སོ། །སེམས་འདུ་བ་ནི་ཆད་པར་འཛིན་པའི་སེམས་སོ། །སེམས་བཀྲམ་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི སེམས་སོ།།སེམས་བཅུམ་པ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་སེམས་སོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་འཕྲོ་བ་དང་། འདུ་བ་དང་། བཀྲམ་པ་དང་། བཅུམ་པ་གང་ ཇི་སྙེད་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་ལ་བརྟེན།ཚོར་བ་ལ་བརྟེན། འདུ་ཤེས་ལ་བརྟེན། འདུ་བྱེད་ལ་བརྟེན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་པོ་དེ་དག་གི་སེམས་དེ་དག་རབ་ཏུ་ མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་།སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་པ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

复次，善现，如来应供正等正觉依此甚深般若波罗蜜多，如实了知他众生、他补特伽罗不可见心为不可见心，乃至善现，如是如来应供正等正觉依此甚深般若波罗蜜多，如实了知他众生、他补特伽罗不可见心为不可见心。此说明了知众生心相互不可见的心行，即胜义谛中，诸心无实体性，即使如来五眼亦不能见，如实了知此即名为如实了知。如来五眼已如前说。
复次，善现，如来应供正等正觉依此甚深般若波罗蜜多，如实了知他众生、他补特伽罗心之散乱、收摄、扩展、沉没等。此说明了知外道邪见者执五蕴为我后，其常见、断见、增益、损减等心行。心散乱即执著我与世间为常的心。心收摄即执著断灭的心。心扩展即增益执著的心。心沉没即损减执著的心。
善现，于此如来应供正等正觉了知他众生、他补特伽罗所生起的一切散乱、收摄、扩展、沉没之心，皆依色、受、想、行、识而生起。此说明外道执常断增益损减者，执五蕴为我后起常见断见等，然实际上唯有五蕴，无有所谓之我，如来如实了知此义。

།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་འཕྲོ་བ་དང་། འདུ་བ་དང་། བཀྲམ་པ་དང་། བཅུམ་ པ་རྣམས་འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འཕྲོ་བ་དང་། འདུ་བ་དང་། བཀྲམ་པ་དང་། བཅུམ་པ་མཁྱེན་པ་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་སོ་སོར་ ཕྱེ་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྟག་པར་ལྟ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འཕྲོ་བ་དག་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་གཉི་ག་ཡང་དག་པར་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་བདེན་གྱི་མི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་གཞན་ནི་མ་རྟོགས་པར་སྨྲ་བས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་མེད་ཅིང་བརྫུན་ནོ་ ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཀྱང་།ཡང་དག་པར་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བར་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེས་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འཕྲོ་བ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པའོ། །བདག་དང་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ།།དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཆད་པར་ལྟ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འདུ་བ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། མུ་ སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་གཉི་ག་མི་རྟག་གོ་ཞེས་ཆད་པར་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་བརྫུན་ཏེ།དོན་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་དེ་སྐད་སྨྲའོ་ཞེས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པའོ།།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ ལ་གནས་པའོ།།དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཀྲམ་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་གཉིས་ཀ་ ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྨྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ལྷག་པ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པ་དང་།མི་རྟག་པ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ཅན་གང་ཡང་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བདག་དང་ འཇིག་རྟེན་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ།།དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ།

对于如来、应供、正等正觉，能如是了知他方众生及补特伽罗之心的流散、聚集、分布、收敛等，
以上所说是对外道执著常见、断见、增益见、损减见等心行的流散、聚集、分布、收敛的了知，对前述义理分别详细解说：
'我与世间无常，唯此为真，其他皆无意义'，此即安住于色。此即安住于受。此即安住于想。此即安住于行。此即安住于识。
此说明外道常见者心行流散，认为我与世间二者确实常有，如是所说等，唯此为真，说无常者皆不了解而说，非真实，无意义虚妄。彼等实际上并无所谓'我'，不过是执著五蕴为我而说罢了。此即显示了知常见者心行流散。
'我与世间无常，唯此为真，其他皆无意义'，此即安住于色。此即安住于受。此即安住于想。此即安住于行。此即安住于识。
此说明了知外道断见者心行聚集，某些外道执著我与世间二者皆无常，如是断见唯此为真，其他如常见等皆虚妄无意义。彼等实际上也无所谓'我'，执著五蕴为我而如是说。如来如实了知此理。
'我与世间亦常亦无常，唯此为真，其他皆无意义'，此即安住于色。此即安住于受。此即安住于想。此即安住于行。此即安住于识。
此说明了知外道增益常断二者心行分布，外道增益常断二者也仅是依五蕴而说，除五蕴外并无所谓具有常无常二性的'我'，如是通达即是如实了知。
'我与世间非常非无常，唯此为真，其他皆无意义'，此即安住于色。此即安住于受。此即安住于想。此即安住于行。

 །དེ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་གཉིས་ཀ་མེད་པར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།རྟག་ཆད་གཉིས་ཀ་མེད་ཅེས་སྨྲ་བ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། རྟག་ཆད་གཉིས་ཀ་མེད་ པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་འཁོར་བ་ལ་མཐའ་ཡོད་པར་ལྟ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་སྐད་སྨྲ་བ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ན་མཐའ་དང་ལྡན པའི་བདག་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ། ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་འཁོར་བ་མཐའ་མེད་པར་ལྟ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བར་ཟད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ལྷག་པ་གུད་ན་བདག་ཅེས བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ ལ་གནས་པའོ།།དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་འཁོར་བ་མཐའ་ཡོད་པ་དང་མཐའ་མེད་པ་གཉིས་ཀར་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ ཏུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་ ཚོར་བ་ལ་གནས་པའོ།།དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་འཁོར་བ་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། མཐའ་མེད་པ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་སྐུར་པ་འདེབས་ཤིང་སྨྲ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ལུས་དེ་སྲོག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་ པའོ།།དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ།

'所谓住于识'这句话是表明了了知外道既否定常见又否定断见的心行，即说'无常断二者'也仅仅是执五蕴为我而说的，实际上并没有所谓'无常断二者自性'的我。
'我与世间是有边际的，唯此为真实，其他皆无意义'，此即住于色。住于受。住于想。住于行。住于识。这是表明了知外道观轮回有边际的心行，这样说也仅仅是执五蕴为我而说的，实际上并没有所谓有边际的我。
'我与世间是无边际的，唯此为真实，其他皆无意义'，此即住于色。住于受。住于想。住于行。住于识。这是表明了知某些外道观轮回无边际的心行，这样说也仅仅是执五蕴为我而说，实际上除五蕴之外并没有所谓的我。
'我与世间既有边际又无边际，唯此为真实，其他皆无意义'，此即住于色。住于受。住于想。住于行。住于识。这是表明了知某些外道增益轮回既有边际又无边际的心行，这样说也仅仅是执五蕴为我而说，实际上并没有所谓的我。
'我与世间既非有边际又非无边际，唯此为真实，其他皆无意义'，此即住于色。住于受。住于想。住于行。住于识。这是表明了知某些外道诽谤轮回既非有边际又非无边际的心行，这样说也仅仅是执五蕴为我而说，实际上并没有所谓的我。
'身体具有生命，唯此为真实，其他皆无意义'，此即住于色。住于受。住于想。住于行。

 །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་བདག་ལུས་དང་ཐ་མི་དད་པར་སྨྲ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི། གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་ཚོར་བ་ལ གནས་པའོ།།དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་བདག་དང་ལུས་གཉིས་ཐ་དད་པར་སྨྲ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་ ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ན་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་བདག་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ནས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི། གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་ཚོར་ བ་ལ་གནས་པའོ།།དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཁ་ཅིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་དེ་སླར་འཁོར་བར་མི་ སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བརྫུན་གྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འདྲ་བར། ཚེ་འདས་ནས་ཀྱང་འཁོར་བར་སླར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འཕྲོ་བ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་ བ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས།རྟག་པའི་མཐའ་ལ་ཆགས་པས་སྨྲ་བར་ཟད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་རྟག་པའི་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ནས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཁ་ཅིག་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཚེ་འདས་ནས།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་ཟད་དེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འདུ་བ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་སྐད་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་བདག་ཆད་པའི་རང་ བཞིན་ཅན་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ནས་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ། མེད་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཀྲམ་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཚེ་འདས་ཀྱང་བདག་གི་རང་བཞིན་ཕྲ་མོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཚེ་འདས་ནས་ཕུང་པོ་རགས་པར་སྣང་བ་ཞིག་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་ཀྱང་མེད་ཅེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་ཡོད་མེད་ གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བདག་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ནས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་ཉིད་བདེན་གྱི། གཞན་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་ ཚོར་བ་ལ་གནས་པའོ།།དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་གནས་པའོ།

所谓'住于识'是说，了知某些外道将所谓的'命'即我与身体无别而说的心行，这是说他们仅仅是执五蕴为我而说，但实际上并没有所谓的我。
所谓'命是一物，身是另一物，这才是真实，其他都是无意义的'，这是住于色。这是住于受。这是住于想。这是住于行。这是住于识，是说了知某些外道宣说'命'即我与身体是二者各别的心行，这也仅仅是执五蕴为我而说，但实际上并没有所谓的命即我。
所谓'如来死后存在，这才是真实，其他都是无意义的'，这是住于色。这是住于受。这是住于想。这是住于行。这是住于识，是说了知某些持断见外道的心行倾向，他们说如来涅槃时，业和烦恼已尽而不再轮回是虚妄的，如来如同凡夫一样死后仍会轮回转生，不会成就无余涅槃。这也仅仅是执五蕴为我，执著常边而说，但实际上并没有这样的常我。
如是，所谓'如来死后不存在'，是说了知某些持断见外道的心行集聚，他们说如来命终后，无余蕴灭尽而成无。这也仅仅是执五蕴为我而说，但实际上并没有这样的断灭性的我。
所谓'如来死后亦有亦无'，是说了知那些增益有无二者的外道们的广大心行，他们说如来命终后，因为微细的我性非无所以亦有，如来命终后粗大蕴相灭故亦无。这也仅仅是执五蕴为我而说，但实际上并没有具有亦有亦无性的我。
所谓'如来死后非有非无，这才是真实，其他都是无意义的'，这是住于色。这是住于受。这是住于想。这是住于行。

 །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀ་མེད་པར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཅུམ་པ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ ཅན་ཁ་ཅིག་ལྟ་བ་ལས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཕྲ་ཞིང་ཟབ་པས།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀའི་དངོས་པོར་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས་སྨྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀའི་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ བདག་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འཕྲོ་བ་དང་། འདུ་བ་དང་། བཀྲམ་པ་དང་། བཅུམ་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པར་ལྟ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཁྱེན་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། འཕྲོ་བ ནི་རྟག་པར་ལྟ་བའོ།།འདུ་བ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བའོ། །བཀྲམ་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །བཅུམ་པ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་ནས། རྟག་ཆད་དུ་ལྟ་ཞིང་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པར་ཟད་ཀྱི། ཡང་དག་ པར་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་བདག་གང་ཡང་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཟུགས་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཆོས་ཐམས་ ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ་མཚན་མ་མེད་ ཅིང་བྱེད་པ་མེད་དེ་སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལྟར་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཁྱེན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ་མཚན་མ་མེད་ཅིང་བྱེད་པ་མེད་དེ་སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་ དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་ལྟར་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་ མེད་པ་དང་།སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལྔ་དངོས་པོ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'所谓住于识中，即是完全了知'这句话是说明了了知某些外道贬低有无二者的心行，即某些外道从见解上说'所谓我是微细深奥的，不能说是有无二者的实体'，这也只是执五蕴为我而说罢了。实际上，远离有无二边的自性我是不存在的，这是此处所要阐明的。
'须菩提，如是如来应正等觉依此甚深般若波罗蜜多，如实完全了知他方众生、他方补特伽罗之心的散乱、聚集、扩散、收敛'这句话是总结了了知外道常见、断见、增益、损减见的心行之义。散乱是指常见，聚集是指断见，扩散是指增益，收敛是指损减。这一切都是执五蕴为我而起常断见，以及增益和损减而已。实际上通达如是我不存在，称为如实了知。
'须菩提，复次如来依此甚深般若波罗蜜多了知色'等，是从诸法真如的角度显示此甚深般若波罗蜜多生如来、示世间。如何了知色？即了知其为真如、不错乱真如、无变异、无分别、无相、无作、无戏论、无所缘。乃至'了知识。如何了知识？即了知其为真如、不错乱真如、无变异、无分别、无相、无作、无戏论、无所缘'，这是显示了知五蕴为真如自性。
其中'真如'、'不错乱真如'、'无变异'、'无分别'、'无相'、'无作'、'无戏论'、'无所缘'是法界的异名，意思是说究竟了知五蕴因无实体而为空性自性。

 །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་དང་། གང་ཟག་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཀྱི་འཕྲོ་བ་དང་། འདུ་བ་དང་། བཀྲམ་པ་དང་། བཅུམ་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དམིགས་སུ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པ་དེ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འཕྲོ་བ་དང་། འདུ་བ་དང་། བཀྲམ་པ་དང་། བཅུམ་པ་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་འཕྲོ་བ་དང་། འདུ་བ་དང་། བཀྲམ་པ་དང་། བཅུམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཕུང་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །ཐ་མི་དད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ དོ།།ཐ་མི་དད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་ཟད་པ་སྟེ། མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། འཕགས་ པའི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་རིམ་པས།ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའི་དོན་གོང་དུ་ སྨོས་པ་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ། །མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ དོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པའི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་བཤད་པ་དེ་དག་རྟོགས་པ་ལས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་ཅིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་ པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，善现，如来依止此甚深般若波罗蜜多，如实了知他众生、他补特伽罗心的散乱、聚集、扩展、收摄等，乃至如实了知无所缘。此说明如同五蕴胜义无实而了知其真如自性一般，如是也了知众生心行的散乱、聚集、扩展、收摄等胜义无实而为真如自性。
如是，散乱、聚集、扩展、收摄的真如，即是蕴的真如，乃至如来的真如即是一味真如，无差别真如。无差别真如即是无尽，因无尽故无二无别。此说明有漏法、无漏法、世间法、出世间法一切诸法及一切圣补特伽罗皆为真如一味，因无差别故无二。
善现，此是一切法真如，如来依止此般若波罗蜜多而现证圆满菩提。此说明如上所述次第，如来通达一切法真如一味，亦是依止此甚深般若波罗蜜多而通达，因现证圆满菩提故为世间导师。
善现，是故此甚深般若波罗蜜多能生如来，为世间导师。此总结上述般若波罗蜜多能生如来及为世间导师之义。
善现，如是如来应正等觉通达一切法真如，通达无谬真如及无异真如。以此真如故，称为如来应正等觉。此说明般若波罗蜜多甚深义能生如来之义，即从此般若波罗蜜多宣说一切法真如、无谬真如及无异真如，由证悟彼等而获无上正等菩提，故称如来应正等觉，因此此甚深般若波罗蜜多能生如来。

 །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ལགས པ་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ནི་ཟབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་དེ་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གསུངས་པ་འདི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བཤད་པའི་དོན་རབ་ འབྱོར་གྱིས་རྟོགས་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོན་པ་ཟབ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་མོས་ཤིང་དད་པའི་གང་ཟག་དཀོན་པ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་ཟད་ པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཟབ་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་མི་ཟད་པར་བསྟན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཟབ་བོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཚན ཉིད་དུ་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཞུས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་བཤད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་པར་བཤད་པའི་དོན་ནི་བདག་ཅག་གིས་འཇལ་ན།དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཟབ་མོ་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་ཞུ་བ་ཡང་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོན་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པར་བསྟན་པ་དང་།འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟ་བུའི་ཟབ་པ་དེ་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ལྷའི་བུ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ལྷའི་བུ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པས་མཚན་ཉིད་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མི་གནས་པ་དང་། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

尊者须菩提启问道：'世尊，如是一切法的真如、无错谬真如、无异真如，此为甚深。'乃至'世尊，如来于证悟此等法后，为诸有情宣说，此极为甚深'等文，是须菩提了知一切法真如的意义后，显示般若波罗蜜多宣说一切法真如甚深，以及显示信解如是甚深义理的补特伽罗稀有。
世尊告曰：'须菩提，此即如是，真如是不尽'乃至'如是为一切法真如'等文，是从一切法真如不变圆成的角度显示甚深义理的真如不尽，因此说为甚深。
此为《十万般若波罗蜜多广释》第三十三品。
其后'此三千大千世界中，欲界及色界所有天子'等文，是为引出般若波罗蜜多从显示一切法无相之相的角度而为如来之所生，为世间导师的缘起，显示三千大千世界诸天向世尊请问般若波罗蜜多的体相。
'世尊，若说甚深般若波罗蜜多，世尊，甚深般若波罗蜜多的体相是何等'，此是对前文所说一切法真如为一无别的义理，我等思维：如是宣说甚深义理的甚深般若波罗蜜多，其体相是何等而作请问。如是请问，也是为了遣除在会众中有些认为如是甚深是否为某种实有的分别而作请问。
世尊告曰：'诸天子，此甚深般若波罗蜜多是空性体相'乃至'诸天子，此甚深般若波罗蜜多是虚空体相'等文，显示般若波罗蜜多无有实体故无任何体相。空性、无相、无愿、无为、无生、无灭、无烦恼、无清净、无实体、无自性、无实体自性、无住、虚空体相等，是无实体的异名，显示此甚深般若波罗蜜多即是如是自性，故此无有任何体相。

 །ལྷའི་བུ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི ནི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྡར་བཀའ་སྩལ་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་པོ་མེད་དེ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན། བཤད་དུ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རྟོག་ པ་ལ་ཡི་གེ་དང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་ཅིང་བཤད་པས།འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་བརྗོད་ཅིང་བཤད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བཤད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་ མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་གཞན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་ཕྱིར།དངོས་པོ་ཡོད་པའམ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་སུས་ཀྱང་བྱ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡང་མཚན་ཉིད་དེར་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བྱ་མི་ ནུས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་སྟོང་པས་སྟོང་པ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལྷའི་བུ་དག་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་ བསྟན་པ་སྟེ།གཞན་དུ་བྱ་བ་དང་། གཞན་དུ་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ པ་ཉིད་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁས་ནམ་མཁའ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁས་རི་བོང་གི་རྭ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭས་ནམ་མཁའ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཤེས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭས་རི་བོང་གི་རྭ་མི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེ གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།གང་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་ཤེས་པ་གང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། དངོས་པོ་གང་ཤེས་ པར་བྱ་བ་དང་།ཤེས་པ་པོ་གང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

诸天子，虽然这甚深般若波罗蜜多具有如是相，但如来以世间言说宣说，究竟义中实非如此。这是说般若波罗蜜多无实体、无相时，想着还有什么可说的？以文字语言宣说，是为了调伏众生的缘故，仅仅是世俗谛中以世间言说表达而已，胜义谛中实为不可言说之相，故不可说。
诸天子，这些相即使天人非天等世间也不能改变。这是说胜义般若波罗蜜多甚深空性之相不变、圆成实、无颠倒圆成实的缘故，任何人都不能使其成为实有或能取所取的自性。
为什么呢？天人非天等世间也是如此相。这是说明空性之相不能成为有相的理由，即天人非天等世间也是空性之相，所以空不能转变为其他空，这是其义。
诸天子，相不能改变为其他相。这是明显说明此义，即能改变和所改变二者究竟义中都是如是性相空性一味的缘故，不能改变。
相不能了知相，这是说如是性的自性空性不能了知空性，如同虚空不能了知虚空一样。
相不能了知无相，这是说空性自性如是性相不能了知遍计所执相，如同虚空不能了知兔角一样。
无相不能了知无相，这是说遍计所执和如是性相非相故不能了知如是性，如同兔角不能了知虚空一样。
无相不能了知无相，这是说遍计所执不能了知遍计所执，如同兔角不能了知兔角一样。
如是相、有相、有相性、无相性二者，都不存在能了知、所了知、能了知者。这是说有相和无相二者胜义中无实体，故无能了知、所了知、了知者。

 །ལྷའི་བུ་དག་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ།དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་ཡོད་པ་འམ། མེད་པར་བྱར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་མིའམ། མི་མ་ཡིན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གོང་དུ་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷའི་བུ་དག་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་ནམ་ མཁའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ནམ་མཁའ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དངོས་པོ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་དང་། གང་གི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དོན་ནམ་མཁའ་ལས་དཔེ་ བླངས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་ཡེ་ནས་དེ་ བཞིན་ཏེ།སུས་ཀྱང་སྟོང་པར་བྱས་པའམ། ཡོད་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ། ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་པའམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བརྡར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་ ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་ཉིད་དེ་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་པར་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་གཟིགས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལ་ཞུགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆགས་པ་ལས་འདས་པ་འདི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པ་འདི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

诸天子，从'彼等相非色所造'乃至'非一切相智所造'等文，是为显示空性之相，因胜义中无实体，故不可被世间法及出世间法任何法所成立为有或无。
从'诸天子，彼等相非人非非人'乃至'非有为非无为'等文，意为上述诸相因胜义中无实体，故非人非人等任何实体。
从'诸天子，若有人问虚空之相为何'乃至'虚空实无任何相'等文，是以虚空为喻，显示彼等空性之相非任何法所造，亦非任何实体。
从'世尊宣说'乃至'是故名如来'等文，显示胜义中一切法无实体相、空性自性、法界体性，本来如是，非由谁令空或令有。如来如实通达如是自性，故名如来。如来者，即是如实通达一切法如是性者，梵语'tathāgata'意为如是了知或通达如是性故。
从'尔时，欲界及色界诸天子白世尊言'等文，是诸天子赞叹世尊，谓上文所说一切法胜义无相之自性，及世俗谛中以世间名言分别显示一切法相，甚为稀有。'世尊现证彼等相故，如来智见于一切法无碍而入'者，意为通达上述空相故，如来智慧于世俗中无碍照见一切法。
'由入彼等相故，如来应正等觉现证此般若波罗蜜多超越一切相执著'者，意为依止通达胜义中一切法空性相，于世俗中通达此般若波罗蜜多于一切相无执著，甚为稀有。

།མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ནས། མཚན་ཉིད་རྣམས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཚན་ཉིད་ཟབ་མོ་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆགས་པ་ལས་འདས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཀྱང་། དེའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཟབ་མོ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ བསྟན་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཛད་དེ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཅིང་དེ་ལ་སྤྱད་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ནི།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཆོག་དང་ལྡན་ཏེ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཛད་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ གང་དང་གང་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཛད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཙམ་བསྟན་པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ལྷའི་བུ་དག་གཟུགས་ནི་ གཞིག་ཏུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་རྣམས་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ནས། དོན་དམ་པར་དེ་དག་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐུགས་ སུ་ཆུད་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་གཟུགས་ནི་གཞིག་ཏུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་གཟུགས་གཞན་གྱིས་གཟུགས་གཞིག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞིག་ཏུ་རུང་བ་ཡིན་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཚན་ཉིད་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དོན་འདི་ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པ་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ ཤེས་ནི་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུ་བྱེད་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པའི་ལས་རྣམས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སོ་སོའི་བྱེ་ བྲག་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དྲུག་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་འགྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ན་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

在现证圆满正等觉之后，也如实宣说般若波罗蜜多，广说诸相，如来现证甚深相而成就圆满正等觉，这是说：如此通达甚深般若波罗蜜多超越一切相执著之后，为诸有情宣说其义空性之相，以通达甚深相而宣说，此为稀有之义。
世尊如是甚深般若波罗蜜多成为如来应供正等觉佛陀之行境，乃至广分别一切相，这是说：世尊通达般若波罗蜜多甚深义，成为行境并依此而行，现证无上正等菩提之后，于世俗中分别宣说一切法相，具足殊胜方便智慧而稀有，此为其义。
如是色相等乃至一切相智相广分别稀有，这是显示所分别诸法相之法的名称而已。
如是启白已，世尊告欲界天子及色界天子言：诸天子，色是可坏相，如来现证无相而成就圆满正等觉等，这是说：于世俗中显示诸法各自之相后，显示胜义中通达彼等无相。其中'色是可坏相'是说由于有碍故可被他色所坏。'如来现证无相而成就圆满正等觉'是说虽然世俗中色相可坏，但胜义中由于自性空故，如来通达无相，此为其义。
现证无相而成就圆满正等觉之义，下文受等一切也应如是类推。'受是领纳相'是说由于领纳苦乐及不苦不乐三种故。'想是执取相'是说由于执取名相等故。'行是造作相'是说由于分别善不善无记诸业故。'识是了别相'是说由于分别六境各别差别故。'诸蕴是苦相'是说由于成为病老等故。

 །ཁམས་རྣམས་ནི་སྡུག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དྲུག་དང་། དབང་ པོ་དྲུག་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འདུས་པ་ལས། རེག་པ་དང་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་འབྱུང་བའི་སྒོའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་ནི་འདུ་འཕྲོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཚོགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་རྣམས་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་འདོད་པ་རྣམས་ ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གདུང་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀ་ལ། ལུས་དང་སེམས་གདུང་ཞིང་མི་བདེ་བ་མེད་པ་ དང་།སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ལ་ཡང་གནོད་པ་དང་གདུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཁྲུགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཟོད་པ་དང་ལྡན་ན་བདག་དང་ཕ་རོལ་གཉིས་ཀའི་སེམས་འཁྲུགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཐུབ་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གོ་བགོས་ནས།བདུད་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་མི་ཐུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མཉམ་ པར་གཞག་ན་ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་ཤིང་སྡུད་པ་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡིད་ཆེས་ཤིང་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ན།དངོས་པོ་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དག་ནི་མི་འཁྲུགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། ཚད་མེད་པ་ དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་དག་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ཅིང་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་བཞི་དང་།ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ནས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་ནི་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།

所谓诸界是苦的特征，是指六境、六根和六识和合而生触受，是轮回之因故。
所谓诸处是生起之门的特征，是指依十二处而生六识故。
所谓缘起是和合的特征，是指因缘和合而成果故。
所谓布施波罗蜜多是舍施的特征，是指将法布施和财物布施施予求法和求财者故。
所谓持戒波罗蜜多是无恼的特征，是指断除杀生等，具足戒律者于今生来世二者，身心无有痛恼不适，对他众生亦无损害和痛恼故。
所谓忍辱波罗蜜多是无扰的特征，是指具足忍辱则自他二者心无扰动故。
所谓精进波罗蜜多是不可胜的特征，是指披上精进铠甲，不被魔障所胜故。
所谓禅定波罗蜜多是正摄的特征，是指心入等持则能了悟并摄持真实义，以及以禅定果报神通等令众生信服归集故。
所谓智慧波罗蜜多是无著的特征，是指以智慧通达诸法无实，则于任何事物皆不生执著故。
所谓四禅、四无量、四无色定是不动的特征，是指此等禅定、无量和等至心入等持且微细，故不为欲界和分别等所动故。
所谓三十七菩提分法是出离的特征，是指四念住、四正断、四神足、五根、五力、七觉支、八圣道支等能令出离轮回故。
所谓空解脱门是远离的特征，是指远离一切能取所取事物故。
所谓无相解脱门是寂静的特征，是指断除一切相的分别而寂静故。

 །རྣམ་པར་ ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པར་རྟོགས་ན་དངོས་པོ་གང་ཡང་བཙལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ཅིང་འབད་མི་དགོས་པས་འདོད་པ་མི་རྙེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམས་ནི་འགྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་རྣམས་བསྒོམ་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་ དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་རྣམས་ནི།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཏན་ལ་བབ་པར་བརྟགས་ན། དགེ་བ་སྤྱད་པས་ནི་མཐོ་རིས་སུ་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྲོ། །སྡིག་པ་སྤྱད་པས་ནི་ངན་འགྲོར་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྲོ་བ་གཏན་ ལ་བབ་པར་མཁྱེན་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་འཇིགས་པ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་རྣམས་བསྟན་པ་ ལ་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་དང་། དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམས་ནི། བདུད་དང་ཕས་ ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་བར་མ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཕན་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སྐྱོབ་པའི་ མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་བདེ་བ་སྣ་ཚོགས་ལས་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགའ་བ་ཆེན་པོ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མོས་ཤིང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་ལོངས་སྤྱོད་དང་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་མཐོང་ན།བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། དགྲ་དང་ཟུན་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མ་ཞེན་ཅིང་མ་འདྲེས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅཝོ་བརྒྱད་ནི་མི་འཕྲོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངའ་བ་རྣམས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་མེད་དེ། དེ་དག་གིས་བསྐྱོད་ཅིང་འཕྲོག་པར་མི་ནུས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཀར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གསལ་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།

无愿解脱门是具有消除痛苦的特征，这是说，如果了悟一切法空性与无相，则不需要为了追求和获得任何事物而发愿和努力，因为没有得不到所欲之物的痛苦。
解脱门是具有解释的特征，这是说，修习八解脱，是因为能从贪欲等烦恼中解脱。
诸力是具有极其确定的特征，这是说，知晓处非处等如来十力，以智慧确定观察，行善必定往生善趣，造恶必定堕入恶趣，具有确定了知的力量。
诸无畏是具有极其坚固的特征，这是说，如来对于证悟菩提、漏尽、说示障碍法、宣说圣道，魔众和外道无法改变，故而坚固。
诸无碍解是具有不被阻碍的特征，这是说，法无碍解、义无碍解、词无碍解、辩无碍解，不被魔众和论敌所胜，无有阻碍。
大慈是具有成就利益的特征，这是说，为一切众生获得世间和出世间的利益安乐。
大悲是具有救护的特征，这是说，救护众生脱离种种痛苦和不安。
大喜是具有极其欢喜的特征，这是说，于佛法生起信解和极大欢喜，见到他人受用圆满时自己也生起欢喜。
大舍是具有无杂染的特征，这是说，对于苦乐、敌友等心保持平等，不偏执一方而无杂染。
佛陀十八不共法是具有不可夺取的特征，这是说，如来具有无错乱等功德，声闻缘觉等其他众生所没有的，他们无法动摇和夺取。
一切相智是具有现前的特征，这是说，于世俗谛和胜义谛二谛中明了通达一切法的一切相。

 །ལྷའི་བུ་དག་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ ཉིད་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་དོན་མཇུག་ བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་མཁྱེན་ལ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཡང་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་མཁྱེན་པ་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་པས་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྟེན་ཅིང་སྤྱོད་པ་དང་། མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་མཛད་པ་བྱས་པ་དྲིན་དུ་གཟོ་ཞིང་དྲིན་ལན་ལྡོན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་པའི་མཐུས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་འདི་ལ་བརྟེན་ཅིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་དོ། །ཆོས་དེ་དག་ལ་རིམ་གྲོར་ མཛད་ཅིང་མཆོད་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པས་བྱས་པ་དྲིན་དུ་གཟོ་ཞིང་དྲིན་ལ་ལན་གློན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ། འདི་ཉིད་ ཀྱི་ཚུལ་སྤྱོད་ཅིང་འདི་ཉིད་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིམ་གྲོ་མཛད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་མཛད་པ་དང་། ཕུ་དུད་མཛད་པ་དང་། མཆོད་པ་མཛད་པ་དེ་ནི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་ཞིང་མཆོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་མཛད་པ་ནི།དམ་པའི་ཆོས་དང་མི་འགལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་ཞིང་རིགས་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

诸天子，如是如来证悟一切法无相而现前圆满成佛，因此如来称为无著智者。这是从宣说一切法无相的角度，总结宣说此甚深般若波罗蜜多为世间导师的意义。如来于世俗谛如是了知一切法相，于胜义谛通达一切法无相而无碍了知，故称无著智者。由依止此甚深般若波罗蜜多而了知，故此甚深般若波罗蜜多是世间导师。
其后，世尊对具寿须菩提如是宣说等，是为显示此甚深般若波罗蜜多生如来及为世间导师，如来依止修行、供养承事，知恩报恩。'须菩提，般若波罗蜜多是生如来者'，是说依止般若波罗蜜多修习，圆满福德智慧二资粮而成如来，故称生如来。
'般若波罗蜜多是显示此世间者'，是说依止修习般若波罗蜜多力故，如来为诸有情如实显示世间世俗谛与胜义谛，故此般若波罗蜜多是世间导师。
因此，如来应供正等正觉即依止修行此般若波罗蜜多法。于此等法承事供养者，是说如是般若波罗蜜多生如来及为世间导师，为知恩报恩故，如来依止此般若波罗蜜多，修行此法并供养承事。
如来承事、尊重、恭敬、供养般若波罗蜜多，此即契合正法者，是说如来如是知恩供养尊重般若波罗蜜多，不违正法，具足圣者之法及如理。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་བྱ་བར་རིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱད་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ པ་ལས།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་བྱ་བར་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་བྱས་པ་མཁྱེན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་བྱས་པ་དགོངས་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱུང་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་ཞིང་།མཆོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་མཛད་པ་ནི་བྱས་པ་མཁྱེན་པ་དང་། བྱས་པ་དགོངས་པ་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གང་ལ་ལ་ཞིག་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བས་བྱས་པ་ཤེས་ཤིང་བྱས་པ་དྲིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱས་པ་མཁྱེན་ཅིང་བྱས་པ་དགོངས་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་སྨྲ་ བས་ཡང་དག་པར་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་བྱས་པ་དྲིན་དུ་གཟོ་ཞིང་བྱས་པ་མི་བསྙེལ་བ་འཇིག་རྟེན་ན་གཞན་སུ་ཡང་མེད་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བྱས་པ་མཁྱེན་ཅིང་བྱས་པ་དགོངས་པའོ་ཞེས་གང་སུ་ཞིག་སྨྲ་བ་ཡོད་ན། དེ་ནི་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། བདེན་ པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱས་པ་མཁྱེན་ཅིང་བྱས་པ་དགོངས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐེག་པ་གང་གིས་བྱོན་པ་དང་། ལམ་གང་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པའི་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་དང་ལམ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིམ་གྲོ་མཛད་པ་དང་།བཀུར་སྟི་མཛད་པ་དང་། ཕུ་དུད་མཛད་པ་དང་། མཆོད་པ་མཛད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱས་པ་དྲིན་དུ་གཟོ་ཞིང་དྲིན་དུ་དགོངས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ། ཐབས་གང་གིས་བྱོན་པ་དང་། ལམ་གང་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཐེག་པ་དང་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་ལ་ སོགས་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་བྱས་པ་མཁྱེན་པ་དང་བྱས་པ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱས་པ་མཁྱེན་པ་དང་བྱས་པ་དགོངས་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་དེ་ལ་མཆོད་ཅིང་ རིམ་གྲོ་ལ་སོགས་པ་མཛད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བྱས་པ་དྲིན་དུ་གཟོ་ཞིང་དྲིན་ལ་ལོན་ལྡོན་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？须菩提，诸佛世尊是从这般若波罗蜜多中产生的，这句话是说明应当供养恭敬般若波罗蜜多的理由。三世如来也是因为修习、熟习这般若波罗蜜多，而现前圆满证得无上正等正觉，所以应当供养恭敬。
须菩提，如来应正等觉是知恩者。如来应正等觉是念恩者，这是说明三世如来都从般若波罗蜜多中产生，诸如来也知恩报恩，供养尊重般若波罗蜜多，这就是知恩和念恩。
须菩提，若有人如实说知恩和报恩，则如实说如来是知恩和念恩者。这是说，在世间上没有比如来更知恩和不忘恩的，所以若有人说如来知恩和念恩，那就是如实说，就是说真话的意思。
须菩提，如何是如来知恩和念恩呢？须菩提，如来应正等觉以何乘而来，以何道而现前圆满证得无上正等正觉，对于那乘和那道，如来恭敬、尊重、礼拜、供养、守护。这是详细说明如来知恩报恩的理由。所说'以何方便而来，以何道而现前圆满证得无上正等正觉'，是依靠这般若波罗蜜多，如来获得佛果位，现前圆满证得无上正等正觉的般若波罗蜜多，称之为乘和道，因为对此作供养恭敬等，所以是知恩和念恩。
须菩提，这应当视为如来的知恩和念恩，这是说，对于使得证得无上菩提的因，作供养恭敬等，这就是知恩报恩，应当如是了知。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱས་པར་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་ཅིང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཐམས་ཅད་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་བྱས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་བསྟན་པ་འདི་ལས་གྲགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་མ་བྱས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱས་པ་མཁྱེན་པ་དང་བྱས་པ་དགོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། བྱ་བ་ མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ལ།དེ་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་མཆོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དྲིན་དུ་གཟོ་ཞིང་དྲིན་ལ་ལན་ལྡོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བྱས་པ་མེད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་མེད་པའི་བརྡས་འཇུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ སུས་ཀྱང་མ་བྱས་པར་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་འཇུག་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་ནི་འཇུག་པ་མེད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བརྡ་ཙམ་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པའོ།།འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ བསྟན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་ པོ་མ་མཆིས་ཤིང་མཐོང་བ་པོ་མ་མཆིས་ན།ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་འདི་སྟོན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་བཤད་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྟོགས་ནས། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་མེད་ན་ཤེས་པ་པོ་ དང་མཐོང་བ་པོ་ཡང་མེད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པར་མཛད་པའི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ།

复次，善现，如来依于一切法无相，因为无作者故，证悟一切法无作而现前圆满成佛。此句义为：胜义中一切法无相，且无外道所计之作者故，了知一切法皆无人造作，此亦依于此般若波罗蜜多而了知。
因为无体故无作而现前圆满成佛，此句表示：一切法胜义中无实体，故了知非此教所说的因缘所作。
善现，如是如来依于般若波罗蜜多，证悟一切法无作而现前圆满成佛，此即是如来知恩与念恩。此句表示：如是了知一切法无作者及无作业，亦依此般若波罗蜜多而了知。如是了知即是以精进供养般若波罗蜜多，是知恩并报恩。
善现，复次依于般若波罗蜜多，如来应供正等正觉的无作智慧以无入一切法之方式而入。此句表示：如是因无作者故，了知一切法皆无人造作的智慧亦无人造作，了知一切法无作者的趣入，胜义中虽无趣入，但世俗中以名言而趣入。
善现，由此理趣，般若波罗蜜多是生如来者，是显示此世间者。此句表示：如是如来了知一切法世俗谛与胜义谛的道理而成为如来，如来宣说世间一切法亦依此般若波罗蜜多而宣说，故此般若波罗蜜多是生如来者及显示此世间者。
善现白言：世尊，若如是一切法无知者亦无见者，云何般若波罗蜜多是生如来及显示此世间者？此句表示：善现了解上文所说一切法无作者的意义后，认为若如是无作者则亦无知者与见者，故般若波罗蜜多不应成为生如来及显示世间者，而作此质疑。
世尊告曰：善现，如是如是。

 །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ ནི་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པས། ཤེས་པ་པོ་དང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་ནི་བདེན་ན། དོན་དམ་ལྟ་བུ་ཤེས་ན་འཇིག་ རྟེན་ན་གཞན་སུ་ཡང་མེད་དེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཕྱིན་ ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་གསོག་གསོབ་དབང་མེད་པ་སྙིང་པོ་མེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་པོ་མེད་པ་དང་། མཐོང་བ་པོ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། མཐོང་བར་བྱ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་པོ་དང་མཐོང་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། གསོག་དང་གསོབ་དང་དབང་མེད་པ་དང སྙིང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་ གནས་ཤིང་ཁོངས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཤེས་པ་པོ་མེད་ཅིང་མཐོང་བ་པོ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས་ ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་ཤིང་ཁམས་གསུམ་གང་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཤེས་པ་པོ་དང་མཐོང་བ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་མི་གནས་ཤིང་གང་དུ་ཡང་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་པོ་མེད་པ་དང་།མཐོང་བ་པོ་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་ནས། འཇིག་རྟེན་བསྟན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་ པ་བཤད་པ་སྟེ།གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱད་ཅིང་བསྒོམས་ན། ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་དངོས་པོར་མཐོང་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཉིད། གཟུགས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།

如是，一切法无知者亦无见者，这是对须菩提所问之义确实如此的开示。究竟义中一切法本性空无实体，故无知者亦无见者是真实的。若了知胜义谛，世间中再无他人。如来依止此般若波罗蜜多，通达一切法无知者亦无见者，因此，此般若波罗蜜多能生如来，并如实显示此世间。
须菩提，一切法是空、虚妄、无力、无实，须菩提，以此理趣，一切法无知者亦无见者。这是显示无知者和无见者的理由：究竟义中一切法本性空，无实体故，无所知亦无所见，因此无知者亦无见者。所谓虚、妄、无力、无实，应知是无实体的异名。
须菩提，复次，一切法无知者亦无见者。须菩提，云何一切法无知者亦无见者？须菩提，一切法无住亦无所属。须菩提，以此理趣，一切法无知者亦无见者。这是显示无知者和无见者的另一理由：究竟义中一切法无实体故，于一切皆不住，亦不属于三界任何一处，因此无知者亦无见者。
须菩提，如是般若波罗蜜多能生如来并显示世间。这是说，如是一切法无住亦无所属故无知者亦无见者，如来通达此理，成为如来后，显示世间亦依止此般若波罗蜜多而成就，因此此般若波罗蜜多能生如来并显示世间。
又由无见色故空等，是说此甚深般若波罗蜜多于世间如实显示。所谓由无见色故显示，是说若修习此甚深般若波罗蜜多，于遍计所执色不执为相而无实见，即是如实显示色。如是乃至受等一切种智，皆应了知。

 །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་བརྟེན་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སྟོན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཐོང་བ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་སྟོན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་ བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ནམ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ། གཟུགས་མཐོང་ བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་རྣམས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའི་དོན་ རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནམ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ། གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་ཅིང་བསྒོམས་པའི་མཐུས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་ཞིང་ ཤེས་པ་སྤངས་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ།ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་ཞིང་རྟོགས་པས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་ནུས་ པའི་ཕྱིར།གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ནས། དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དེ། ཕྱིས་རབ་རིབ་བྱང་ནས་འཁྲུལ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་ པའི་ཚུལ་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།

如是，善现，所说'般若波罗蜜多生如来'者，是说依于般若波罗蜜多，如来于一切法不执为相，如实通达诸法真实性已，成为如来，故此甚深般若波罗蜜多是生如来。
问曰：'世尊，云何为无见色故说，乃至云何为无见一切种智故说？'此是为详细阐述上文所说一切法无见故说之义，善现发问。
世尊告曰：'善现，当缘色之识不生时，为无见色故说。'乃至'当缘一切种智之识不生时，为无见一切种智故说。'此是善现详细解释诸法无见故说之义。
其中'当缘色之识不生时，为无见色故说'者，谓由修习此般若波罗蜜多之力，断除颠倒见解，于遍计所执色不再颠倒缘取执为相之识不生时，由见悟真实义故，能如实宣说色之真如，是故说为无见色故说。譬如有眼翳者见缠绕发丝等而生分别识，后眼翳愈已不生迷乱分别识一般。
如是乃至受等直至一切种智皆当如是配释。
'善现，如是甚深般若波罗蜜多生如来并示现世间'者，谓如上所说之理，如来依此甚深般若波罗蜜多，如实通达一切法故，此甚深般若波罗蜜多是生如来并示现世间。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མདོར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པ་སྟེ།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྟོན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། འཇིག་རྟེན་དུ་ཅི་སྟོན་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། གཟུགས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་ཅིང་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །རབ་འབྱོར་ དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་པའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལས། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན། འཇིག་རྟེན་སྟོང་ ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད།འཇིག་རྟེན་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འཆད་ཅིང་བསྟན་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ལ་འཇིག་རྟེན་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཞིབ་ཏུ་འཆད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འཇིག་རྟེན་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་བྱས་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།

另外，善现，关于'般若波罗蜜多如何生如来并为世间说法'这一说法等，是为了显示此般若波罗蜜多简要宣说一切法空性，因此说是生如来并为世间说法。
善现，在此般若波罗蜜多被称为世间说法者。若问在世间说何法？即在世间说'色是空'等，乃至'一切种智是空'，这是说明从色等乃至一切种智的一切法，其胜义自性是空性，如是宣说开示。
善现，如是般若波罗蜜多生如来并为世间说法者，是说从这甚深般若波罗蜜多宣说开示一切法空性的义理，世尊证悟此义而成如来，因此般若波罗蜜多是生如来并为世间说法者。
善现，另外般若波罗蜜多为如来示现'世间空'，宣说'世间空'，令知'世间空'。善现，如是般若波罗蜜多生如来并为世间说法者，是说此般若波罗蜜多宣说开示一切世间法皆是空性自性，由此而成如来，故此般若波罗蜜多是生如来并为世间说法者。
善现，另外般若波罗蜜多为如来示现'世间空'等，是为详细宣说此般若波罗蜜多中一切法胜义空性自性，因此显示是生如来并为世间说法者。
若问如何示现'世间空'？即示现'世间中色空'等，乃至示现'世间中一切种智空'，这是详细显示从色等乃至一切种智诸法胜义空性自性。世尊证悟此义而成如来，因此显示此般若波罗蜜多是生如来并为世间说法者。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བར་ སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་ རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་དགོངས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བཤད་དོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་དབེན་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དབེན་ཞེས་བྱ་ བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་དབེན་ཞིང་སྟོང་པར་བཤད་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་ པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ལས་འདས་ཏེ་སྟོང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བཤད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལས། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པའོ།

复次，善现，般若波罗蜜多于如来是说为世间不可思议，乃至一切相智的世间不可思议这一段，是说此甚深般若波罗蜜多中，一切法胜义中无实体，因为不是心识所行境界故而说为不可思议，由此门而说般若波罗蜜多生如来并显示世间。以般若波罗蜜多等六波罗蜜多乃至一切相智之间的出世间法称为世间，是就遍计所执自性所摄的一切法而说为世间。
复次，善现，此甚深般若波罗蜜多于如来是说为世间远离，乃至一切相智的世间远离这一段，是说此甚深般若波罗蜜多中，一切法胜义中远离能取所取而空，由此成为如来，故说此般若波罗蜜多生如来并显示世间。
复次，善现，此般若波罗蜜多于如来是说为世间超越边际空，乃至一切相智的世间超越边际空这一段，是说此般若波罗蜜多中，一切法胜义中自性空故，超越有无、常无常等边际而空，由此成为如来，故说此般若波罗蜜多生如来并显示世间。
复次，善现，般若波罗蜜多于如来是说为世间自性空，乃至一切相智的世间自性空这一段，是说此般若波罗蜜多中，世尊证悟一切法胜义中自性空，由此成为如来，故说此甚深般若波罗蜜多生如来并显示世间。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཞེས་ བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་པ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ ཞི་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཞི་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་ཞི་ཞིང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ་ཞི་བར་གྱུར་པ་བསྟན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་བསྟན་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན། ཅི་ནས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་འདིའི་འདུ་ཤེས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་འདུ་ཤེས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ལྟར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ། ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པར་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གཉིས་ཀ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མི འབྱུང་བར་འཆད་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་འདིའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བའམ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་གཏན་ཚིགས་བཤད་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ཞེས་བྱ་བའམ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་པས། དེའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

复次，善现，般若波罗蜜多于如来说世间无实体性空，乃至于一切相智说世间无实体性空。此说明般若波罗蜜多中，胜义谛中一切法皆无实体性。世尊证悟此理而成如来，故此般若波罗蜜多能生如来并为世间说法。
复次，善现，般若波罗蜜多于如来说世间寂静，乃至于一切相智说世间寂静。此说明般若波罗蜜多中，胜义谛中一切法本性空，烦恼及随烦恼寂静，从色等乃至一切相智诸法中无相执分别而成寂静。世尊证悟此理而成如来，故此甚深般若波罗蜜多能生如来并为世间说法。
复次，善现，般若波罗蜜多于如来说世间空性，乃至于一切相智说世间空性。此说明般若波罗蜜多中，胜义谛中一切法皆是空性自性。世尊证悟此理而成如来，故此般若波罗蜜多能生如来并为世间说法。
善现，此甚深般若波罗蜜多如何为世间说法？答：为使不生此世间想，亦不生他世间想而说法。此中，前说此甚深般若波罗蜜多为世间说法，为遣除某些执著世间及实有之见，说明胜义谛中此世间与他世间二者皆无实体，亦不生如是想，如是宣说即是如实显示世间之义，故称为世间说法。
何以故？以无有法能生此世间想或他世间想故。此说明如实显示世间之义的理由：若有某一实体可称为此世间或他世间，则会生起其想，然无有如是实体，故不生其想，此为其义。

 །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དོན་ཆེན་པོའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་ཆེན་པོའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་ པ་དང་།བྱམས་པ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་དོན་ཆེན་པོ་མཛད་པ་ཡང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གོམས་པར་གྱུར་པའི་མཐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་ཆེན་པོ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།དོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རང་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཡོན་ ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པ་དང་། རང་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་སེམས་ཅན་གང་གིས་ཀྱང་ཚད་བཟུང་ཞིང་དཔག་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དོན་གཞལ་དུ་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པ་དང་། རང་བྱུང་བ་ཞེས་ བྱ་བར་གྱུར་པ་དང་།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་གྲངས་འདི་སྙེད་ཅིག་གོ་ཞེའམ། ཚད་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་སུས་ཀྱང་གཞལ་ཞིང་བགྲང་བར་མི་ནུས་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སླད་དུ་ ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བརྙེས་ཏེ། དེ་དང་མཉམ་པ་ཡང་སུ་ཡང་མེད་ན་དེ་ལས་ལྷག་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ཡང་མི་ མཉམ་པ་དེ་དང་མཉམ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ།

问道：'世尊，般若波罗蜜多是为了大义而住'等所说，是指这甚深的般若波罗蜜多是成就如来一切功德的大因，具足广大利他圆满而说。'为了大义而住'是指世尊证得圆满菩提后，以大悲救护一切众生，以大慈不舍一切众生的大义事业，也是由于修习、熟习此般若波罗蜜多的力量之故，此般若波罗蜜多是成办大义的意思。
'为了不可思议义而住'是指依靠此般若波罗蜜多，而成为所谓的佛陀、如来、自然智者、一切智者，因为是其不可思议功德之因，故说是成办不可思议义。
'为了无量义而住'是指依靠此般若波罗蜜多，世尊成就佛陀、如来、自然智者、一切智者的那些功德，任何众生都不能度量衡量，因为是如此无量功德之因。
'为了无数义而住'是指世尊依靠此般若波罗蜜多，成就佛陀、如来、自然智者、一切智者的那些功德，任谁也不能计量说是若干数量、若干程度，因为是如此功德之因。
'为了无等等义而住'是指依靠此般若波罗蜜多，世尊证得无上菩提，与彼等同者尚且无有，更何况超胜者，使如此无与伦比的无上菩提成为平等的因，故此般若波罗蜜多是为了无等等义而住。世尊说道：'善现，如是如是。'

 །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མཉམ་པས་མཉམ་པ་སུ་ཡང་མེད་ན་ལྷག་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དོན་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་ཆེན་པོ་དང་། དོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། དོན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། དོན་གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། དོན་མི་ མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོང་དུ་མདོར་སྨོས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།སོ་སོའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པར་ཟད་དོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། རང་ བྱུང་ཉིད་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། དཔག་ཏུ་མ་མཆིས། གཞལ་དུ་མ་མཆིས་ཤིང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་ པ་དང་།མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཡིན་པར་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ།དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རང་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་དཔག་ཏུ་ མེད།གཞལ་དུ་མེད། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པར་མ་ཟད་ཀྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་བསམ་པ་དང་། དཔག་པ་དང་། གཞལ་བ་དང་། མཉམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། མདོར་ན་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། བསམ་པ་དང་། དཔག་པ་དང་། མཉམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སེམས་མི་དམིགས སོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དེ། བསམ་པ་དང་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་ན། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བསམ་ཞིང་དཔག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བས་དམིགས་སུ་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་ཁ་ཅིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ཡང་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་ཙམ་དུ་བརྗོད་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བས་དམིགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'如是'这句话开始，'须菩提，如来应正等觉们，以平等而言无人能及，更何况能超胜。须菩提，由此理趣，般若波罗蜜多是如来应正等觉们不等中之等，故而安住'这段经文为止，是对上文所说般若波罗蜜多具有大义、不可思议义、无量义、不可称量义、不等中平等义的内容，由世尊自己分别详细解释，其各自含义如前所述。
'白言：世尊，佛性、如来性、自然性及一切种智亦是不可思议、不可称量、不可测度，是不等中平等耶'这句是为了详细解释一切法皆不可思议、不可称量、不可测度、不等中平等而须菩提所作的提问。
'世尊告曰：须菩提，如是如是'从这句开始，直至'须菩提，一切种智亦不可思议、不可称量、不可测度，是不等中平等'为止，不仅仅是佛、如来、自然、一切智这些名相不可思议、不可称量、不可测度、不等中平等，而且从色等乃至一切种智的一切法，因胜义中无实体性，故非思维、称量、测度、平等之境界。
'须菩提，一切法亦不可思议、不可称量，是不等中平等'这句是对上述义理的总结，简言之，世间、出世间、有为、无为、有漏、无漏一切法，因胜义中无实体性，故不可思维、称量、平等。
'须菩提，于一切法之法性中，心不可得，心所法亦不可得'这句是说，如上所述，若色等一切法皆无实体，不成为思维称量等心的对境，那么这一切法之法性空性，是否可为思维称量的对境，是否可为心心所所缘？有人可能会如是分别。为遣除如是分别，说明一切法之法性仅是世俗谛中言说而已，胜义中非心心所所缘境界。

 །རབ་འབྱོར་གཟུགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། དཔག་ཏུ་མེད། གཞལ་དུ་མེད་པ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། དཔག་ཏུ་མེད། གཞལ་དུ་མེད་པ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་བསམ་པ་དང་དཔག་པ་དང་གཞལ་དུ་མེད་པ་དེ།མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ཡང་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མི་མཉམ་ པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་དེ་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་གཟུགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་གཞལ་དུ་མ་མཆིས་ཤིང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་མི་ དམིགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་གཞལ་དུ་མ་མཆིས་ཤིང་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་མི་དམིགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པ་དང་།དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་མི་དམིགས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཤད་ཅིང་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་བརྟན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ གཟུགས་ལ་ཡང་བསམ་པ་དང་།དཔག་པ་དང་། ཚད་དང་། མཉམ་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་བསམ་པ་དང་དཔག་པ་དང་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། སེམས་ཀྱིས་བསམ་ཞིང་དཔག་པའམ། ཚད་ཀྱིས་བཅལ་ཞིང་མཉམ་དུ་ཡང་རུང་ན་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་ལྟ་བུ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ གཟུགས་ལ་བསམ་པ་དང་དཔག་པ་དང་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་མི་དམིགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཅིའི་སླད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བསམ་པ་དང་དཔག་པ་དང་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་མི་དམིགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་དང་དཔག་པ་དང་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་མི་དམིགས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ དཔག་ཏུ་མེད།གཞལ་དུ་མེད་ལ། མི་མཉམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་བསམ་པ་དང་དཔག་པ་དང་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བསམ་པ་དང་དཔག་པ་དང་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་མི་ མཉམ་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པས་བསམ་པ་དང་དཔག་པ་དང་གཞལ་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བསམ་པ་དང་དཔག་པ་དང་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་མི་ དམིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'须菩提，色不可思议、不可称量、不可测量，不等与等亦不可得'这句开始，到'须菩提，一切相智不可思议、不可称量、不可测量，不等与等亦不可得'这句为止，是说明一切色等诸法不可思议、不可称量、不可测量，不等与等。对于所说的不等与等，或许会生起认为有某种不等与等的实体这样的分别念，为了断除这种分别念，说明不等与等仅是世俗谛中的显示而已，在胜义谛中这也是不可得的。
从'世尊，为何色不可思议、不可称量、不可测量，不等与等不可得'这句开始，到'为何一切相智不可思议、不可称量、不可测量，不等与等不可得'这句为止，是须菩提为了详细解释一切色等诸法不可思议、不可称量、不可测量，以及不等与等不可得的道理，并使众眷属坚固理解而请问的。
世尊告曰：从'须菩提，于色亦不可得思议、称量、度量、平等、不平等'这句开始，到'须菩提，于一切相智亦不可得思议、称量、度量、平等、不平等'这句为止，是说明若一切色等诸法有实体，则可以心思维、称量，或以量度量，或可平等，但在胜义中无实体，故不可得如是。
从'世尊，为何于色不可得思议、称量、度量、平等、不平等'这句开始，到'为何于一切相智不可得思议、称量、度量、平等、不平等'这句为止，是须菩提为了详细解释一切色等诸法不可得思议、称量、度量、平等、不平等的道理而作引导性的请问。
世尊告曰：从'须菩提，色之本性不可思议、不可称量、不可测量，不平等，因此于色不可得思议、称量、度量、平等、不平等'这句开始，到'因此于一切相智不可得思议、称量、度量、平等、不平等'这句为止，是说明一切色等诸法在胜义中自性本空，无实体故不可思议、称量、测量，因此不可得思议、称量、度量、平等、不平等。

།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་གང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་དཔག་ཏུ་མེད་གཞལ་དུ་མེད་པ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་དེ་ལ་གཟུགས་དམིགས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་དཔག་ཏུ་མེད་གཞལ་དུ་མེད་པ་སྟེ།མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དམིགས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་ མཉམ་པ་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་སྨྲས་པ་སྟེ། འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། དཔག་ཏུ་མེད། གཞལ་དུ་མེད། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་དངོས་པོ་འགའ་ ཞིག་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར།གཟུགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དམིགས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེས་ སྨྲས་པ་སྟེ།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པས། དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། དཔག་ཏུ་ མེད་པ་དང་།གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ།དཔག་ཏུ་མེད། གཞལ་དུ་མེད་པ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ནས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཤད་པ་དེ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །རབ་ འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་བསམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་ པ་ཞིབ་ཏུ་འགྲེལ་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལན་གཉིས་སྨོས་པ་གོང་མ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འོག་མ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་བརྙེས་པའི་ཆོས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། རང་བྱུང་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ། གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ ཆོས་དེ་དག་བསམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་སེམས་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་བསམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དཔག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ།

须菩提，你怎么认为？凡是不可思议、无量、无数，即是不等与等的色法，在其中能见到色法吗？乃至凡是不可思议、无量、无数，即是不等与等的一切种智，在其中能见到一切种智吗？这是为了明显显示上文所说一切法不可思议、无量、无数、不等与等的意义，世尊对须菩提说。为了遣除众中有些人认为一切法不可思议、无量、无数、不等与等中有某些实体的分别念，所以说凡是不可思议、无量、无数、不等与等的色法，在其中能见到色法的实体吗？因为不可思议、无量、无数、不等与等即是无实体的异名，所以其中不能见到色法的实体。受等乃至一切种智也应当如是配释。
白言：'世尊，没有。'是说从色法乃至一切种智的诸法中，凡是不可思议、无量、无数、不等与等的，其中都不能见到色法等的任何实体。世尊告曰：'须菩提，因此以此理趣，一切法不可思议、无量、无数，即是不等与等。'这是将上文分别解说色法等一切法各自不可思议等义，简略显示。
'须菩提，如来的如来法，因远离思维故不可思议'等，是详细解释不可思议、无量、无数、不等与等的意义。'如来的如来法'中，上面的'如来的'是指如来所证悟宣说的诸法。下面的'如来法'是指如来自身所获得的功德法，即上文所说的佛性、如来性、自然性、一切智性。说'如来法远离思维故不可思议'，是显示于佛法中连思维的心念都无实体，如是远离思维故不可思议。因远离度量故无量。

 ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ལ་དཔོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཞལ་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་འཇལ་ཞིང་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཉིད ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས། མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར། མི་མཉམ་ པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐབས་འདིར་ཡང་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དང་མཉམ་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ།དཔག་ཏུ་མེད། གཞལ་དུ་མེད་པ་སྟེ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། རང་བྱུང་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པ་དང་།དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། དཔག་ཏུ་མེད། གཞལ་དུ་མེད། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི།བསམ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་པས་ན། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་པས་ན། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཚིག་གི་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བཤད་པ་སྟེ།བསམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་དོན་དེ་ཉིད་བསམ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིག་གིས་བསྟན་ན།ཆོས་ཉན་པའི་འཁོར་ཁ་ཅིག་ལ་གོ་བར་སླ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བསྟན་ཏེ། སེམས་པ་དང་། བསམ་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་ པ་དང་མཉམ་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པས་མཉམ་པ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསམ་པ་ལ་སོགས་ པ་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་ནས།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དུ་ཡང་ཅི་ཡོད་སྙམ་དུ་འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་སེམས་པའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཚིག་བླ་ དགས་སུ་བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནམ་མཁའ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི། དངོས་པོ་མེད་ པ་ལས་ཚིག་བླ་དགས་སུ་བཏགས་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所谓'如是'，是说对于这些法，即使是推度的分别念，由于无实体的缘故，也是不可度量的意思。'由于离开限量故不可测量'是说，以现量、比量等量度来衡量和确定，由于无实体的缘故也是不可测量，这样显示。'由于离开平等与不平等故，不平等与平等'是说，胜义中一切法无实体，超越平等与不平等的言说，故说不平等与平等。在此处，所谓不平等与平等是指如来即是空性的自性，与此平等即成为空性的自性的意思。
'须菩提，以此法门，一切法不可思议、不可度量、不可测量，即不平等与平等'是说，如是佛性、如来性、自然性、一切智性等如来之法，是不可思议、不可度量、不可测量、不平等与平等，如是色等一切法也是不可思议、不可度量、不可测量、不平等与平等，这样显示。
'须菩提，如来的这些如来法，由于超越思维故不可思议'乃至'由于超越平等与不平等故，不平等与平等'，是以其他词语解释上述不可思议等义，即'由于离开思维故不可思议'的词义，以'由于超越思维故不可思议'的词语来显示。对某些听法的眷属容易理解，故如是显示。思维和所思维二者在胜义中皆无实体，故说不可思议。如是也应配合不可度量、不可测量、不平等与平等。
'须菩提，所谓不可思议，是不可思维的假名'乃至'不平等与平等是无平等的假名'，是说如是一切法超越思维等后，对'怎么还可说为不可思议等词'，为了遣除众中某些人心中的疑惑，说不可思议等也只是世俗中世间言说的假名而已，不是胜义的显示。
'须菩提，所谓不可思议，是因为虚空不可思议'乃至'因为虚空无不平等与平等'，是显示无实体的假名之喻，即如对虚空说不可思议等，是说无实体的不可思议等词语。

 །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ།དཔག་ཏུ་མེད་པ། གཞལ་དུ་མེད་པ། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་བསམ་པའམ་དཔག་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་གཞལ་དུ་ མེད་དོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཞལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་ བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་བསམ་ཞིང་དཔག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་མེད།སེམས་ཤིང་དཔོག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། སུས་ཀྱང་བསམ་ཞིང་དཔག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་གཞལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི།སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་། རང་བྱུང་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་རྣམས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། དཔག་ཏུ་མེད། གཞལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་གཞལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། དཔག་ཏུ་མེད། གཞལ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ པ་དང་།དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ལེའུ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པའི་དོན་ཡོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ།།དགེ་སློང་བརྒྱ་ཕྲག་ཉི་ཤུས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་དེ་སྙེད་ཅིག་གིས་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་ལེན་པ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ། ཕྱིར་ མི་འོང་བ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བསྙེན་ཕ་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུ་ནི། ཆོས་རྣམས་ལ་རྡུལ་དང་བྲལ་ཞིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བསྙེན་ དང་དགེ་བསྙེན་མ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཁྲིམས་བརྒྱད་པ་དང་། ཁྲིམས་ལྔ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་སྟེ། དེ་དག་གིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ངན་པའི་རྡུལ་དང་བྲལ་ཞིང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཏེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་ཕྲག་ཉི་ཤུས་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'喇嘛饶布，如来的如来法是不可思议的、无量的、不可测量的、等同于无等，这些是包括天人、人类和非天的世间所不能思议或测量的。因此，诸佛是不可测量的。佛法是不可测量的'这句话的意思是，一切法不可思议、无量、不可测量、等同于无等，这是对前面所说义理的总结。从胜义谛来说，一切法本性空，既没有可思维和测量的事物，也没有能思维和测量的心和心所，因此任何人都不能思维和测量，这就是所要阐明的。
'如是诸佛不可测量'这句话是指，如前所述的方式，佛陀性、如来性、自性和如来性等如来功德法是不可思议、无量、不可测量的。
'诸佛法不可测量'这句话是指，如来所证悟和宣说的诸法是不可思议、无量、不可测量的。
'如是世尊宣说如来不可思议、无量、不可测量、等同于无等品时'等等这些话，是说明宣说不可思议甚深法的意义。五百比丘无取而从诸漏心得解脱。二千比丘无取而从诸漏心得解脱，意思是这些比丘和比丘尼无后蕴取而从烦恼中心得解脱，获得不还果和阿罗汉果。
'六万优婆塞和三万优婆夷于诸法中远离尘垢，获得清净法眼'这句话的意思是，优婆塞和优婆夷有三种：八戒者、五戒者和发菩提心皈依三宝者。他们远离萨迦耶见等恶见之尘，远离贪欲、嗔恚等垢染，对四圣谛等正法的见解完全清净。
'二万菩萨获得无生法忍'这句话是指，如此多的处于随信行地等的菩萨获得无生法忍，证入第八地菩萨位。

 །དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཅིང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ད་ལྟའི་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་ བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཟབ་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དོན་ཆེན་པོའི་སླད དུ་ཉེ་བར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པ་ལྟར་དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡང་ བཟླས་ཏེ་བརྗོད་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིའི་ནང་དུ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་བློན་པོས་བྱེད་པའི་དཔེས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོས་ པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འབའ་ཞིག་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཟབ་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དོན་ཆེན་པོའི་སླད་དུ་ཉེ་ བར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་དོན་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་དོན་ཆེན་པོ་མཛད་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བདེན་ནོ་ ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ།དོན་ཆེན་པོ་དང་དོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིར་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་ཆེན་པོ་མཛད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོས་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་འབའ་ཞིག་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་བྱ་བ་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་དོན་ཐམས་ཅད་བློན་པོས་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གསུམ་ཆར་གྱི་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊授记说这些人将在此贤劫中成佛，这句话的意思是：那些已获得无生法忍并住于第八地的菩萨们，被授记将在现在这个贤劫中成佛。
这是《十万般若波罗蜜多广释》第三十四品。
然后，具寿须菩提向世尊如是请问：'世尊，此般若波罗蜜多甚深。世尊，此般若波罗蜜多是为大义而住'等等。这是指此甚深般若波罗蜜多如前所述的次第，具有大义、不可思议、无量、无法衡量、等同无等的意义，再次重复宣说。
在此甚深般若波罗蜜多中，包含了五波罗蜜多等一切清净法，以大王所有意旨由大臣执行的比喻，显示一切佛法的一切所需皆由此甚深般若波罗蜜多独自成办，从而显示其成办大义。
其中'世尊，此般若波罗蜜多甚深。世尊，此般若波罗蜜多是为大义而住'乃至'此般若波罗蜜多是为等同无等而住'，是须菩提陈述般若波罗蜜多成办大义，世尊则说'如是'予以印可。大义、不可思议义等的含义如前所述。
为什么呢？'须菩提，在此甚深般若波罗蜜多中，五波罗蜜多皆摄于此'乃至'一切相智皆摄于此'，这是显示般若波罗蜜多成办大义的理由。因为六波罗蜜多等一切清净法的所需，唯此般若波罗蜜多独自成办，所以此甚深般若波罗蜜多成办大义。
'须菩提，譬如'乃至'此般若波罗蜜多是为等同无等事而住'，这是显示般若波罗蜜多成办大义的比喻。就像大王的一切事务由大臣执行那样，三乘一切佛事的一切所需也都由此般若波罗蜜多成办，因此成办大义。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པར་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་མཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྲེད་པའི་དབང་ གིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།ལྟ་བ་ལོག་པའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ པ་ཉིད་དང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཟུགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མ་མཆིས་པ་དང་མངོན་པར་ཆགས་པ་མ་མཆིས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལགས་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཇི་ལྟར་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མ་མཆིས་པ་དང་། མངོན་པར་ཆགས་པ་མ་མཆིས་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་ པོ་དང་།ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་། གང་གིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཁྱོད་ཀྱི་གཟུགས་གང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའམ། མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་མ་མཆིས་པ་དང་། མངོན་པར་ཆགས་པ་མ་ མཆིས་པ་ལགས་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་གང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་། འཛིན་པའི་སེམས་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཡོད་དམ་ཞེས་རབ་ འབྱོར་ལ་སླར་དྲིས་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་གང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་འམ། མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་ པར་བྱེད་པ་དང་།མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱེད་པའམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའམ། མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཛིན་པ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ལ་ ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ།

为什么这样说呢？须菩提，这是因为如此甚深的般若波罗蜜多，对色法无所执取，无所贪著而安住。以此等说明这甚深的般若波罗蜜多能成就大义的理由。
若通过听闻、思维、修习这甚深的般若波罗蜜多，从胜义谛的角度了悟一切法空性，则不会因贪爱而执取色等诸法，也不会对邪见产生贪著。因此，这甚深的般若波罗蜜多能成就大义。
如同对色法所说的那样，乃至道相智和无上正等正觉，都应当如是类推。
须菩提问道：'世尊，这般若波罗蜜多如何对色法无所执取、无所贪著而安住？'乃至'如何对无上正等正觉无所执取、无所贪著而安住？'这是须菩提为阐明所取对象、贪著事物、能取者、能贪著者以及能取能著之心皆无实体而提出的问题。
世尊告诉须菩提：'须菩提，你认为如何？你所说的可执取或可贪著的色法，你见到这样的事物吗？'等等。这是详细解释须菩提所问'如何无所执取、无所贪著'的含义。
从胜义谛而言，一切法本性空，有什么可执取的对象、能执取的主体和执取的心识吗？这是反问须菩提，意思是没有任何这样的实体。
'你见到可执取或可贪著的色法吗？'这是说明无所取的对象。'有什么能执取或能贪著的法吗？'这是说明无能取的主体。'见到可执取或可贪著的这样的法吗？'这是说明无执取。
如同对色法所说的那样，乃至道相智和无上正等正觉，都应当如是类推。世尊赞叹道：'善哉！善哉！须菩提。'

 །རབ་འབྱོར་ངས་ཀྱང་གཟུགས་ཡང་ དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན། ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པས་ཉེ་བར་མི་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་མི་གཟིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་མི་གཟིགས་པས། སྲེད་པའི་དབང་གིས་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་མ་གཟིགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན། ཉེ་བར་བླང་དུ་མེད་པས་རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་གདམས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ལྷའི་བུ་དག་གིས་ཐོས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཟབ་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ བློས་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཟབ་པའི་ཕྱིར་བལྟ་དཀའ་བའོ། །བལྟ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བའོ། །རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་མི་བརྟག་པའོ། །མི་བརྟག་པའི་ཕྱིར་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཚིག་སྔ་མས་ཕྱི་མ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞི་ཞིང་ ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་ཞིང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཆ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བའོ། །མཁས་པ་དང་བཟང་བ་དང་ཡིད་གསལ་བས་འཚལ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་མཁས་པ་དག་གིས་ཤེས་པར་ནུས་ཀྱི་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་གང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མོས་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བགྱི་བ་བགྱིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་དཀོན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་བྱེད་པ་རྣམས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་སྤྱོད་པར་འགྱུར་གྱི།གཞན་རྣམས་དེ་ལྟར་དད་ཅིང་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

须菩提，我也未能如实见到色，因为如实未见故不执取，因为不执取故不近取。以此等说明了无所执取、无所贪著的道理，为此世尊开示道：一切诸法如色等胜义中自性本空，故连世尊自己也未如实见到，如是未如实见故，不会因贪爱而执取，如是不执取，也不会因见解而近取，即不会贪著的意思。如对色所说的一样，乃至一切种智、如来性等也应如是配释。
须菩提，因此菩萨摩诃萨不应贪著于色，不应执取，乃至不应贪著如来性，不应执取。以此说明一切诸法自性本空，如来也未见到且不执取，无可近取，所以须菩提你也不应贪著和执取一切诸法，这是随顺教导开示。
其后，欲界天子和色界天子对世尊如是启白等，说明天子们听闻无贪著、无执取的甚深义理后，从'甚深难见'等方面赞叹般若波罗蜜多。其中'甚深'是因为外道、声闻、缘觉等的智慧无法通达的缘故。因如是甚深故难见，因难见故难通达，因难通达故不可思议，因不可思议故非思议境界，应以前句解释后句。
'寂静微细'是说如是非声闻缘觉等所思议境界，因为息灭一切分别戏论、远离能取所取故微细。'应由智者、贤者、慧眼者求知'说明如是声闻缘觉等不能了知，唯有方便智慧双运的菩萨智者能知，其他人不能了知。
'世尊，于此甚深般若波罗蜜多生信解的众生，是于先前诸佛已作供养者'，说明信受并修行此甚深般若波罗蜜多的众生稀有，唯有往昔承事如来者能信受并修行此甚深般若波罗蜜多，其他人则不能如是信受修行。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མོས་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ བཟུང་བ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་དཀོན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཚེ་འདི་དང་ཚེ་སྔ་མ་གཉིས་ཀ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་བརྟེན་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དག་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་སྤྱོད་པར་འགྱུར་གྱིས།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་ནི་དད་ཅིང་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ཅེས་བྱ་བ་ནས།གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་གདུགས་གཅིག་ཏུ་མོས་པ་དེ་ཉིད་ཆེས་ལེགས་པའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་སྤྱོད་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་ཞིང་དོན་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། སྟོང་གསུམ་གྱི་ སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། བསོད་ནམས་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་མོས་པས།ཉིན་གཅིག་སྤྱད་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཕན་ཡོན་ཆེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཤེས་རབ་རྟུལ་པོ་དང་རྣོན་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཤེས་རབ་རྟུལ་པོ་ ཆོས་ཀྱི་དོན་མ་རྟོགས་ཀྱང་།གང་ཟག་གཞན་ཆོས་སྤྱོད་པ་མཐོང་ན་དད་པ་སྐྱེས་ནས་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་ཆོས་སྤྱོད་པ་ལ་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་བདག་རང་གིས་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ནས་ཆོས་སྤྱོད་པའོ། །བརྒྱད་ པ་ལ་སོགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཇི་ཙམ་པ་དང་། སྤོང་བ་གང་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ ཐོབ་པའི་བཟོད་པར་འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཇི་ཙམ་པ་དང་། སྤོང་བ་གང་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བཟོད་པར་འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤོང་བའི་ཕན་ཡོན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཉིན་གཅིག་སྤྱད་པའི་ཕན་ཡོན་ཆེ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དང ལྡན་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མར་བཅས་པ་ཡིན་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་ནས་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པར་གྱུར་ཅིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དད་པས་སྤྱོད་པ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་དམིགས་པ་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཡོན་ལྷག་པར་ཆེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊说，对于那些信仰此甚深般若波罗蜜多的众生，应当知道他们是被善知识所摄受，已种下善根。这表明信仰并修持此甚深般若波罗蜜多的众生是稀有的，唯有今生和前世都依止善知识，并且积累福德资粮的人，才能信仰并修持此甚深般若波罗蜜多，其他人则不能信仰和修持。
世尊说，如果三千大千世界中所有众生等等，乃至于对此甚深般若波罗蜜多一心信仰者，其功德最为殊胜。这表明信仰并修持此甚深般若波罗蜜多的福德广大而意义重大。三千大千世界中所有声闻和独觉的证法智慧、断除烦恼的功德以及所有福德，都比不上对此甚深般若波罗蜜多生起信仰，仅仅修持一日所获得的福德和利益。
随信行者和随法行者是指利根和钝根的声闻。随信行者是指钝根声闻，虽然未能通达法义，但看见他人修法后生起信心而随之修法。随法行者是指利根声闻，能自己通达法义而修法。第八等其他声闻补特伽罗已如前所述。
为什么呢？如是随信行者的智慧和断除，乃至独觉的智慧和断除，都包含在获得无生法忍的菩萨摩诃萨的忍中。这是说明声闻和独觉的智慧和断除的功德，不如菩萨一日修持般若波罗蜜多的功德大的理由。声闻和独觉虽然获得各自的果位，具有智慧和断除烦恼，但这些都是有所缘、有相的。而修持般若波罗蜜多的菩萨，通达胜义中一切法无生而获得深法忍，在世俗中以信心修持般若波罗蜜多时不执著相、不贪著所缘，因此功德更为殊胜。

།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་ཇི་ཙམ་པ་དང་།སྤོང་བ་གང་ཇི་ཙམ་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བཟོད་པར་འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་པའི་ཚིག་དང་། དོན་བརྩོན་ ཞིང་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་བརྟན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་ཚིག་གོང་མ་ཉིད་བཟླས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་སུ་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བའི་མདོ་སྡེ་གཞན་ལ་བསྐལ་ པ་དང་།བསྐལ་པའི་ལྷག་མར་སྤྱད་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་མདོ་སྡེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ལ། བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་བས་ཀྱང་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་བས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། མྱུར་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལས་ཐར་ཏེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕུལ་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསླབས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱད་པ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བཟང་པོ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་དེ་ལ་བསླབ་པ་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་དེ་ལ་བསླབས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱད་ན་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལ་བསླབས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ་འབྱུང ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བར་རྟོགས་ནས་མོས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྟོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་།དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གཞལ་དུ་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟོད་པའི་ཚིག་རྣམས་སུས་ཀྱང་མ་བསྐུལ་བར་རང་བྱུང་བ་ལ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

其后，世尊对欲界天子和色界天子们宣说，从'如是言'到'声闻缘觉之智慧及其断除，皆摄于获得无生法忍之菩萨摩诃萨之忍中'等文，是为了使天子们所说之语及眷属们坚定信心，而重复前语并加以印证。
从'天子们，任何善男子或善女人'到'若于远离般若波罗蜜多之其他经典修习一劫或过一劫者则不然'等文，是说明声闻和缘觉乘之经典若不具般若波罗蜜多之义，即使声闻缘觉乘之善男子善女人于其中修习一劫或过一劫，也不如修习甚深般若波罗蜜多之功德大。'速得'是指解脱轮回而迅速证得无上菩提之意。
为何如此？从'此般若波罗蜜多是最胜法'到'已说、正说及当说广大'等文，是说明修习甚深般若波罗蜜多功德广大的理由。即一切声闻、缘觉、菩萨应学之殊胜善法，皆于此般若波罗蜜多中广说。声闻、缘觉、菩萨皆依此法修学，三世如来亦依此法修学而现证无上正等正觉。因此说明若修习甚深般若波罗蜜多，则能速得无上正等正觉。
从'其时，欲界天子及色界天子们自说偈言'到'菩萨摩诃萨依此学习，已得、正得及当得无上正等菩提'等文，是说明天子们了知修习般若波罗蜜多功德广大而生信解，并赞叹般若波罗蜜多。'自说'是指无人劝请而自然宣说般若波罗蜜多是大波罗蜜多、无量波罗蜜多、无数波罗蜜多、无等等波罗蜜多等赞叹之语。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་དེ་ལ་བསླབས་ཤིང་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ།འབྱུང་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བསླབས་ཏེ།སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་མོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་འབྲི་བའམ་འཕེལ་བ་ཡང་མི་གདའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་དེ་ དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་དག་ནི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཁམས་སུ་འཁོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་ནས་མགུ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་སོ་སོའི་གནས་སུ་ དོང་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་མོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མི་རྣམས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ ལ་ལྷག་པར་དད་ཅིང་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གང་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ།མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཐེག་པ་པའི་གང་ཟག་དེ་ནི་མིའི་ནང་ནས་ཚེ་འཕོས་ནས་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་དད་པ་དང་མོས་པ་སྐྱེས་ཏེ། སེམས་མ་ཞུམ་ཞིང་མ་རྨོངས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབའ་ཞིག་སྤྱོད་ལམ་ བཞི་ཆར་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཡི་དམ་ཉམས་པར་མི་བྱེད་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་མཐར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་དེ་སྟོན་པའི་མཁན་པོ་ཡང་མི་གཏོང་བ་དེ་ནི། མི་མཇེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཉིད་ནས་མིའི་ནང་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ། འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་ཡང་མིའི་ནང་དུ་ སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དེས་སྔོན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཡང་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་མོས་པར་འགྱུར་བར་བལྟའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོས་ནས་དད་ཅིང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་མི་དེ་མིའི་ནང་ནས་ཚེ་འཕོས་ནས་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་སྔོན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་གོམས་པར་བྱས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ ཡང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་མོས་ཤིང་དད་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊对于修学甚深般若波罗蜜多并随顺信仰者，已出现、正出现及将出现等，是说三世中声闻、缘觉和菩萨们各自获得果位，也是由于修学此甚深般若波罗蜜多而获得各自的果位，因此般若波罗蜜多是大波罗蜜多，这是赞叹。
'此般若波罗蜜多既不减少也不增长'，是说如是甚深般若波罗蜜多虽是三乘获得果位之因，但自性无分别且不变，圆满具足，故此无有变化，这是开示。
'欲界天子和色界天子们'乃至'色界天子们住于色界'，是说那些天子们了悟般若波罗蜜多甚深义后欢喜，供养世尊后返回各自住处，这是开示。
'其时具寿罗睺罗向世尊如是启白'等，是为了使对甚深般若波罗蜜多具有信解圆满的人们，对此甚深般若波罗蜜多生起更大信心和恭敬，而请问他们从何处命终而生于此娑婆世界，以及世尊的解说。
从'世尊告曰'乃至'罗睺罗，菩萨乘补特伽罗是从人中命终而生于人中'，是说闻此甚深般若波罗蜜多后生起信解，心不怯弱不迷惑，于四威仪中唯一忆念般若波罗蜜多且不违誓言，在未究竟般若波罗蜜多义之前也不舍弃教授般若的阿阇黎，此人从此娑婆世界人中命终，又生于此赡部洲人中，这是开示。
'何以故？是菩萨乘善男子先前亦闻此甚深般若波罗蜜多'乃至'当知此人一闻此甚深般若波罗蜜多即能生起胜解'，是说闻般若波罗蜜多后以信解而行持的人从人中命终又生于人中的理由：由于他先前已熟习此甚深般若波罗蜜多的善根，以此又生于人中，一闻此甚深般若波罗蜜多即生起胜解和信心，这是开示。

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་མོས་ཤིང་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་དང་། ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདིར་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་དད་ཅིང་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཏུ་སྔོན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་གཞན་དག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་སྐྱེས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེས་འདིར་སྐྱེས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་དགའ་ ལྡན་གྱི་ལྷའི་རིས་ན་བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་མཉན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བས་འདིར་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་དད་ཅིང་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་གང་གིས་སྔོན་གྱི་མཐར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཐོས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་དྲིས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་མ་བྱས་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ།ནེམ་ནུར་དུ་འགྱུར། རྨོངས་པར་འགྱུར། སེམས་ ཞུམ་པར་འགྱུར།སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་གང་གིས་སྔོན་གྱི་མཐར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐོས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་དྲིས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་མ་བྱས་པ་དེ་ ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ།ནེམ་ནུར་དུ་འགྱུར། སེམས་ཞུམ་པར་འགྱུར། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཐོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། དྲི་ཞིང་བརྟགས་པས་གོམས་ པར་མ་བྱས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ན་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་ཞིང་དད་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

问道：'世尊，有些菩萨摩诃萨一听闻此甚深般若波罗蜜多即生信解'，从此句至'由彼善根及彼作意而生于此'这段经文，是说明有些修行般若波罗蜜多并对之生信的菩萨，曾在其他世界供养过其他诸佛世尊，因熟习般若波罗蜜多而生于此世界，并对此甚深般若波罗蜜多生信修行。
从'须菩提，复次有菩萨摩诃萨与兜率天众同分'至'应知彼以此善根而生于此'这段经文，是说明有些修行甚深般若波罗蜜多的菩萨，曾在兜率天听闻弥勒菩萨宣说此般若波罗蜜多，以此善根而生于人间，并对般若波罗蜜多生信修行。
从'须菩提，复次若菩萨乘补特伽罗于前际时虽闻此般若波罗蜜多而不详问不善观察，彼于宣说甚深般若波罗蜜多时，当生疑惑、迷惘、怯弱及心生异相'至'须菩提，复次若菩萨乘补特伽罗于前际时虽闻无上正等正觉而不详问不善观察，彼于宣说般若波罗蜜多时，当生疑惑、怯弱及心生异相'这段经文，是说明前世虽曾听闻般若波罗蜜多，但未经详细询问观察修习者，今生再闻甚深般若波罗蜜多时也会生疑不信。如同对般若波罗蜜多所说的这种情况，对于道相智乃至无上正等正觉，也应当如是类推。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་གང་གིས་སྔོན་གྱི་མཐར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས་ཡོངས་སུ་མ་དྲིས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་མ་བྱས་ཏེ། ཉི་མ་གཅིག་གམ། གཉིས་སམ་ གསུམ་མམ།བཞིའམ། ལྔར་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མ་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནི་དད་པ་ཙམ་དང་དགའ་བ་ཙམ་དང་མོས་པ་ཙམ་དང་ལྡན་པར་ཟད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བའམ་ཀླག་པའམ། ལུང་འབོགས་པའམ། ཁ་ཏོན་བྱ་བའམ། ཚུལ་ བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལས་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཐོས་ནས་དྲི་བ་དང་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་གོམས་པར་མ་བྱས་པ་དག། ཚེ་འདི་ལ་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ན་ཡང་བློ་མི་བརྟན་ཞིང་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཞན་གྱི་ཁ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་བ་དང་། ཀླག་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱ་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མི་ནུས་པར་འགྱུར་ བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་མི་འདྲི་ཞིང་ལུང་མི་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་མི་བྱེད་ཅིང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ འདིས་གཞན་ལ་ཕན་མི་འདོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དང་མཐུན་པར་མ་སྤྱད་པས། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ ཀྱི་བུ་མོ་དེས་གནས་གཉིས་དང་ས་གཉིས་པོ་དེ་ལས་གཅིག་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཁ་ཅིག་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ འདི་མ་བྲིས།ལུང་མ་ཕོག་ཁ་ཏོན་མ་བྱས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་མ་བྱས་ལ། གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་མ་བཏགས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་མཐུན་པར་མ་བྱས་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་གྱུར་པ་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་ལྔ་པའོ།

复次，善现，若有菩萨乘补特伽罗，于前际中闻此甚深般若波罗蜜多，而不详问，不善观察，于一日或二日或三日或四日或五日不随顺修学，乃至'彼唯具有少许信心、少许欢喜、少许胜解而已，于此甚深般若波罗蜜多不能请问、不能读诵、不能受持、不能修习、不能如理作意'等文，是说某些善男子善女人于前世中，虽曾少闻此甚深般若波罗蜜多，但未经由请问、观察等门而修习熟练，于今生中纵闻此甚深般若波罗蜜多，其心不坚固，随顺恶知识之言，而不能请问、读诵、受持、修习、如理作意此甚深般若波罗蜜多。
善现，若菩萨乘善男子善女人，于此甚深般若波罗蜜多不请问、不受持、不修习、不如理作意，且以此甚深般若波罗蜜多不利益他人，乃至'彼等菩萨乘善男子善女人由于不如实行持此般若波罗蜜多，是故应知彼菩萨乘善男子善女人当住于二处、二地中之一'等文，是说某些菩萨乘者于前世中，自身亦未书写、未受持、未修习、未如理作意此甚深般若波罗蜜多，于他人亦未以般若波罗蜜多等乃至一切相智之诸法饶益，自身亦未如实行持般若波罗蜜多等清净诸法之义，故堕声闻、独觉地中。
此为十万般若波罗蜜多广释第三十五品。

། །། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ་གྲུ་ཞིག་ལ་མི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་འདྲི་མི་སྟོན། ཁ་ཏོན་དུ་མི་བྱེད། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་མི་བརྟེན་པ་དེ་དག་ནི་བར་མ་དོར་བྱང་ཆུབ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ་རྣམ་པ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། རྒྱ་མཚོའི་དབུས་སུ་གྲུ་ཞིག་པར་གྱུར་པའི་མི་རྣམས་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་འཇུས་མ་བརྟེན་པར་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་པ་དང་།མོས་པ་ཙམ་ནི་ཡོད་ལ། བྲི་བ་དང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཉམས་སུ་མ་བླངས་མ་བརྟེན་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ལས་ཉམས་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་དོན་དུ་དད་པ་ཡོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་བར་མ་དོར་ཉེ་ཞོ་མེད་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འདས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་མི་གང་དག་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་གྲུ་ཞིག་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུ་ཞིང་བརྟེན་ན་ཉེ་ཞོ་མེད་པར་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དད་ཅིང་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འདྲི་ཞིང་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འབད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ བས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ཏེ།བར་མ་དོར་མི་ཉམས་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་ལ་ལ་ཞིག་བུམ་པ་མ་བསྲེགས་ ཤིང་སོ་མ་བཏང་བར་ཆུ་བཅུ་བར་སེམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བཟུང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་ནི་བར་མ་དོར་ཉེ་ཞོར་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ ལ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དད་ཅིང་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཤེས་རབ་དང་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པས་བར་མ་དོར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་སོམ་བཏང་བར་ཆུ་བཅུས་ན་ཞིག་སྟེ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།

譬如舍利子，就像在大海中央船只损坏的人们，乃至于不问不讲授一切种智，不诵读，不如理作意且不依止的那些人，将会在中途退失菩提，在未获得一切种智之前，将会现前声闻地或独觉地。这表明就像在大海中央船只损坏的人们如果不抓住不依靠木头等物，就无法到达海岸。同样地，菩萨乘的善男子或善女人，虽然对这甚深般若波罗蜜多有信心和胜解，但如果不通过书写、讲授等方式修习依止，就会从无上正等正觉退失，堕入声闻和独觉地。
舍利子，菩萨乘补特伽罗为了现前圆满证悟无上正等正觉而有信心，乃至于由于为一切种智所摄持，无障碍地超越声闻地，超越独觉地，令众生成熟，令佛土清净，将现前圆满证悟无上正等正觉。这表明如同人们在大海中船只损坏时，如果抓住依靠木头等物，就能无障碍地到达海岸。同样地，善男子或善女人对无上正等正觉有信心和胜解等，并且对这甚深般若波罗蜜多通过书写读诵等方式精进修习的人们，由于为般若波罗蜜多等所摄持，超越声闻和独觉地，不会在中途退失，将现前圆满证悟无上正等正觉。
舍利子，譬如有某个女人或男人想要用未经烧制且未经晾干的瓦罐盛水，乃至于如果不为一切种智所摄持，应当知道那些菩萨乘的善男子或善女人将会在中途遭遇危险。这表明菩萨乘虽然对无上菩提有信心和胜解等，但如果不为智慧和方便善巧所摄持，由于心相续未成熟而会在中途退失，就像未经晾干的瓦罐盛水会破损退失一样。

།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་དག་གི་བར་མ་དོར་ཉེ་ཞོ་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བར་མ་དོར་ཉེ་ཞོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ལ་བར་མ་དོར་ཉེ་ཞོར་འགྱུར་བ་ནི་གཞན་ལ་མི་བྱའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་ཞིང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཉམས་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་པའམ་བུད་མེད་ལ་ལ་ཞིག་བུམ་པ་སོ་ལེགས་ པར་བཏང་བས་ཆུ་ཀླུང་ངམ།མཚོའམ་མཚེའུ་འམ་ཁྲོན་པ་ནས་ཆུ་འཆུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བར་མ་དོར་ཉེ་ ཞོར་མི་འགྱུར་ཏེ།མ་ཉེས་མ་ཉམས་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་བར་མ་དོར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བར་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་བུམ་པ་སོ་ལེགས་པར་བཏང་བས་ཆུ་བཅུས་ན་བདེ་བར་ཁྱིམ་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བ་ལས་དཔེ་བླངས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོའི་གྲུ་མ་བསྡམས་ཤིང་ཟག་ལྷན་མ་བྱས་པར་ རྫས་བཅུག་སྟེ་ཆུ་ལ་བཏང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ན།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་བར་མ་དོར་ཉེ་ཞོར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེའི་དོན་ཆེན་པོ་དང་བྲལ་ཞིང་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་ ལས་ཕངས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཚོང་པ་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལེན་པ་ཐབས་མི་མཁས་པར་གྲུ་སྦྱར་ཉེས་ན་གནོད་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ཞིང་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་མ་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་དཔེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་ན།དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་འགྲུབ་ཅིང་བར་མ་དོར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བར་མ་དོའི་ཉེ་ཞོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉམས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་མཁས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ལ་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བར་མ་དོར་ཉེ་ཞོར་མི་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་སྦྱར་ལེགས་པའི་དཔེས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་བར་མ་དོར་མི་ཉམས་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།

若问'须菩提，菩萨乘善男子或善女人，他们的中途险难是什么？即是声闻地或独觉地'，这是上文所说的中途险难。对菩萨而言，中途险难并非指其他，而是指堕入声闻地或独觉地，从大乘退失，此为教示。
须菩提，譬如有人，男子或女子，以完好无损的瓶子从河流、湖泊、池塘或井中取水。乃至以一切种智摄持，须菩提，彼菩萨摩诃萨即不会中途堕入声闻地或独觉地的险难中，无过无失而将现前证得无上正等正觉。以此譬喻说明：若为方便智慧所摄持，则不会中途堕入声闻、独觉地，而将现前证得无上正等正觉，如同完好的瓶子取水能安然回到家中。
须菩提，譬如海船未经修补加固，装载货物入水。乃至若不为一切种智所摄持，须菩提，彼菩萨摩诃萨将遭遇中途险难。如是应知远离一切智性此大珍宝之大义，将失去广大珍宝。以此譬喻说明：如同商人在大海中寻找珍宝，若方法不善巧而船只修造不当，将遭受大损害且无法获得珍宝。同样，菩萨若不具足方便智慧，纵有信心等功德，亦不能成就一切智性，而会在中途退失大乘。
须菩提，诸菩萨摩诃萨的中途险难是什么？即是声闻地或独觉地。此说明堕入声闻、独觉地即是菩萨的退失。
须菩提，譬如有具智慧性格的人。乃至若为一切种智所摄持，须菩提，应知彼菩萨摩诃萨不会遭遇无上正等正觉的中途险难。以入海船只修造良好为喻，说明具足方便智慧的菩萨不会中途退失，而将现前证得无上正等正觉。

།རབ་འབྱོར་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་གྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ སར་མི་ལྟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མི་ན་ཚོད་ལོ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ན། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་བར་མ་དོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་མི་རྒད་པོ་ཉམ་ཆུང་བ་གྲོགས་གཞན་ལ་མ་བརྟེན་པར་ལྡང་ཞིང་འགྲོ་མི་ནུས་པའི་དཔེས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ ཐབས་མཁས་པ་ལ་མ་བརྟེན་ན་བར་མ་དོར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་སྟེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་མ་ བཟུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དོན་གོང་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མི་ན་ཚོད་ཀྱིས་ལོ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལོན་པ། རྒས་པ་དགོག་ཏུ་གྱུར་པ་ འཁོགས་པ་དེ་ཉིད་རླུང་ངམ་མཁྲིས་པའམ།བད་ཀན་ནམ་འདུས་པའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པར་གྱུར་ལ། དེ་ཁྲི་ལས་ལྡང་བར་འདོད་ན་དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ཀྱིས་གློ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ནས་བཟུང་སྟེ་བརྟེན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་བར་མ་དོར་ཉེ་ཞོར་མི་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་དེར་ཕྱིན་པར་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་གྱིས་ནི་མི་རྒད་པོ་ནད་པ་མི་གཉིས་ཀྱིས་གྲོགས་བྱས་ཏེ་བརྟེན་ན་བར་མ་དོར་མི་ཉམས་ཤིང་གར་འདོད་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བའི་དཔེས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ན་བར་མ་དོར་ཉན་ཐོས་ དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་ནུས་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པའི་གཏན་ ཚིགས་བསྟན་པའོ།

'从'如是，须菩提，如是应当了知'到'若为一切智智所摄持，则彼菩萨摩诃萨不堕声闻地及辟支佛地'为止，是显示应当了知上述义理如是。
'须菩提，譬如年龄一百二十岁之人'乃至'若不为一切智智所摄持，须菩提，彼菩萨摩诃萨于中道将堕声闻地或辟支佛地'为止，是以年老体弱者若不依靠他人扶持则不能起身行走为喻，显示菩萨乘者若不依止般若波罗蜜多及方便善巧，则于中道堕入声闻辟支佛地，不能现前圆满证得无上正等正觉。
'何以故？以其不为般若波罗蜜多所摄持'乃至'以不为一切智智所摄持故'为止，是显示上述道理及因由。
'须菩提，譬如年龄一百二十岁，衰老羸弱，驼背之人，为风、胆、痰或诸病所侵，欲从床起，若有二力士从两胁扶持'乃至'若为一切智智所摄持，须菩提，彼菩萨摩诃萨于中道不退，彼菩萨摩诃萨能至无上正等正觉处'为止，是以老病之人若得二人扶持则不会中途衰退而能到达所欲之处为喻，显示菩萨乘者若依止般若波罗蜜多及方便善巧二者，则不会中途堕入声闻辟支佛地，而能到达无上正等正觉之处。
'何以故？以其不离般若波罗蜜多及方便善巧故'是显示上述道理之因由。

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པ་དང་བྲལ་བས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པར་མི་ལྡན་ན་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པར་ལྡན་ན་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་དང་། གནས་ བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པར་ཇི་ལྟར་མི་ལྡན་པ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཇི་ལྟར་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དོན་འདི་འདྲི་བར་སེམས་པ་ནི་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་ཞིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་ཞིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དོན་འོག་ནས་བཤད་པ་འཁོར་རྣམས་ལེགས་པར་ཉན་དུ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་དོན་འདི་ལྟ་བུ་འདྲི་བ་ལེགས་སོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལ་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཐོག མར་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཤེས་རབ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད། བདག་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པ་དང་། བདག་དང་བདག་གིར་ མཚན་མར་འཛིན་པས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ན་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རྟོག་པ་དེ་དག་མེད་དེ་རིང་དུ་སོང་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་མེད་དེ་རིང་དུ་སོང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ཏེ་རིང་དུ་སོང་བ་ལ་བྱ་ན། ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་བདག་དང་བདག་གིར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པ་ན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，何以说菩萨乘之人若离般若波罗蜜多及方便善巧，则堕声闻地或独觉地？'此问即是上文所说，若不具足般若波罗蜜多及方便善巧，则堕入二种小乘；若具足般若波罗蜜多及方便善巧，则不堕入二种小乘，而能证得无上正等正觉之义。
长老须菩提为详细阐明菩萨乘之人如何不具足般若波罗蜜多及方便善巧，以及如何堕入声闻、独觉地而作此问。
世尊告曰：'须菩提，汝为诸菩萨乘之人而向如来问此义理，善哉！善哉！'此赞叹须菩提，是为令众会善听下文所说不具足方便智慧及三轮不清净之行，以及具足方便智慧及三轮清净之义。
须菩提，于此菩萨乘之人，初行布施时乃至'彼于智慧生起慢心，以智慧生起慢心，自谓我具足智慧'等文，是显示不具足方便智慧，执著我及我所相，三轮不清净而行六波罗蜜多，则堕入二种小乘。
何以故？'于布施波罗蜜多无彼等分别，远离即是布施波罗蜜多'乃至'于般若波罗蜜多无彼等分别，远离即是般若波罗蜜多'等文，是显示波罗蜜多之义，谓无我及我所执著，超越一切分别而远离。
然于行六波罗蜜多时，我及我所三轮不清净而行，则不具足方便智慧，故堕入声闻、独觉地。

།དེ་ལྟ་ཡིན་ཡང་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་དེ་རིང་དུ་ སོང་བའང་མི་ཤེས།ཕ་རོལ་ཀྱང་མི་ཤེས་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དེ།རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རིང་དུ་སོང་ཞིང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། ཐབས་མི་མཁས་པས་ མཚན་མར་བཟུང་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་ཞིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཐབས་མི་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཤེས་རབ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད། བདག་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཐབས་ མི་མཁས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྤྱོད་ཅིང་དེ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་ཞིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དོན་དམ་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དངོས་པོར་ བཟུང་ཞིང་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པས་ཐབས་མི་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་དེ་ནི་རིང་དུ་སོང་བའང་མི་ཤེས། ཕ་རོལ་ཡང་མི་ཤེས་ཏེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཐབས་དང་མི་ལྡན་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ལ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་ཞིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

虽然如此，菩萨乘补特伽罗既不知远离，也不知彼岸。从'不为布施波罗蜜所摄'乃至'由于不为一切相智所摄而堕于声闻地或独觉地，不能证得一切相智'为止，说明波罗蜜多中无有我执和我所执的分别念，远离一切分别，到达一切相的究竟。然而由于方便不善巧而执著相，从六波罗蜜多乃至一切相智之间，由于不具足清净诸法的意义，故堕于声闻和独觉地，不能证得一切相智。
从'须菩提，云何菩萨乘补特伽罗为方便不善巧'乃至'于此生起慢心，以智慧生起慢心，认为我具足智慧而生起慢心'为止，说明由于方便不善巧，在修行六波罗蜜多时，三轮不清净地修行并对此生起慢心，则会堕于声闻和独觉地，不能证得一切相智。
为什么呢？从'如是彼等分别的分别念于布施波罗蜜多中不存在'乃至'为什么呢？此即是说，般若波罗蜜多即是无有波罗蜜多'为止，说明在胜义中执著无有波罗蜜多之事物为实有并生起慢心，即是方便不善巧。
虽然如此，菩萨乘补特伽罗既不知远离，也不知彼岸。从'不为布施波罗蜜所摄'乃至'由于不为一切相智所摄而堕于声闻地或独觉地，不能证得一切相智'为止，说明如是不具足方便，在修行六波罗蜜多时三轮不清净并生起慢心，由于不具足六波罗蜜多等清净诸法，故堕于声闻和独觉地，不能证得一切相智。

།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པར་ལྡན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་བདག་དང་བདག་གིར་མི་འཛིན་ཅིང་། དོན་དམ་པར་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་རློམ་སེམས་མེད་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ལྡན་ཞིང་ དོན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་བར་མ་དོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་འམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།ཐབས་མཁས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བར་མ་དོར་མི་ལྟུང་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་ འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། འཁོར་གསུམ་ ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་ཅིང་རློམ་སེམས་མེད་པ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་བསྟན་པའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་ཐོག་མར་ཐབས་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བདག་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ལྡན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་ སུ་དག་པར་སྤྱོད་ཅིང་དེ་དག་གིས་རློམ་སེམས་མི་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།

如果问及'如何使菩萨乘补特伽罗以般若波罗蜜多和善巧方便所摄持，不堕声闻地或独觉地，而能成就无上正等正觉'，从'以一切相智所摄持故不堕声闻地或独觉地，并且能成就一切相智'这段经文，是说明菩萨具足般若波罗蜜多和善巧方便，行持六波罗蜜多时，不执著我和我所，并且胜义中通达诸波罗蜜多无实性，世俗中以善巧方便不执著相而无所得心行持六波罗蜜多等，具足六波罗蜜多等清净法的意义，由这些意义所摄持，中途不堕声闻地或独觉地，并且能成就一切相智。
'善现，如是菩萨乘补特伽罗为般若波罗蜜多所摄持，为善巧方便所摄持'，乃至'为一切相智所摄持，不堕声闻地或独觉地'，是总结上述意义，即如是为般若波罗蜜多和善巧方便等所摄持，则中途不堕声闻和独觉地，而能现前证得无上正等正觉。
从'善现，云何菩萨乘补特伽罗为善巧方便所摄持'等，是对上述菩萨具足善巧方便行持六波罗蜜多时，以三轮清净而无所得心行持，不堕声闻和独觉地，能成就无上正等正觉的意义，以另一方式详细解说。从'善现，此中菩萨乘补特伽罗最初以方便具足而行布施'乃至'不作我具足智慧之增上慢'，是说明菩萨具足方便以三轮清净行持六波罗蜜多，且不对此生起增上慢。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་མེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་ཅིང་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་རློམ་སེམས་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟ་ཡང་ཡིན་ལ་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་དེ་ཡང་རིང་དུ་སོང་བའང་ཤེས་ཤིང་ཕ རོལ་ཤེས་ཀྱང་དེས་རློམ་སེམས་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་མེད་དེ།རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་ཏེ་རིང་དུ་སོང་བ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་པ་དེ་མི་བསྙེམས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་སྦྱིན་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་ བཤད་པ་ལྟར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་རློམ་སེམས་མེད་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་ཞིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པར མི་ལྡན་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་འགྱུར་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པར་ལྡན་ན།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་བ་བཤད་པ་ཐོས་པ་དང་། འོ་ན་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་སུ་མི་ ལྡན་པ་དག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྙམ་ནས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་དེ་དག་བསྙེན་པར་བྱའོ། །བརྟེན་པར་བྱའོ། །བསྙེན་བཀུར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ལས་དང་ པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྟོན་པའི་མཁས་པ་ལ་བསྙེན་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཏེ་བསླབས་ན་ཐབས་མཁས་པར་འགྱུར་ཞིང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་དག་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལྟར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཅིང་འཆད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？因为这样无分别地修行布施波罗蜜多时，就没有那些分别。为什么这样说呢？就像说'没有布施波罗蜜多'乃至'智慧波罗蜜多也是没有波罗蜜多'，这些话是为了显示三轮清净而无所执著的道理。菩萨修行布施等时也没有这样的分别，六波罗蜜多在胜义中也无实体，不是分别的对境，因此三轮清净而无所执著。
虽然如此，菩萨乘的补特伽罗虽然了知远离，也了知彼岸，但无所执著。这是说一切法本性空，能分别和所分别二者都无，超越分别的境界而远离，虽然了知但不因此而生起傲慢。
从'由布施波罗蜜多摄持'乃至'由一切相智摄持故不堕声闻地或独觉地，必定证得一切相智'，这是说如前所说三轮清净无所执著时，由具足六波罗蜜多等清净法的意义，不会堕入声闻和独觉地，而能获得一切相智的功德。
《十万般若波罗蜜多广释》第三十六品
其次，从'尔时具寿善现白世尊言'等，是说此前已经讲述若不具足般若波罗蜜多和方便善巧则会堕入声闻和独觉地，若具足般若波罗蜜多和方便善巧则不会堕入声闻和独觉地。听到这些后，想到初入大乘者不具足智慧和方便时，应当如何修学六波罗蜜多，因此而请问。
从'世尊告曰'乃至'应当亲近、依止、承事宣说布施波罗蜜多的那些人'，这是说初业者应当亲近、承事开示六波罗蜜多的善知识大德，如此修学就能获得方便善巧，不会堕入声闻和独觉地，而能成就无上正等正觉。
'他们如是为其开示般若波罗蜜多'等，是说善知识们如何开示、解说六波罗蜜多的方式。

 །ཚུར་རིགས་ཀྱི་བུ་སྦྱིན་པ་གང་དང་གང་སྦྱིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བླ་ ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས།ཚུར་རིགས་ཀྱི་བུ་ཤེས་རབ་གང་དང་གང་བསྒོམས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་བསྔོ་བར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ གཟུགས་སུ་རྟོག་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་གང་གི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དུ་མི་བརྟག་ཅིང་མཚན་མར་མི་བཟུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོངས་སུ་མ་ བརྟགས་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མི་བརྟག་ཅིང་མཚན་མར་མི་བཟུང་བའི་རིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་ པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་དེ་བརྟག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་ཤིང་མཚན་མར་མ་བཟུང་ན་ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་གཟུགས་ལ་འདོད་པ་མ་སྐྱེད་ཅིག་།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་འདོད་པ་མེད་པ་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འདོད་པ་མ་སྐྱེད་ཅིག་།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་འདོད་པ་མེད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་ཤིང་མཚན་མར་མ་བཟུང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་རྟོག་ཅིང་དེ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེད་པ་དགག་པ་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། འདོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པས་ དེ་ལ་འདོད་པ་མ་སྐྱེད་ཅིག་ཅེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། མདོར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ ཆོས་གང་ཡང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པ་མི་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'来吧，善男子，你所布施的一切布施，都应当回向于无上正等正觉'，乃至'来吧，善男子，你所修习的一切智慧，都应当回向于无上正等正觉'这些话，是教导不要将修习六波罗蜜多的果报回向于世间圆满和声闻、独觉地，而应当回向于无上菩提的方法。
'善男子，你不要执著无上正等正觉为色'乃至'不要执著为一切相智'这些话，是教导由于无上正等正觉在胜义中无实体，所以从色乃至一切相智的任何法都不是其自性，因此不应执著这些法的自性，不应执取相。
'为什么呢？不执著的色能证得一切相智'乃至'不执著的道相智能证得一切相智'这些话，是说明不应执著无上正等正觉为色等自性也不应执取相的道理。即在胜义中，无上正等正觉本身以及色等一切法都无实体，不是思维的对象，因此对它们不执著也不执取相才是通达真实义，从而能证得一切相智。
'善男子，你不要对色生起欲求。为什么呢？善男子，无欲即是色'乃至'不要对无上正等正觉生起欲求。为什么呢？善男子，无欲即是无上正等正觉'这些话，是说明如前所说，对任何色等法不执著也不执取相就能证得一切相智，那么就要遮止将一切相智执著为所证得的实体并对之生起欲求。因为从色乃至一切相智的诸法在胜义中无实体，不是可欲求的实体，所以不要对它生起欲求。
'为什么呢？善男子，一切法皆以自性空'这句话是对上述内容的总结，即简要说明一切法在胜义中以自性空，所以不应对任何法生起为证得而欲求。

།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་གང་ལ་འདོད་པ་བསྐྱེད་དུ་མེད་ལ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ན་ནི་སྨོན་ཅིང་འདོད་པར་བྱ་བའང་མི་རིགས། དེ་སྟེ་དངོས་པོ་ ཞིག་ཡོད་ན་ནི་མི་སྨོན་ཅིང་འདོད་པ་མི་བསྐྱེད་པ་མི་རིགས་པ་ལས།སྨོན་ཅིང་འདོད་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་འགལ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །རབ་འབྱོར་འོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་རིག་ ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འཇིག་རྟེན་གྱི་ལམ་དུ་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ པར་རྟོགས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་དྲང་ཞིང་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་དང་། སྐྱབས་དང་། རྟེན་དང་། དཔུང་གཉེན་དང་། གླིང་དང་། སྣང་བ་དང་། སྒྲོན་མ་འཛིན་པ་དང་། འོད་འབྱིན་པ་དང་། དེད་དཔོན་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་དང་། ལམ་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཚིག་རྣམས་ནི་འོག་ནས་གཞུང་ཉིད་ལས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ དང་སྦྱར་རོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་ རབ་ཅི་བསྒོམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་སྒྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་ཀྱང་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་རྣམས་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་ལྔ་ནས་ཡོངས་སུ་བཏོན་ཅིང་མི་འཇིགས་པའི་ཐང་བདེ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་འགྲོ་བ་ རྒྱུད་ལྔའི་འཁོར་བ་ནས་བཏོན་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་བདེ་བ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པ་ན་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

当如是宣说时，具寿罗睺罗向世尊如是启白等，是说依前所说之理，一切法胜义中以自性空故无所希求，而于无上正等正觉发愿祈求并欲现前圆满成佛者，如是若无实事则不应发愿希求，若有实事则不应不发愿希求，而发愿希求则成相违，如是启问。
'罗睺罗，然诸菩萨摩诃萨了知一切法如幻如梦已，趣入无上正等正觉'等乃至'为世间道'，说虽通达胜义中一切法空，然为世俗中引导众生并饶益故，应了知一切法如幻如梦，于彼无执而为众生利益。
所说世间义利、饶益、安乐、世间怙主、救护、依怙、亲友、洲渚、光明、灯明、放光、船师、普引导、成为道路等词，下文当详细解说。
'罗睺罗，云何菩萨摩诃萨欲现前圆满成就无上正等正觉，为世间义利故而正趣入'等乃至'所修习般若皆为普度众生诸苦故'，是说为世间义利故正趣入，说菩萨虽通达胜义中一切法空，然于世俗中为除众生诸苦而行六波罗蜜多。
'罗睺罗，云何菩萨摩诃萨为饶益世间故而正趣入？罗睺罗，此中菩萨摩诃萨令诸众生出离五趣，安立于无畏安乐涅槃'，是说为饶益世间故正趣入，谓令众生出离五趣轮回，安立于涅槃安乐处，是为饶益世间故趣入。

 །རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཇིག་རྟེན་ལ་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འཁྲུག་པ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་བཀྲོལ་ཞིང་མི་འཇིགས་པའི་ཐང་བདེ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་ལས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཐར་བར་བྱས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་འགོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་ཐོས་ཏེ་ཐོས་ནས་རིམ་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་བྱེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། འཁོར་བ་ ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་བསྐྱབས་ཤིང་བསལ་ཏེ་དགའ་བར་བྱས་ནས།དགའ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་དག་ལ་དམ་པའི་ཆོས་བཤད་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས་ཐར་པའི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་གསུམ་ལ་མྱ་ ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་ པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཕུང་པོ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ཟློ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ། འཁོར་བ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་ མེད་པར་བྱས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ལ་འགོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ འདོད་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེ་བ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་དོན་མདོར་བཤད་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པས་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་ཤིང་གང་དང་ཡང་འབྲེལ་པ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་ལ་མི་བརྟེན་ པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེ་བ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེ་བ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་ བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།

当问及'如何是菩萨大菩萨为世间安乐而正确趣入'时，从此句至'解脱一切纷扰，安置于无畏安乐的涅槃'为止，阐明为世间安乐而趣入的含义。即以种种方便使众生解脱轮回的痛苦、忧愁和纷扰，安置于涅槃境界，这就是为世间安乐而趣入的意思。
当问及'如何是菩萨大菩萨欲证无上正等正觉而作世间怙主'时，从此句至'彼等众生闻已，次第以三乘而般涅槃'为止，阐明作世间怙主的含义。即救护并消除处于轮回中众生的一切内外痛苦使之欢喜，待其欢喜后为其宣说正法令其成熟，使其以三种解脱乘而般涅槃，这就是作世间怙主的意思。
当问及'如何是菩萨大菩萨欲证无上正等正觉而成为世间依怙'时，从此句至'于无余涅槃界中般涅槃'为止，阐明成为依怙的含义。即使处于轮回中具有生老等法的众生远离生老等，安置于圆满涅槃的安乐中，这就是成为世间依怙的意思。
当问及'如何是菩萨大菩萨欲证无上正等正觉而成为众生所依'时，'于此菩萨大菩萨欲证无上正等正觉者宣说一切法无杂'，这是简要说明成为众生所依的含义。即以胜义中一切法无实且自性本空故，宣说其相互不杂且与任何无关的法，以不依胜义界的方式而依止，故成为众生所依。
当问'世尊，如何是一切法无杂'时，这是为详细解释前文所说'宣说一切法无杂'的含义而作的提问。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་འདྲེ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་གང་ཡང་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེ་བ་མེད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་ནི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་གང་དང་གང་མ་འདྲེས་པས་དེ་དང་འབྲེལ་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཟུགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། གང་དང་ ཡང་མ་འབྲེལ་བ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འགག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་ན་འགག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱི་འགག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདྲེ་བ་ མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པས་གང་དང་ཡང་འདྲེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དཔུང་གཉེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་དཔུང་གཉེན་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མི་ཤེས་ཤིང་། མགོན་སྐྱབས་མེད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མ་ནོར་བར་ཆོས་བསྟན་ན། སེམས་ཅན་ རྣམས་དེ་དག་བདུད་དང་བགེགས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་གྲོགས་བྱས་ཤིང་བསྟངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དཔུང་གཉེན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་ བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདུད་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དཔུང་གཉེན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ལ་ ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཇི་ལྟ་བར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་གཟུགས་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་རང་བཞིན་ཐ་ མི་དད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་ལགས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཟུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ན་གཟུགས་འབའ་ཞིག་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་གཟུགས་འབའ་ཞིག་རྟོགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ གལ་བཟུང་སྟེ་གསོལ་པའོ།

世尊开示道：'须菩提，所谓色无杂染，即是色无所关联'等，详细解释了一切法无杂染的含义。究竟而言，一切法本性空寂，自性远离，由于各自特征互不混杂，故与彼无任何关联，此为其义。
'色无关联即是色无生'，是说色法自性本空，既然与任何都无关联，即是无生之自性，此为其义。
'色无生即是色无灭'，是说如此无生，则亦无灭，此为其义。
'色无灭即是色无杂染'，是说如此无生无灭，即是无实，故不与任何相杂，是为自性远离，此为其义。
如同对色所作的解释，同样也应当应用于受等乃至一切种智。
'须菩提，云何菩萨摩诃萨欲证无上正等正觉，成为众生之助伴'等，是说成为世间的助伴。众生不了知诸法之法性，无有怙主依怙，若菩萨如自己所证悟诸法法性那样，如实无误地为众生说法，则众生不为魔障所转，得到帮助和护持，因此成为助伴。
'色之彼岸即非色'，是说若为众生宣说色法之边际即是无实之自性，彼非色之法，则众生将证悟法性、胜义法界，不为魔所转，因此成为众生之助伴。
如同对色所作的解释，同样也应当应用于受等乃至一切种智。
'须菩提，如色，一切法亦如是'，是说胜义中色与一切法同为空性，味一如故，自性无别。
白言：'世尊说如色，一切法亦如是。世尊，若如是，则菩萨摩诃萨将证悟一切法现前圆满成佛。'这是须菩提执着而问：若一切法如色，则仅证悟色即可证悟一切法，如是则仅证悟色即可获得一切种智。

།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་འབའ་ཞིག་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བར་གལ་བཟུང་སྟེ་གསོལ་བའི་གཏན་ཚིགས་ བཤད་པ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་གཟུགས་འབའ་ཞིག་རྟོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། དོན་དམ་པར་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ཀྱི་མཐའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་ ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བགྱི་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་གསོལ་པ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ གང་དང་གང་མེད་པའི་དམིགས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའི་ཚིག་དེ་ཉིད་བཟླས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མེད་པ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གོང་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཐབས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་རྣམས་མེད་པའི་དམིགས་ བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཆོས་དེ་དག་ཞི་བ་དག་ལ་རྟོགས་ཀྱང་། དེ་ལྟར་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་བདག་ གིས་ཆོས་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱའོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། ཆོས་དེ་ལྟར་ཞི་བ་དེ་ལྟར་བཟང་བ་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་ཞི་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྟོགས་ཀྱང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་སེམས་ཞུམ་ཞིང་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ལ་མི་གནས་པར་ཐབས་མཁས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་ཆོས་ཟབ་མོ་ཞི་བ་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་བཟང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲ་དང་ ཐ་སྙད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་པར་སེམས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་སྟེ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？'世尊，在色的彼岸没有任何分别'等所说，是为了说明仅仅通过了悟色法就能了悟一切法的这个论点。在世俗谛中，仅仅了悟色法并不能了悟一切法。在胜义谛中，'色的彼岸'是指色法的边际即空性的自性，这不是分别念的行境。如此了知无分别时，就能现前圆满成佛，这是所要显示的。
如同对色法所说的那样，对受等乃至一切相智也都应当如是配合。从'这是色，这是受'乃至'这是一切相智'的任何分别都不存在为止，是为了显示'在色的彼岸没有任何分别'所说的，是为了指出在色等的边际即彼岸也就是空性中没有任何分别的所缘。
世尊说道：'善现，确实如此。确实如此。从'在色的彼岸没有任何分别'乃至'在一切相智的彼岸没有分别'，是重复上文善现所说的话，宣说色等的彼岸即空性中确实没有任何分别。从'这是色，这是受'乃至'这是一切相智的分别都不存在'，是显示上文所说的在色等的彼岸没有任何分别的了知方式，意思是没有执著色等为实有的相的分别。
'善现，诸菩萨摩诃萨虽然了知这些法寂静，但不会因此而怯懦，而是想：我要如是现前圆满证悟这些法。证得无上正等正觉后，要为众生宣说如是寂静、如是殊胜的法'，这是说明菩萨虽然了知一切法胜义谛中本性空寂、超越分别和言语的行境，但不像声闻缘觉那样心生怯懦而住于片面的寂静，而是以善巧方便在世俗谛中为利益众生圆满福慧资粮。
证得无上正等正觉后，以世间的语言和名言假立而为众生宣说如此甚深寂静、超越分别行境、殊胜的法，这是声闻缘觉所不能做到的难行，是非常稀有的，这是所要显示的。

 །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་གླིང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གླིང་དུ་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཆུ་ཀླུང་ངམ་ཆུ་བྲན་ནས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ནང་ན་ཆུས་ཡོངས་སུ་ བཅད་པའི་གནས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་གླིང་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླིང་དུ་གྱུར་པའི་དཔེས་བསྟན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོའམ། འབབ་ཆུ་ཕྲ་མོའམ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ནང་ན་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་སུ་རུང་བའི་ཐང་མཐའ་མ་ཆུས་འཁོར་བ་ལ་གླིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ ཆུས་ཁྱེར་ཞིང་གནས་པའི་དབང་མེད་པ་རྣམས་གླིང་དེ་ལྟ་བུ་དང་ཕྲད་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་སུ་ཡོད་པ་ལ་གླིང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡང་དག་པའི་དོན་མ་རྟོགས་ཏེ།འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ན་འཁྱམས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་བདེ་བ་རྙེད་ན་འཁོར་ བར་མི་འཁྱམ་ཞིང་གླིང་ལ་གནས་པ་དང་འདྲ་བར་བདེ་བ་ལ་འཇོག་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ཞི་བ་བཟང་པོ་སྟོན་པ་ལ་གླིང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མ་ གྲུབ་པས་སྔོན་ཡང་འདི་ཙམ་ནས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའམ།ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡང་འདི་ཙམ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཆད་ཅིང་མཐའ་གཉིས་ཀ་ལ་མི་གནས་པར་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་ གྱིས་གནས་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་གླིང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཡོངས་སུ་ཆད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ།མདོར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་ཡོངས་ སུ་ཆད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་བའོ་དེ་ནི་བཟང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་བཟང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ལ་སོགས་པའི་གདོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཡང་དག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མ་ནོར་ ཅིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་ལྟ་བུར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་རྒྱུན་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་ ལམ་རྒྱུན་ལྔར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྲེད་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་ལེན་པའི་སྲེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ དངོས་པོ་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

若问'如是，菩萨摩诃萨证得无上正等正觉后成为世间洲渚'等，是为显示菩萨如何成为世间洲渚。
譬如在河流或小溪乃至大海中，凡为水所环绕之处，皆名为洲渚。此以洲渚为喻而说明：譬如在大河流、小溪流或大海中，为水所环绕而适合众生居住的陆地称为洲渚。众生为水漂流而无依处者，若遇如是洲渚，依止而得安住之处即称为洲渚。如是众生未证真实义理，漂流于轮回大海中，若得涅槃安乐处，则不再漂流轮回，如依止洲渚般安住于快乐，宣说如是深奥寂静美妙之法者即称为成为洲渚。
'如是色蕴前际后际悉皆断绝'者，是说胜义中色之自性不成立，故无所谓'从此时生起'之前际，亦无所谓'将从此时生起'之后际。如是两际断绝，不住两际，以离二边而不住于法界之方式而住，宣说法者即称为成为洲渚。如是说色，乃至一切种智，皆当如是配释。
'须菩提，以此前际后际悉皆断绝，诸法悉皆断绝'者，是将上述色等诸法离二边之义略说，总之，一切法胜义中实有不成立，故离二边而悉皆断绝。
'须菩提，诸法前际后际悉皆断绝者，即是寂静，即是美妙'等，是说如是离二边即是涅槃，显示涅槃之异名。'即是寂静'者，是因遍净一切所知障与烦恼障。'即是美妙'者，是因远离一切魔等魔障。'即是真实'者，是因无错谬、无颠倒。
'如是空性及无所缘'等，是说小乘所执涅槃为实有非是实有。'道流断绝'者，是因不再生于轮回五道。'爱尽'者，是因无取后蕴之爱。'无杂染'者，是因不与有漏法相杂。'离贪'者，是因不贪着三界诸法。

།འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འགགས་ཏེ་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས།དེ་ལྟར་ཞི་བ་དེ་ལྟར་བཟང་པོའི་ཆོས་དེ་དག་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ནས། ཇི་ལྟར་རྟོགས་ པའི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་བདེ་བ་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་གླིང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།མ་རིག་པའི་མུན་པ་དང་མི་ཤེས་པའི་རབ་རིབ་སེལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བར་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ ཅན་རྣམས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འཁོར་བའི་མུན་ནག་ན་འཁོར་ཞིང་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་ཏེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་མ་ཕྱོགས་པ་རྣམས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་འཛུད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་འཛིན་ཅིང་འོད་འབྱིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་ཞིང་སྦྱར་ལ་གཞོག་ཅིང་རབ་ཏུ་དགོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་འཛིན་ཅིང་འོད་འབྱིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཐོས་ཤིང་མི་ཤེས་པ་རྣམ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དྲུག་གི་དོན་སྟོན་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་ལྡན་པ་བསྡུ་བ་རྣམ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུད་པའི་ཐབས་སྟོན་པ་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་མ་ནོར་བར་སྟོན་ཅིང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་ པ་བཞི་དང་།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་སྤྱོད་དུ་འཇུག་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་འཛིན་ཅིང་འོད་འབྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེད་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་ལམ་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེད་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཚོང་པ་མང་པོ་ལམ་ངན་པ་དང་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དེད་དཔོན་གྱིས་སྐྱོང་ཤིང་ལམ་བདེ་བ་དང་། ལམ་ལ་མ་ལོག་པར་བཙུད་དེ་དེས་ན་ལམ་ན་ཉེ་ཞོ་མེད་པར་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་ཅན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལམ ངན་པར་ཞུགས་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལ་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བཟང་པོ་བསྟན་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་བཙུད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་བཟང་པོ་ལ་འགོད་པ་དེད་དཔོན་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དེད་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།

所谓'灭'，是因为一切业和烦恼都灭尽断绝。所谓'涅槃'，是因为远离一切蕴的损害。须菩提，如是菩萨摩诃萨证得无上正等正觉后，如是宣说这些寂静、美妙的法。这是说，菩萨如是通达一切法无颠倒后，如实地向众生宣说所证悟的诸法，为使众生安住于涅槃安乐处而成为依怙。
须菩提，云何菩萨摩诃萨证得无上正等正觉后成为世间的光明？从'无明黑暗和无知翳障消除'这段经文说明成为世间光明，即众生从无始以来在轮回黑暗中流转，为无明所障蔽而不趋向正见，菩萨以善巧方便引导他们趋入正见，这就是成为世间的光明。
须菩提，云何菩萨摩诃萨证得无上正等正觉后，执持并放光照耀众生？从经文到'劝导、引导、安置众生'这段经文说明执持并放光照耀众生，即对于未闻未知正法的众生，宣说大乘经典六波罗蜜义理，具有四圣谛加持，以四摄法摄受众生的方便，无误地向众生宣说义理，令众生趣入六波罗蜜、四圣谛和四摄事，这就是执持并放光照耀众生。
须菩提，云何菩萨摩诃萨证得无上正等正觉后成为众生的导师？从经文到'为现证涅槃而示一乘道路'这段经文说明菩萨成为众生的导师，譬如众多商人误入歧途邪路，由导师护持引导至安全正道，使他们无险阻地到达目的地。同样，菩萨对于入于外道邪径和执著四颠倒的众生，宣说大乘妙法，引导他们趋入圣道，安置于殊胜的涅槃处所，因如导师故而成为众生的导师。

།སེམས་ཅན་ལམ་ངན་པར་ཞུགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་ཕྱོགས་པ་ལ་བྱའོ། །ཚུལ་མ་ཡིན་པ་བཞི་ལ་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལ་ཞེན་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཡོད་ པར་ལྟ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་འཛིན་པ་དང་། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་འཛིན་པ་ལ་ཚུལ་མ་ཡིན་པ་བཞི་ལ་ཞེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལམ་ངན་པར་ཞུགས་ཤིང་ཚུལ་མ་ཡིན་པ་བཞི་ལ་ ཞེན་པ་རྣམས།ལམ་ངན་པ་དང་ཚུལ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མི་གོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །མྱ་ངན་དང་གནོད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་བཟླ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ ལས་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་གོ་བར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་སྟོན་ཅིང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་སྤྱོད་པ་སྟོན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་ སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་ལམ་སྟོན་ཏེ་བྱ་བ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་པུ་ལ་གཞོལ་བའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྐྱེ་ བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་།སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་པས་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་ལ་འཛུད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ནམ་མཁའི་ངང་ཚུལ་ཅན ཞེས་བྱ་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་མེད་དེ། ཅིས་ཀྱང་མ་གོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་བསྟན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལམ་མ་གོལ་བར་ཞུགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'众生入邪道'是指倾向于外道的邪见。'执著四种非法'是指执著四种颠倒，即：将无常视为常，将无我视为有我，将苦视为乐，将不净视为净，这就是所谓的执著四种非法。'为了清净众生'是指为了使入邪道并执著四种非法的众生不被邪道和非法等过失所染污而为其指明道路。'为了超越忧恼和损害，息灭痛苦和不悦'是指为了使众生从轮回的痛苦中解脱而为其指明道路。
'为了理解如理之法'是指为了使众生理解宣说人法二无我的意义以及修习方便智慧双运的大乘经典而为其指明道路。'为了现证涅槃而指示依止一乘之道'是指为了获得无住涅槃而宣说专注于唯一大乘的法。
'须菩提，云何菩萨摩诃萨证得无上正等正觉后，成为众生的引导者'，乃至'为无生、无灭、无烦恼、无清净故而说法'，这段经文显示菩萨如何成为众生的引导者。对于那些执著色等诸法实有，并执著生灭、烦恼、清净等相的众生，为他们宣说色等诸法胜义中自性本空，无生、无灭、无烦恼、无清净的甚深法，为了引导众生趣入胜义法界而成为众生的引导者。
'须菩提，云何菩萨摩诃萨证得无上正等正觉后，成为众生的道路'，乃至'一切相智如虚空性质'而为众生说法，这段经文显示菩萨如何成为众生的道路。对执著实有的众生宣说胜义中一切法自性本空如虚空，毫无染著。如此说法使众生不偏离无上菩提之道，因此成为众生的道路。

 །གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མི་འགྲོ་མི་འོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འགྲོ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མི་འགྲོ་མི་འོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ།དེ་ལྟར་ལམ་ཡོད་ན་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡང་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་སྟོང་པ་ལ་ནི་ལམ་ཡང་མེད་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ ཞེས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་མ་ནོར་བར་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་དེ་དག་ནི་ངང་ཚུལ་དེ་ལས་མི་འདའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པ་བཤད་པའི་དོན་གང་དུ་སྨོས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མི་ དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་ཐ་མི་དད་དེ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་དོན་སྟོན་པ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གོང་དུ་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤྲུལ་པ་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་གྱིས་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་དེ། རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མཐའ་ཡས་ཀུན་དུ་མཐའ་ཡས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་མཐའ་འམ། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དབྱུང་བ་དང་མི་དབྱུང་བ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་མ་བཏགས་པའི་ཕྱིར། སྒྲོ་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་དབྱུང་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་སྐུར་པ་མ་བཏབ་པའི་ཕྱིར། མི་དབྱུང་བ་ཡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། དེ ལྟ་བུ་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དབྲི་བ་དང་བསྣན་པ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པས། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དབྲིར་ཡང་མེད་ ལ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྣན་དུ་ཡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

色之空性是无有去，彼即不去不来，如是为诸有情说法，乃至一切相智之空性是无有去，彼即不去不来，如是为诸有情说法为止，亦说明成为诸有情之道，菩萨是成为诸有情之道而说明。对此，如是若有道，是否也有去来？为断除如是分别，故说胜义中一切法以自性空故，于空中既无道亦无任何去来。说此法即是无误说大乘道故，成为诸有情之道而解说。
何以故？须菩提，一切法是空性自性，彼等不离此自性等，以此等说明一切法无去来之义，于何处说之理由而说明。从'一切法是空性自性'乃至'须菩提，何以故？于无愿不见有去来'为止，说明一切法与三解脱门自性无别，如三解脱门无去来，如是一切法亦无去来。如是说真实义之菩萨，是成为诸有情之利益，如前所说之语而结合。
从'须菩提，一切法是无为自性'乃至'何以故？于化不见有去来'为止，说明一切法胜义中非实有故，无有为、无生、无灭、无杂染、无清净，如梦、如幻、如响、如阳焰、如影像、如阳焰、如水月、如化故无去来而说明。
'须菩提，一切法是无边遍无边自性'者，说明一切法以自性空，无实故超越生灭边际或常断等边际故，不见有去来而结合。
'须菩提，一切法是无取无舍自性'者，说明一切法胜义中以自性空故无，于无中不增益为有故，无有所取之事，于有亦不诽谤为无故，亦无不取，如是于此不见有去来而说明。
'须菩提，一切法是无减无增自性'者，说明胜义中一切法以自性本来清净故，无可减之烦恼分，亦无可增之清净分之自性中无去来而说明。

 །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འོང་བ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ། མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ པས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་དེ།མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བླང་བ་དང་དོར་བ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་ པར་མ་གྲུབ་པས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་བླང་དུ་ཡང་མེད་ལ།ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྤང་ཞིང་དོར་དུ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྲད་པ་མེད་པ་དང་། འབྲལ་བ་མེད་ པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་ནས་ཞི་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པས་སྔར་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་ཕྲད་པ་ཡང་མེད་ལ། ཕྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤངས་ཤིང་འབྲལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ། རང་བཞིན་མི་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདྲེ་བ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་འདྲེས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ། གཉེན་པོ་ བསྒོམས་ན་འདྲེས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་གི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་མཐོང་བ་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་ན། དེ་ ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཤིང་འཁྲུལ་པ་ནི། དཔེར་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཏགས་པའི་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་འགྲོ་བ་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཤེད་ཅན་དང་། ཤེད་བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། བྱེད་དུ་འཇུག་པ་པོ་དང་། སློང་བ་པོ་དང་། ཡོངས་སུ་སློང་བ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། ཚོར་བར་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཤེས་པ་པོ་དང་། མཐོང་བ་པོ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྟག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི ཕྱིར་ཞེ་ན།རབ་འབྱོར་སྡུག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་ན། དེ་ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་བརྟགས་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དང་། མི་ སྡུག་པ་ལ་སྡུག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'以'一切法无有来'的体性'这句话是说，一切法以自性本来清净，因为是不变的，所以清净诸法从任何处也无有来，意思是说在不变圆成中无有去来。
'须菩提，一切法无取无舍的体性'这句话是说，胜义中一切法实有不成立，所以清净分不可取，烦恼分也不可舍弃，如是无实法去来也不可得，此为所显。
'须菩提，一切法无合无离的体性'这句话是说，胜义中一切法本来寂静且以自性清净，故先前未与有为法相合，后来也不会舍离有为法的自性，因为自性不变故不见去来，此为其义。
'须菩提，一切法无杂染的体性'这句话是说，胜义中一切法以自性清净，故不会与诸烦恼相杂，修对治也不会不相杂，如是于清净中不见去来，此为所显。
从'须菩提，一切法是我的体性'到'何以故？须菩提，见者尚且毫无所有，于彼何有去来'这段经文是说，一切法胜义中实有不成立，于无实法妄执为有是错乱，譬如外道遍计的我、众生、命、士夫、补特伽罗、养育者、数取趣、作者、受者、知者等，即便在世俗谛中也是不存在的，如同彼等无有去来，如是一切法也因实有不成立而无有去来，此为所显。
从'须菩提，一切法是常的体性'到'何以故？须菩提，可爱性尚且毫无所有，于彼何有去来'这段经文是说，如同外道将无常执为常、将苦执为乐、将无我执为有我、将不净执为清净等颠倒执著实际并不存在，如是一切法也因真实行相不成立故无有去来，此为所显。

།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་མི་སྡུག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་ན། དེ་ལ་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་རང་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་དེ དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་ ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་ན།དེ་ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་གང་ལ་ཡང་གཡོ་བ་མེད་དེ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པས་དེ་ལ་འགྲོ་བའམ་འོང་བ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དང་། མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ། །རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་འམ་འོང་བ་མི་དམིགས སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། དེ་དག་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་འདྲ་བས།དེ་དག་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྐབས་འདིར་ཕུང་པོ་ལྔ་སྨོས་པའི་འོག་ཏུ་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་ པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དྲུག་དང་།སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང་། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་མ་སྨོས་པ་ནི། འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྔའི་ནང་དུ་འདུས་པར་དགོངས་ནས་མ་སྨོས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

'从'一切法皆是无常性'这句话开始，到'为什么呢？若连不净性本身都完全不存在，那里哪有来去'这句话为止，是说明小乘行者观察一切法无常、苦、无我、不净的自性，但这些在胜义谛中也并非如此自性存在，因此无有来去。
'从'一切法皆是贪欲性'这句话开始，到'为什么呢？若连见的行相事物本身都完全不存在，那里哪有来去'这句话为止，是说明贪欲、嗔恚、愚痴、萨迦耶见、边执见等并非真实存在，如是一切法也非真实存在，故无来去。
'从'一切法皆是真如性'这句话开始，到'为什么呢？须菩提，任何法都无动摇，无来无去'这句话为止，是说明一切法同为法界自性一味，故无来去。真如、法界、实际、平等性、不可思议界、不动，这些都属于法界空性的异名。
'从'一切法皆是色性'这句话开始，到'为什么呢？须菩提，于无上正等正觉中不见有来去'这句话为止，是说明色等世间和出世间一切法在胜义谛中事物不成立，故彼等无来去，如是其他有为法、无为法等一切法也同样是无实性，故彼等亦无来去。
在此处提到五蕴之后，未提及内外十二处、六识、六触、六触所生受、地界等六界、无明等十二缘起支，这是因为考虑到轮回诸法都包含在五蕴之中，所以未提及，应当如是了知。

 ། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཟབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སུ་ཞིག་མོས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མོས་པར་དཀའ་ཞིང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཀོན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ བཏབ་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དང་།སྔོན་གྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་ཅིང་མོས་ནས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་གྱི་ གཞན་ལ་དེ་ལྟ་བུར་དད་ཅིང་སྤྱོད་པའི་སྐལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་བདུན་པའོ།། །།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མོས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།གང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བཤད་པ་ལ་མོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སྔོན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་ པ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ།སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཤིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་། ཚུལ་དང་། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་རིག་ པར་བགྱི་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མོས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་བསལ་བས་དབེན་པའི་རང་ བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་ཆགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཆགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀ་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས། འདོད་ཆགས་བསལ་ཏེ་མེད་པར་གྱུར་པས། འདོད་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མས་མ་གོས་ཤིང་། དབེན་པར་གྱུར་པ་ ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམ་པར་བསལ་བས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ སྟོང་པས།ཞེ་སྡང་བར་བྱ་བ་དང་། གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཞེ་སྡང་བར་བྱེད་པ་དང་། གཏི་མུག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམ་པར་བསལ་བས་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་དྲི་མས་མགོས་ཤིང་། དབེན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ།

如是，具寿善现启问道：'世尊，谁能信解如此甚深的般若波罗蜜多？'从此句至'为善知识所摄受者，方能信解此甚深般若波罗蜜多'这段经文，是在说明此甚深般若波罗蜜多难以信解，非一切人的境界，能行持此甚深般若波罗蜜多的菩萨稀有罕见。唯有往昔曾发无上正等正觉愿，行菩萨行，于过去诸佛世尊种植善根，为大乘善知识所摄受者，方能信解此甚深般若波罗蜜多并修行之，其他人则无如是信解修行的福分。这是此段经文的含义。
此为《十万般若波罗蜜多广释》第三十七品。
善现复问：'世尊，能信解此甚深般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，其本性将如何？'等问题。此问询是在问：能信解一切法无来无去之甚深义的菩萨们，他们往昔行菩萨行，亲近供养过去诸佛，种植善根，为善知识所摄受，这些菩萨的本性、行相、特征、形态应当如何了知？这是善现所问。
世尊答道：'能信解此甚深般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，其本性将远离贪欲而清净。'此句是说，由通达一切法本性空性，不见能贪所贪二者，从而断除贪欲，远离贪欲垢染而清净，这就是那些菩萨的本性。
'那些菩萨摩诃萨的本性将远离嗔恚和愚痴而清净。'此句是说，因为胜义中一切法本性空，所以能嗔所嗔之事物、能痴所痴之事物皆不可得，由此断除嗔恚和愚痴，远离嗔恚和愚痴的垢染而清净，这就是那些菩萨的本性。
'那些菩萨摩诃萨的本性将远离贪欲之相而清净。'

 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཚུལ་གྱིས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གསུམ་ནི་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསལ་ཏེ། དེ་དག་ལས་དབེན་པར གྱུར་ན་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གསུམ་གྱིས་གཡེངས་ཤིང་། དེ་དག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་མེད་དེ། ཚུལ་དེ་དག་དང་བྲལ་ཞིང་། ཚུལ་དེ་དག་ལས་དབེན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་ཚུལ་དང་། རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཚན་མས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་མཚན་མས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས བྱ་བས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་མཚན་མ་བསྟན་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐབས་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་རྒྱུ་དང་། དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་བག་ ཆགས་དང་།བག་ལ་ཉལ་བ་མ་སྤངས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དམིགས་པའི་ཡུལ་ནི་བུད་མེད་བཟང་མོ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ཆགས་ལྡང་བའི་ཡུལ་དང་། དགྲ་ལ་སོགས་པ་ཞེ་སྡང་ལྡང་བའི་ཡུལ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དཀའ་ བ་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ།མཚན་མ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མེད་ཅིང་དབེན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ ཀྱི་རྣམ་པས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་རྣམ་པས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། འདོད་ ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་མཚན་མའམ་རྟགས་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་རྣམ་པ་བསལ་བས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་མངོན་རྟགས་མེད་དེ།དབེན་པར་གྱུར་པ་ཉིད་དེའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

那些菩萨摩诃萨们，远离嗔恨和愚痴的本性，这是说明那些菩萨的行为如何。如前所述，以不执著的方式远离贪欲、嗔恨和愚痴三者。当远离这些时，就不会被贪欲、嗔恨和愚痴三者所扰乱，不会有执著这些的行为。远离这些行为，远离这些方式，这就是那些菩萨的行为和标志。
须菩提，那些菩萨摩诃萨们成为远离贪欲相的本性。须菩提，那些菩萨摩诃萨们成为远离嗔恨和愚痴相的本性。这是说明那些菩萨的特征。所谓贪欲、嗔恨和愚痴的特征，在此是指贪欲、嗔恨和愚痴的因和所缘境。其中因是指习气、随眠未断和非理作意。所缘境是指美女等引起贪欲的对象、怨敌等引起嗔恨的对象，以及难以了知的缘起法等引起愚痴的所缘境。菩萨没有这些特征而远离，这就是那些菩萨的特征。
须菩提，那些菩萨摩诃萨们成为远离贪欲行相的本性。须菩提，那些菩萨摩诃萨们成为远离嗔恨和愚痴行相的本性。这是说明那些菩萨的行相如何。所谓贪欲、嗔恨和愚痴的行相，是指趋入贪欲、嗔恨和愚痴境界的相或标志。菩萨已经断除了贪欲、嗔恨和愚痴的行相，所以没有趋入贪欲等境界的明显标志，远离这些就是他的行相。

 །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་ གི་ངང་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དང་།ངང་ཚུལ་དང་། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོའི་དོན་རྟོགས་པ་དེ་དག་ཅི་ལ་བརྟེན་པའི་རང་བཞིན་ ནམ།ངང་ཚུལ་ལགས་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ ཚུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་རྟོན་ལ། དོན་དམ་པར་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་རང་བཞིན་ཐ་མི་ དད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་མ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་རང་བཞིན་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་དམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ དེ་བཞིན་ནོ།།དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་མི་མཛད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་ཅིང་རྟེན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་ཞེས་གོ་ཆ་འདི་འཚལ་ཀྱང་། དེ་ལ་སེམས་ ཅན་དང་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པར་མི་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་དཀའ་བ་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་དོན་དམ་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་རང་བཞིན་གཅིག་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་ སེམས་ཅན་དུ་གདགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱང་ཐབས་མཁས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱ་བའི་ཡིད་དམ་བཅས་ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གིས་མི་ནུས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གིས་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱའོ་ཞེས་གོ་ཆ་འདི་བགོས་པ་དེ་དག་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའི་ཚིག་དང་། དོན་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་བརྩན་ཞིང་འཁོར་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།

问道：'世尊，菩萨摩诃萨欲求证悟此甚深般若波罗蜜多者，其性质如何？'此问即是询问如前所说具有如是自性、性质、相状、行相的菩萨，通达甚深般若波罗蜜多义理者，是依何种自性或性质？对于如是须菩提的提问，
世尊回答道：'须菩提，若菩萨摩诃萨能完全通达此甚深般若波罗蜜多，则将具有一切种智的性质。'此意为如是通达般若波罗蜜多甚深义理的菩萨，于世俗谛中亦依止于获得一切种智之义，于胜义谛中亦与一切种智自性无别。
问道：'世尊，菩萨摩诃萨具有一切种智的性质，岂不是成为众生的依怙？'此问是说如是通达般若波罗蜜多甚深义理的诸菩萨，若于胜义谛中与一切种智自性无二无别，则为无分别自性，是否仍能利益众生？
世尊回答道：'须菩提，确实如此。确实如此。具有一切种智性质的菩萨摩诃萨，将成为众生的依怙。'此意为虽然于胜义谛中无分别，但于世俗谛中以善巧方便不舍众生利益，而成为众生的依怙。
问道：'世尊，菩萨摩诃萨虽发誓说要令一切众生皆得涅槃而披此铠甲，然于其中不见有众生及众生之假名者，此等是行难行。'此意为这些菩萨于胜义谛中与一切种智自性无二而无分别，且了知一切众生于胜义谛中无实性故无可假立，然以善巧方便于世俗谛中立誓度脱一切众生，披上大精进铠甲，如是具足方便智慧的行持非声闻缘觉所行境界，行持彼等所不能行即是难行。
世尊回答道：'须菩提，确实如此。确实如此。菩萨摩诃萨为度一切众生出离而披此铠甲者，确实是行难行。'此是对须菩提所说之语及上述义理的确认，为使眷属生起信解而宣说此为真实。

 །རབ་འབྱོར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་གོ་ཆ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆ་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་གོ་ཆ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆ་ཡང་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཡིད་དམ་བཅས་ཤིང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་ གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་ལྡན་ཞིང་མཚན་མར་བཟུང་སྟེ།གོ་ཆ་བགོས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་གོ་ཆ་དེ་ལྟ་བུ་བགོས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དེ་དག་གང་ཡང་ མ་འབྲེལ་ཞིང་།ཆོས་དེ་དག་གང་གི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་ཡིད་དམ་བཅས་ཤིང་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ ལ་སྤྱོད་པ་གང་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱའོ་ཞེས་གོ་ཆ་བགོས་པ་དེ་དག་གི་གོ་ཆ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆ་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་དང་ འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ནས།མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་ལ་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱའོ་ཞེས་གོ་ཆ་འཚལ་བ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ནི་གནས་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་ པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་བགོས་པ་དེ་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ས་མཚམས་བཅད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་འཚལ་བ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་སེམས་ཅན་ཉུང་ཟད་ཉི་ཚེ་ཞིག་གི་དོན་བྱ་བར་སེམས་ཤིང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་ཞིག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གོ་ཆ་གྱོན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་དོན་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་བགོས་ཏེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དང་ཡེ་ཤེས་ཅུང་ཟད་ཉི་ཚེ་ཞིག་ཏུ་མཚམས་བཅད་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་ངོ ཞེས་བསྟན་པའོ།

须菩提，菩萨大菩萨的铠甲与色不相应。为什么呢？须菩提，色也完全不存在，菩萨的铠甲也不存在，因此说此铠甲与色不相应。乃至须菩提，菩萨大菩萨的铠甲与一切种智不相应。为什么呢？须菩提，一切种智也完全不存在，菩萨的铠甲也不存在，因此说此铠甲与一切种智不相应。这段经文说明：菩萨发誓要度化一切众生出离轮回而披上精进的大铠甲，但这并非是执着于色等乃至一切种智等诸法的实体相而披甲，而是在胜义谛中通达这一切法皆空，在世俗谛中以善巧方便而披如是铠甲。因此，与任何法都不相应，不为任何法所左右，而发誓度化一切众生出离轮回并披上大铠甲。
须菩提，菩萨大菩萨行持此甚深般若波罗蜜多时，凡是发誓'我当度化一切众生'而披甲者，他们的铠甲与一切法不相应。这是在上文已说明菩萨的铠甲与色等一切法各自不相应之后，为了利益喜欢简略说法的众生，而简要地说明菩萨的铠甲与一切法不相应。
白言：世尊，菩萨大菩萨为度化一切众生而披甲者，乃至'这是不可能的'。这段经文说明：菩萨行持此甚深般若波罗蜜多，具足方便智慧，为一切众生利益而披甲者，不会堕入声闻缘觉地的功德。为什么呢？因为菩萨大菩萨不会限定边际而为众生披甲。这是说明不堕入声闻缘觉地的理由：声闻缘觉只为少数众生利益而发心，只为证得人无我智慧而披甲；而菩萨是为无量无边众生的利益，为证得一切种智而披甲。由于不像声闻缘觉那样限定少数众生和有限智慧的边际，所以不会堕入声闻缘觉地。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་གྱི་དབང་གང་ཞིག་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་བགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་མཚམས་བཅད་དེ། གོ་ཆ་བགོས་པ་མ་ ཡིན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གླེངས་ཤིང་བཤད་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆ་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་རབ་ འབྱོར་གྱིས་རྟོགས་ནས།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། ཆོས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པའི་དོན་སྟོང་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པས་བསྒོམ་དུ་ཡང་མེད་པའི་དོན་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་ བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སུས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཅི་ཡང་བསྒོམ་པར་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་དུ་ ཡང་བསྒོམ་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒོམ་པའི་གནས་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་གང་བསྒོམ་པའམ། གང་བསྒོམ་པར་བགྱི་བའམ། གང་གིས་བསྒོམ་པར་བགྱི་བའི་ཆོས་གང་ ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་བསྒོམ་དུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གང་བསྒོམ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པ་པོ་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་བསྒོམ་པར་བགྱི་བའམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་གིས་བསྒོམ་པར་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་དམིགས་སུ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྒོམ་པ་པོ་དང་བསྒོམ པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་ཤེས་རབ་གང་གིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་སྟེ།དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བསྒོམ་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་དུ་མེད་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་པས་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པས་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊说道：'须菩提，你所见到的义理'乃至'为一切智智之义而披甲'之间的内容，是为了说明菩萨的阶位界限，为了详细阐述非披甲的义理而提出并解说。
须菩提说道：'世尊，般若波罗蜜多极为甚深'等，是在菩萨披甲与一切法不相关联的道理被须菩提领悟后，为了向众人详细阐述胜义中一切法本性空性，于任何法都不执著实有、不取相的空性般若波罗蜜多极为甚深，因此无可修习的道理而提出的引言。
须菩提所说'无人能修习'是说明修习者无实有。'无所修习'是说明所修习的法无实有。'于何处亦无所修习'是说明修习处无实有。
'为何如此？世尊，于此甚深般若波罗蜜多中，任何修习者、所修习法、能修习法皆不可得'，这是说明般若波罗蜜多甚深且无可修习的理由。'任何修习者'是说明修习者不可得。'所修习法'是说明所修习法不可得。'能修习法'是说明修习智慧不可得。'任何法皆不可得'是说明修习者、所修习法及能修习智慧等一切法在胜义中皆无实有，因不可得故无可修习。
'世尊，修习般若波罗蜜多即是修习虚空'，这是以虚空为喻说明般若波罗蜜多无可修习，如同虚空无实有故无可修习，般若波罗蜜多在胜义中也无实有故无可修习。
'世尊，如是修习般若波罗蜜多即是修习一切法'，这是说明一切法本性空性，无实有故无可修习，般若波罗蜜多亦复如是无可修习。

 །བཅོམ་ ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་མ་མཆིས་པ་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།།རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལ་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་མེད་པས་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མ་མཆིས་པ་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་ པས་བསྒོམ་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། དེ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་བསྒོམ་པ་མེད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏེ།རྒྱ་གར་སྐད་དུ་བི་བྷ་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་བྱ། བསྒོམ་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་བསྒོམ་པ་མེད་པ་ལ་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ བསྒོམས་པ་དེ་གང་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་བསྒོམ་པ་མེད་པ་བསྟན་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། གང་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོ་གང་བསྒོམ་པ་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་སྨྲས་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་ དོན་དམ་པར་གཟུགས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས།གཟུགས་བསྒོམ་དུ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་འདི་ནི་གཟུགས་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་འདི ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི།རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་དོན་དང་། ཚིག་བརྩན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིག་དེ་ཉིད་བཟླས་ཏེ། དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

世尊，所谓'修习般若波罗蜜多即是修习无所有'，意思是：如同兔角一般，对于根本不存在的事物无可修习，同样，对于般若波罗蜜多，因为胜义中无有任何事物，所以无可修习。
世尊，所谓'修习般若波罗蜜多即是修习无所执取'，意思是：如同在无二取（所取能取）中无可修习一样，对于般若波罗蜜多，因为无有所取能取之事物，所以无可修习。
世尊，所谓'修习般若波罗蜜多即是修习离修'，意思是：因为般若波罗蜜多在胜义中无有实体，所以对其修习即是无修。此处，梵语'vibhavana'一词既可表示'离修'，也可表示'无修'，在此处应理解为'无修'。
世尊告曰：'须菩提，如是修习般若波罗蜜多，何为修习离修？'此是为了引出一切法在胜义中无有实体、无可修习的教法而作此问。'何为修习离修'意即问须菩提：对于色等诸法，何者是无可修习的修习。
白言：'世尊，所谓修习般若波罗蜜多即是修习色法离修'，意思是：修习般若波罗蜜多即是通达胜义中色法无有实体，因此修习色法即是无可修习。如同对色法所说，同样应当应用于受等乃至一切种智之间的一切诸法。
世尊告曰：'须菩提，如是如是。须菩提，如是般若波罗蜜多修习即是色法修习离修'乃至'须菩提，如是般若波罗蜜多修习即是一切种智修习离修'，这是世尊为了确认须菩提所说的义理和文句而重复其语，表示认可。
尔时，世尊告诉具寿须菩提。

།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དམ་ཞེས། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིའི་དོན་རྟོགས་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་། ཅི་ཡང་མི་བསྒོམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཕྱིར་མི་ ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནམ།མ་ཡིན་པ་བརྟག་པར་བྱ་བ་བཤད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་ལ། མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཡོད་དམ་མེད་བརྟགས་ཏེ། མངོན་པར་ཆགས་པ་ཡོད་ན་ནི། མི་ལྡོག་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན།དེ་ལྟར་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་ན་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཕ་རོལ་གྱིས་སྨྲས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་སྙིང་ པོར་མི་ལྟའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་སམ།མི་ལྟོས་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་བརྟག་པའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ གྱིས་སྨྲས་པ་དང་།ཕ་རོལ་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་སྙིང་པོར་མི་ལྟའམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། གཞན་གྱིས་བསླུར་ཚུགས་སམ་མི་ཚུགས་བརྟག་པའོ། །ཕ་རོལ་གྱི་དད་པས་མི་འགྲོ་འམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་འཇོག་ཅིང་གང་ཟག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་བརྟག་པའོ། །འདོད་ ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་འཕྲོགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཏི་མུག་དང་བཅས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་འཕྲོགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ཏམ་མ་གྱུར་བརྟག་པའོ།།སྦྱིན་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བར་མ་གྱུར་ཏམ་ཞེས་པ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བར་མ་གྱུར་ཏམ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་དམ་མི་སྤྱོད་བརྟག་པའོ། ། གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐོས་ནས་ཀྱང་གོང་དུ་འཛིན་ཅིང་འཆང་ལ་ཀློག་ཅིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་དེ། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཐོས་ནས མི་འཇིགས་མི་སྐྲག་ལ།སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཕྱི་ཕྱིར་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ། འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱ་ཆེར་སྤྱོད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྔོན་ཡང་ཡུན་རིང་པོ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས། ཡོན་ཏན་ དེ་རྣམས་དང་ལྡན་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'须菩提，在此，对于菩萨摩诃萨是否对这甚深般若波罗蜜多无有执著'，'须菩提，应当以此甚深般若波罗蜜多来检验不退转菩萨摩诃萨'等等。如是，若通达此甚深般若波罗蜜多的意义，于一切法无所执著，无所修行的菩萨，是否为不退转菩萨，应当检验。即观察于此甚深般若波罗蜜多是否有实执、执著相及明显的贪著。若有明显的贪著，则非不退转菩萨；若如是无有明显贪著，则应知是不退转菩萨。如是所说，不仅是般若波罗蜜多，乃至禅定波罗蜜多等一切种智之间的一切清净法，皆应如是运用。
彼不退转菩萨摩诃萨于此甚深般若波罗蜜多修行时，'是否不视他人所说及他人所示为要义'等，是说于般若波罗蜜多修行的菩萨是否依赖他缘，通过是否依赖等门来检验是否为不退转菩萨的方法。'是否不视他人所说及他人所示为要义'，是检验是否能被他人欺骗。'是否不随他人信仰而行'，是检验是否依赖他人并追随个人。'是否不被具贪欲心所夺'乃至'是否不被具愚痴心所夺'，是检验是否为贪欲等烦恼所转。
'是否不离布施波罗蜜多'乃至'是否不离般若波罗蜜多，应当如是检验'，是检验于六波罗蜜多修行时，是否以三轮清净而行。'若彼不退转菩萨摩诃萨'乃至'闻已受持、读诵、通达，因为如理作意'，是说闻此甚深般若波罗蜜多后不惊不怖，心不怯弱，反而生起信心，通过受持、读诵等门广行。若菩萨具足这些功德，则应知是从久远以来即已修行此甚深般若波罗蜜多的不退转菩萨。

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཇི་ལྟར་བརྟག་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བཤད་པའི་ཚེ།དོན་ཟབ་མོས་མི་སྐྲག་སྟེ། ཕྱི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེར་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན། དམ་པའི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ཇི་ ལྟར་བསམ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱ་ཞེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ་བའི་བསམ་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་མི་བཟུང་བར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་མཐུན་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་མི་བརྟག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ་བའི་བསམ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་རྟོག་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ དུ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་གླེང་བསླང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ་བའི་བསམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་སྤྲུལ་པ་ལ་གཞོལ་བའི་བསམ་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་དང་།ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམས་ ལ་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་།མཚན་མར་གཟུང་དུ་མེད་པར་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་ཡང་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་འཛིན་པས་བརྟག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ་བའི་བསམ་པས་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་རྟོག་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་མི་བཟུང་བ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ན་ཅི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལགས་སམ་ཞེས་ ཞུས་པའོ།

问道：'世尊，当菩萨摩诃萨宣说此甚深般若波罗蜜多时'乃至'应当如何思维观察此甚深般若波罗蜜多'，是说在宣说此甚深般若波罗蜜多时，不因甚深义理而生怖畏，反而广泛修习。在证悟法界时，请问应当如何思维观察此般若波罗蜜多。
世尊答道：'须菩提，彼菩萨摩诃萨应以趣向一切相智之心，观察此甚深般若波罗蜜多'，是说不应执著般若波罗蜜多为实有和相状，而应以契合一切相智之义理，以无所观察之方式来观察般若波罗蜜多之义。
问道：'世尊，云何菩萨摩诃萨以趣向一切相智之心观察此甚深般若波罗蜜多'，是须菩提为引出应当以空性、无相、无愿等方式观察而提出的问题。
世尊答道：从'须菩提，以趣向空性之心'乃至'须菩提，以趣向幻化之心，菩萨摩诃萨观察此甚深般若波罗蜜多'，是说三解脱门、虚空、无生、无灭、无染、无净、真如、法界、实际、平等性、不可思议界、无为、梦境、影像、回声、阳焰、幻术、幻化等无实之法，不应执著为实有并执取其相，同样地，对此甚深般若波罗蜜多也不应以执著实有和相状的方式来观察。
问道：从'世尊，以趣向空性之心'乃至'是否观察一切相智'，是为了分别解说对一切诸法如色等也不应视为实有及执取其相的内容，如是对三解脱门等无实之法不作分别，同样地对般若波罗蜜多也不作分别，那么对色等乃至一切相智之间的诸法是否应执著实有和相状而作分别？

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་བརྟག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བྱས། རྣམ་པར་མ་བྱས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། སུས་ཀྱང་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་སུས་ཀྱང་མེད་པ་ལས། ཡོད་ པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ལས་མེད་པར་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས། གང་དུ་ཡང་མ་སོང་། ཕྱོགས་ན་ཡང་མི་གནས། ཡུལ་ན་ཡང་མི་གནས། གང་ན་ཡང་མི་གནས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་། གནས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གང་ལ་གྲངས་མི་དམིགས་ཤིང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི། གང་གིས་ཀྱང་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དེ་བགྲང་དུ་ཡང་མེད། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ ཡང་མེད་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་གི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱར་མི་རུང་ལ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་གང་གི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱར་མི་རུང་ལ། ཆོས་དེ་དག་གང་གིས་ཀྱང་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་མི་ནུས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པས། བདག་གིས་བདག་ཤེས་པར་བྱར་ མི་རུང་སྟེ།དཔེར་ན་རལ་གྲི་དེ་ཉིད་ཀྱི་སོས་རལ་གྲི་དེ་ཉིད་བཅད་དུ་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་ཅིང་།ཐ་མི་དད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་གཟུགས་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གཉིས་ཀ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པས། གཅིག་ གིས་གཅིག་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་།ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་བརྒྱད་པའོ།

世尊说道：'须菩提，菩萨大菩萨不执著于色'，乃至'不执著于一切相智'，这是说明色等一切法如同虚空等无实体，因为不是观察的对象，所以对任何法都不作分别。为什么呢？须菩提，如是一切相智是任何人都未曾造作，未曾形成等，这是说明色等一切法无实体，不是分别的对象的理由。'任何人都未曾造作'的意思是，一切相智胜义中无实体，所以任何人都不能从无中造作为有。'未曾形成'的意思是，不是从有变成无的意思。'从何处也未来，往何处也未去，不住于方位，不住于境界，不住于任何处'，这是说明如是无实体故无来去及住。'于此不见数量，不见来去，任何人也不能证悟'，这是说明如是无实体，不可数，无来去，不能了知为色等任何本性，色等任何法也不能了知，为显明此义，所以说'不是色，不是受'等，意思是不能了知为色等乃至一切相智任何法的本性，这些法也都不能了知。为什么呢？'色即是一切相智'等，这是说明色等任何法都不能了知的理由，一切法与一切相智本性同味，自己不能了知自己，如同剑的锋刃不能割断剑自身一样。为什么呢？'须菩提，如是色的真如与一切相智的真如是同一真如'等，这是说明色等一切法与一切相智同味无别的理由，胜义中色和一切相智二者都是真如本性为一，所以不能成为能知所知的对象。如同对色的解释，乃至不共佛法也应当如是配释。这是《十万般若广释》第三十八品。

། །།དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་རྣམས། ལྷ་རྫས་ཀྱི་ཙན་དན་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ལྷ་རྫས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཨུཏྤལ་དང་། པད་མོ་དང་། ཀུ་མུ་ད་དང་། པུཎྜ་རཱི་ཀ་མང་པོ ཁྱེར་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ན་བ་དེ་ལོགས་སུ་མངོན་པར་གཏོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་རང་བཞིན་ཐ་མི་དད་དེ། གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཟབ་མོ་བཤད་པས་མགུ་སྟེ། ལྷ་རྫས་ཀྱི་མཆོད་པ་ རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚིག་དེ་དག་ཉིད་བཟླས་ཏེ། གསོལ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་བས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པར་ བསྟན་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིས། འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པར བཤད་པས་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་བཟླས་ཏེ་གསོལ་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཟབ་མོ་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་སྟེ།མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་ སྦྱར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་ པ་དེ་དག་།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཚིག་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་བཟླས་ཏེ་གསོལ་པའོ།

其后，欲界天子、色界天子以及有色界天子等，手持天界旃檀香粉和天界的乌巴拉花、莲花、昙花、白莲花等众多花朵，向世尊所在方向散撒。此段经文说明，世尊宣说色等一切诸法与一切相智自性无别、为一，以及色等一切诸法的真如与一切相智的真如，皆为同一真如，无二无别。天子们领悟此深义后，对如此甚深之义欢喜，以天界供品供养世尊。
天子们重复世尊先前所说之语，表明此般若波罗蜜甚深难见，应为智者所知，而一切世间难以信解。即'世尊，如是诸如来、应供、正等正觉以此甚深般若波罗蜜，说色即是一切相智，一切相智即是色'等，乃至'佛不共法即是一切相智，一切相智即是佛不共法'。此即重复世尊先前所说一切法与一切相智自性一味之义。
天子们重复宣说后表明，宣说如是甚深义理的般若波罗蜜甚深难见，应为智者所证，而一切世间难以信解。'色之真如与一切相智之真如，为同一真如，无二无别'等，乃至'佛之真如与一切相智之真如，为同一真如，无二无别'等文，即是天子们重复世尊先前所说色等一切诸法之真如与一切相智之真如，同为真如自性一味，无法分别之语。

 །འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་ལ ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་ཞིང་།བརྟག་ཏུ་མ་མཆིས་ལ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ལགས་ཏེ། ཞི་ཞིང་ཕྲ་བ་ཞིབ་མོ་མཁས་ཤིང་རྟོགས་པས་རིག་པར་བགྱི་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་ཏེ།ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་བས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ཕལ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཟབ་པ་དང་ བལྟ་དཀའ་བ་དང་།ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་དང་། བརྟག་ཏུ་མེད་པ་དང་། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། ཞིབ་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་ བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།ལྷའི་བུ་དག་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ལྷའི་བུ་དག་གཟུགས་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གཅིག་པར་འཆད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་ལ།མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསོལ་བའི་ཚིག་དང་དོན་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཟླས་ཏེ་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་ བཞིན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཀྱང་། གོང་དུ་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པ་སྟེ། ཐ་མི་དད་པར་སྟོན་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་སྟེ།མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཚིག་དང་དོན་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཟླས་ཏེ། དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །ལྷའི་བུ་ དག་དོན་གྱི་དབང་དེ་གཟིགས་པས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕྲིན་ལས་ཆུང་བ་ལ་ཐུགས་གཞོལ་ཏེ། ཆོས་བསྟན་པ་ལ་གཞོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མི་བསྐོར་བར་ཅང་མི་གསུང་བར་བཞུགས་པ་ཡང་། དོན་ ཟབ་མོ་འདི་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉག་གཅིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས། དོན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་དགོངས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མི་བསྐོར་བར་བཞུགས་པའི་དོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

也就是说，诸如来的菩提般若波罗蜜多甚深难见，难以通达，不可思议，非寻思境界，寂静微细，唯有智者能知，一切世间难以信受。这是说，如此宣说一切法胜义中同一真如的般若波罗蜜多，是诸如来的无上菩提，因其甚深难见，是诸智者的境界，而非凡夫众生的境界。所谓甚深、难见、难通达、不可思议、非寻思境界、寂静、微细、精细等词义，如前已说。
世尊对欲界天子和色界天子们如是宣说：'诸天子，确实如此。确实如此。诸天子，色即是一切相智，一切相智即是色'乃至'佛不共法即是一切相智，一切相智即是佛不共法'。这是重复天子们之前所说的话语和意义，即一切色等诸法与一切相智在胜义中自性相同的般若波罗蜜多甚深难见，应为智者所知，而非一切世间的境界，世尊重复其言并予以印证。
'色的真如与一切相智的真如是同一真如，无二无别'乃至'佛的真如与一切相智的真如是同一真如，无二无别'。这也是重复天子们之前所说的话语和意义，即色等诸法的真如与一切相智的真如同一味，无有差别的般若波罗蜜多甚深难见，应为智者所知，而非一切众生的境界，世尊重复其言并予以印证。
'诸天子，鉴于此义，如来倾向于少作佛事，而不倾向于说法。'这是说，从前如来现证正觉后，不转法轮而住于寂默，是因为如此甚深之义唯是如来一人的境界，而非一切众生的境界，世尊思及此义，故而安住于不转法轮的缘故。

 དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ འདི་ལྟ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་འདི་ནི་ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་ལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་ཞིང་། བརྟག་ཏུ་མེད་ལ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞི་ཞིང་ཕྲ་བ་ཞིབ་མོ་མཁས་ཤིང་རྟོགས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བ་སྟེ། དེ་ནི་སུས་ ཀྱང་མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས།ནམ་ཡང་མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས། གང་དུ་ཡང་མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས་ཏེ། གང་ལ་གཉིས་སུ་ཀུན་ནས་རྒྱུ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཟབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་པོ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མི་བསྐོར་བར་ བཞུགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་པའི་ཆོས་དེ་ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་བས། སུས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅང་མི་གསུང་བར་གྱུར་ཏེ། བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ བསྐུལ་དགོས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་སུས་ཀྱང་མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་གང་ཟག་གང་གིས་ཀྱང་མ་ རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ནམ་ཡང་མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་སྔོན་ཡང་རྟོགས་པར་མ་གྱུར། ད་ལྟར་ཡང་མི་རྟོགས། ཕྱིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གང་དུ་ཡང་མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དངོས་ པོ་མེད་པ་དེ་ཁམས་གསུམ་གྱི་གནས་གང་དུ་ཡང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ལ་གཉིས་སུ་ཀུན་ནས་རྒྱུ་བ་མེད་པ་དེ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཟབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཟབ་ཅིང་བལྟ་དཀའ་བར་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་ སྟེ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་དེའི་ཟབ་མོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་ནམ་མཁའ་ཟབ་པའི་ཕྱིར། ཆོས་འདི་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བླ་ ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཟབ་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ།ནམ་མཁའ་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷའི་བུ་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མེད་པ་ཟབ་པའི་ཕྱིར། ཆོས་འདི་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་དེ། སུས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་མི་ནུས་ཤིང་ཟབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་འདི་ཡང་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷའི་བུ་དག་བདག་ཟབ པའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ལྷའི་བུ་དག་མཐོང་བ་པོ་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པའི་བདག་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། སུས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་བྱར་མི་རུང་སྟེ། ཟབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་འདི་ཡང་ཟབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？是这样的，诸如来的菩提法是甚深难见难以通达，不可思议非寻思境界，寂静微细，唯有智者能知，一切世间难以信受。此法无人现前证悟，任何时候都未证悟，任何处所都未证悟。于其中无有二相流转，即是诸法甚深性。这是说明世尊初次证悟时不转法轮而安住的原因。
由于如来无上菩提法甚深难见，无人能够现前通达，因此世尊默然不语，需要帝释天等劝请转法轮，这是如此宣说的。关于'甚深难见'等词义如前所述。
'无人现前证悟'是说，究竟无上菩提在胜义中无有实体，任何补特伽罗都未能证悟之义。'任何时候都未证悟'是说，如是无实体性在过去未曾证悟，现在不证悟，未来也不会证悟。'任何处所都未证悟'是说，如是无实体性在三界任何处所都不会证悟之义。
'于其中无有二相流转，即是诸法甚深性'是明显宣说前述无上菩提甚深难见的含义，即于无上菩提中无有能证所证之实体分别，这就是其甚深义。
'天子们，由于虚空甚深故此法甚深'等，是说明般若波罗蜜多无上菩提自性甚深的理由和比喻。从'由于虚空甚深故此法甚深'到'天子们，由于无有造作和现前圆满菩提甚深故此法甚深'，是说如虚空等无为法无有实体，任何人都不能现前通达而甚深，如是无上菩提自性般若波罗蜜多法也甚深之义。
从'天子们，由于我甚深故此法甚深'到'天子们，由于见者甚深故此法甚深'，是说外道颠倒所执诸我实际上并不存在，任何人都不能现前取证而甚深，如是无上菩提自性般若波罗蜜多法也甚深，这是如此宣说的。

།ལྷའི་བུ་དག་གཟུགས་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལྷའི་བུ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་འདི་ཁོ་ནའོ་ཞེས་སུས་ཀྱང་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པས། ཟབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་འདི་ཡང་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ གསོལ་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ནི་ངོ་མཚར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པར་བསྟན་པས་ལྷའི་བུ་རྣམས་མགུ་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ཏེ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པའོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་གཟུགས་གཟུང་བའི་སླད་དུ་མ་ལགས། མི་གཟུང་བའི་སླད་དུ་བསྟན་པ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གཟུང་བའི་སླད་དུ་མ་ལགས། མི་གཟུང་བའི་སླད་དུ་བསྟན་ པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་འདི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་ཞིང་ཟབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། འདི་ནི་ གཟུགས་སོ་ཞེས་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་གཟུང་དུ་ཡོད་པར་ཡང་བསྟན་ལ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་སྐུར་པ་བཏབ་པ་སྟེ། མེད་པའི་མཐའ་ལ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་བསྟན་པས། ཆོས་འདི་ཟབ་བོ་ཞེས་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་ནི་བདག་གི་གཟུགས་སོ། །བདག་ནི་གཟུགས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། །བདག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བགྱི་བར་འཛིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་ནི།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་མ་རྟོགས་པས། ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་ མོ་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ལྷའི་བུ་དག་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ལྷའི་བུ་དག་ཆོས་འདི་ནི་གཟུགས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་མ་ཡིན། མི་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ གཟུང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་མ་ཡིན།མི་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གང་དུ་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་ཞིང་ཟབ་པ་བསྟན་པ་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་གཏན་ཚིགས་སུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུང་བའི་སླད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ལགས། མི་གཟུང་བའི་སླད་དུ་བསྟན་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་གསོལ་པའི་ཚིག་དེ་དག་ཉིད་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཟླས་ནས་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།

从'天子们啊，因为色蕴甚深故此法甚深'乃至'天子们啊，因为一切相智甚深故此法甚深'这些话，是说明色等一切法胜义中本性空寂，这些法的本性究竟如何，任何人都无法到达，因为如此甚深，同样地，这无上菩提本性般若波罗蜜多法也是甚深的意思。
诸天子启白：'世尊，宣说此一切世间难以信受之法，实在稀有。'这是因为前面宣说般若波罗蜜多甚深，天子们欢喜，赞叹说如此甚深法的宣说极为稀有奇妙。
为什么呢？从'世尊，此非为执取色蕴而说，非为不执取而说'乃至'非为执取一切相智而说，非为不执取而说'，这是说明般若波罗蜜多法为何一切世间难以信受且甚深的理由。因为色等一切法胜义中实有不成立，所以既不说'这是色'等实有相可执取，也不说在世俗中如幻般完全不存在而诽谤，也不是为了执著空无的边见而说，所以诸天子说此法甚深。
从'世尊，世间执著说：这是我的色，我是有色'乃至'我是一切相智，我将成为一切相智'，这是说明一切世间不信深法的原因。世间人因为不了解一切法的本性空性，对诸法执著我和我所，所以说他们不信受甚深般若波罗蜜多。
世尊告曰：'天子们，确实如此！确实如此！天子们，此法非为执取色蕴而说，非为不执取而说'乃至'非为执取一切相智而说，非为不执取而说'，这是世尊重复天子们所说的话，认可他们所说：般若波罗蜜多既不是为了增益色等一切法，也不是为了损减而说，因此一切世间难以信受且甚深，这确实是稀有的理由。

།ལྷའི་བུ་དག་གང་ཡང་གཟུགས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རམ། །མི་གཟུང་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་ལ་ཆགས་པས་སྤྱོད་ན།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་རྟོགས་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྒོམ་མི་ནུས་སོ་ ཞེས་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་ལ་ཆགས་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐར་འཛིན་པ་དག་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་ཀྱི། མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་ན་གདོད་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་ནུས་སོ་ཞེས་ བཤད་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྟོགས་ནས་འཁོར་ཐམས་ཅད་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའོ། །ཆོས་འདི་ནི་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་ཏེ། ཅི་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་ཤེ་ན། གཟུགས་ལ་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐོགས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི བར་གྱིས་ནི།དེ་ལྟར་ཆོས་ཟབ་མོ་དེ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་། ཆོས་དེ་དག་གི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་འདི་ནི་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དེ་ བཞིན་ཉིད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་མཆིས་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སླད་དུ། ཐོགས་པ་མ་མཆིས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་གཏན་ ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོའི་ཆོས་འདི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་འདྲ་བས། ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མི་དམིགས་པའི་སླད་དུ་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་འདི་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་མི་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་མི་དམིགས་པའི་སླད་དུ་རྟེན་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་ པོ་མེད་པས་གང་ན་ཡང་མི་གནས་ཅི་ལ་ཡང་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་འདི་ཡང་གང་ན་ཡང་མི་གནས། ཅི་ལ་ཡང་མི་བརྟེན་པས་རྟེན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའོ།

天子们，对于为了执取色法或为了不执取而行持，乃至'不能修习一切相智'为止的这段经文，是说明如果以增益和诽谤的方式，执著于一切色等诸法的有无二边而行持，就不能通达诸法的法性，也就不能以三轮清净的方式修习六波罗蜜多等清净法，这是显示执著有无二边的过患。
然后具寿善现向世尊如是禀白：'世尊，此法与一切法相顺'乃至'此与一切相智相顺'为止的这段经文，是说善现理解了前面世尊所说的对一切法执著有无二边者不能修习清净法，唯有远离二边才能修习清净法的意义之后，为了引导所有眷属趣入远离二边的甚深法，善现说此远离二边的甚深法是成就六波罗蜜多等一切清净法的因，所以与一切法相顺。
'此法于一切无碍。于何无碍？于色无碍'乃至'于一切相智无碍'为止的这段经文，是说由于如是甚深法与一切清净法相顺，所以不执著任何色等诸法为实有，也不为这些法所转，这是显示无碍的意义。
'此法等同虚空，等同真如'乃至'以无杂染、无清净、平等故，是无碍相'为止的这段经文，是说明一切法无碍相的理由，即此甚深般若波罗蜜多法与虚空等无为法相似，所以是无碍相。
'此法不见色生'乃至'以不见一切相智生故无生'为止的这段经文，是说因为色等一切法胜义中无生，所以此无上菩提自性般若波罗蜜多法也是无生相。
'此法不见色所依'乃至'以不见一切相智所依故无所依'为止的这段经文，是善现禀白说，因为色等一切法胜义中无实体，所以不住于任何处也不依赖任何法，因此此般若波罗蜜多法也不住于任何处，不依赖任何法，是无所依的。

 །དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་ པར་བཤད་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་བཤད་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཤད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པར་བཤད་པས་ལྷའི་བུ་རྣམས་མགུ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཆོས་མཐུན་ པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་མཐུན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ནི་ཅི་དང་ཅི་སྟོན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཤིང་ སྟོན་ཏོ།།མཚན་མ་མ་མཆིས་པ་དང་། སྨོན་པ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཤིང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། རབ་འབྱོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོན། རབ་འབྱོར་ཡང་ རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོན་པར་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་ སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་རབ་འབྱོར་གཉིས་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་དེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་སྟེ། གནས་བརྟན་ རབ་འབྱོར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། རབ་འབྱོར་གཉིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། ཐ་མི་དད་ཅིང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་ སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་འོངས་མ་སོང་བ་དེ་བཞིན་དུ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མ་འོངས་མ་སོང་བས་ན། ཐོག་མ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་རབ་འབྱོར་གཉིས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཐ་མི་དད་ཅིང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་པས། ཐོག་མ་ཡང་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས། ཐ་མ་གར་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། མི་འགྱུར་བས་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས།རབ་འབྱོར་ཆོས་འདི་ལྟ་བུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར། གཟོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཐོག་མ་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་ སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེའོ།

其后，欲界天子和色界天子们向世尊如是禀白。'长老须菩提是随佛而生'这句话，是因为前文中须菩提将甚深般若波罗蜜多法与一切清净法相顺而说，
对一切法无碍而说，与无为法平等而说，说无生，说无依，诸天子欢喜，为显示与如来法相顺，故赞叹须菩提随佛而生，意为与世尊相顺。
为何如此？因为长老须菩提所说一切皆从空性而起而说。从无相、无愿而起而说，此说明须菩提随佛而生的理由。世尊亦说三解脱门甚深法，须菩提亦说三解脱门甚深法。
如是说甚深法相顺，故说随佛而生之义。其后具寿须菩提对欲界天子和色界天子们如是说等，是说如来与须菩提二者胜义中真如体性无别相顺，故须菩提说是随如来而生。
'长老须菩提是随如来真如而生'这句话，是说胜义中如来与须菩提二者真如体性一味，无别相顺，故是随如来而生之义。
如同如来真如无来无去，长老须菩提真如亦无来无去，故从本初长老须菩提即随如来而生这句话，是说如来与须菩提二者真如无别相顺的理由。
真如是指完全清净无变，故无始亦不从何处来，无终亦不往何处去，因不变故圆成实，须菩提说如是法故，非始随如来而生，而是从本初即是真如体性，因与如来真如无别故，是随如来而生之义。
如来真如即是一切法真如。

 །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་དང་།རབ་འབྱོར་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་། དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་བཤད་པ་ལ། ཁ་ཅིག་དེ་ལྟ་བུའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ད་ལྟར་ན་གནས་བརྟན རབ་འབྱོར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པར་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར། རབ་ འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གནས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ རང་བཞིན་དང་།རབ་འབྱོར་གྱི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་དོན་དམ་པར་ཐ་མི་དད་དེ། རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་གཅིག་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅི་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཅི་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་མེད་པས་ཅི་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་གཅིག་ཅིང་གཉིས་ སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅི་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་། སོ་སོར་དབྱེར་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་མ་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ འདུས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་གང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་མེད་དེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'一切法的真如性即是如来的真如性'这句话的意思是：如同如来和须菩提二者的自性无有差别一样，一切法在胜义谛中也是真如性的自性，因此与如来的真如性的自性无有差别。
'如来的真如性也非真如'这句话是说：对于所说的真如性的自性，有些人会执著这样的真如实有自性，为了遣除这种执著，说明它也不是实有的。
'现在长老须菩提随如来而生'这句话是说：在世俗谛中，因为随顺如来说法相应的缘故，不仅仅是随生而已，在胜义谛中因为真如性的自性无实有而无差别的缘故，所以说须菩提随如来而生。
'如同如来的真如性那样，长老须菩提安住其中而随如来生'这句话是说：如来的真如性的法身自性和须菩提的胜义自性二者在胜义谛中无差别，因为安住于同一自性，所以说须菩提随如来而生。
'如同如来的真如性无变异且无分别，长老须菩提的真如性也是无变异且无分别'这句话是说：如来的真如性和须菩提的真如性是同一自性，而且是法界不变的圆成实性和无分别的自性。
'如同如来的真如性无所障碍，一切法的真如性也是无所障碍'这句话是说：如来的法身空性和一切法的空性因为无实有，所以是无所障碍的自性。
'如来的真如性和一切法的真如性，是一个真如，无二无别，不可分为二'这句话是说：如来的真如性和一切法的真如性都是无所障碍的，而且在法界空性中是一味的，不可分别。
'这个真如是无为的'这句话的意思是：这个空性是无为的自性，因此不是由因缘所生。
'这个真如没有任何不是真如的'这句话是说：空性无所不知，一切法在胜义谛中无实有，都是空性的自性。

།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་གང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་དོན་དམ་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། རབ་འབྱོར་གཉིས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། ཐ་མི་དད་པར་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་གཅིག་ཅིང་ཐ་མི་དད་པ་དེ་ཡང་། མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པས། སྔར་མ་དག་ལ་ཕྱིས་དག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད། གནས་ལ་ལར་མ་དག་ལ་གནས་ལ་ལར་དག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ། དུས་ཐམས་ཅད་དང་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བར་གནས་པའི་ཕྱིར། མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་དབྱེར་མེད་པ་འབྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དམིགས་སུ་ མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པ་དབྱེར་མེད་པ་འབྱེད་པ་མ་ཡིན་པ། དམིགས་སུ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས། ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་དབྱེར་ཡང་མེད་ལ། བྱེད་པ་པོའི་རང་བཞིན་ དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས།དངོས་པོ་གཞན་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱ་བ་མེད་པ་ཡང་གཉིས་ཀའི་དངོས་པོར་ཡང་མེད་པས། དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། གོང་དུ་བསྟན་ པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནམ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་ལ།དེ་ཡང་སྔོན་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ལས་ཕྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ། རྟག་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

由于没有任何事物不是真如的真如，因此该真如是无二且不可分为二，这句话的意思是：空性的本质即所谓真如，与无实体的本质无别。
如是，长老须菩提随如来而生这句话，是总结上文所说的胜义谛中世尊与须菩提二者同为真如，无有差别的含义。
如来的真如是完全不变且无分别的，同样，须菩提的真如也是完全不变且无分别。'无分别'这句话表明：如来的真如与须菩提的真如本性相同且无差别，而且是不变的圆成实性，以及无颠倒的圆成实性。
'完全不变'这句话表明：由于该真如本性清净，既不是从先前不净转为清净，也不是在某些处不净而在某些处清净，因为在一切时处都如是不变安住，所以是不变的圆成实性。
'无分别'这句话表明是无颠倒的圆成实性，意思是对所取能取相无有颠倒分别。
如同如来的真如是无差别、不可分、非能分、不可得，同样，须菩提的真如也是无差别、不可分、非能分、不可得这句话表明：胜义中该真如非事物的本性，故不可分别差异，也不可分为二，也非作者的本性，故也不能造作他法，如是无作用也不存在于二者的事物中，故不可得。
如是，长老须菩提随如来而生这句话，是总结上文所说的含义。
如来的真如不离一切法的真如，它从不是非真如，恒时是真如这句话的意思是：如来的法身空性本质不离一切法的空性且为一体，而且它也不是从先前不清净转为清净，恒时是清净的本性。

 །དེ་བཞིན་དུ་གནས་ བརྟན་རབ་འབྱོར་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་།གར་ཡང་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་རོ་གཅིག་ཅིང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་ སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་དུ།རབ་འབྱོར་གྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་ཀྱང་། དོན་དམ་པར་ནི་གང་ དུ་ཡང་སྐྱེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པའི་དོན་གང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་ བསྟན་པ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོན་པར་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་དེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།འདས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་མཉམ་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ ཉིད་དེ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།རབ་འབྱོར་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ། ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པར་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའོ། །འདི་ནི་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་པར་འགྱུར བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་མོ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གཞན་ལ་མི་བྱའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་རྟོགས་པ་ལ་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

同样地，长老须菩提也不是其他形相，虽随如来而生，但实无所生。这是说如来法身是空性的本质，与一切法的空性是一味，在一切时中都是清净的。同样地，须菩提的本性空性也是在一切时中都清净的。如此，因为与如来的本性相随顺的缘故，虽然在世俗谛中假立为随如来而生，但在胜义谛中是无所生的，这是此处所说的。
如此，长老须菩提是随如来而生。'随如来而生'这句话，是总结前面所说的须菩提随如来而生的含义。在世俗谛中，因为随顺宣说甚深法的缘故，须菩提不仅仅是随如来而生，在胜义谛中也与真如本性无二无别。因为随顺的缘故，所以说须菩提随如来而生。
从'以过去真如平等性故，如来真如平等'开始，直到'如是过去、未来、现在真如与如来真如，于彼无二无别'为止，是说三时平等性的真如与如来真如空性本质一味平等，无法分别。
从'以色真如故，如来真如，以如来真如故，色真如。如是色真如与如来真如，于彼无二无别'开始，直到'一切相智真如与如来真如，于彼无二无别'为止，是详细解释上文所略说的如来真如、须菩提真如和一切法真如无二无别的道理，即将每一法与真如结合来说明真如无二无别的意义。
'须菩提，这就是如来真如，菩萨摩诃萨证悟此真如而现前圆满成佛时，将获得如来之名'这句话，是说通达如此甚深的法性真如后，将成为如来的功德。这也说明'如来'这个名称不是用于其他，而是用于证悟如此无二真如的人。

 ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་འདི་བཤད་པའི་ཚེ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཆོས་ཟབ་མོ་དེ་ལྟ་བུ་བཤད་པས། སའི་འོག་ན་གནས་པའི་ལྷ་མཐུ་བོ་ཆེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐོས་ནས། དགའ་ཞིང་མགུ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ལུས བསྒུལ་ཞིང་བསྐྱོད་པ་ལས།ས་ཆེན་པོ་གཡོས་པའི་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི། དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་ལྟ་བུ་བཤད་པའི་མཐུ་དང་བྱིན་གྱིས། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཉིད་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོས་པར་གྱུར་པའི་ངོ་ མཚར་དང་།ཡ་མཚན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་མཐོང་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དད་པ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས། ས་ཆེན་པོ་འདི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་གཡོས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གཡོས་པའི་རིམ་པ་དང་། གཡོས་པའི་རྒྱུས་ནི་ཞིབ་ཏུ་གླེང་གཞིའི་ལེའུ་ལས་བཤད་ཟིན་ ཏོ།།དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་ནས་མགུ་སྟེ་མཆོད་པར་བྱས་ཤིང་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་མ་ སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གོང་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ། འཁོར་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་ པོ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་ཆོས་རྣམས་དང་། ཆོས་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་ལ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། དེ་དག་གང་གི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་ པར་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

当解说这如来藏品时，三千大千世界六种震动等等，是说明当解说如此甚深之法时，住于地下的大力天神们也听闻到后，因欢喜愉悦之力而身体震动摇晃，由此大地震动的变化也显示出，从一个方面来说，三世如来们的不二如来藏甚深义理，以其威力与加持力，器世间本身六种震动的稀有奇特现象出现时，为了使一切众生生起信心，以世尊的加持力，显示此大地六种震动，关于震动的次第和震动的因由，在序品中已详细说明。
其后，从'欲界天子和色界天子们'乃至'赞叹随如来生甚为稀有'等文，是说明声闻长老须菩提依世俗谛和胜义谛二谛而随如来生的甚深法，天子们听闻后欢喜并作供养而宣说。
其后，从'长老须菩提对那些天子如是说'乃至'不随一切相智性如来藏之外的其他而生'等文，是为了遣除在前文说明长老须菩提随顺如来之如来藏故随如来生时，众中有些人执著所生和能生等事物实有的分别，而说明从色等乃至一切相智性为止诸法，以及彼等法之如来藏在胜义中无实有，长老须菩提在胜义中也无实有，故不随任何法而生。

།འདུས་བྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མ་སྐྱེས། འདུས་མ་བྱས་ལས་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་ན། དོན་གོ་བར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ དོན་དུ།གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ནས། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་དག་གང་གི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ ནས་གང་གི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ།འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏེ། གང་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། གང་གི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པའོ། །གང་རྗེས་སུ་སྐྱེད་པ་དང་གང་གི་རྗེས་སུ་སྐྱེད་པ དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་།སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པའོ། །གང་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ། གང་གི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ ཆོས་རྣམས་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་ཟབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པས། ཤཱ་རིའི་བུ་ མགུ་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པ་ནི་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མི་དམིགས་གཟུགས་ ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལྟ་དམིགས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཟབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པས་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུགས་མི་དམིགས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་མི་དམིགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལྟ་དམིགས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་གསོལ་པའི་ཚིག་དང་། དོན་དེ་ཉིད་སླར འདས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི། དེ་ལྟར་ཟབ་པ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།

从'不随有为法而生，不随无为法以外的其他而生'乃至'不随无为法的真如以外的其他而生'这些话，简要来说，是为了让能够理解意义的众生，将上述所有法简略归纳为有为法和无为法两类，而这些在胜义中都无实体，因此也没有随任何法而生的意思。
为什么这样说呢？从'凡是随后而生的'乃至'所有这些随之而生的法都不存在且不可得'这些话，是长老须菩提说明一切法非随后而生的理由：在过去、未来、现在三世中，能生和所生的法都不存在且不可得。其中'凡是随后而生和随何者而生'说明过去时中能生和所生的法不存在且不可得。'凡是正在随后而生和正在随何者而生'说明现在时中能生和所生的法不存在且不可得。'凡是将要随后而生和将要随何者而生'说明未来时中能生和所生的法不存在且不可得。
从'具寿舍利子对世尊如是说'乃至'真实边际甚深'这些话，是说明上述已经宣说无生甚深法后，舍利子欢喜，表示如此空性甚深法非是寻思者的境界。其中'真如、不颠倒真如'等词，应当理解为空性的异名。
从'于此不见色、不见色真如'乃至'岂能见一切相智真如'这些话，是说明法界自性空性甚深的理由：在那空性中，从色乃至一切相智，一切遍计所执法以及这些法的圆成实相真如都不可得，所以甚深，这就是其意义。
世尊告曰：'舍利子，确实如此。确实如此。真如甚深。于此不见色、不见色真如'乃至'岂能见一切相智真如'这些话，是重复舍利子所说的语句和意义，宣说空性的自性、真如的特征确实如此甚深。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་འདི་བཤད་པའི་ཚེ། དགེ་སློང་ཉིས་བརྒྱ་ཉེ་བར་ལེན་ པ་མེད་པར་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཟབ་མོའི་ལེའུ་འདི་བཤད་པའི་ཚེ།དགེ་སློང་ཉིས་བརྒྱས་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ནས། འཁོར་བར་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་ པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དགེ་སློང་མ་ལྔ་བརྒྱས་ནི། ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཐོབ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ གནས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་སྟོང་དང་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་སྟོང་དང་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་བརྒྱད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དྲུག་ཅུ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མི་མཁས་པས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་དང་ བཅས་པར་སྤྱོད་པ་དྲུག་ཅུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་མ་ཐོབ་པར་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ།ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔ་བརྒྱ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་མ་ཞུགས་པས། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ། དགྲ་བཅོམ་པའི་ འབྲས་བུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་ཀྱང་། མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྤྱད་དེ། འཁོར་གསུམ་ ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྤྱད་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཐོབ་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ པ་མེད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ན་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱས་ནས།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་མ་ལྡན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ ལ་སྤྱད་ཀྱང་མི་ཕན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

当舍利子解说这如是性、无错谬如是性、无异如是性品时，二百比丘无所取著而从漏中心得解脱。这意思是说，当解说这甚深品时，二百比丘通过修道断除了应当断除的烦恼，于轮回中无后蕴取著而心得解脱，证得阿罗汉果。
五百比丘尼于诸法生起无尘无垢法眼，这意思是说，她们断除了见所断烦恼，以见道获得慧眼，住于预流果位。
五千菩萨及天人获得无生法忍，这表明五千菩萨及天人中有些证悟一切法无生，获得第八地菩萨位。
六十位退失菩萨无所取著而从漏中心得解脱，这意思是说，六十位因方便不善巧而对六波罗蜜有所缘执著的菩萨，未得菩萨地位就从三界烦恼中心得解脱，不再取后蕴，证得阿罗汉果。
舍利子，这些菩萨摩诃萨供养承事五百佛陀，乃至因未入无过失菩萨位，而获得预流果、一来果、不还果、阿罗汉果。这是说明退失菩萨堕入声闻地的理由：虽然他们修行六波罗蜜，但因有相有所缘而修行，三轮未清净，未得初地无过失位而证得声闻果位。
舍利子，菩萨摩诃萨虽有空性、无相、无愿之道，但若离般若波罗蜜多且无方便善巧摄持，则证得实际后成为声闻缘觉。这表明若不具足方便智慧，虽修行菩萨道三解脱门也无益处，将获得声闻缘觉涅槃。

 །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐབས་མཁས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སྤྱོད་དུ་འདྲ་ཡང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་མི་ལྡན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་དུ་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེར་བཅས་པ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེམས་དང་བྲལ་བ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཆོས་འབའ་ཞིག་བསྒོམ་པ་ནི། ཐབས་མཁས་པ་མ་ཐོབ་ པས།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་ཐབས་མཁས་པ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སེམས་དང་མི་ལྡན་ན། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སྤྱོད་པར་འདྲ་ཡང་། ཉན་ ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བསྒོམ་ཞིང་། ཐབས་མཁས་པ་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་ཅིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་ཤིང་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས། དགེ་བ་ཅི་སྤྱད་དོ་ཅོག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོས་ཏེ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སྤྱོད་ན། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་ཞིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེམས་དང་མི་ལྡན་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བའི་དཔེ་བྱ་འདབ་མ་ མེད་པ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱའི་ལུས་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་སྨོན་པ་ཆེ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རླབས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཆེ་བའི་དཔེའོ། ། བྱའི་འདབ་མ་གཉིས་པ་བསྟན་པ་ནི། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་གཉིས་མི་ལྡན་པ་བསྟན་པའོ། །སྨས་པ་དང་། སྣད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་བསྟན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ནས་ཉམས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བར་འགྱུར་བའི་དཔེའོ།

问道：'世尊，为何'等乃至'依靠善巧方便而现前圆满证悟无上正等正觉'这段经文，是说明诸菩萨虽然同样修行三解脱门，但由于是否具足方便与智慧的差别，而成为大小乘的道理，并附带详细解释和比喻，为此舍利子向世尊请问。
世尊开示道：'舍利子，此中有些离开一切种智心，仅仅修习空性、无相、无愿法，由于未得善巧方便，而成为声闻缘觉'，这是说明执著诸法实有和相，不具足善巧方便，不具足证得一切种智慧的心，虽然同样修行三解脱门，却会堕入声闻和缘觉地。
舍利子，此中菩萨摩诃萨不离一切种智心，修习空性、无相、无愿诸法，由获得善巧方便，无过失地趣入菩萨道，而现前圆满证悟无上正等正觉'，这是说明菩萨具足善巧方便和广大发心，将所修一切善根回向无上菩提一切种智慧，若修行三解脱门，以发心的殊胜而入无过失的初地，终将现前圆满证悟无上正等正觉。
舍利子，譬如'等乃至'堕入声闻地或缘觉地'这段经文，是以无翅鸟为喻，说明不具足方便智慧且不具足一切种智心，则会堕入声闻和缘觉地。其中显示鸟身巨大，是比喻为证得无上正等正觉的广大愿望、广大菩提心以及摄持广大菩萨行。显示鸟的两翼，是比喻不具足智慧和方便二者。显示疲惫和痛苦，是比喻从菩萨地退失而堕入声闻和缘觉地。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པར་སྦྱིན་པ་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྤྱོད་ན། མཚན་མ་དང་བཅས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མེད་ཅིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་མི་ལྡན་ན་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྤྱད་ཅིང་བསྒོམས་ཀྱང་། དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་ཤེས་ཤིང་མ་རྟོགས་པས། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའི་མཚན་མར་བཟུང་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ཏེ། མཚན་མ་དང་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཐབས་མཁས་པ་དང་བྲལ་བས། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི། དེ་ལྟར་འགྱུར་དུ་གདོན་མི་ཟའོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི།དོན་གོང་དུ་སྨོས་པ་ཉིད་དེ་དེ་ལྟར་ངེས་པར་འགྱུར་བར་བསྣན་ཏེ་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐོག་མ་སེམས་སྐྱེས་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེམས་དང་མ་བྲལ་བར་སྦྱིན་པ་གཏོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེམས་དང་མ་བྲལ་ཞིང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་ཐོག་མ་སེམས་བསྐྱེད པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ།སྦྱིན་པ་བྱིན་ཡང་མཚན་མར་མ་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་བསྒོམས་ཀྱང་མཚན་མར་མ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་དང་། འཁོར་ གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྷུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？这是因为，从'那个菩萨没有具足一切智智之心而行布施'这句话开始，到'堕入声闻、独觉地'这句话为止，是显示如果不具足方便和智慧就会堕入声闻和独觉地的理由。即在修行六波罗蜜多时，如果三轮不清净而修行，就是有相有所缘而修行，因为远离般若波罗蜜多且没有方便善巧所摄持的缘故，将会堕入声闻和独觉地。
从'舍利子，菩萨过去、未来、现在诸如来'这句话开始，到'将住于声闻地或独觉地'这句话为止，是显示如果没有方便和智慧，不具足一切智智之心，即使修习三世诸如来的无漏五蕴，也因为不知不解它们胜义中无实体性，而执著无漏五蕴和三解脱门为寂灭涅槃之相，回向无上正等正觉，因为执著相和实体的缘故，将会住于声闻和独觉地。
舍利子，为什么这样呢？因为远离般若波罗蜜多和方便善巧，将那些善根回向无上正等正觉，必定会如此。这是对前面所说的意思加以确定而显示。
从'舍利子，此中菩萨摩诃萨从最初发心开始，不离一切智智心而行布施'这句话开始，到'舍利子，应知彼菩萨摩诃萨不会住于声闻和独觉地'这句话为止，是显示具足方便和智慧的菩萨，不离一切智智心，对无漏五蕴、三解脱门不执著实体和相的人们不会堕入声闻和独觉地。
为什么这样呢？从'这是因为，彼菩萨摩诃萨从最初发心开始，布施时也不执著相'这句话开始，到'修习空、无相、无愿三摩地时也不执著相'这句话为止，是显示具足方便和智慧的菩萨，以及三轮清净而修行的人们不会堕入声闻和独觉地的理由。

 །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཚན་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་འདི་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་ཅིང་ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་འཚལ་བ་ལྟར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་མ་བྲལ་ན་དེའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི བྱང་ཆུབ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གོང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་འཁོར་རྣམས་བརྟན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤཱ་རིའི་བུས་གསོལ་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དམ་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དམིགས་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པའི་ཆོས་གང་ལ་མི་དམིགས་ཤིང་། མཚན་མར་མི་འཛིན་ན། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་གང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་གི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མ་མཆིས་པར་རིག་པར་བགྱི་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ཐབས་དང ཤེས་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ནི།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་ངེས་པ་མེད་ཀྱི། གདོན་མི་ཟ་བར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེའི་ སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དག་གི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི།ཐེ་ཚོམ་མ་མཆིས་པར་རིག་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་མི་ལྡན་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ངེས་པར་ལྷུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་སྤྱད་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

从'舍利子，如是以离相心行布施'等乃至'以离相心修习一切种智，此是菩萨摩诃萨的善巧方便'这段经文，显示了菩萨摩诃萨三轮清净而具足方便善巧的本质。
白言：'世尊，如我理解世尊所说之义，菩萨摩诃萨从初发心以来，若不离般若波罗蜜多和方便善巧，则其无上正等正觉必定无疑。'这是舍利子为使大众坚定信解上述义理而作的启问。
何以故？世尊，如是从'彼菩萨摩诃萨从初发心以来'乃至'于一切种智乃至于一切法皆无所缘'，显示菩萨以三轮清净而行，于诸法无所缘执、不取相时，必定成就无上菩提的理由。即是显示：胜义中色等乃至一切种智之间的一切法皆无实性，故能知与所知之因皆不可得。
世尊，若菩萨乘的善男子或善女人离般若波罗蜜多和方便善巧，则应当了知他们的无上正等正觉必定有疑。此说明不具足方便和般若而行菩萨行者，不定能得无上菩提，必定堕入声闻缘觉地。
何以故？世尊，如是从'彼如是'乃至'是故菩萨乘的善男子或善女人等的无上正等正觉应当了知必定有疑'，显示菩萨不具足方便和般若而行必定堕入声闻缘觉地的理由。意即若于六波罗蜜多不以三轮清净而行，则必定不能现证无上正等正觉。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ དེའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འཚལ་བས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དང་མ་བྲལ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྤྱད་ པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་མ་བྲལ་བར་བྱས་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་འབྱུང་བར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ ལྡན་ཐབས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷའི་བུ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་པའི་དོན། འཁོར་རྣམས་བརྟན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གསལ་བར་བཤད་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བགྱི་བ་ནི་མི་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན། དེ་དག་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་དཀའི། མེད་པ་ལ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་དཀའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བགྱི་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར གྱིས་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ། དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མི་དཀའ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བླའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། རྣམ་པར་ བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་འགྲིབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་བསྒོམ་ཞིང་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པར་ བྱ་བའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་མི་དཀའོ།

世尊，为此，菩萨大菩萨欲证得无上正等正觉，应当不离般若波罗蜜多和善巧方便。从'应当不离般若波罗蜜多和善巧方便'乃至'应当修习一切相智'这段经文，是宣说证得无上正等正觉的方法，即不离方便和智慧，从六波罗蜜多等直至一切相智，应当以无所缘的方式和无相之心修习清净诸法。
其后，欲界天子和色界天子对世尊如是说，从'欲界天子和色界天子对世尊如是说'乃至'无上正等正觉难以证得'这段经文，意思是一切法无实体且无所缘，欲证得无上菩提，声闻、独觉等有所缘者是无法做到的。
世尊方便开示，从'世尊方便开示'乃至'诸天子，一切法极为清净故'这段经文，是世尊为使众会坚信天子们所说而作的明确解释。
其时，具寿善现对世尊如是说，从'具寿善现对世尊如是说'乃至'证得无上正等正觉并不困难'这段经文，是善现陈述：若诸法有实体，则难以了知其为空性；但空性了知空性并不困难。
何以故？世尊，如是，从'何以故？世尊，如是'乃至'无有如是可证得正觉之法'这段经文，是说明诸法无实体，了知无实体不困难的理由。
何以故？世尊，如是一切法空性，从'何以故？世尊，如是一切法空性'乃至'世尊，由此理趣，菩萨大菩萨应当现前证得无上正等正觉'这段经文，是说清净分和烦恼分的一切法皆自性空，为增长清净诸法、减少烦恼分，应当修习从六波罗蜜多直至一切相智的诸法，了知能知和所知的因皆自性空，因无实体故，了知空性为空并不困难。

 །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ལས་བཤིག་སྟེ། མེད་པར་བྱས་པ་ན་མ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། བླ་ན་མེད་པ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ནི་དཀའ་བ་སྟེ།མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་སླ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་དཀའ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་ན། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཡང་སེམས་པ་མི་རིགས་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་མོས་པར་ཡང་བྱས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་པས།དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་སླ་ན། དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སྤྱོད་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མང་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་དེ་དག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་སྦྱར་ན།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་བརྒལ་བའོ། །རབ་འབྱོར་ གྱིས་སྨྲས་པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ཅི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཤཱ་རིའི་བུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དང་སྦྱར་ན།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ། རབ་འབྱོར་གྱིས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་གམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？世尊，就像这样，'色以色的自性为空'乃至'一切相智以一切相智的自性为空'，这些话是显示一切法无实的理由。一切法无实并非是从有而破坏成无，而是从色乃至一切相智，一切法胜义中本不成立为实有，所以说'以自性空'。
其后，具寿舍利子对具寿须菩提如是说，乃至'具寿须菩提，由此理趣，现证无上正等正觉是困难的，不是容易的'。这些话是舍利子显示现证无上正等正觉的困难。
如是一切法以自性空，如虚空般无实，若如此则不应思维'我要现证正觉'。然而并非如此，菩萨虽于一切法如虚空般胜解，仍要现证无上正等正觉，所以在实有中行实有之事是难行。
另一方面，若现证无上菩提容易，则有所缘行的诸多菩萨就不应从无上菩提退转。然而他们确实退转，由此可知，现证无上正等正觉并非容易，这是舍利子对须菩提的诘问。
须菩提说：'具寿舍利子，你怎么认为？色是否从无上正等正觉退转？'等等。对于舍利子说恒河沙数菩萨从无上正等正觉退转，因此现证无上正等正觉不容易的说法，须菩提显示并无退转之实，
如是于无实中了知无实并非困难。从'色是否从无上正等正觉退转'乃至'一切相智是否从无上正等正觉退转'，显示从色乃至一切相智的一切法胜义中以自性空，故无任何退转之实。

 །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་ལས་གུད་ན་གང་བླ་ན མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་དམིགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་གུད་ན། གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་དམིགས་སམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་གུད་ན་ཡང་། ཕྱིར་ལྡོག་ པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་གམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རང་བཞིན་དུ་ཡང་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་ པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ཁ་ཅིག་སེམས་ཀྱང་སྲིད་དེ་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར།ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

说道：'具寿舍利子，你怎么认为？除了色之外，是否能见到从无上正等正觉中退转的如是法？'乃至'除了一切相智之外，是否能见到从无上正等正觉中退转的如是法？'这些话是为了遣除这样的想法：虽然退转的菩萨不是以色等的自性而存在，但认为在色等之外另有一个自性。为此宣说：即使离开色等乃至一切相智之间的诸法，也不能见到会退转的菩萨。
具寿舍利子，你怎么认为？色之真如是否从无上正等正觉中退转？乃至一切相智之真如是否从无上正等正觉中退转？这些话是为了显示：从色等乃至一切相智之间的诸法的真如自性中，也不存在退转的菩萨。
说道：'具寿舍利子，你怎么认为？除了色之真如外，是否有从无上正等正觉中退转的如是法？'乃至'除了一切相智之真如外，是否有从无上正等正觉中退转的如是法？'这些话是为了显示：从无上菩提中退转的菩萨虽然不以色等真如的自性而存在，有人可能认为在色等真如之外另有一个自性，为了遮遣这种想法而说明：退转的菩萨也不以离开色等真如之外的自性而存在。

 །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེ་ བཞིན་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་གམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་ པའི་ཚུལ་གྱིས།ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་ཤིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རང་ བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ཁ་ཅིག་སེམས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར།ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ གནས་ཉིད་དང་།ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་རྣམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་ལ་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གུད་ན་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ལས་གུད་ན་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ ལས་ལྡོག་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ཁ་ཅིག་སེམས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཆོས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་ན་བདེན་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་དག་མི་དམིགས་ན། གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་ བུ་གང་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བས་ནི།དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་གང་གིས་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དོན་དམ་པ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ གྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པ་དེས་བསྟན་པ་ལྟར་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ལྡོག་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་གལ་ བཟུང་སྟེ་སྨྲས་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་བྱམས་གང་གི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

说道：'具寿舍利子，你是怎么想的？是否从如是真如无上正等正觉中退转？'从这句开始，'说道：具寿舍利子，你是怎么想的？是否从不可思议界中退转无上正等正觉？'这句为止，是按照上述方式，
为了遮遣有人认为退转菩萨虽然不是色等真如的自性，也不是异于彼的自性，却认为是真如、法性、法界等无为清净的自性，因此说明退转菩萨也不是真如、法性、法界等的自性。真如、法性、法界、法住性、法无过失性、真实边际、不可思议界等都是空性清净的异名，其中不可能有退转菩萨，这是其义。
说道：'具寿舍利子，你是怎么想的？除了真如之外，是否有从无上正等正觉退转的如是法？'从这句开始，'说道：具寿舍利子，你是怎么想的？除了不可思议界之外，是否有从无上正等正觉退转的如是法？'这句为止，是为了遮遣有人认为退转菩萨虽然不是真如、法性等的自性，却是异于彼等的自性，因此说明退转菩萨也不是异于真如、法性等的自性。
说道：'如是若如实不见彼等诸法，则有何等从无上正等正觉退转的如是法？'这是按照上述方式说明，由于退转菩萨以任何法的事物都不存在，所以究竟义中根本没有会退转的菩萨。
说道：'如果按照长老须菩提以法理如是方式所说，则无任何菩萨从无上正等正觉退转'从这句开始，直到'将成为一乘佛乘'这句为止，是舍利子执持而说：如果这样退转菩萨实际上不存在，那么如来所说的住于声闻乘的菩萨和住于缘觉乘的菩萨也不存在，一切都将唯一安住于大乘。
其后，具寿满慈子对具寿舍利子如是说道。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་ཏུ་ཡང་འདོད་དམ་ཞེས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ལ་དྲི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས།ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འབའ་ཞིག་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར། བྱམས་གང་གི་བུས་ཤཱ་རིའི་བུ་རབ་འབྱོར་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་འདོད་དམ་ཞེས་འདྲིར་བཅུག་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་འདོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཕྱིར་ ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་གཉིས་མེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པར་འདོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ་དུ་དམིགས་སམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཙམ་དུ་ཟད་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེར་ མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྒྱུ་གཅིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱེ་བྲག་དབྱེར་མེད་པས། དོན་དམ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ གཅིག་པུ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་བདེན་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་དག་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ། བདེན་པར་བརྟགས་ ཤིང་གཏན་ལ་ཕབ་ན།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དམིགས་སུ་མེད་ན། ཤཱ་རིའི་བུ་ཁྱོད་ཅི་ལས་བསམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་སེམས་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་དྲིས་པ་སྟེ། སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་དང་སྦྱར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་མི་འཇུམ་ཞིང་འགོད་པ་མེད་ལ་ཡིད་ལ་འགྱོད པ་མེད་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་སྟེ། བྱེ་བྲག་མེད་པ་བཤད་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ ཤིང་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་ལ།ཐེ་ཚོམ་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྷུང་བར། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

具寿舍利子应当询问长老须菩提说：'长老须菩提，你是否也认为有一位菩萨？'这是为了阐明，由于胜义中一切法本性空，不仅没有退转菩萨，而且胜义中退转和不退转的一切都无实体，为了引出这个论题，慈氏子令舍利子询问须菩提是否认为有一位不退转菩萨。
其时，具寿舍利子对具寿须菩提如是说道：'具寿须菩提，你认为菩萨是佛乘者吗？'这是说，如果这样没有退转菩萨声闻乘和独觉乘二者，为何认为有唯一不退转菩萨佛乘者呢？
须菩提说：'具寿舍利子，于真如中菩萨是声闻乘者'乃至'于真如中见有三种菩萨吗？'这是说明胜义中一切法无自性空，仅是真如自性，其中无法分为三种菩萨。
说道：'具寿舍利子，是一因吗？'乃至'你是否真实见到一位菩萨？'这是说明由于真如中无法分为三种差别，故胜义中连一位不退转菩萨的实体存在也不能成立。
说道：'如果这样如实地不见彼等诸法'乃至'认为此是佛乘者'这是说，如上所说的方式，如实观察抉择，胜义中一切法唯是真如自性，无法见到三种差别，舍利子你因何而想，认为有三种菩萨？这是须菩提的提问，若与前说相连，意思是说没有三种菩萨。
具寿舍利子，如是菩萨摩诃萨于一切法真如无差别中，菩萨摩诃萨心不怯弱、无有悔恨、意无追悔，则彼菩萨摩诃萨当证无上正等正觉。这是说，如上所说的方式，一切法无自性空且为真如自性一味无差别的道理，若能深信而无怯弱及无疑虑，则此菩萨不堕声闻、独觉地，必当证得无上正等正觉。

 །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་དོན་འཁོར་རྣམས་ལེགས་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱེ་བྲག་དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པ་ལས། ཐེ་ཚོམ་མེད་ ཅིང་སེམས་མ་ཞུམ་པ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་ལེགས་ཏེ། སྤོབས་པ་ཆེའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ།།བྱང་ཆུབ་གང་གིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བསྟན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ། ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་། སོ་སོའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་ཟེར་ན། བྱང་ཆུབ་འདི་གསུམ་གང་གིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་གཉིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་འབྱུང་བར་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་འབྱུང་བ་འཚལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅིང་སེམས་མ་ཞུམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས།བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་རབ་འབྱོར་གཉིས་ཀས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་ མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་འདོད་པའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཇི་ལྟར་ གནས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ།ཐབས་དེ་ཡང་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕ་དང་མའི་སེམས་དང་། ཕུ་ནུའི་དང་སྲིང་ མོའི་སེམས་དང་།གྲོགས་པོ་དང་གཉེན་དང་། རུས་གཅིག་པའི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་ཚིག་སྟེ། དང་པོ་ བསམ་པའི་གཞི་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བཞག་པའོ།

从'世尊对具寿罗布若开示'这句话开始，到'彼菩萨摩诃萨将证得无上正等正觉'这句话为止，是为了使众眷属深信罗布若所说的义理。对于甚深法门中讲述真如无差别的内容，无有怀疑且心不怯弱者，将证得无上正等正觉。这是世尊对罗布若的赞叹，称其具大辩才。
罗布若启问：'世尊，具有如是法的菩萨摩诃萨，将以何种菩提而证得？'这是因为前面讲述一切法的真如无差别时，对于深信且无怯弱心者，说他将证得无上正等正觉。而声闻乘、独觉乘和菩萨乘三者，各自都称其菩提为无上正等正觉，故问将以这三种菩提中的哪一种而证得。
世尊开示道：'罗布若，彼菩萨摩诃萨将以无上正等正觉而证得。'这表明二种小乘的菩提是从无上菩提退转，并非证得，故说将以无上正等正觉而证得。
罗布若启问：'世尊，欲求证得的菩萨摩诃萨应当如何安住于无上正等正觉？'这是为了那些想要了解证得无上正等正觉之特征的眷属们，在世尊与罗布若二人宣说对甚深法门无有怀疑且心不怯弱的菩萨将证得无上正等正觉的场合中，请问证得之方便。
世尊开示道：'应当以平等心安住于一切有情'等，这是宣说如何安住于无上正等正觉的方便，此方便也显示了圆满的发心和圆满的加行。其中从'应当以平等心安住于一切有情'到'应当以父母心、兄弟姐妹心、朋友亲眷及同族之心缘念一切有情'，是显示安住于圆满发心。'应当以平等心安住于一切有情'是总说，首先将发心的基础确立为对一切有情平等。

།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ་མི་མཉམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་དུ་བཏབ་ཅིང་ཡིད་དམ་དུ་བཅའ་བའི་ཚེ། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞིར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ལ།ཉེ་རིང་དང་བྱམས་སྡང་མེད་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གིས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གོ་ཆ་བགོས་པ་ལ་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་སྟེ། མི་མཉམ་པའི་ སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་འོག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོང་སྟེ།མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ཡང་མཉམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་ཤིང་། གོམས་པར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་ དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དེ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཚིག་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བདག་གིས་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པ་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བདག་གིས་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པ་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་གཞན་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ལེགས་པ་བརྗོད་ཅིང་མཐུན་པས་དགའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དགེ་བ་བཅུ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་ ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ཀྱང་སྤྱོད་ཅིང་། གཞན་ཡང་སྤྱོད་དུ་འཇུག་ལ། དེ་དག་སྤྱད་པའི་ལེགས་པ་བརྗོད་ཅིང་། དེ་དག་ལ་སྤྱོད་པའི་ མི་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་དེ།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གནས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གནས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ལྟར་གནས་པར་བྱས་ལ་དོན་དམ་པར་ནི་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་རྣམས་ལན་གཉིས་སུ་ཟློས་པ། སྔ་མ་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །ཕྱི་མ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་གིས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར འབྱུང་བ་ལུགས་དང་ལུགས་མ་ཡིན་པར་མཉམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སེམས་ཅན་གཞན་གང་རང་བྱང་ཆུབ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་ལེགས་པ་བརྗོད་ཅིང་མཐུན་པས་དགའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་དང་།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་གོམས་པར་བྱ་བ་དང་དེ་དག་གོམས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་བཞི་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་འབྲས་བུ་རང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་ཡང་བྱས་ལ། ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ།ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་ཀྱང་མི་འདའ་བར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།

对于'应当对一切众生生起平等心，不应生起不平等心'这句话，是指在发愿立誓之时，对于四生中的一切众生，无亲疏爱憎之别，我要将这一切众生安置于无上正等正觉之位，如此发心并披上精进铠甲。
'应当以平等心缘念一切众生，不应以不平等心缘念'这句话，是指在发心之后，当见到需要度化至无上正等正觉的众生，现前之时也应以平等心缘念并修习。
同样，对一切众生生起平等心这一点，以及以平等心缘念一切众生的后续词句也应当如此运用。
'我也应当断除杀生'等，是显示殊胜的修行，从'我也应当断除杀生'到'对其他已圆满成就佛陀不共法的众生，应当称赞其善行并随喜'，这些内容包含了十善、四禅定、四无量心、无色界定，以及六波罗蜜多等直至十八不共法等法门，自己应当修行并引导他人修行，赞叹这些修行的功德，称赞修行者的功德并随喜。
从修行圆满的角度来说，在世俗谛中应如此安住，在胜义谛中则应以无所缘的方式安住。
关于四禅定、四无量心、四无色定重复提及两次，前者是小乘方式的禅定，后者应知是大乘方式的禅定。
从'我也应当等持顺逆缘起'到'对其他现证独觉菩提的众生，应当称赞其善行并随喜'，这是指以声闻乘和独觉乘的方式修习十二缘起和四圣谛，以及修习所得的声闻乘四果和独觉乘的独觉菩提果位。
虽如声闻和独觉那样现证实际，但不住于偏向寂静的涅槃，而是安住于菩萨的殊胜修行中。

 །བདག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་ གང་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེ་དག་གི་ལེགས་པ་བརྗོད་ཅིང་མཐུན་པས་དགའ་བར་བྱས་ཏེ།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པས། དེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་གྱིས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་གནས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།ཚེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་གནས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ལ། བདག་ཀྱང་སྤྱོད་ལ་གཞན་ཡང་སྤྱོད་དུ་འཇུག། གཞན་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་པའི་ལེགས་པ་བརྗོད་ཅིང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ གནས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དགེ་ བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ལ།བདག་ཀྱང་སྤྱོད་གཞན་ཡང་སྤྱོད་དུ་འཇུག། དེ་ལ་སྤྱད་པའི་ལེགས་པ་ཡང་བརྗོད་ཅིང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་ལ། དོན་དམ་པར་ནི་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཏེ། ཤེས་རབ་ དང་ཐབས་མཁས་པར་ལྡན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་དེ་ལྟར་སློབ་ཅིང་དེ་དེ་ལྟར་གནས་པས། དེའི་གཟུགས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་པའི་འབྲས་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་དེའི་གཟུགས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་ པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས། དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

从'我也应当趣入无过失的菩萨'这句话开始，到'对于那些住持正法的众生，称赞其善行并随喜'，以及'须菩提，如是菩萨摩诃萨欲证无上正等正觉，应当以无所缘的方式而住'这些内容，
是宣说住于菩萨初地，住于菩萨地后成熟众生，清净佛土，生起一切种智，断除一切烦恼习气相续，圆满寿命，住持正法等事，自己修行并引导他人修行，称赞他人修行善行并随喜，从而住于圆满加行的教授。
从'如是菩萨摩诃萨应当学习般若波罗蜜多和善巧方便'这句话开始，上述所说菩萨住于圆满加行的教授，在世俗谛中，对于十善等正法乃至住持正法的诸加行，自己修行并引导他人修行，称赞并随喜他人的修行；在胜义谛中，对此也是无分别无所缘的方式而住，应当学习具足智慧和善巧方便，如是宣说。
从'如是学习如是安住，其色无障'等，是宣说如是住于圆满加行的果报，即于一切法无障碍，于一切法无执著，其中从'其色无障'到'住持正法无障'，是宣说如是住于圆满加行，将获得于一切法无障碍的智慧。
为什么呢？从'此菩萨摩诃萨从本际以来亦不执著色'到'不执著一切种智'，是宣说于色等一切法无障碍的理由，意思是说，在前世也通达色等一切法无实性，因为不执著实体和相，所以于这些法无障碍。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཟུགས་ཡོངས་སུ་གཟུང་དུ་མེད་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི།གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཟུང་དུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བ་དེ་ཡང་། དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་ཡོངས་ སུ་མ་བཟུང་བ་མ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་འདི་བཤད་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིས་སྟོང་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གནས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བཤད་པ་འདི་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིས་སྟོང་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ ས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་སུམ་ཅུ་དགུ་པའོ།། །།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནི།སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པར་བཤད་པའི་སྐབས་ནས་གླེངས་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་ནི་གང་ལགས། ཚུལ་ནི་གང་ལགས། མཚན་མ་ནི་གང་ལགས། ཇི་ལྟར་བདག་ཅག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ་ཞེས་བགྱི་བར་འཚལ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་དང་ཚུལ་དང་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྱོད་པའི་མཚན་མ་གང་དག་གིས་འདི་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པའི་རྟགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སར་བཤད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ ལ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་དང་མཚན་མས་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？如是，凡是不可执取的色，那就不是色，乃至凡是不可执取的一切相智，那就不是一切相智。以此说明一切色等诸法皆不可执取，这也不是因为有实在的事物而不可执取，而是就胜义谛而言，一切法本性空，因为色等诸法无有实体，所以不可执取。
在讲解此菩萨住处时，二千菩萨获得无生法忍。这是说明，此处所说的圆满意乐住和圆满加行住之法具有大利益，二千菩萨获得无生法忍后，安住于不退转的第八地菩萨地。
此为《十万般若波罗蜜多广释》第三十九品。
说此语已，具寿须菩提向世尊如是请问等，是从前面所说菩萨不退转处引出，如是若就胜义谛无有退转，那么不退转的特征是什么呢？为详细解说世俗谛中菩萨不退转的特征，须菩提请问，世尊详细解说不退转的特征。'世尊，不退转菩萨摩诃萨的行相是什么？方式是什么？标志是什么？我们应当如何了知这位菩萨摩诃萨是不退转的？'其中行相、方式、标志，应当理解为能显示'此是不退转菩萨'的行为标志的异名。
须菩提，此中所说凡夫地、声闻地、独觉地、菩萨地、如来地，这一切在真如中无有变异，无分别，无二无别。这是说明，就胜义谛而言，一切法同一真如自性，不异于真如，因此凡夫、声闻、独觉、菩萨、如来之地，不可以行相、方式、标志而作区分。

 །དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འཇུག་སྟེ། དེ་ལྟར་ཞུགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་ ཉིད་དེ་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོས་ནས་དེ་ལས་འདས་ཏེ།དེ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རེ་རེ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དེ་ཡང་། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཐོས་ཤིང་རྟོགས་ནས། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ མེད་པ་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་མཚན་མར་འཛིན་པའམ།ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གང་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་། ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་དང་། མཚན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་བྱུང་རྒྱལ་དུ་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དང་ལྡན་པར་སྨྲའི། དོན་དང་མི་ལྡན་པར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་། ལེགས་པར་བརྗོད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་དང་མཚན་མར་བསྟན པ་སྟེ།དོན་མེད་པའི་ཚིག་ཅལ་ཅོལ་བྱུང་རྒྱལ་དུ་མི་སྨྲ་ཞིང་། མི་གཞན་ལ་འཕྱས་འདོགས་ལ། གཞན་གྱིས་ལེགས་པར་བྱས་པ་ལ་ཕྲག་དོག་མི་ལྟ་བར་དེའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་ན། རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་དང་མཚན་མ་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་གང་དང་། ཚུལ་གང་དང་། མཚན་མ་གང་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དང་ཚུལ་དང་མཚན་མ་མེད་པར་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་མེད་པ། ཚུལ་མེད་པ་མཚན་མ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་དང་མཚན་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་ པར་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་དང་མཚན་མ་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་མ་མཆིས་ཚུལ་མ་མཆིས། མཚན་མ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན། ཆོས་གང་ལས་སླར་ལྡོག་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་བསྟན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཟླས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞིག་ཡོད་ན་དེའི་ཟླས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་གདགས་སུ་ཡང་རུང་ན། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། རྣམ་ པ་དང་།ཚུལ་དང་མཚན་མ་མེད་ན་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གདགས་སུ་ཡང་མེད་པའི་རིགས་ན། ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བསྟན་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།

如是随顺真如，不分别真如，如是无分别而入，如是入已，如实闻此真如已超越，于彼等真如无有一、二及非二之疑惑。此说明菩萨不退转者，于胜义中闻知一切法如是一味，于彼无差别，不作差别分别执相，亦无疑惑。如是不执相且无疑惑，即是菩萨不退转之行相、方式及标志。
彼非随意而说，说有义利，非说无义利，不观他人作与不作，而求善说。此从言说门中显示不退转菩萨之行相、方式及标志。即不说无义闲言杂语，不诽谤他人，不嫉妒他人善作而说其功德。以此等行相、方式及标志，当知是不退转菩萨。
白言：世尊，具何等行相、何等方式、何等标志之菩萨摩诃萨，当知为不退转？此为胜义中说一切法无行相、方式及标志之分别，故须弥问。
世尊告曰：须弥，一切法无行相、无方式、无标志。此说明不退转菩萨之行相、方式及标志，仅是世俗谛中显示而已。胜义中以自性空，无实事故，于无实事中亦无行相、方式及标志。
白言：世尊，若一切法无行相、无方式、无标志者，从何法退而说菩萨摩诃萨不退转耶？此谓不退转是由对待而成，若有退转，则由对待可安立不退转。如是一切法自性空，无行相、方式及标志，则退转与不退转亦不可安立，依何密意而说不退转？此为须弥所问。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གཟུགས་ ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དེ་ནི་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་ཤིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ ཏེ།།དེ་དག་ལ་མི་གནས་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་གྱུར་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་ ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གང་ལ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་བཟློག་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ཆགས་ཤིང་གནས་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་འདི་དག་ནི་ ཤེས་པར་བྱ་བ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ལྷ་གཞན་ལ་ཕྱག་མི་འཚལ་ཞིང་། མེ་ཏོག་གམ། ཕྲེང་བའམ། སྤོས་སམ། བྱུག་པའམ། ཕྱེ་མའམ། གོས་སམ། གདུགས་སམ། རྒྱལ་མཚན་ནམ། བ་དན་དག་དེ་ལ་སྦྱིན་ཞིང་བྱ་བར་མི་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། མུ་སྟེགས་ ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་ཕྱོགས་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་མི་བསྟོད།འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟས་དང་། མཚན་མ་ལ་མ་ཆགས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་མི་འཛིན་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལྟར་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་གི་ནང་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་བུད་མེད་དུ་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་ ཁོམ་པ་བརྒྱད་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་སུ་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་བཟུང་ཞིང་སྤྱོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྨི་ལམ་ན་ཡང་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་མི་གནས་ ན།སད་པ་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དགེ་བ་བཅུ་ལ་བདག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྤྱོད། གཞན་ཡང་སྤྱོད་དུ་འཇུག། དགེ་བ་བཅུ་ལ་སྤྱོད་པའི་ལེགས་པ་ཡང་བརྗོད་ཅིང་། མི་དགེ་བ་བཅུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་རྟགས་དང་ལྡན་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་ པའོ།

世尊宣说道：'从所谓不退转于色的菩萨摩诃萨，乃至不退转于无上正等正觉的菩萨摩诃萨，须菩提，应当了知这就是不退转菩萨摩诃萨'这段经文，是说明不执著一切色等诸法，不取其相。
不住于彼等，若从彼等退转，则应知不退转于无上正等正觉。为什么呢？须菩提，如是'菩萨摩诃萨所住之色的自性不存在'乃至'菩萨摩诃萨所住之一切相智的自性不存在'这段经文，是说明从一切色等诸法退转的理由。
胜义中一切色等诸法本性空，因为无自性故不应执著安住，所以从彼等退转。须菩提，复次，彼菩萨摩诃萨从'这些沙门、婆罗门是知所应知者'乃至'不向其他天神顶礼，不以花、花鬘、香、涂香、香粉、衣服、伞盖、幢幡、幡帜供养'这段经文，是说明不赞叹倾向于外道恶见的沙门、婆罗门，不执著世间占相，不执著世间诸天为师，则应知是不退转菩萨摩诃萨。
须菩提，复次，'不退转菩萨摩诃萨不生地狱'乃至'如是不生八无暇处，不受女身'这段经文，是说明不退转菩萨不生八无暇处且不受女身。
须菩提，复次，'不退转菩萨摩诃萨善持行持十善业道'乃至'即使在梦中也不住十不善业道，何况醒时'这段经文，是说明自己圆满行持十善，也令他人行持，宣说行持十善的功德，具足断除十不善的标志，则应知是不退转菩萨。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། ནམ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་སྤྱོད་ན། རྟགས་དང་མཚན་མ་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། མདོ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་ བསྙད་པ་དང་།ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་བཤད་དེ།ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་དེ་ཡང་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ན། རྟགས་དང་མཚན་མ་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད། ཐེ་ཚོམ་མེད། ཡིད་གཉིས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས།ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་ནེམ་ནུར་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་ཡིད་གཉིས་མེད་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་འཇམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན།ངག་གི་ལས་འཇམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་ལས་འཇམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ཞི་བ་དང་། ཚིག་འཇམ་པོར་སྨྲས་པ་དང་། ཡིད་ལ་གནོད་སེམས་མེད་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། བྱམས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། བྱམས་པའི་ངག་གི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། བྱམས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱམས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ལ འགོད་པ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་ཀྱིས་ཅི་སྤྱོད་དོ་ཅོག་དང་། ཚིག་ཏུ་ཅི་སྨྲའོ་ཅོག་དང་། ཡིད་ལ་ཅི་སེམས་སོ་ཅོག་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ལ་འགོད་པ་འབའ་ཞིག་བྱེད་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

复次须菩提，不退转菩萨摩诃萨，从'当住于布施波罗蜜时'乃至'当住于般若波罗蜜时，为一切众生而修习般若'为止，说明菩萨行持六波罗蜜时，若以利益众生为主而行持，以这些相与标志，应知是不退转。
复次须菩提，不退转菩萨摩诃萨，从'经与歌咏'乃至'以此法布施与一切众生共同回向于无上正等正觉'为止，说明为利益一切众生而通达十二部经，为众生宣说，并将此法布施功德回向于自己与一切众生获得无上正等正觉，以这些相与标志，应知是不退转菩萨。
复次须菩提，不退转菩萨摩诃萨于甚深法无疑惑、无怀疑、无二心，从此乃至'于无上正等正觉亦不见有真实'为止，说明通达色等一切法胜义无实，于甚深法无疑惑、无怀疑、无二心，应知是不退转。
复次须菩提，不退转菩萨摩诃萨具足柔和身业，具足柔和语业，具足柔和意业，说明若身行寂静，言语柔和，意无害心，应知是不退转。
复次须菩提，不退转菩萨摩诃萨具足慈心身业，具足慈心语业，具足慈心意业。慈心之相即是安置一切众生于安乐。菩萨若一切身所行、语所说、意所思，唯一皆为安置一切众生于安乐，应知是不退转。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་མོས་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པའི་བར་ཆད་དུ་ འགྱུར་བའི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་དང་མི་ལྡན་ན།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་གཉིས་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་། རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་གཉིས་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་ངོ་། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ བག་ལ་ཉལ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་།སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སོ།།སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །ང་རྒྱལ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ནོ། །མ་རིག་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་གྱི་མི་ཤེས་པའོ། །ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ཐེ་ ཚོམ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པའི་ཚེ།ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་དེ་དག་མེད་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི། འགྲོ་ཞིང་འོང་ཡང་ནོར་བའི་ སེམས་ཀྱིས་མི་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་སའི་ཕྱོགས་མཐོང་བཞིན་དུ་འགྲོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སྤྱོད་ལམ་བཞི་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་སྤྱོད་ཅིང་། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་ལྡན་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ནི།གོས་ཚགས་ལ་སྨད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྡུལ་དང་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་ནད་ཉུང་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོས་ཚགས་བཟང་ཞིང་གཙང་སྦྲ་ཆེ་བ་དང་ལུས་དྲི་ཞིམ་པ་དང་། ལུས་ལ་རྡུལ་དང་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ལུས་ལ་ནད་ཉུང་བ་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་རྟགས་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་མིར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་སྲིན་བུའི་རིགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ལུས་ལ་སྲིན་བུ་མང་པོ་མི་འབྱུང་ཞིང་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ ལས།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་བསྟན་པ་སྟེ། ལུས་ལ་སྲིན་བུ་མང་པོ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུས། ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།

复次须菩提，不退转菩萨摩诃萨，不与贪欲、嗔恚、昏沉、睡眠、掉举、悔恨及疑惑等五盖同住。此说明若不具足障碍修习圣道的五盖，即是不退转。其中昏沉与睡眠合为一盖，掉举与悔恨合为一盖。
复次须菩提，不退转菩萨摩诃萨一切时中无有一切随眠。此意为欲贪随眠、有贪随眠、嗔恚、我慢、无明、见取及疑惑等随眠，于一切时中皆无一切。其中欲贪是欲界贪欲，有贪是色界及无色界贪欲，嗔恚是欲界嗔恚，我慢有七种，无明是三界无知，见取有五种，疑惑是修习圣道时的犹豫不决。若无此等随眠，当知是不退转菩萨。
复次须菩提，不退转菩萨摩诃萨行走往来时不以迷乱心行走，乃至'彼见地势而行'等，此说明四威仪无有错乱，具足正念正知即是不退转。
复次须菩提，不退转菩萨摩诃萨衣服无可轻贱，乃至'远离尘垢且少病'等，此说明衣服精良且清洁，身有妙香，身无尘垢且少病，亦是不退转菩萨之相。
复次须菩提，人身中有八万种虫，乃至'摄受清净心'等，此说明身中不生诸多虫类，以及身语意清净，是不退转之相。由于具足殊胜善根因缘，身语意清净，为超胜一切世间故。

།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་ ལུས་དང་ངག་དང་།སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་མདོར་སྨོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སྤྱོད་ན་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། སྲོག་ མི་གཅོད་པ་དང་།མ་བྱིན་པར་མི་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་མི་སྤྱོད་པའོ། །ངག་གིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི། བརྫུན་མི་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་མི་ཟེར་བ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་མེད་པ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་མི་སྨྲའོ། །ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་གསུམ་ནི། ཆགས་སེམས་ དང་།གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་མེད་པ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྡན་ན་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཞིང་བླངས་ཏེ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར སྟི་དང་།གྲགས་པ་ལ་མ་ཆགས་ཏེ། འདོད་པ་ཆུང་ཞིང་ཆོག་ཤེས་པ་དང་། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ལ་གནས་ཀྱང་། དེ་དག་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་མི་བསྙེམས་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་སེར་སྣའི་སེམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཕྲག་དོག་གི་སེམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། ཕྲག་དོག་མེད་ན་རྟགས་དེ་དག་ གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་བློ་བརྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་དག་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བློ་བརྟན་ཞིང་ཟབ་པ་དང་།གཞན་ལས་ཆོས་གུས་པར་ཉན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཐུན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་དོ་ཅོག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ།མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་ཅིང་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་ནས། རྟོགས་པ་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མདུན་དུ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་མངོན་དུ་སྤྲུལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།བདུད་ཀྱིས་བསླུར་མི་ཚུགས་ན། རྟགས་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།

说此语已，具寿善现向世尊如是启白，乃至'应知此亦是菩萨摩诃萨身语意清净'为止的经文，是为了开示上文简略提到的身语意清净的详细内容，善现作此请问，世尊开示若行十善则身语意清净。身业三种善行是：不杀生、不偷盗、不邪淫。语业四种善行是：不妄语、不两舌、不恶口、不绮语。意业三种善行是：无贪心、无害心、无邪见。若具足殊胜善根所生的身语意清净，则不堕声闻、缘觉地，故应知此菩萨是不退转。
'善现，复次，不退转菩萨摩诃萨不贪著利养恭敬，不执著偈颂'乃至'彼亦能正受持十二头陀功德而修行'为止的经文，是说不贪著利养、恭敬、名闻，少欲知足，虽住头陀十二功德，但不贪著也不以此自傲，应知是不退转菩萨。
'善现，复次，不退转菩萨摩诃萨不生悭吝心'乃至'不生慧邪心，不生嫉妒心'为止的经文，是说若无六波罗蜜的违品及嫉妒，以此等相应知是不退转菩萨。
'善现，复次，不退转菩萨摩诃萨智慧坚固'乃至'善现，当知此等是不退转菩萨摩诃萨不退转之相'为止的经文，是说智慧坚固深邃，恭敬从他闻法，如实修行般若波罗蜜多，世间一切事业皆随顺世俗而行，胜义中依般若波罗蜜多而无所得行，通达无有违背法性法界之分，以此等证悟应知是不退转菩萨。
'善现，若魔波旬于不退转菩萨摩诃萨前幻现八大地狱'等经文，是说若不为魔所惑，以此等相应知是不退转菩萨。

 །དེ་ལ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་ དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་མངོན་པར་སྤྲུལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་འདི་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་། གོ་སྐབས་མེད་པ་སྟེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའམ། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་སམ། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལུང་བསྟན་པ་མང་པོ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྲེག་པ་བསྟན་ནས་བསྡིགས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་གཏོང་ན་རྟགས་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་ པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆ་བྱད་དུ་འོངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ ཁམས་སུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆ་བྱད་དུ་སྤྲུལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔོན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་ཡིད་དམ་བཅས་ཤིང་མཉན་པ་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་བསྐྱེད་དེ། སོ་སོར་ ཤོགས་ཤིག་ཐོང་ཤིག་ཟེར་བ་ལ།ཐེ་ཚོམ་ལྡང་ཞིང་སེམས་འཁྲུགས་ཏེ། ནེམ་ནུར་ཅན་དུ་གྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མི་འཁྲུགས་ཤིང་ནེམ་ནུར་མེད་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་ལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་གཞན་དག་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟར་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་བསླུར་མི་ཚུགས་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་གང་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་འགྲོ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། གཟུགས་སམ་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དམ། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་།།བྱང་ཆུབ་པའམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། ཆོས་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས།ཆོས་དེ་དག་གང་གི་དབང་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'那时魔罗波旬变现出八大地狱'这句话，乃至'善现，这是不可能的，无有机会，不退转菩萨摩诃萨不会投生于地狱、畜生道或阎魔世界中，这是不可能的'这段经文，是说明即使如来授记的不退转菩萨被显示投生于诸地狱中受烧烤等威胁，但若不舍弃菩提心，应当知道以这些特征表明他是不退转的。
善现，复次，若魔罗波旬化现为沙门形象来到菩萨摩诃萨面前'乃至'该菩萨是不确定的，该菩萨尚未安住于不退转位'这段经文，是说明魔罗波旬化现为沙门形象，对那些曾发愿修学六波罗蜜多等清净法的菩萨们生起怀疑，说'你们各自分散离去吧'，如果对此生起怀疑、心生动摇而犹豫不决，那么这样的菩萨是不确定的，不是不退转菩萨。
若菩萨摩诃萨不动摇、不犹豫、不怀疑'乃至'更何况会因信任外道和其他游方者而随他们而去呢？这是不可能的'这段经文，是说明如前所述，若不为魔罗波旬所欺惑，不为他人所左右，应当知道这是不退转菩萨。
为什么呢？因为他不见有任何真实可信而随之而去的法，不见色或色的真如为真实'乃至'不见道相智或道相智的真如为真实。不见菩提或菩提的真如为真实'这段经文，是说明不依赖他人的理由，即通达一切法，包括色等诸法及其真如，胜义谛中无有实体，因此不为任何法所左右，这就是其含义。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆ་བྱད་དུ་འོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་པའི་གནས་མེད་སྐབས་མེད་དེ། དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དགེ་སློང་གི་ཆ་བྱད་དུ་བྱས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ལམ་མི་གཙང་བ་བསྒོམས་པ་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་སྟོན་ཅིང་། ལམ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པར་བྱས་ཏེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ལམ་སྟོན་ཅིང་། ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་ལ་སྨད་དེ་སླུ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཆོས་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་ཤིང་བརྟགས་ཀྱང་། ཁྱོད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྙིང་སྨྱན་བཅུག་ ཀྱང་།སེམས་ནུར་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་དགེ་སློང་མང་པོར་སྤྲུལ་ཏེ། དགེ་སློང་འདི་དག་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཤ་སྟག་སྟེ། འདི་དག་གིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མ་གྲུབ་ནས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ གནས་པར་འགྱུར་ན།ཁྱོད་ལྟར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་རེ་སྐན་ཞེས་ཟེར་ཡང་། བསླུར་མི་ཚུགས་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་སྐད་དུ་སློབ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དང་མ་བྲལ་ཞིང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་སྤྱོད་པ་དེ་ནི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སུས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་སོ་སྙམ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བདུད་ཀྱིས་བསླུར་ཡང་མི་ཚུགས་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ བསླབས་ཤིང་སྤྱད་ལ།བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། རྟགས་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

复次须菩提，若魔罗波旬以比丘形象来到菩萨摩诶萨前，乃至一切种智之间如是行持，于无上正等正觉未能证悟，无有是处，无有机会，此非道理。
此段经文说明魔罗波旬化现比丘形象，向菩萨宣说声闻缘觉之道、不净观修法，以及四禅定、四无量、四无色定等，并说'以此道获得四果位，当入般涅槃'，如是宣说小乘之道，诽谤大乘欺骗菩萨。
菩萨虽于恒河沙数诸佛世尊作承事供养，于恒河沙数如来圆满修持六波罗蜜多，于恒河沙数佛世尊作承事供养后，行持六波罗蜜多等乃至一切种智时，请问诸法应如何安住。
虽被告知'汝不能证得无上正等正觉'而心生失望，然心不退怯。魔罗波旬化现众多比丘说：'此等比丘皆是发心趣向无上正等正觉者，然彼等未能成就无上正等正觉，而住于阿罗汉果位。汝岂能证得无上菩提？'虽如是言说，然不能欺骗，当知是不退转相。
复次须菩提，不退转菩萨摩诶萨行持般若波罗蜜多时，作是思惟：如来所说如是修学，不离彼行，与波罗蜜多相应作意，如是行持则不退失布施波罗蜜多，乃至若能了知魔业，则于无上正等正觉不退失。
此说明虽魔欲欺骗亦不能得逞，于六波罗蜜多等乃至一切种智诸法，如来所说而修学行持，若能了知魔业，则于无上正等正觉不退失。以此等相亦当了知是不退转。

 །དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཟླས་གྲུབ་སྟེ། ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞིག་ཡོད་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་གང་རྣམས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ཟླས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ཞེས་རབ་ འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་བའི་འདུ་ཤེས་ལས་ཕྱིར་བཟློག་ན། དེ་ཉིད་ཆོས་མི་སྐྱེ་བ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་བའི་འདུ་ཤེས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་གཏན་ཚིགས་ བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པའི་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་སྟེ། ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་ནས། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྡུལ་ཙམ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་པས། ཅི་ལ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་ མི་བྱེད་དེ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པས།ཆོས་གང་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ནས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་བཞི་ བཅུ་པའོ།། །།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ཉེ་བར་འོངས་ཏེ་མོས་པ་བཟློག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ་ཐ སྙད་དུ་བཏགས་ནས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ།མངོན་པར་འཚང་རྒྱར་ཡང་ཅི་ཡོད་ཅེས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མོས་པ་དང་དད་པ་བཟློག་ཅིང་འོང་བ་ལ་བདུད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པར་བྱ་བའི་གདམས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལས་ལེགས་ཉེས་ཅི་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས། བདག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱས་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རིམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དགོད པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་།བདུད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པར་སེམས་བརྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

说此语已，具寿善现向世尊如是启白，从'如是'乃至'不退转于佛想'等语，是以对偶成立'不退转'之义。若有退转，则从'不退转'乃至'从何等法退转而说不退转'等语，是善现所问。
若从色等诸法实有想中退转，即是获得无生法忍，应知即是不退转。
何以故？如是不退转菩萨摩诃萨，从'一切法以自相空'乃至'此是不退转菩萨摩诃萨无生法忍'等语，是显示从一切法实有想中退转的理由。
彼菩萨通达一切法以自相空故，入菩萨无过初地。入初地已，通达胜义中一切法皆无所得，乃至微尘许亦不可得，于任何法皆不造作，以不造作故不生任何法，是故称为获得无生法忍。如是获得无生法忍已，应知即是不退转。
此为《大般若波罗蜜多经》十万颂广释第四十品。
复次善现，魔罗波旬来至菩萨摩诃萨前欲退其信解，从此乃至'入菩萨无过'等语，是说魔罗波旬以一切法空为戏论，于如是一切法自性空中，有何可成正等觉者，欲退转菩萨信解而来时，为令不为魔所动而作教诫。
胜义中一切法等同虚空，虽自性空，然于世俗中善恶业果非无，是故我当成就一切种智，现前圆满成佛，并当次第安立一切有情于无上正等菩提，应如是发心，坚固其心不为魔所动，此为所说。

 །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཅིང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ ས་ལ་གནས་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་སླར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་སླར་ལོག་ནས། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཅིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཅི་ལགས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སླར་མི་ལྡོག་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བགྱི་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་སླར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བགྱིའམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །འོན་ཀྱང་སླར་ལོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་སླར་ལྡོག་པ་ལ།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་སྐྱེ་ བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་སླར་ལྡོག་པ་ཡིན་པས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་བཏགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ནམ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་སླར་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཅིང་།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བས་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་བཏགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སླར་མི་ལྡོག་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བགྱི་བའི་སླད་དུ་སླར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་མདོར་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དེ་ནི། རབ་འབྱོར་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ས་ལས་སླར་ལོག་པ་དེ་ནི།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་ལོག་པས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པས་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་སའམ།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་མི་ལོག་པ་དེ་ནི་རབ་འབྱོར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཕྱིར་མི་ལོག་པ་དེ་ལ་ཡང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་གདགས་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པར་འགྱུར་བས་ན།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་མི་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

其后，具寿善现向世尊如是启问等，是说菩萨获得无生法忍，住于不退转地，从声闻和独觉地退转，从声闻和独觉地退转后，获得无生法忍而成为不退转菩萨的开示。
'世尊，是否称不退转的菩萨摩诃萨为不退转'这句话，是询问因为从声闻和独觉地不退转，是否称该菩萨为不退转。
'然而是否称退转的菩萨为不退转'这句话，是询问从声闻和独觉地退转者，是否称为不退转。
世尊开示：'善现，不退转菩萨称为不退转'这句话，是说菩萨获得无生法忍，住于不退转地，因为从声闻和独觉地退转，故称为不退转的开示。
'不退转菩萨称为不退转'这句话，意思是说菩萨何时从声闻和独觉地退转时，获得无生法忍并住于不退转地，故称为不退转。
启问：'世尊，为何称不退转菩萨为不退转，而称退转菩萨为不退转'这句话，是善现为了明了上述简要说明的意义而询问。
世尊开示：'善现，从声闻地或独觉地退转的菩萨，善现，是退转菩萨，称为不退转菩萨'这句话，是说获得无生法忍并从声闻和独觉地退转的菩萨，因从声闻和独觉地退转，故称为不退转菩萨，又因不退转于无上正等正觉，故称为不退转菩萨的开示。
'善现，从声闻地或独觉地不退转的菩萨，善现，是不退转菩萨，称为退转'这句话，意思是说虽然可以称从声闻和独觉地不退转的菩萨为不退转，但因为他们将退转于无上正等正觉，故不列入不退转之数。

 །རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། ཚུལ་དེ་དག་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ བཟློག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ལོག་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་བསླུ་ཞིང་། བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་བཟློག་པར་མི་ནུས་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། འདོད་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་འདོད་ན་ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ། ལུས་ངག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་ཤིང་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དེ་དག་ལ་འདྲིས་ཤིང གོམས་པར་བྱེད་ཀྱི།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར། དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པར། སེམས་ཅན་རྣམས་གང་གིས་འདུལ་བའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་ན། མཚན་མ་དང་རྟགས་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། ། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དྲན་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ། །དྲན་བཞིན་དུ་ཉལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་བྱེད ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དུ་ལྡན་པར་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་ཆགས་པར་མི་སྤྱོད་ན།རྟགས་དང་མཚན་མ་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ལྷུར་མི་ལེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་། དེ་དག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་མ་ཆགས་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'从'善现，以那些行相、那些方式、那些相'这句话直到'恶魔波旬不能使其退转无上正等正觉'为止的这段话，是说明如前所述的方式，菩萨从声闻和独觉地退转后，成为不退转于无上正等正觉者，恶魔波旬不能欺骗他，不能使他退转无上正等正觉。
'善现，复次，不退转菩萨摩诃萨若欲入初禅则能入初禅'这句话直到'若欲则能以意愿受持身体，以身语利益众生，如是受持身体'为止的这段话，是说明菩萨具足方便智慧，为了熟习一切法，入四禅、四无量、四无色定、灭尽定，以及三十七菩提分法、三解脱门，虽证得五神通，但为利益众生而熟习这些法，不像声闻缘觉那样执著这些果位，而是随众生所应度化而受持身体，以这些相和标志可知是不退转菩萨。
'善现，复次，不退转菩萨摩诃萨与菩提作意相应'这句话直到'正知而行，正知而卧'为止的这段话，是说明具足方便智慧的菩萨作意无上菩提，具足菩萨相好，虽行六度等一切清净法，但不执著这些相而无所贪著，以这些标志和相可知是不退转菩萨。'不执著'的意思是说，虽行色相庄严等，但通达这些胜义无实，不执著这些相而无所贪著地修行。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི།ཁྱིམ་ན་གནས་ཀྱང་ཐབས་མཁས་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཉེ་བར་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཞན་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་གི་ཡང་ལེགས་པ་བརྗོད་ཅིང་མཐུན་ པས་དགའ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པས།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁྱིམ་ན་གནས་ཏེ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་ཡིད་བཞིན་དུ་གཏོང་བ་དང་། བདག་དང་ཕ་རོལ་གཉིས་ ཀ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ན་རྟགས་དང་མཚན་མ་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀང་ཞིང་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་འདོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྤྱོད་དེ། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན། གནོད་པ་གང་གིས་གཞན་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་གནོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མི་སྐྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ཁྱིམ་ན་གནས་ ཀྱང་།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་མི་སྤྱོད་པར་རྟག་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་ཅིང་འཛམ་བུའི་གླིང་ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཀང་སྟེ། སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞིང་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་མི་སྤྱོད་ན་རྟགས་དང་མཚན་མ་དེ་དག་ གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཕྱི་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ངན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ།གནོད་སྦྱིན་ལག་ན་རྡོ་རྗེས་རྟག་ཏུ་བསྲུང་བས། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་བྱ་བ་མི་ནུས་པ་དང་། ལྷ་དང་བདུད་ལ་སོགས་པས་མི་ཐུབ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་མི་ལྡོག་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་མ་ཚང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྐྱེས་བུ་དམ་པར་འགྱུར་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ངན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་དམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པར་འགྱུར་བ་ཚད རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་མ་ཉམས་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་དེས་མཚན་མ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས།འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྔགས་དང་སྨན་དང་ལྟས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་མཚན་མ་བསྟན་པས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཚོལ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་རྒྱུ་མི་འཚོ་སྟེ། འཚོ་བ་ ཡོངས་སུ་དག་ན།མཚན་མ་དང་རྟགས་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།

复次，须菩提，若不退转菩萨摩诃萨虽住在家，以善巧方便为成熟众生故，受用五欲功德，乃至知晓其他修行般若波罗蜜多者，亦赞叹其善行并随喜。此说明某些菩萨具足方便智慧，为成熟众生故，住在家中受用五欲功德，并如意布施众生，自他二者皆行六波罗蜜多，以此相及标志可知是不退转菩萨。
须菩提，不退转菩萨摩诃萨若住在家，以七宝遍满阎浮提而行布施，乃至不受用欲乐，常时不断修习梵行，不生任何令他不悦之害。此说明某些不退转菩萨虽住在家，不受用五欲功德而常修梵行，以七宝遍满从阎浮提乃至三千大千世界而行布施，不害众生，以此相及标志可知是不退转菩萨。
复次，须菩提，不退转菩萨摩诃萨随从，乃至彼成为胜士，非为劣士。此说明不退转菩萨为金刚手夜叉常所守护，人非人等不能加害，天魔等不能胜，不退失无上菩提作意，诸根不缺，成为胜士等功德。
白言：世尊，云何乃至成为胜士非为劣士。此说明上文世尊说成为胜士，须菩提问及以何为度成为胜士，世尊答说若不失无上菩提心即成为胜士。
复次，须菩提，不退转菩萨摩诃萨具足菩提作意，乃至彼不见随相故，是为清净活命。此说明不以世间咒语、医药、占相等神通及可信之相标示求取利养恭敬而活命，若清净活命，以此相及标志可知是不退转菩萨。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་དེ་དག་ལས་འདས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྒོམ་ན།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་འདུ་འཛིའི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུ་འཛི་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གཏམ་ངན་པ་རྣམས་ལ་མི་འཇུག་པ་བསྟན་ པ་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས། སེམས་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་འཛིའི་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་གཉེན་བགྲོད་པར་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གོམས་པར་ བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུ་འཛིའི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་གནས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་རྒྱལ་པོའི་གཏམ་གྱིས་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པས། ཆོས་གང་ལ་ཡང་བཟང་པོའམ། ངན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྒྱལ་པོ་ལ་བསྟོད་པ་དང་།སྨད་པའི་གཏམ་ངན་པ་ལ་མ་ཞུགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། བསྟོད་པ་དང་སྨད་པའི་ཆོས་བཟང་པོ་དང་ངན་པ་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་རྐུན་པོའི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས།ཆོས་གང་ལ་ཡང་བླང་བའམ། དབྲོག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐུན་པོས་རྐུར་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པའི་གཏམ་ངན་པ་ལ་ཡང་གཡེང་བར་མི་གནས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ པར་རྟོགས་པས།རྐུན་པོས་དབྲོག་པར་བྱ་བ་དང་། མ་ཕྲོགས་ཏེ་སླར་བླང་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་བས། རྐུན་པོའི་གཏམ་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་གཡུལ་གྱི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་རང་བཞིན་སྟོང་ པ་ཉིད་ལ་གནས་པས།ཆོས་གང་ཡང་ཉུང་ངུའམ་མང་པོར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམག་གི་གཡུལ་བཤམས་པའི་གཏམ་གྱིས་མ་ཡེངས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས། གཡུལ་བཤམས་པའི་ཚོགས་འདི་ནི་མང་ངོ་། །འདི་ ནི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར།གཡུལ་གྱི་གཏམ་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དམག་གི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པས། ཆོས་གང་ལ་ཡང་བྱམས་པའམ། ཞེ་སྡང་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགྲ་ཟིན་གཉིས་དམག་འགྱེད་པའི་གཏམ་གྱིས་མ་ཡེངས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པས། དགྲ་ཟིན་དང་བྱམས་སྡང་བྱེ་བྲག་དབྱེར་མེད་པའི་དམག་གི་གཏམ་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

另外，善现，从'不退转菩萨摩诃萨'这一说法乃至'深心修习缘起性空'这一说法，是为显示不同于声闻和独觉那样将蕴、界、处和缘起诸法执为实有并为超越彼等而精进，而是修习蕴、界、处和缘起诸法皆为空性，应知此即是不退转菩萨。
'他不住于追求聚集'等，是显示不退转菩萨不参与聚集中的世间恶语。为什么呢？因为这位菩萨摩诃萨深心修习众生空性，显示由于熟习亲朋等聚集行为之因的众生为空性，故不住于聚集行为。
'他不住于追求王论'，为什么呢？因为他安住于自性空性，于任何法都不见其真实好坏。这是显示不参与赞扬和诽谤国王的恶语，意思是因为胜义中不见一切赞扬、诽谤的好坏诸法。
'他不住于追求盗贼论'，为什么呢？因为一切法皆以自相空，于任何法都不见其真实可取可夺。这是显示不散乱于盗贼得与未得的恶语，意思是由于胜义中通达一切法以自相空，不见有任何可被盗贼夺取或未被夺取而可取回的法，故不谈论盗贼之事。
'他不住于追求战争论'，为什么呢？因为他安住于自性空性，于任何法都不见其真实多少。这是显示不散乱于军队列阵之谈，意思是由于胜义中通达一切法自性空性，不见有任何'此军众多'、'彼军稀少'等法，故不谈论战争之事。
'他不住于追求军队论'，为什么呢？因为他安住于一切法如是性，于任何法都不见其真实可爱可憎。这是显示不散乱于敌我双方军队交战之谈，显示由于胜义中通达一切法如是性一味，故不谈论敌我爱憎差别不可分的军队之事。

 ། གྲོང་གི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པས། ཆོས་གང་ཡང་ཚོགས་སམ་ཚོགས་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོང་གི་གཏམ་གྱིས་མ་ཡེངས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས།གྲོང་འདི་ནི་ཚོགས་ཆེ་ཞིང་སྟུག་གོ། །གྲོང་འདི་ནི་ཚོགས་ཆུང་ཞིང་སྲབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གྲོང་གི་གཏམ་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པས། ཆོས་གང་ཡང་གཟུང་བའམ། མི་གཟུང་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཏམ་གྱིས་མ་ཡེངས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་རྟོགས་པས། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ ཚོང་འདུས་ན་ཚོང་བྱེད་པའི་ཚོང་རྫས་ཁེ་ཡོད་ན།གཟུང་ཞིང་བསགས་པ་དང་། ཁེ་མེད་ན་མི་གཟུང་ཞིང་མི་བསགས་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཏམ་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྲོང་རྡལ་གྱི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པས། ཆོས་གང་ཡང་འཕེལ་བའམ། འབྲི་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡུལ་གྱི་ལྗོངས་ཀྱི་གཏམ་གྱིས་མ་ཡེངས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་མཐའི་རང་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་རྟོགས་པས། ཡུལ་གྱི་ལྗོངས་ལོ་ལེགས་ཏེ། འཕེལ་བའམ། ལོ་ཉེས་ཏེ་འགྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་ཡོད་པར་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར། གྲོང་རྡལ་གྱི་གཏམ་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། གྲོང་རྡལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ལྗོངས་ལ་བྱའོ། །བདག་གི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཞེས བྱ་བ་ནས་མཐོང་བ་པོའི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་མི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ།ཡོད་པར་ལྟ་བའི་གཏམ་གྱིས་མ་ཡེངས་པ་བསྟན་པའོ། །གཞན་དུ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡང་དག་པའི་གཏམ་ལ་འཇུག་ཅིང་།བསམ་པ་དགེ་བ་ལ་གནས་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་ཞིང་ ཞེས་བྱ་བས་ནི།ཡང་དག་པའི་གཏམ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གཏམ་ཅི་ཟེར་ཀྱང་རུང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གཟུད་པའི་གཏམ་འབའ་ཞིག་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་བར་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བསམ་པ་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་མ་བྲལ་བར་གནས་ཏེ། ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

不住于追求村庄言谈，为什么呢？因为他安住于一切法空性中，不见任何法是聚集或非聚集。这是说明不为村庄言谈所动摇，因为胜义中了悟一切法空性，所以不见'此村人口众多稠密'、'此村人口稀少稀疏'等任何法存在，因此不说村庄言谈，这是其义。
不住于追求城市言谈，为什么呢？因为他安住于虚空空性中，不见任何法是可取或不可取。这是说明不为城市言谈所动摇，因为胜义中了悟一切法如虚空般空性，所以于城市集市中，不见有'若有利可图则取之积累，若无利可图则不取不积'等任何实有之法，因此不说城市言谈，这是其义。
不住于追求乡镇言谈，为什么呢？因为他安住于真实边际中，不见任何法有增或减。这是说明不为地方言谈所动摇，因为胜义中了悟一切法为真实边际自性空性，所以不见地方上有'年景好而增长'或'年景差而衰减'等任何法存在，因此不说乡镇言谈，这是其教示。所谓乡镇是指地方。
从'不住于追求我的言谈'乃至'不住于追求见者的言谈'，是说明不为外道所计我、众生等执为实有的言谈所动摇。
其次，'精进于般若波罗蜜多言谈'等，是说明若趣入真实言谈，安住善意乐中，当知是不退转菩萨。'其次精进于般若波罗蜜多言谈'是说明趣入真实言谈，意思是无论说什么，都只说引导众生趣向般若波罗蜜多的言谈。
从'不离与一切相智相应作意而住'乃至'行般若波罗蜜多，不住于追求恶慧'，是说明安住善意乐，即不离与一切相智相应作意而住，行持六波罗蜜多，断除六波罗蜜多违品，当知是不退转菩萨，这是其教示。

 །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཆོས་འདོད་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་ཚོལ་བ་ལ་འབད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཆོས་ཐ་དད་པའི་ལེགས་པ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པས། ཆོས་རྣམས་ལ་མིང་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པ་ལ་དགའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་བཤེས་གཉེན་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུ་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མི་ཚོལ་བར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་འགོད་དོ།།འདུལ་ལོ་རབ་ཏུ་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཛུད་པ་ བསྟན་པ་སྟེ།ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ནི་དང་པོར་གྲོས་འདེབས་པའོ། །འགོད་པ་ནི་ཉན་ཅིང་སེམས་སུ་འཛུད་པའོ། །འདུལ་བ་ནི་ཉེས་པ་བྱུང་བ་རྣམས་འཆོས་པའོ། །རབ་ཏུ་གཞོག་པ་ནི་ཕྱིས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་བརྟན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་བསྙེན་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མངོན་དུ་གྱུར་པར་མ་ཞུགས་ཤིང་།འཚོ་སྐྱོང་བ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་དེར་སྐྱེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་ རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་མི་འབྲལ་ཞིང་སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་མིག་དྲང་བའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་བསྒོམས་པའི་མཐུ་ཐོབ་པར་བྱས་ནས། དེའི་མཐུས་གང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་དེར་སྐྱེས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་དང་རྟགས་དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་ལྡན་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'所说的'于一切法空性中行持而欲求正法而非不欲求正法'是指不退转菩萨虽然证悟了胜义中一切法皆空性，但在世俗谛中仍然精进寻求正法，这是其含义。
'他行于法界而不说诸法差别之善'是指不退转菩萨通达一切法本性空性，证悟为法界自性一味，因此不乐于分别诸法名相等差别，这是其教示。
'他视诸佛世尊及诸菩萨摩诃萨为善知识'是指不像声闻缘觉那样趋入小乘者，不寻求善知识，而是以诸佛菩萨为善知识，这是其含义。
'善男子善女人劝请安立引导摄受所有声闻缘觉乘者趣入无上正等正觉'是指以种种方便引导小乘行者趣入大乘的教示。'劝请'是最初劝导，'安立'是令其听闻思维，'引导'是纠正过失，'摄受'是令其后不退转而坚固。
'他亲近供养如来应供正等觉'乃至'生于如来应供正等觉现前住世摄受说法之处'，这段经文显示不退转菩萨不离佛出世且精进于令佛欢喜。为引导众生，以方便力生于欲界，获得四禅、四无量、四无色定的修习力后，以此力生于如来现前住世之处，具足如是令如来欢喜的相与标志，应知是不退转菩萨，这是其教示。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས།ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་གནས་པ་ནི། འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའམ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡང་མི་བྱེད་ དེ།ཐེ་ཚོམ་མི་སྐྱེ་ཞིང་རང་གི་ས་ལ་ཡིད་གཉིས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ རྣམས་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པའི་ཚེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ ཅིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་ངེས་ཤིང་།རང་གི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་སྐྱེ་བར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། ཕྱིར་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་སྐྱེ་ བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དང་།རང་གི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ངེས་པར་རྟོགས་པས། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་རྟོགས་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ པའམ།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་བས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་དུ་དོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་ཡིད་གཉིས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་སྐྱེས་བུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ནི་རང་གི་ས་ལ་ ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པ་ནི།རང་གི་ས་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བའི་དཔེ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རང་གི་ས་ལ་གནས་པ་ཡང་ནེམ་ནུར་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་ཞིང་།དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདུད་ཀྱི་ལས་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་འཇོམས་ཤིང་སྲབ་མོར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་ཐེ་ ཚོམ་མེད་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གནས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།

复次，善现，不退转菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，安住内空乃至安住十八不共法时，不作是念：'我是不退转，或我是不退转者'，亦不生疑，于自地无有犹豫。此说明不退转菩萨于自地无疑，即于十八空、三十七菩提分法、四圣谛、四禅、四无量、四无色定、八解脱、九次第定、三解脱门、六神通、诸三摩地、诸陀罗尼门、如来十力、四无所畏、四无碍解、大慈、大悲、十八不共法中修行安住时，得无生法忍，决定安住不退转地，于自地不生疑惑。
何以故？以其如是，于不退转及非不退转法，乃至微尘许亦不见故。此说明不退转菩萨得无生法忍及于自地无疑之因由：以其于胜义中决定了知一切法本性空故，得无生法忍；如是了知一切法本性无生已，不见有所谓不退转或不退转之法，故于非不退转无所疑虑，于自地无有疑惑及犹豫。
善现，譬如预流果补特伽罗住预流果地，于自地无有动摇及疑惑，乃至正等正觉住佛地，于自地无有动摇及疑惑。此为显示不退转菩萨于自地无疑之譬喻。
善现，如是菩萨摩诃萨住自地时亦无动摇及疑惑，彼住不退转地，能清净佛土乃至摧破魔事令其微薄。此说明住于不退转地无疑之功德：如是无疑住于不退转地时，能清净佛土、成熟有情、不为魔事所转。

 །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མཚམས་མེད་པ་ བྱེད་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་དེ་རྣམ་པར་བརྟག་ཏུ་མེད་ཅིང་མི་སྒུལ་བས།དེ་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཕྱིར་བཟློག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཅིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་ ངེས་པར་གནས་ཏེ།རང་གི་ས་ལ་ནེམ་ནུར་དང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱེད་བྱེད་པའི་མི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་དེ་གོམས་ཤིང་སེམས་ལ་ཞེན་པར་བྱས་པས་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་མ་མྱོང་གི་བར་དུ་སྡིག་པའི་བག་ཆགས་བསགས་པའི་སེམས་དེ་ དང་ནམ་ཡང་མི་འབྲལ་ཞིང་སེམས་དེ་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་གོམས་པར་བྱས་པས་སུས་ཀྱང་སླར་བཟློག་པར་མི་ནུས་ཤིང་ནམ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་དེ་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་དག་གི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་མང་པོ་སྐྱེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་ཀུན་འདྲི་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཞུ་བ་བྱེད་ ལ་བསྙེན་བཀུར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རང་གི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དང་།བདུད་ཀྱིས་བསླུར་མི་ཚུགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་སེམས་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཏེ། འཕགས་པར་གྱུར་ ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ནས།ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་།ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅིང་བདུད་ཀྱིས་བསླུར་མི་ཚུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དེ་ལྟར་གནས་པས་ བདུད་ཀྱི་ལས་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།བདུད་ཀྱི་ལས་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་དག་གི་དབང་དུ་ཡང་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རང་གི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གནས་ཤིང་། བདུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བའི་དོན་གོང་དུ་སྨོས་པ་ཉིད་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་གསལ་བར་བསྟན་པའོ། །བདུད་ ཀྱི་ལས་དེ་དག་ཀྱང་ཐབས་མཁས་པས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་།དེ་རང་གི་ས་ལ་ནེམ་ནུར་མེད། ཐེ་ཚོམ་མི་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་། ཡང་དག་པའི་མཐའི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་བདུད་ཀྱིས་བསླུར་མི་ཚུགས་ཤིང་རང་གི་ས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པས། བདུད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྦྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如是，善现，譬如造作无间罪业之人，从'无间罪业'乃至'其心不可分别且不动摇，天人阿修罗等世间皆不能令其退转'等文，是为显示不退转菩萨已得无生法忍，决定安住不退转地，于自地无有动摇及疑惑之譬喻。
譬如造作无间罪业之人，由于串习彼业并执著于心，在未感受其果报之前，积累罪业习气的心永不相离且随之而行。如是不退转菩萨之心亦由串习无生法忍，任谁亦不能令其退转，永不退堕声闻缘觉之地，此为其义。
何以故？从'其心已超越天人阿修罗等世间'乃至'于彼等佛土诸佛世尊所生起众多善根，并向诸佛世尊请问请教且承事供养'等文，是为显示安住不退转地者于自地无有疑惑，且不为魔所欺之理由。
彼不退转菩萨之心已超越天人阿修罗等世间，成为圣者，入于菩萨第一清净无过之地，乃至安住第八地时，获得殊胜神通，清净佛土，成熟有情，能为承事供养诸佛世尊及听闻法故，从一佛土往诸佛土，具有此等威力，故于自地无有疑惑且不为魔所欺，此为其义。
善现，彼菩萨摩诃萨如是安住，了知魔业所生所起，亦不随顺魔业所生所起等文，是为总结并明显显示前说安住自地无疑且不随魔业之义。
又以方便善巧令彼等魔业趣向真实际，于自地无有动摇，不生疑惑者，是显示不为魔业所转，亦由证悟一切法究竟空性，通达真实际之自性等味，不为魔所欺且于自地无有疑惑。趣向真实际者，谓由证悟一切法空性自性等味，净除一切魔业之相，此为其义。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།འདི་ལྟར་དེ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གཅིག་གམ་གཉིས་སུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤེས་པས་དེ་ཚེ་འཕོས་ནས་ཀྱང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སེམས་མི་སྐྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་ཡང་དག་པའི་ མཐའ་ལ་སྦྱོར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་མཐའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་ན་བདུད་དམ་བདུད་མ་ཡིན་པའམ། ཕྱིར་ལྡོག་པའམ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའམ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མཚན་མ་ཡང་དག་པར་ རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ནམ་ཡང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ། ཆོས་གང་ཡང་སྐྱེ་བའམ། འགག་ པའམ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་འཕོས་ནས་ཀྱང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སེམས་མི་སྐྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འཕོ་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་གང་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་མཐོང་བས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སླར་ལྡོག་ཅིང་ལྟུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཚེ་འཕོས་ ནས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་མི་བྱེད་དེ།གདོན་མི་ཟ་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་སྔ་ཕྱི་དྲན་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་ཉམས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་ཤིང་།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རང་གི་ས་ལ་དེ་ལྟར་གནས་པ་ནི། རང་གི་ས་ལ་ཐུབ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་སྟེ། བདུད་ དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་གནས་པ་ནི་མི་འཕྲོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་ གི་ས་ལ་ཐུབ་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么呢？因为他对于真实边际无有动摇，所以于真实边际不见一或二。如是了知故，即便转生也不生起声闻和独觉地之心，这是说明魔业于真实边际相应的理由。若从胜义谛了知一切法皆为真实边际的自性，则不见魔或非魔、退转或不退转、菩萨地或声闻独觉地之相，故永不退转于声闻独觉地，此为所说。
为什么呢？须菩提，此如是：菩萨摩诃萨于一切法自相空中，不见任何法生或灭、杂染或清净。此说明不退转菩萨即便转生也不生起声闻独觉地之心的理由。因为从胜义谛了知一切法自相空故，于转生及生起、烦恼和清净诸法皆不见有实体，故不退转堕落于声闻独觉地，此为其义。
须菩提，彼菩萨摩诃萨即便转生也不作是念：'我不当现前圆满证得无上正等正觉'，而必定作是念：'我必当现前圆满证得无上正等正觉'。此说明不退转菩萨忆念前后世且菩提心不退失，必定现前证得无上正等正觉。
为什么呢？须菩提，此如是：无上正等正觉自相空。此说明彼菩萨了知一切法自相空，获得无生法忍，并了知无上正等正觉亦自相空故，必定现前圆满证得无上正等正觉，此为其义。
须菩提，如是安住于自地的菩萨摩诃萨，于自地无能胜。此说明如是必定现前证得无上菩提，魔及外道等不能转变，此为所说。
为什么呢？须菩提，此如是：如是安住的不退转菩萨摩诃萨具足不夺智。此说明于自地无能胜的理由：彼菩萨了知一切法自相空的智慧不为违品所胜且不可夺，此为所说。

 །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དུ་ཉེ་བར་འོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རང་གི་ས་ལ་ཐུབ་པ་མེད་པ་དང་།མི་འཕྲོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ ལྡན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བདུད་ཀྱིས་བསླུར་མི་ཚུགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་གང་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་བདག་ ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདུད་ཀྱིས་བསླུར་མི་ཚུགས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་ཤིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་གོང་དུ་བཤད་ པ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ནམ་བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཕྱིར་ མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་ས་ལ་ཐུབ་པ་མེད་ཅིང་མི་འཕྲོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བདུད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལུང་བསྟན་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་སུན་ཕྱུང་བས། མི་ཚུགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། ཚུལ་དེ་དག་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་ནི་དེ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་བདུད་ཀྱིས་བསླུར་མི་ཚུགས་པའི་གཏན ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་རྟགས་དང་། མཚན་མ་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ཡོད་པས། བདུད་ཀྱིས་བསླུར་མི་ཚུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱོད་པའི་ཚེ།དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བདག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་ལ། སྲོག་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་འགྱུར་ཡང་སྡོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་དག་གི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ ལུས་དང་སྲོག་ཀྱང་མི་ཕངས་པར་བྱེད་ན།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གང་གི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བདག་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞིང་། སྲོག་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་འགྱུར་ཡང་སྡོད་པའི་ཆོས་དེ་དག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་ འབྱོར་ཆོས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བདག་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞིང་།སྲོག་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་འགྱུར་ཡང་མི་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་མི་གཏོང་བ་དེ་གང་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལྟ་བུར་དོན་ཟབ་མོ།

如果在不退转菩萨大菩萨面前,恶魔波旬以佛陀形象来到面前,从这句话开始到'授记他将证得无上正等正觉'为止的这段话,说明了不退转菩萨在自己的境界中不可动摇,并且具有不可夺取的智慧,这些话语清楚地表明他们不会被魔所欺骗。
为什么这样说呢?因为'应当了知:我具有那些法,由于具足这些法,菩萨大菩萨将被授记证得无上正等正觉'这句话说明了不会被魔欺骗的理由。这意味着:在胜义谛中通达一切法本性空性,在世俗谛中也具有前面所说的不退转菩萨的表征和标志,因此必定被授记将证得无上正等正觉。
从'善现,如果恶魔波旬或被魔加持的人'开始到'应知该菩萨大菩萨安住于不退转地'为止的这段话,也是通过表明不会被魔引导至声闻地和独觉地,以及不会被破坏大乘经典来清楚地说明不退转菩萨在自己的境界中不可动摇且具有不可夺取的智慧。
为什么这样说呢?因为'彼具有不退转菩萨大菩萨的那些行相、那些方式和那些标志'这句话说明了不会被魔欺骗的理由。意思是说:因为该菩萨具有前面所说的不退转的表征和标志,所以不会被魔欺骗。
善现,复次,菩萨大菩萨在修行般若波罗蜜多时,为了受持正法,不惜舍弃自身,即使失去生命也要坚持而不舍弃,从这句话开始到'想着要受持他们的正法'为止,说明了为了受持正法连身命都不惜舍弃的人就是不退转菩萨。
对于'菩萨大菩萨为了何等法而舍弃自身,即使失去生命也要坚持的这些法是什么'这个问题,从这句开始到'善现,为了这法,菩萨大菩萨舍弃自身,即使失去生命也不舍弃'为止,说明了即使为了生命也不舍弃正法的所缘,也就是像般若波罗蜜多这样甚深的意义。

ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་སྟོན་པ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་དཀའ་བ། མི་བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་ན། འདི་ནི་ཆོས་མ་ཡིན། འདུལ་བ་མ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས། སྐུར་པ་འདེབས་ཤིང་ངན་དུ་ ཟེར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲོག་དང་ཡང་བསྔོའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དོན་གྱི་དབང་འདི་མཐོང་བས་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ བདག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་ལ།སྲོག་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་འགྱུར་ཡང་སྡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ངེས་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཆོས་དེ་ཡང་བདག་གི་ཆོས་ ཡིན་པར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་མི་གཏོང་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུངས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཅི་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་། དྲན་པས་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་ཆུད་ཟ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་གཟུངས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གཟུངས་གང་དང་གང་རྣམས་ཐོབ་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཤད་པའི་མདོ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ། མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་གི་གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་ རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་ཅིང་།ཐེ་ཚོམ་འདྲི་བ་དང་རྟོགས་པ་གྲངས་མེད་བྱུང་ཡང་། ལན་འདེབས་པ་ལ་ཟད་མི་ཤེས་པ་དང་། དྲན་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཚེ་རབས་དུ་མར་ཡང་མི་བརྗེད་པ་ལ་མི་ཟད་པའི་གཟུངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་དྲན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་བཤད་དོ་ ཅོག་གི་དོན་དང་ཚིག་རྣམས་གཟུངས་སུ་བཟུང་སྟེ།སྣོད་བླུགས་པ་དང་འདྲ་བར་མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་ཅེས་བྱའོ། །ཟ་མ་ཏོག་ཅེས་བྱ་བའི་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་རྒྱན་དང་། ནོར་རིན་པོ་ཆེ་གཅེས་པ་རྣམས་གཞུག་པའི་སྣོད་ལ་བྱའོ། །ཟ་མ་ཏོག་དེ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ དང་།དྲན་པ་གཉིས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དང་། གཟུངས་ཟད་མི་ཤེས་ཤིང་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་གི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱ་མཚོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བར་རྒྱ་མཚོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་དང་དྲན་ པའི་གཟུངས་ཀྱང་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བར་ཟབ་ཅིང་གཏིང་དཔག་དཀའ་བ་ལ་རྒྱ་མཚོའི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱའོ།

宣说一切法空性，为一切世间所难以相信，愚人闻之则诽谤诋毁说：'这不是佛法，不是律法，不是佛陀教法。'为了完全领受如此甚深法义，菩萨愿献出生命，此为所说。
须菩提，如是菩萨摩诃萨应当如是修学，从'如是'乃至'为完全领受正法，我亦愿舍弃自身，纵使断绝生命亦愿安住'等文，说明不退转菩萨必定将证得无上正等正觉，并且确信此法即是我之佛法，故而不惜生命亦不舍弃正法，应知此即是不退转菩萨之标志。
须菩提，复次，不退转菩萨摩诃萨于如来应供正等正觉说法时无有疑惑，从此乃至'何以故？以其已获得总持故'等文，说明不退转菩萨以智慧通达世尊所说一切法义文句，并以念力获得不忘总持，故能如法受持正法而不令失坏，此为其功德之显示。
尔时，具寿须菩提白世尊言，乃至'以获得圆满总持故，菩萨摩诃萨于如来所说诸经不令失坏'等文，说明获得何等总持，即能不失坏如来所说诸经。所谓无尽藏总持者，即菩萨以智慧无碍趣入一切法，纵有无量疑问与领悟，于答辩时亦无有穷尽，并于多生世中忆持不忘诸多念力，是谓无尽总持。
以此二者，即智慧与念力，总持一切所说法义及文句，如器盛物般，故称无尽藏。所谓藏者，即盛放珍宝等装饰与珍贵财物之器。如同彼藏，菩萨之智慧与念力二者亦是正法珍宝之器，以其总持无尽且不失坏故，称为无尽藏总持。
所谓大海印者，犹如大海故称大海印。菩萨之智慧与念力总持亦如大海般深邃难测，故称大海印。

།པདྨོ་རྣམ་པར་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བའི་གཟུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཐབས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྱོད་ཅིང་གནས་ཀྱང་། འཁོར་ བའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པར་གནས་ཏེ།པདྨ་ཆུའི་ནང་ན་གནས་ཀྱང་། ཆུའི་ཉེས་པ་འདམ་གྱིས་མི་གོས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། པདྨོ་རྣམ་པར་བཀོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་དང་དྲན་པའི་གཟུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་གཟུངས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཟུངས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འབའ་ཞིག་ཆབ་མི་འཚལ་དུ་བས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་པ་མ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་གཟུངས་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ སྐད་བརྡ་དང་།སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་ཤེས་པས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་དང་། ཀླུ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་སྟེ། རྟགས་དང་ཚུལ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་བཞི་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་བསྐྱོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གོང་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་མང་པོ་བསྟན་པས་རབ་འབྱོར་མགུ་སྟེ་དད་པ་སྐྱེས་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་རིག་ནས་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྲངས་མེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་བསྐྱེད་དུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སྨོས་ནས་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་འཁོར་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།

所谓'莲花庄严'，是与菩萨智慧相似的陀罗尼。为了利益众生，以方便在轮回中示现种种行为而住，但不为轮回过失所染，如同莲花虽住于水中，却不为水和泥垢所染，因此称为'莲花庄严'。
所谓'总持陀罗尼'，是菩萨智慧和正念的陀罗尼。因为能够总持如来所说的甚深广大的诸多经典，故称为'总持陀罗尼'。意思是说，不退转菩萨获得如是陀罗尼，因此不会遗失如来所说的诸经。
所谓'世尊，不仅是如来应供正等正觉所说的不会遗失，声闻所说的不也是如此吗'等，是说具足前述诸陀罗尼的菩萨，由于通达一切语言音声无碍，对声闻、缘觉、世间天神、龙等所说的一切法也不会遗失，表明具足这些相和法则的是不退转菩萨。
此为十万般若波罗蜜多广释第四十一品。
说此语已，具寿须菩提对世尊如是言说，乃至'世尊，不退转菩萨摩诃萨具足不动之功德'为止，是因为上面宣说了不退转菩萨们的诸多功德，须菩提欢喜生信，了知不退转菩萨具足无量功德后，列举了具足大功德、无量功德、无数功德、不可思议功德、不可生功德等，简要陈述了具足大功德的意义。
世尊告曰：'须菩提，如是如是'等，是为了使众会对须菩提简要陈述不退转菩萨们的大功德生起信心，世尊印证其所说为真实。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་དག་ལ་གནས་ཤིང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་གང་གིས་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་དྲིས་ཀྱང་ལན་ཟད་པར་མི་ནུས་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཕྱིར་མི་ ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས། ལྷ་དང་ མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་གང་དང་གང་དྲིས་པ་དེ་དག་གི་ལན་གདབ་པ་ལ་སྤོབས་པ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་ཡང་རྣམ་པ་གང་དང་ཚུལ་གང་དང་།མཚན་མ་གང་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པ་དང་ཚུལ་དང་ མཚན་མ་རྣམས་སྟོན་པའི་མཐུ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིད་པའི་གནས་ཟབ་མོ་ཟབ་མོ་རྣམས་ལེགས་པར་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པར བསྟན་པ་དང་།དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན། ཆོས་ཟབ་མོ་གང་དང་གང་རྣམས་རྟོགས་ན། ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་བཤད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པར་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ། །རབ་འབྱོར་ཁྱོད་དེ་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ཟབ་མོ་ཟབ་མོ་རྣམས་ དྲི་བར་སེམས་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་ཟབ་མོར་བཤད་པར་གསོལ་པ།དོན་ནི་དམིགས་སུ་ཕེབས་པར་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟོད་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིག་ བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཟབ་མོའི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཞི་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ མཐའ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བློས་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་ཡིན་པར་ཚིག་ཏུ་བཏགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

为什么这样说呢？这是因为他获得了一切声闻和独觉所没有的无量无边的不共智慧，安住于这些智慧的不退转菩萨摩诃萨，现前成就了四无碍解，即使天人非天等世间众生询问，也无法穷尽其答案的无碍解。这表明不退转菩萨具有大功德的理由。
这不退转菩萨获得了声闻和独觉所没有的法无碍解、义无碍解、词无碍解和辩才无碍解等智慧，由于获得如此智慧，对于天人非天等一切世间众生所问的法、义、词等任何问题，都能获得无尽的辩才来回答，因此具有大功德。
须菩提请问说：'世尊、如来、应供、正等正觉，即使用恒河沙劫来宣说不退转菩萨摩诃萨的相、行相和标志，也有能力继续宣说。请善说一切种智圆满的甚深处。'这段话表明了不退转菩萨们具有大功德及其理由，以及须菩提向世尊请求解说通过证悟何等甚深法，才能具足如此功德。
世尊回答说：'善哉善哉，须菩提！你为不退转菩萨摩诃萨们请问如来甚深处，这很好。'这是赞叹须菩提请求解说甚深法，为了让众人相信其意义明确而作出赞叹。
'须菩提，所谓甚深，是空性的异名'乃至'是法界的异名'，这是说明甚深的含义。空性、无相、无愿、无为、离欲、寂灭、涅槃、寂静、真如、实际、法界等，都是空性的异名。因为这些是带有所缘的声闻、独觉等的智慧所不能通达的，所以称之为甚深。

 །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་དེ་དག་ ནི་གནས་ཟབ་མོ་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།མདོར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་ སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཟབ་མོ་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་ཏེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སུ་བས་ཀྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་མ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། དོན་དམ་པར་དངོས་ པོ་མེད་པ་དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཟབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཟབ་བོ། །བྱང་ ཆུབ་ཀྱང་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་།དོན་དམ་པར་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་གྲགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་འབའ་ཞིག་ཟབ་པར་མ་ཟད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་གཟུགས་ཟབ་ཅེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཟབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་ཟབ་པའི་གླེང་བསླང་བའོ། །གཟུགས་ ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་བཞིན་ ཉིད་དེ་ཡང་མཚན་མའི་སྒོ་ནས་དམིགས་སུ་མེད་དོ།།དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱང་མེད། གཟུགས་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་དེ། གཟུགས་ ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མེད། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་གུད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོར་ཡང་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，须菩提，所谓涅槃之密意，即是甚深处所谓甚深者，此乃总摄上述诸语之义。简言之，通达一切法皆为空性之本质，无住涅槃之本性，非声闻缘觉等境界者，名之为甚深，此为其义。
问曰：此不仅是涅槃之密意，亦是一切法之密意耶？此乃须菩提为显示色等一切法于胜义中无实，彼等法性本质亦甚深故而请问。
世尊告曰：须菩提，所谓甚深亦是一切法之密意。乃至'须菩提，一切种智亦甚深，菩提亦甚深'者，此说明从色等乃至一切种智之一切法，于胜义中非如所显现及所知之本性，唯是真如，非诸所缘境界故，不仅是涅槃甚深，彼等一切法亦甚深。
'须菩提，云何色甚深'乃至'云何一切种智甚深'者，此为启问色等一切法如何甚深。
'如色真如，如是色甚深'乃至'如一切种智真如，如是一切种智甚深'者，此说明色等一切法于胜义中唯是真如之本性，彼真如亦不可从相上缘取，非诸有所缘者之境界故说为甚深。
白言：'世尊，色之真如云何'乃至'世尊，一切种智云何'者，此为须菩提为详细解说色等之真如究竟如何而请问。
世尊告曰：'色之真如中无色，离色亦无真如，色之真如即如是'乃至'须菩提，无上正等正觉之真如中无无上正等正觉，离无上正等正觉亦无真如，无上正等正觉即如是'者，此详细显示一切法之真如究竟如何。所谓真如即是诸法法性空性之本质，故非色等事物之实有，亦非离色等外之实有，此为其义。

།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཐབས་མཁས་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཟུགས་ལས་ཀྱང་བཟློག། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་བཟློག། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཡང་བསྟན།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ལགས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མ་མཆིས་པའི་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་བཟློག། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་བསྟན་པ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་ བཤད་པའི་རིམ་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་པས།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཟབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟབ་མོ་བསྟན་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཟབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ལས་ཀྱང་བཟློག། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཡང་བསྟན་པའི་ཐབས་མཁས་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཐུན་མོང་དང་། ཐུན་མོང་མ་ ལགས་པ་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མ་མཆིས་པའི་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་བཟློག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཟབ་མོ་ཞེས་བསྟན་ པས།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་། མངོན་པར་ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་བཟློག་པར་འགྱུར་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་བསྟན་པར་འགྱུར་བའི་ ཐབས་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བཤད་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་མ་འདྲེས་པར་སྤྱོད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་གནས་ཤིང་བསླབ་པར་སེམས་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་།སྒྲིབ་པ་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་མ་འདྲེས་པར་སྤྱོད་ཅིང་།བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་འཛིའི་ནང་ན་གནས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་སེམས་ཤིང་རྩོལ་བ་ཡང་ཕན་ཡོན་དེ་ལྟར་ཆེ་ན་འདུ་འཛི་སྤངས་ཏེ་སུ་དང་ཡང་མ་འདྲེས་པར་གཅིག་པུ་དབེན་པར་ འདུག་ཅིང་བསྒོམས་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བསྟན་པའོ།

祈问：'世尊，如是善巧方便令不退转菩萨摩诃萨远离色法，并示涅槃'，乃至'远离佛不共法，并示涅槃。远离世间与出世间、共与不共、有漏与无漏一切执著，并示涅槃，此实希有'等文，是依前所说次第，由于遍计所执色等一切法胜义中无实有性，故说色等甚深，为令远离对色等的贪著而说远离色等。如是色等一切法胜义中无实有性，以宣说空性甚深本性即是宣说涅槃。如是仅以宣说色等甚深，即能令远离对色等的贪著，并示涅槃的善巧方便，非声闻缘觉等有所缘者的境界，故说希有。
'远离世间与出世间、共与不共、有漏与无漏一切执著'，是总摄除色等乃至佛不共法以外的诸法而说，以宣说色等甚深，能令远离对世间与出世间、共与不共、有漏与无漏一切法的执相与贪著，并能示现涅槃，说此善巧方便甚为希有。
世尊告曰：'须菩提，若菩萨摩诃萨如般若波罗蜜多所说而住'乃至'何况不杂而行般若波罗蜜多，具菩提作意而住'等文，是说安住修学此甚深般若波罗蜜多者福德广大，能净诸障。'不杂而行般若波罗蜜多，具菩提作意而住，何况'等文，是说处于喧闹中依般若波罗蜜多所说而行，尚有如是广大利益，何况远离喧闹，独处寂静而修，更不待言。

།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་དེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཅན་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཁོར་བ་སྤངས་ཤིང་རྒྱབ་ཀྱིས་བལྟས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་བསྐལ་པ་མང་པོར་སྒྲིབ་པ་བྱང་ཞིང་འཁོར་བ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་བའི་དཔེ་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་ལ་ཆགས་པའི་རྟོག་པ་མང་པོ་འབྱུང་བ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ།སྐྱེས་པ་བུད་མེད་ལ་ཆགས་པ་ནུབ་གཅིག་ལ་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པ་མང་པོ་ཇི་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་ བ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་འཁོར་བ་སྤངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་འདི་ལ་སློབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གྲངས་དང་ཆ་དང་བགྲང་བ་དང་དཔེ་དང་རྒྱུར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སློབ་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་སྒྲིབ་པའི་སྐྱོན་རྣམས་སྤོང་བ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཉིན་ཞག་གཅིག་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བསགས་པ་ དེ་ལ་གཟུགས་ཤིག་ཡོད་དུ་ཟིན་ན།གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གང་བར་གྱུར་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔ་མ་དེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེའི་ལྷག་མ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་གང་བར་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེས། བརྒྱའི་ཆར་ཡང་མི་ཆོག་པ་ནས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་ སྟོང་གི་ཆར་ཡང་མི་ཆོག་ཅིང་།གྲངས་དང་ཆ་དང་བགྲང་བ་དང་དཔེ་དང་རྒྱུར་ཡང་བྱར་མི་རུང་བ་ཙམ་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་མང་དུ་འཕེལ་བ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་ སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་།ཆོས་དཀོན་ཆོག་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚུལ་གང་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།བསྐལ་པའི་གྲངས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་ བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，善现，譬如有贪欲行者具有分别，从'某人'乃至'菩萨摩诃萨舍离轮回而背之'为止，是以男女贪著生起诸多分别为喻，说明菩萨行持般若波罗蜜多，经多劫净除障碍而解脱轮回之譬喻。
即如男女贪著于一夜中生起多少心的分别，则菩萨行持般若波罗蜜多能于如是劫数中舍离轮回，此说明其功德利益。
从'于此所说甚深般若波罗蜜多中学习'乃至'亦不及其数分、相分、算分、喻分、因分'为止，是说明如是依所说甚深般若波罗蜜多而学习修持，以及断除无上菩提障碍过失之大利益。
即如是行持的菩萨于一日一夜所积累的善根，若是有形体的话，纵使充满恒河沙数世界，其前善根较后善根所充满世界的善根，百分不及其一，乃至百千俱胝分亦不及其一，数分、相分、算分、喻分、因分皆不能及，说明善根增长广大。
复次，善现，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于恒河沙数劫中供养佛宝、法宝、僧宝三宝，从'若有'乃至'何以故？菩萨摩诃萨以此方便现前证得阿耨多罗三藐三菩提，此即是诸菩萨摩诃萨之方便'为止，是说明精进于此所说甚深般若波罗蜜多的福德广大。
于恒河沙数劫中供养三宝，仅得受用广大果报而已。精进于此所说甚深般若波罗蜜多，则能证得无上正等正觉，故其福德更为增长，如是宣说。

 །རབ་འབྱོར་དེ་ ཇི་སྙམ་དུ་སེམས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བ། གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་འདུག་ཅིང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་ཅིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མི་ལྡན་པར་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་སྦྱིན པ་བྱིན་པ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བར་བསྟན་པ་སྟེ།འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཡོན་ཕུལ་བ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱས་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་ སྙམ་དུ་སེམས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཞིག། བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་འདུག་ཅིང་འཚོ་སྟེ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དང་མི་ལྡན་པར་བསྐལ་པ་མང་པོར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པར་བྱས་པ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིའི་དོན་དང་མཐུན་པར་ཉིན་ཞག་འགའ་ཞིག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་དམིགས་པ་ དང་བཅས་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ནས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་གྱི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དང་བྲལ་བས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གནས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་ བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བསྐལ་པ་མང་པོར་བྱས་པ་བས་དམིགས་པ་མེད་ཅིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཉིན་ཞག་འགའ་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས བསྟན་པའོ།

须菩提，你怎么想？若有菩萨摩诃萨离开般若波罗蜜多，在恒河沙数劫中住世，从'供养预流果'乃至'超越声闻、独觉地而入菩萨无过失位，现前圆满证得无上正等正觉'为止，这表明离开般若波罗蜜多，在恒河沙数劫中供养预流果等圣者的功德，不如依照所说的这甚深般若波罗蜜多精进修行的功德大。对圣者的供养只能获得世间受用的果报，而若精进修习此般若波罗蜜多，则能超越声闻、独觉地，进入菩萨初地，现前圆满证得无上正等正觉，因此功德更为广大。
须菩提，你怎么想？若有菩萨摩诃萨离开般若波罗蜜多，在恒河沙数劫中住世而行布施，从'布施'乃至'现前圆满证得无上正等正觉'为止，这也表明离开此甚深般若波罗蜜多而在多劫中行布施等，不如随顺此甚深般若波罗蜜多的义理而修行六波罗蜜多几日的功德大。离开般若波罗蜜多而带执著地行布施等，因三轮不清净故不能成为无上菩提之因；若不离般若波罗蜜多而修行六波罗蜜多，般若波罗蜜多是一切佛法生起和圆满的因，能现前圆满证得无上正等正觉，因此功德更为广大。
须菩提，你怎么想？若有菩萨摩诃萨离开般若波罗蜜多，在恒河沙数劫中住世而行法布施，从'法布施'乃至'须菩提，因此菩萨摩诃萨若欲现前圆满证得无上正等正觉，不应离开般若波罗蜜多'为止，这表明带执著地多劫行法布施，不如无执著且三轮清净地行几日法布施，因为后者是证得一切种智的因，所以功德更为广大。

།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གནས་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་ཞིང་།དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་བསྐལ་པ་མང་པོར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྩོན་པར་བྱས་པ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདིའི་དོན་དང་མཐུན་ཞིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཉིན་ཞག་འགའ་ཞིག་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཆེས་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པར་ རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་སྲིད་ཀྱི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་མཐུན་ཞིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ནམ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བས་བསྐལ་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་གནས་ཏེ། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དེ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ སྦྱིན་པ་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མི་ལྡན་པར་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་དང་། བསམ་གཏན་བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་དེ་དག་བསྐལ་པ་མང་པོར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་ མཐུན་ཞིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་བསམ་གཏན་བསྒོམས་པ་ཉིན་ཞག་འགའ་ཞིག་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་བ་བསྟན་པའོ།

须菩提，你怎么认为？离开般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，即使住于恒河沙数劫，修习四念住等，乃至'须菩提，因此菩萨摩诃萨不应离开般若波罗蜜多'为止，这表明不具足般若波罗蜜多的意义，而带有所缘地在多劫中精进修习四念住等清净法，不如依随甚深般若波罗蜜多的意义，以三轮清净的方式，在几日中精进修习四念住等清净法所生的福德更多。
这是说明，不具足般若波罗蜜多意义而修习清净法，有可能从一切种智退转；而依随般若波罗蜜多意义，以三轮清净方式修习清净法，则永远不可能从一切种智退转，因此福德更多增长。
须菩提，你怎么认为？菩萨摩诃萨离开般若波罗蜜多，住于恒河沙数劫，行财施、法施等，乃至'须菩提，因此欲证无上正等正觉的菩萨摩诃萨，应当善巧般若波罗蜜多的回向'为止，这表明不具足般若波罗蜜多而行财施、法施所得福德，以及修习禅定所得福德，即使在多劫中回向无上正等正觉，也不如依随般若波罗蜜多的意义，以三轮清净方式，在几日中行财施、法施、修习禅定，并将所得福德回向无上正等正觉所生的福德更多增长。

 །རབ་འབྱོར་དེ་ ཇི་སྙམ་དུ་སེམས།རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་བ་གང་ལ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་ཞིང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་བསྐལ་ པ་མང་པོར་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་པའི་བསོད་ནམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་དོན་དང་མཐུན་པར་བྱས་ཏེ།ཉིན་ཞག་གཅིག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། བསྔོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཐམས་ཅད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་ལྡན་ཞིང་།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསྔོ་བ་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་འདུ་བགྱིས་པ་མ་མཆིས་པ་ནི། ཡོངས་སུ་ བརྟག་པའོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེའི་བསོད་ནམས་ཆེས་མང་དུ་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་བསོད་ནམས་མང་དུ་ འཕེལ་བར་བཤད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ནི།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པས་ཅི་ལ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན། བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་ པའི་རང་བཞིན་ལས།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་བསོད་ནམས་ཇི་ལྟར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པའམ། སྐྱོན་མ་མཆིས་པར་ཡང་དག་པར་འཇུག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཀྱང་།གོང་དུ་སྨོས་པའི་གལ་བཟུང་བ་དེ་ནི་ཞིབ་ཏུ་བཤད་དེ་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་གལ་བཟུང་བ་དེ་རིགས་པར་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པ་བསྟན་པའོ།

须菩提，你怎么想？若有善男子或善女人远离般若波罗蜜多，从'某某'乃至'应当善巧回向般若波罗蜜多'这些话语，虽不具足般若波罗蜜多的意义且有所缘执著，在多劫中随喜三世诸佛世尊及声闻僧伽的一切善根，如是随喜功德回向无上正等正觉的功德，不如依照此甚深般若波罗蜜多所说义理，将一日一夜的善根回向无上正等正觉所生的功德更为广大。这表明一切回向的先导，即相较于声闻、独觉等有所缘执著者的一切功德回向，具足般若波罗蜜多意义且三轮清净的回向最为殊胜。
世尊说道：'无有造作即是观察。'其中'善男子或善女人如何能获得更多功德'这句话，是指前文世尊说明不离般若波罗蜜多而行菩萨行能增长广大功德。不离般若波罗蜜多即是三轮清净，于一切无所缘执，是空性的特征。功德增长广大是因缘所生，是遍计所执，从三轮清净的自性中，因缘所生的功德如何增长？须菩提执此而问。
'世尊，无有造作'是指不能生起正见，从'不能无过而正行'乃至'不能现前圆满证得无上正等正觉'等，都是详细阐述前述所执而请问的。世尊告诉须菩提：'须菩提，确实如此。'从'确实如此'乃至'不能现前圆满证得无上正等正觉'等，表明须菩提所执问确实合理。

།རབ་འབྱོར་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ པའི་སྦྱིན་པ་དེ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་བསླབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་ བྲལ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་དོན་ཤིན་ཏུ་བསླབས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་དོ་ཅོག་ཀྱང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་དང་གསོག་དང་། གསོབ་དང་། སྙིང་པོ་མེད་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་བས་དོན་དམ་པར་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའམ། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དག་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་ཚད་མེད་པའི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཅི་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་པར་ཡང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ པ་ཉིད་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མི་འཕེལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གྲངས་མ་མཆིས་པ་དང་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་དང་། ཚད་མ་མཆིས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་ཅི་མཆིས། ཁྱད་པར་ནི་ཅི་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་གྲངས་དང་དཔག་པ་དང་།ཚད་ཀྱིས་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བགྲང་བར་ཡང་ ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས།འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་གྲངས་སུ་རྩིའོ། །འདི་དག་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གྲངས་སུ་རྩིའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་གིས་བགྲང་ཞིང་ངེས་པར་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་ པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཚད་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་འདྲ་བའོ་ཞེས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གཞལ་བར་མི་ ནུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་སྲང་གྲངས་ལ་སོགས་པས་གཞལ་བས་ཐོག་ཏུ་དབབ་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་གཟུགས་ཀྱང་གྲངས་མ་མཆིས། དཔག་ཏུ་མ་མཆིས། ཚད་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ རྣམ་གྲངས་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གྲངས་མ་མཆིས་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་ཚད་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་དེ་ལྟ་བུ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ལ་གྲངས་དང་།དཔག་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པས།གྲངས་དང་། དཔག་པ་དང་། ཚད་མེད་པར་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།

此处，'须菩提，对于菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多时，其布施亦无所造作，显为空性'乃至'极善修学无事物自性空性'之间的内容，是对须菩提所提问题的回答。由于不离般若波罗蜜多，故能极善修学十八空性之义，因此所行一切布施等皆以三轮清净而无所缘，见为空性、虚幻、泡影、无实，故于胜义中增长福德或生起正见等亦无所作，此为所说。
'须菩提，彼菩萨摩诃萨安住于彼等空性'乃至'如是如是增长无数无量无边福德'之间的内容，说明虽然胜义中以三轮清净而无所造作，但由于不离般若波罗蜜多，以法界加持力及往昔愿力，无分别、无观察而自然增长无数无量无边福德资粮亦非无有。
'白言：世尊，于无数、无量、无边中有何差别？有何不同？'此为须菩提为引出胜义中一切法无实，不可以数量、衡量、限度而究竟所作的提问。
世尊告曰：'须菩提，所谓无数是于有为界或无为界皆不可数。'此说明胜义中一切法自性空，故不可言说计数为'此等属有为数，此等属无为数'而确定究竟，此为其义。
'须菩提，所谓无量是于过去、未来、现在诸法皆不可量。'此说明胜义中一切法自性空，故三世诸法之自性为如是，不可以智慧度量，此为所说。
'须菩提，所谓无边是不可称量。'此说明一切法自性空，故不可以秤重等度量而究竟，此为其义。
'白言：世尊，以何因缘色亦成无数、无量、无边，如是乃至识亦成无数、无量、无边，有如是因缘否？'此为须菩提为开显如同福德增长有无数、无量、无边，五蕴于胜义中亦非实有，故说为无数、无量、无边之机而作的提问。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད། ཚད་མེད་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་དེ་ ལྟ་བུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་གྲངས་དང་དཔག་པ་དང་ཚད་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གྲངས་ཡོད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ན། གཟུགས་ཀྱང་གྲངས་མ་མཆིས་དཔག་ཏུ་མ་ མཆིས་ཚད་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གྲངས་མ་མཆིས།དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་ཚད་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་གྲངས་དང་དཔག་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱང་སྟོང་པ་སྟེ། གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་ཚད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྟོང་པ་སྟེ། གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་ཚད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གྲངས་དང་དཔག་པ་དང་ཚད་མེད་པ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གྲངས་དང་དཔག་པ་དང་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཟུགས་འབའ་ཞིག་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འབའ་ཞིག་སྟོང་དུ་བས་ཀྱི།ཅི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་མ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་མ་བཤད་ དམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟོང་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་ངོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བས་ན་ཆོས་དེ་དག་ལས་དོན་དམ་པར་ཡི་གེ་ཐ་དད་ དུ་བགྱི་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས།དོན་དང་ཚིག་ཏུ་གྲངས་དང་ཚད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་དུ་དབྱེར་མེད་དོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་དོན་ནམ་ཡི་གེ་ཐ་དད་དུ་མི་ དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའི་དོན་དེ་དག་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།

世尊说道：'从所谓何种方式这句话开始，直到识也成为无数、不可测量、无量这样的方式为止，是基于一切法自性空的意趣，而说五蕴有如是无数、不可测量、无量的方式。'
请问：'世尊，以何种方式，色也成为无数、不可测量、无量呢？'从这句话开始，直到'识也成为无数、不可测量、无量'为止，是因为色等五蕴自性空，为了详细解释无数、不可测量、无量的意义，故而须菩提发问。
世尊说道：从'须菩提，色也是空的，是无数、不可测量、无量的'开始，直到'识也是空的，是无数、不可测量、无量的'为止，是说明色等五蕴无数、不可测量、无量，也是因为五蕴皆自性空的缘故，所以是无数、不可测量、无量的。
请问：'世尊，从说色唯空开始，直到识唯空为止，一切法岂不是空吗？'这是为了引出解释一切法空性，故而须菩提发问。
世尊说道：'须菩提，你怎么想，我不是说一切法空吗？'这是说明如同五蕴空一样，我也说一切法空的意思。
请问：'世尊，如来说一切法空'开始，直到'世尊，因此于彼等法中，胜义中不见有文字差别'为止，是说一切法自性空故，义理和文字上数量和度量上无有差别。
世尊说道：'须菩提，如是如是。如是，于彼等法中不见有义理或文字差别。'这是为了使众会对须菩提所说的义理生起信心，而说那是真实的。

 །རབ་འབྱོར་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བརྗོད་དེ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་མི་ཟད་པ་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་བཀྲི་ཞིང་དྲང་བའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་པར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་ཏེ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པར་བཤད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་ཟད་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གིས་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བཤད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་ལ། ཆོས་ཉིད་དེ་ཡང་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་སེམས་ ཅན་བཀྲི་བའི་ཕྱིར་མིང་དང་མཚན་མར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བསྟན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བསྟོད་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་བདག་གིས་འཚལ་བ་ལྟར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་མིང་དང་ཚིག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ གསོལ་པའི་དོན་དེ་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་བརྗོད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ། མིང་དང་ཚིག་གིས་བསྟན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བརྣན་ཏེ་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་འཕེལ་བའམ་འགྲིབ་པ་མེད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་རབ་འབྱོར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི་འཕེལ་བའམ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་བ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའམ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འགྲིབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའོ།

'从'无尽'这一词或者'乃至'涅槃'这一词，是如来从不可言说中说出'这一段，是说明无尽、无量等空性的异名虽然胜义谛中是不可言说的，但如来以大悲心为了引导众生，安住于世俗谛而说无尽、无量、空性、无相、无愿、无为、无生、离贪、无灭、涅槃等。
从'无尽'这一词或者乃至'涅槃'这一词，是如来显示教法的成就'这一段，是详细说明上述意义，即为了引导众生趣入胜义法界，如来于世俗中以无尽等名言假立而说。
'禀白世尊，如来所说诸法法性，而此法性不可言说，实为稀有'这一句，是阐明胜义中一切法本性空，虽无实体，但为了方便善巧引导众生，于世俗中假立名相而说，这是须菩提对世尊的赞叹。
'世尊，如我所解世尊所说义，世尊，一切法皆不可言说'这一句，是总结上述意义，即胜义中一切法本性空，故不可以名言语词表述。
'世尊告曰：须菩提，如是如是。须菩提，一切法皆不可言说'这一句，是为了使众会对须菩提所说生起信解，而说'如是如是'。
'须菩提，一切法不可言说即是空性，于空性中无有任何言说'这一句，是说明胜义中一切法本性空，不可以名言语词显示。
'空性不能言说'这一句，是重复强调空性不可言说的意义。
'禀白世尊，不可言说义中有增有减否'这一句，是须菩提为了开启详细解说胜义中一切法本性空无增减的内容而作的请问。
'世尊告曰：须菩提，不然。须菩提，不可言说义中无有增减'这一句，是说明不可言说即是空性，于空性中，既不会因清净分诸法而增长，也不会因烦恼分诸法而减少，这是简略说明。

 ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་འཕེལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ཀྱང འཕེལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་མེད་ན།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་ འབྱོར་གྱིས་གལ་བཟུང་སྟེ་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ ཞིང་བརྗོད་དུ་ཡང་མེད་ལ།འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་མ་མཆིས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་རོ། ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་མཆིས་ན་སུ་ཞིག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་མེད་ན། ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་སུ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་དེ་ལྟར་གལ་བཟུང་སྟེ་གསོལ་པ་ཡང་འཁོར་རྣམས་དེ་ལྟ་བུའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བ་བསལ་ བ་དང་།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་སྤྱད་ཅིང་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་འབྲས་བུ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་ལ་ནི་འཕེལ་བའམ། ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་གོང་དུ་གལ་བཟུང་སྟེ་གསོལ་པ་དེ་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།

禀白世尊：'如果不可言说的义理没有增长和减少，世尊，那么布施波罗蜜也将无有增长和减少'乃至'世尊，佛不共法也将无有增长和减少'这些话，是由于如此一切法自性本空且不可言说，既然无有增减，六波罗蜜等一切清净法也将无有增减，这是由善现执问而禀白的。
'世尊，若是如此则无有布施波罗蜜'乃至'世尊，若是如此则无有佛不共法'这些话，是说如此一切法自性本空且不可言说，既然无有增减，六波罗蜜等一切清净法也将不存在，这是善现所禀白的。
若是这些法不存在，则一切相智也将不存在。若一切相智不存在，谁能现前圆满证得无上正等正觉？这是说如此若六波罗蜜等清净诸法不存在，则这些法的果位一切相智也将不存在，如此一来，将有过失：无人能现前圆满证得无上正等正觉，这是善现所禀白的。
善现如此执问而禀白，是为了遣除众会如此疑惑，并为了开启详细解说此义：虽然诸法胜义中自性本空且不可言说，但在世俗中若以善巧方便修行并回向，则不会无有果报。
世尊告曰：'善现，是这样的。是这样的。不可言说的义理确实无有增长或减少。'这是对善现先前执问所禀白的确认，为使众会生起信解而说'这是真实的'。

 །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཐབས་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།བརྗོད་དུ་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ ཐབས་མཁས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་འདི་དག་ནི་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་རློམ་སེམས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་ དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དངོས་པོར་དམིགས་ཤིང་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་གཉིས་ དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐ་མི་དད་དེ།གཅིག་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ གང་ཡིན་པ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་གྱི།དེ་ལ་གུད་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་པོ་གང་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་མདོར་བཤད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་འཁོར་རྣམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་རེ་རེ་ནས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་གྱི།དེ་ལས་གུད་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'善现，如果方便善巧的菩萨大菩萨行持般若波罗蜜多'乃至'如实地回向无上正等正觉'这段经文，是说明如前所述的方式，胜义中一切法本性空性，虽然不可言说，但在世俗中以方便善巧行持般若波罗蜜多时，了知六波罗蜜多在胜义中无实体，这些仅是名称而已，通达这一点后，对六波罗蜜多增长也不生起执著心。在世俗中以方便善巧将那些善根回向无上正等正觉，就能现前圆满证得无上正等正觉。
'如实地回向无上正等正觉'这句话是说明回向清净，意思是不执著实体、无有贪著地回向。
'世尊，何为无上正等正觉'这句话是为了区分一切法真如与无上菩提二者在胜义自性中无别、是一的情况而请问的。
世尊回答说：'善现，一切法的真如即是无上正等正觉'，这是说明一切法的自性空性即是无上正等正觉，除此之外别无无上正等正觉。
'世尊，是哪些一切法的真如是无上正等正觉'这句话是善现为了详细解释前面简略说的'一切法的真如即是无上正等正觉'中'一切法'具体指什么而请问的。
世尊回答说，从'善现，色的真如即是无上正等正觉'乃至'一切相智的真如即是无上正等正觉。涅槃的真如即是无上正等正觉'，这是逐一列举'一切法'包括色等乃至一切相智和涅槃之间的诸法，说明这一切法的自性空性真如即是无上正等正觉，除此之外别无所谓无上正等正觉的实体。

 །དེ་ནི་འཕེལ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཐ་མི་དད་པའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའམ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་སྤྱོད་དེ། ཆོས་གང་ལ་ཡང་འཕེལ་བའམ་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཐ་མི་དད་པའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པས།ཆོས་གང་ལ་ཡང་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ཡོད་པར་མི་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ དེ་ལྟར་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་ནི་འཕེལ་བ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས་ལ་འཕེལ་བ་ཡང་མེད་དོ། །ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་ཡང་མེད་དོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འཕེལ་བ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་ སུ་འགྲིབ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་མེད་པ་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ནས།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པས་འཕེལ་བ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་ སུ་འགྲིབ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་གདམས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་ཞིང་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་ རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐབས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ཞུས་པ་སྟེ།སེམས་བསྐྱེད་པ་གང་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཞུས་ཀྱང་འཁོར་རྣམས་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཟབ་མོ་བཤད་པའི་ སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཚེ་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །སེམས་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སེམས་ ལ་བྱ་སྟེ།སེམས་དེ་གཉིས་གང་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཞུས་པའོ།

'所谓无增无减，是说一切法的真如性与无上正等正觉无二无别，由于自性清净而不变异圆满，故既不会因清净分而增长，也不会因烦恼分而减损，此为其义。'
'须菩提，于此，不离般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨恒常相续修行，于任何法都不见有增或减。此说明善巧方便的菩萨如实修行般若波罗蜜多，由于恒常相续修行并安住于一切法真如性与无二无别的无上正等正觉，故于任何法都不见有增减，此为其义。'
'须菩提，如是不可言说义无增无减'乃至'诸佛不共法亦无增无减。须菩提，如是菩萨摩诃萨应以无增无减之理修行般若波罗蜜多'等文，是总结宣说不可言说义无增无减之义，并开示须菩提：如是一切法自性本空，以不可言说故，应以无增无减之理修行般若波罗蜜多，则将现证无上正等正觉。'
'白言：世尊，为初发心的菩萨摩诃萨现证无上正等正觉耶？'等文，是在宣说若不离般若波罗蜜多并以善巧方便回向，则将现证无上正等正觉的场合中，询问以何种方式现证无上正等正觉，即问以何种发心现证，也是为众眷属开示缘起甚深义之机。'
'此中，初发心是指凡夫最初发菩提心。后发心是指在菩提道场以金刚喻定断尽一切障而现证的心，问此二心何者能现证。'

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ འཚང་རྒྱ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པར་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་བསོད་ནམས་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་བསགས་པ་ལས་འགྱུར་ན།དགེ་བའི་རྩ་བ་སྩོགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་མི་འགྲོགས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྩག་ཏུ་མེད་ན། །ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་བྱེད་པ། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་དོན་དེ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཚིག་གོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ནི་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྨིས་ནི་འཁོར་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་དོན་རྟོགས་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་མར་མེའི་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ།མར་མེའི་མེ་ལྕེ་འབར་བས་རས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཚིག་པར་འགྱུར་བ་མར་མེའི་མེ་ལྕེ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ། མེ་ལྕེ་སྔ་མས་ཚིག་ཅེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་། ཕྱི་མས་ཚིག་ཅེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་། མེ་ལྕེ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་མ་ཚིག་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པས་སྙིང་པོ་དེ་ཚིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་བྱེད་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་གྱིས་ནི་དཔེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་ཉིད་བཤད་པ་སྟེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་སྩོགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་སྔ་ཕྱིར་བསྐྱེད་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་སྔ་མ་འགགས་པའི་རྒྱུས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་བར་མ་ཆད་ཅིང་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཚེ། དགེ་བའི་རྩ་བའི་བག་ཆགས་བསྩགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་བསལ་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད པའི་ཚེ།སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་སྔ་ཕྱི་བསྐྱེད་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་དེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ཤིང་། ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

世尊，如果初发心的菩萨摩诃萨就能现前圆满证悟无上正等正觉的话，从'如是'到'若不积累善根则不能现前圆满证悟无上正等正觉'这段话，是说要现前圆满证悟无上正等正觉需要从福德和智慧资粮的积累而成就。那么，积累善根的发心都是刹那刹那灭的自性，前后不相续，如此无法积累善根，怎么能现前圆满证悟无上正等正觉呢？这是须菩提抓住要点而请问的。
世尊回答说：须菩提，为了让你理解这个道理，我要举个比喻。从'如是说'到'世尊，这是言说；善逝，这是言说'这段话，是为了让所有眷属容易理解而举的灯火的比喻。灯火燃烧时能烧毁布的芯子，灯焰是刹那刹那灭的自性，不能说是前面的灯焰烧的，也不能说是后面的灯焰烧的，但也不是这些灯焰没有烧，而是它们互相依靠而使芯子被烧毁，这就是所显示的。
世尊回答说：须菩提，确实如此。从'如是'到'也不是不现前圆满证悟无上正等正觉'这段话，是解释比喻所要说明的意义。即使积累善根的前后发心都是刹那刹那灭的自性，但是前面的发心灭去作为因而生起后面的发心，无间断且互相依靠而生起时，由于积累善根的习气而清净一切障碍，就能现前圆满证悟无上正等正觉，这就是所显示的。
须菩提，在此菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多时，从初发心开始，圆满十地后现前圆满证悟无上正等正觉。这段话是总结上面所说的意义。也就是说，虽然胜义中前后所生起的心和心所都是刹那刹那灭的自性，是无实体的，但在世俗中以缘起的方式生起善根，积累福德和智慧资粮，圆满十地后就能现前圆满证悟无上正等正觉，这就是其中的含义。

།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ས་བཅུ་པོ་གང་དང་གང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་འཚང་རྒྱ་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀ་ལས་གྲགས་པའི་ས་བཅུ་རྣམས་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཀ་ལས་གྲགས་པའི་ས་བཅུ་གང་དང་གང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ཀྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཚེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ བའི་སྔ་ལྟས་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷག་མཐོང་དང་བཅས་པ་འཐོབ་པ་ལ་བྱའོ།།རིགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སྟོབས་ལྔ་བསྒོམ་པའི་ཚེ། འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་པས་འཕགས་པའི་རིགས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རིགས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ།།བརྒྱད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ནས་ཡས་བགྲངས་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་གྲངས་བརྒྱད་པ་ལ་འབབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་བརྒྱད་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ ཐོབ་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མཐོང་སྟེ།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །བསྲབས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ས་ལ་གནས་པས། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་སྲབ་མོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ས་ལ་བསྲབས་ པའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ས་ལ་གནས་པས། འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་རབ་ཏུ་སྤངས་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་པའི་ཚེ། ཁམས་གསུམ་ གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ།བྱ་བ་བྱས་ཁུར་བོར་བས། དེ་ཕན་ཆད་ཕུང་པོ་གཞན་མི་ལེན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པའི་ས་ལ་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་གང་ཟག་ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་གཞན་ གྱིས་མ་བསྟན་པར་བདག་རང་གིས་རྟོགས་པ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ལ་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་འོད་ཅེས་བྱ་བ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱའོ།

问道：'世尊，菩萨摩诶萨圆满完成哪些十地之后，才能现前圆满证悟无上正等正觉？'这是由于须菩提为了分别解说大小二乘中所说的十地而提出的问题。
世尊回答说：'须菩提，从圆满完成清净见地开始，直至圆满完成佛地之后，才能现前圆满证悟无上正等正觉。'这详细说明了在大小二乘中所说的十地，圆满完成哪些地之后才能现前圆满证悟无上正等正觉。
其中，'清净见地'是指在胜解行地修习四念住、四正断、四神足、五根等时，获得出世间道的前兆，即获得暖、顶、忍三种具有胜观的三摩地。
'种性地'是指在胜解行地修习五力时，由于获得世间第一法而成为圣者种性，故称为种性地。
'第八地'是指从阿罗汉向上数，是预流果向的第八位，因此称为预流果向第八地。
'见地'是指获得预流果后见到出世间法，因为安住于见道，所以称为见地。
'薄地'是指安住于一来果位时，已经减薄了欲界的贪欲和嗔恨，因此一来果位称为薄地。
'离欲地'是指安住于不还果位时，已经完全断除了贪欲和嗔恨，因此不还果位称为离欲地。
'已办地'是指成为阿罗汉时，断除了三界一切烦恼，所作已办、放下重担，此后知道不再受取其他蕴，因此阿罗汉地称为已办地。
'独觉地'是指小乘利根者不依靠他人教导，自己证悟缘起义理，因此称为独觉地。
'菩萨地'是指菩萨十地。
'佛地'是指佛地遍光，具足如镜智、平等性智、妙观察智、成所作智等功德。

 །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ས་བཅུ་ལ་སློབ་པ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ བ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་དང་།རབ་འབྱོར་གྱིས་ཀྱང་ཚིག་དང་དོན་དེ་དག་བཟླས་ཏེ་གསོལ་ནས། དེ་ལྟ་བུའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ཐབས་མི་མཁས་པ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཟབ་བོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སེམས་གང་འགགས་པ་དེ་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། སེམས་གང་འགགས་པ་དེ་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་དངོས པོ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་གང་བསྐྱེད་པ་འགགས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་འགགས་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་འགག་ པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལ་ནི།ཕྱིས་འགག་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མི་འགྱུར་བར་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ན་རྟག་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྟག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་དང་མི་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དྲིས་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་སྟེགས་ ཅན་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལས་རྟག་པར་ལྟའི།འདིར་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་རྟག་པར་ལྟ་བ་འདྲ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་བར་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟབ་བོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སེམས་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་ཡང་ཟབ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །གསོལ་ པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པ་ཅན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཟབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསོལ་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་སེམས་གུད་ན་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་དྲིས་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་སེམས་གུད་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསོལ་པའོ།།སེམས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་སེམས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་གཉིས་གཞི་དང་བརྟེན་པའི་ཚུལ་ དུ་གནས་སམ་ཞེས་དྲིས་པའོ།

关于此，菩萨摩诃萨修学十地，仅以初发心尚不能现前圆满证得无上正等正觉，乃至世尊说菩萨摩诃萨现前圆满证得无上正等正觉，是深奥的缘起。这是世尊总结并宣说了前述的意义，而且罗布若尔也重复了这些文句和意义后禀白说，如是缘起因为无法为无善巧方便、有所缘执的人所了知，故称为甚深。
世尊告曰：'罗布若尔，你认为如何？已灭的心是否会再生？'等等，这是为了显示诸法胜义中本性即是涅槃的意义而宣说的。'已灭的心是否会再生？'的意思是说，胜义中心无实体且本性即是涅槃，不会成为有实体。'所生之心是否具有灭法？'的意思是说，世俗中所生之心在胜义中也无实体。'具有灭法者是否会灭？'这是显示胜义中无实体且本性即是涅槃者，其后也无有灭。'是否如实安住真如？'的意思是说，如是无生无灭即是圆成于真如自性中不变。
'罗布若尔，若如实安住真如，岂不成为常？'这是为了显示与外道常见不同而问。'世尊，不是这样。'外道是从有实体而见常，此中则是从无实体而不变，称为如实安住真如，故不同于外道常见。'真如甚深'是说，如是非圆成不变，亦非为常，因为非是有所缘执者的境界故称甚深。
'彼心亦如是否？'是问彼心是否如真如般甚深。'世尊，不是这样。'是说世俗生灭之心不如是甚深。'心是否离真如而有？'是从胜义而问。'世尊，不是这样。'是说胜义中心不离真如而有。'心中有真如否？'及'真如中有心否？'是问既然心不离真如而有，二者是否以所依能依的方式而住。

།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་སེམས་གུད་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་ཅན་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་གཞི་དང་བརྟེན་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་མི་དད་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །གང་དེ་ལྟར་ སྤྱོད་པ་དེ་གང་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དྲིས་པའོ།།གང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཅི་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་ དུ་ཞེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྒྱུ་བ་དེ་དག་མི་འཇུག་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱོད་ཅིང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་དངོས་པོར་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་རྒྱུ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་དུ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྒྱུ་བ་མ་མཆིས་ཏེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་གང་ཡང་རྒྱུ་བ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ བ་མི་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྟོག་ཅིང་རྒྱུ་བ་མེད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་ལ་ཡང་ཆོས་གང་ཡང་རྒྱུ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་ འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་གང་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པའོ།།གསོལ་པ་དེ་ནི་གང་ལ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མ་མཆིས་པའི་དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གང་དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་རྒྱུ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་ན་རྟོགས་པ་དང་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེས་དྲིས་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་ གསོལ་པའོ།

说道：'世尊，不是这样的'这句话是指由于这两者在空性的自性中是一味的缘故，心不在真如之外另外存在，两个实有者不是以一个为基一个为所依的方式存在，这是所要表达的。'真如不能以真如如实随见'这句话是指如此心与真如二者在空性中是一味的，由于真如的自性无差别，所以表明所缘和能缘二者无法分开。世尊说道：'须菩提，你怎么认为？如是修行者，岂不是在修行般若波罗蜜多吗？'这是表明如此通达无生无灭的甚深法，就是在修行般若波罗蜜多。'如是修行者修行什么'这句话是为了遮遣执著实有而问的。'如是修行者于何不修行'这句话是表明如此通达无生无灭者没有对实有的执著。
为什么呢？'世尊，是这样的，菩萨摩诃萨修行般若波罗蜜多时，安住真如中，那些游行都不入不出'这句话是说明不修行任何事物的理由，即修行般若波罗蜜多并安住真如中时，不会生起缘著实有的分别心，这是其义。为什么呢？'世尊，真如于任何处都无游行，于真如自身也无任何游行'这句话是说明心的游行不生起的理由，即胜义中心也是真如的自性，对任何法都无分别游行，以真如的自性于真如中也无任何法的游行，这是所要表达的。
世尊说道：'须菩提，修行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨修行什么'这句话是在问是否不修行任何事物。回答说：'他修行无二行相的胜义'这句话的意思是并非不修行任何事物，而是修行无所取能取二相分别的胜义。世尊说道：'须菩提，你怎么认为？修行胜义者，岂不是修行游行？岂不是修行相？'这句话是在问如此修行胜义时，是否会成为修行游行和相。回答说：'世尊，不是这样的'这句话是说修行胜义也只是世俗言说而已，实际上没有修行的想法和执著相，这是所回答的。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེས་མཚན་མར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྒྱུ་བར་སྤྱོད་པ་དང་། མཚན་མར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ན་མཚན་མར་འདུ་ཤེས་པ་སུན་ཕྱུང་སྟེ་བཤིག་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ དྲིས་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་གཞིག་ཏུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འོ་ན་ཇི་ལྟར་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཤིག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་གཞིག་ཏུ་མེད་ན་གཞུང་ལས་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲིས་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་མཚན་མ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་བྱའོ་ཞེའམ།མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་བཤིག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སྦྱོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པར་སྤང་ངོ་སྙམ་དུ་ ཡང་མི་སེམས་པ་ཉིད་མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་གཞིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རིག་པའི་སླད་དུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་ཡང་རྒྱ་ལ།ཆོས་གང་ཡང་དངོས་པོའམ། དངོས་པོར་མེད་པར་ཡང་མི་ལྟའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་གནས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་གནས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ནས་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་པ་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས་ལེའུ་བཞི་བཅུ་གཉིས་པའོ།

世尊说道：'须菩提，你怎么认为？所谓破除相的执著，是指如此行持和执著相时，是否破除了相的执著？'
回答道：'世尊，不是这样。'这是说，胜义中一切法本性空，所以也没有相的执著可破除的意思。
世尊说道：'须菩提，那么菩萨摩诃萨如何破除相的执著呢？'这是说，如果这样相的执著无可破除，那么经中所说的断除相的执著是如何断除的意思。
回答道：'世尊，菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多时，不作如是修习：我应破除相，我应破除无相。'这是说，连断除执著相和执著无相的分别念都不作意，这就是破除相的执著的意思。
从'世尊，菩萨摩诃萨行持此般若波罗蜜多'到'为了了知一切法自相空性'这段经文，是说虽然如此通达胜义中一切法本性空性，没有分别念和执著相，但在世俗中以善巧方便圆满如来十力等功德，现证无上正等正觉，而不见任何法为实有或非实有的意思。
从'安住于彼自相空性'到'须菩提，如是菩萨摩诃萨行持般若波罗蜜多，安住三种三摩地而成熟众生'这段经文，是说通达胜义中一切法自相空性后，在世俗中以善巧方便安住三解脱门三摩地而成熟众生的善巧方便。
此为般若波罗蜜多十万颂广释第四十二品。

། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་གནས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མཁས་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས། ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་ཐེ་ཚོམ་དྲིས་པ་སྟེ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ལ་ལ། རྨི་ལམ་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་རྣམ་པར་འཕེལ་ལམ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གལ་ཏེ་ཉིན་པར་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་འཕེལ་ན། རྨི་ལམ་ན་བསྒོམས་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས།གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ན་རྨི་ལམ་ན་བསྒོམས་པ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བསྒོམས་པའི་མཐུས་ སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྨི་ལམ་དང་ཉིན་པར་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་ན་སྤྱད་པ་དང་རྨི་ལམ་ན་སྤྱོད་པ་གཉི་ག་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་འདྲ་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོ་ཉིན་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོད་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྨི་ལམ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་དོན གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་སྟེ།རྨི་ལམ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྨི་ལམ་དུ་ལས་ཤིག་བྱས་ནས་ལས་དེ་ལ་སོགས་པའམ། འབྲི་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པ་དང་། རྨི་ལམ་ གཉིས་སུ་མཚུངས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མཚུངས་པའི་རིགས་ན།རྨི་ལམ་དུ་ལས་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བ་བྱས་ན་དགེ་བ་བྱས་པས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་དགེ་བ་བྱས་པས་བསོད་ནམས་འབྲི་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ།

然后，具寿舍利子对具寿须菩提说这样的话。以上等说明了一切法以自相空为住，以空性、无相、无愿三种禅定使众生得以成熟的善巧方便的内容之后，为了分别宣说甚深法的内容，舍利子向须菩提提出疑问：'具寿须菩提，若有菩萨摩诃萨在梦中入于空性、无相、无愿三种禅定，是否能增长般若波罗蜜多？'这是为了分别宣说一切法如梦的内容而向须菩提提出的问题。
须菩提说：'具寿舍利子，如果白天修习能增长，那么在梦中修习也能增长。'这是说，胜义中一切法本性空，在未入睡时修习三种禅定，菩萨也不会增长福德智慧资粮，更何况在梦中修习。以三种禅定的修习力使众生成熟等所说的，也仅仅是世俗谛中如梦般显示而已，在胜义中是不存在的，这就是其含义。
为什么这样说呢？'具寿舍利子，梦与白天是无分别的。'这是显示一切法如梦的理由，说明胜义中未睡时的行为和梦中的行为二者都同样是无实体的，不是分别的对境。
'具寿舍利子，如果菩萨摩诃萨白天行般若波罗蜜多时有修习般若波罗蜜多，那么菩萨摩诃萨在梦中也有修习般若波罗蜜多。'这是明确显示前面所说一切法如梦的含义，即如同在梦中修习般若波罗蜜多不会增长福德智慧资粮一样，在未入睡时修习般若波罗蜜多，在胜义中也不会增长福德智慧资粮，这就是其含义。
问道：'具寿须菩提，菩萨摩诃萨在梦中造作某种业，此业会增长或减少吗？'这是说，如果未入睡和梦境二者相同，那么在世俗谛中也应相同。舍利子向须菩提询问：在梦中造作善业或不善业，造作善业是否会增长福德资粮，造作不善业是否会减少福德？

 །གལ་ཏེ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་གསུངས་ན།དེ་ལ་སོགས་པའམ་འབྲི་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་དོན་དམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས། རྨི་ལམ་ན་ ལས་ལེགས་ཉེས་བྱས་པ་ལ།དགེ་བ་སོགས་པའམ་འབྲི་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྨི་ལམ་གྱི་ཆོས་གང་ཡང་སོགས་པའམ་འབྲི་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་ལས་ལེགས་ཉེས་བྱས་པ་ལ། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དགེ་བ་འབྲི་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ པ་སྟེ།རྨི་ལམ་གྱི་ཆོས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའམ་འབྲི་བ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སད་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེ་ལ་སོགས་པའམ་འབྲི་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྨི་ལམ་ན་ལས་ལེགས་ཉེས་བྱས་པ་དེ་དག་ གཉིད་ལས་སད་པའི་ཚེ་དྲན་ནས་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་རྣམ་པར་རྟོག་ན་དེ་ལ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའམ་འབྲི་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་དྲིས་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་ཉིན་པར་སྲོག་བཅད་པ་དང་། རྨི་ལམ་ན་སྲོག་བཅད་པ་དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་བསད་དོ། །དེ་བདག་གིས་བསད་པ་ལེགས་སོ་ ཞེས་སད་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་ན།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལས་དེ་ལ་ཁྱོད་ཅི་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྨི་ལམ་དང་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ། ལས་བྱས་པ་གཉིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་དྲིས་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་དམིགས་ པ་མེད་པར་ལས་མི་སྐྱེའོ་དམིགས་པ་མེད་པར་སེམས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ལས་བྱས་པ་དང་།རྨི་ལམ་ན་ལས་བྱས་པ་ལ་གཉིད་ལས་སད་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ལས་བྱས་པ་ནི་དམིགས་ པའི་ཡུལ་དང་བཅས་པ་ལས་ལེགས་ཉེས་ཅི་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་གི།རྨི་ལམ་ན་ལས་བྱས་པ་ལ་གཉིད་སད་པའི་ཚེ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ནི་དམིགས་པའི་ཡུལ་མེད་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། རྨི་ལམ་ན་ལས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་བྱས་ པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བས་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ལས་སྐྱེས་ཏེ། དམིགས་པ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སེམས་པ་ འབྱུང་སྟེ།དམིགས་པ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་རྨི་ལམ་དང་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་བྱས་པའི་ལས་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་བཤད་པའི་དོན་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པ་སྟེ། གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ། མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དམིགས་པའི་ཡུལ་དང་བཅས་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་གྱི། རྨི་ལམ་ན་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果世尊说一切法如梦，对此增减皆无，这是指罗睺罗依据胜义谛的立场，世尊也说一切法如梦无实体，所以在梦中所作善恶业，无有功德增减，如此宣说。
为什么呢？因为梦中任何法都不见有增减，这是说明在梦中所作善恶业，没有功德增减的理由，梦中的法是无实体的，无实体中不可能有增减，这是其义。
如果醒后思维，是否会有增减？这是舍利子依据世俗谛而问，在梦中所作善恶业，醒后忆念并随喜思维时，是否会有功德增减？如此发问。
罗睺罗说：'白天杀生和梦中杀生，对此作如是想：我杀了它，我杀得好。'醒后如此思维时，具寿舍利子，对此你怎么说？这是为了显示在世俗谛中，梦中与未睡时所作之业，在果报成熟上有差别，故而询问舍利子。
回答说：'具寿罗睺罗，无所缘时业不生，无所缘时思不生。'这是说明未睡时所作之业与梦中所作之业，醒后随喜时果报有差别，即未睡时所作之业是有所缘境的，无论作何善恶业，其果报也相应成熟；而对梦中所作之业醒后随喜，因为无所缘境，仅有随喜的果报而已，梦中所作业体的果报则是没有的，如此宣说。
罗睺罗说：'具寿舍利子，确实如此'乃至'因此，具寿舍利子，有所缘时业生，无所缘时则不然；有所缘时思生，无所缘时则不然。'这是罗睺罗随喜舍利子所说梦中与未睡时所作二业有差别的道理确实如此，并明确显示其义，即未睡时的见等是有所缘境的，果报也相应成熟，而梦中的见闻等则不是如此，此为其义。

 །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལས་ཐམས་ཅད་དང་། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དབེན་པའོ་ཞེས བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ན་དེ་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ལས་སྐྱེས་ཏེ།དམིགས་པ་མེད་པར་མ་ཡིན། དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སེམས་པ་འབྱུང་སྟེ། དམིགས་པ་མེད་པར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ལས་བྱས་པ་ལ་བྱེ་ བྲག་ཡོད་པར་བཤད་པ་ཡང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཤད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་བཤད་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་མཚན་མར་བྱས་ནས་དམིགས་པ་དང་ བཅས་པར་ལས་སྐྱེས་ཏེ།དམིགས་པ་མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་སེམས་པ་འབྱུང་སྟེ། དམིགས་པ་མེད་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ་ཡང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་ བྱས་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཤད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་བྱེ་བྲག་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྨི་ལམ་དུ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་ བསྔོས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ལས་གཞན་བྱས་པ་ནི་དམིགས་པའི་ཡུལ་མེད་པས།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་དག་པ་འགའ་ཞིག་གིས་རྨི་ལམ་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་དེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན་དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལ་དྲིས་ཤིག་དང་འདི་ལ་ལན་ལྡོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི བར་གྱིས་ནི་འཁོར་དེ་ན་འཁོད་པའི་ཁ་ཅིག་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་ན་ཡིད་མི་ཆེས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་ལན་བླན་ཏེ་བཤད་ན་ཡིད་ཆེས་ཤིང་ཕན་ཐོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བྱམས་པའི་ཡོན་ཏན་སྨོས་ནས་དེ་འདི་ན་མངོན་སུམ་དུ་འདུག་གི།འདི་ལ་དྲིས་ཤིག་ཅེས་བདག་གིས་ལན་ མ་བཏབ་པར་གཞན་ལ་བཏབ་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ལ་དྲིས་ཤིག་དང་། འདི་ལན་ལྡོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཚིག་ཤཱ་ རིའི་བུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ལ་བཟླས་པ་བསྟན་པའོ།།ཅི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འདི་ལན་ལྡོན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ལན་ལྡོན་པའི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་ པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས།རྨི་ལམ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་ཅིང་དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་དམ་མེད་དྲིས་པའི་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ཀ་དངོས་པོ་མེད་དོ། །གང་ཟག་གི་ དངོས་པོ་མེད་པས་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ལ་ཡང་ལན་ལྡོན་པའི་མཐུ་མེད་དོ།

说道：'具寿罗睺罗，一切业和一切所缘都是空寂的'，这是世尊所说。那么为什么说有所缘而生起业，而不是无所缘；有所缘而生起思维，而不是无所缘呢？这是针对梦中和未入睡时所造业的差别而说的，是为了随顺执著相的凡夫而作世俗谛的解释，并非胜义谛的解释，为此向罗睺罗请问。
罗睺罗说道：具寿舍利子，执著相而有所缘生起业，非无所缘；有所缘生起思维，非无所缘。关于梦中和未入睡时业的差别的解释，是为了随顺有所缘的凡夫而作世俗谛的解释，并非说胜义谛中有差别。
说道：具寿罗睺罗，如果菩萨摩诃萨在梦中布施，乃至将此回向无上正等正觉，既然梦中所作其他业因无所缘境而无异熟果报，那么某些清净相续的菩萨摩诃萨在梦中修行六波罗蜜多，并将此善根回向无上正等正觉，这会有果报吗？这是舍利子的提问。
罗睺罗说道：具寿舍利子，从'乃至问他，他会回答'这段话，是因为在座的一些人对罗睺罗的解释不会相信，而如果由菩萨弥勒回答解释则会相信并获益，所以提到弥勒的功德，说他就在此处现前，请向他请问，这表明自己不作回答而让他人回答。
然后具寿舍利子对菩萨摩诃萨弥勒说，乃至'他说请问他，他会回答'，这表明舍利子向菩萨弥勒重复了罗睺罗所说的话。
'这位名为弥勒菩萨摩诃萨的名字能回答吗'乃至'识之真如无有回答之力'，这是菩萨弥勒依胜义谛回答关于梦中修行六波罗蜜多并回向其善根是否有果报的问题。从胜义谛而言，一切法本性空，故人法二者都无实体。因人无实体，故连'弥勒'这个名字也没有回答的能力。

།ཆོས་ལ་དངོས་པོ་མེད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། དེ་དག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡང་ལན་ལྡོན་པའི་མཐུ་མེད་ན། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ མེད་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་གིས་ནི་གང་ལན་གློན་པ་དང་། གང་གིས་ལན་གླན་པ་དང་། གང་ལ་ལན་གླན་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། གང་ལན་གློན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ ལྡོན་པའི་མི་ལ་བྱའོ།།གང་གིས་ལན་གློན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ལྡོན་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གང་གིས་ལན་ལྡོན་པ་ལ་བྱའོ། །གང་གིས་ལན་གླན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའམ་དོན་གང་གིས་ལན་གླན་པ་ལ་བྱའོ། །གང་ལ་ལན་གླན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླན་ཀ་ཚོལ་ཞིང་འདྲི་བའི་མི་གང་ཡིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་བདག་གིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ན་འདི་ལ་སུ་ཞིག་ཅི་ཞིག་སུ་ལ་ལན་ལྡོན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། གང་གིས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། གང་ལ ལུང་བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་བདག་གིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ལ་འདི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི།འདི་ལ་དྲིས་ཤིག་ཅེས་བསྟོད་པ་དེ་ཡང་དོན་ དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་སྟེ།གང་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་སྟོན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ལ་བྱའོ། །གང་གིས་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་བསྟན་པར་འོས་པའི་རྒྱུའམ་ཡོན་ཏན་གང་གིས་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ། །གང་ལ་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་བྱམས་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་གློན་པ་དང་། ལུང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་སྨྲས་པ། ཆོས་དེ་དག་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་དག་ཁྱོད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འདོད་པ་དག་ལ། མངོན་སུམ་དུ་བྱར་མེད་པ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དྲིས་པའོ། །བྱམས་པས་སྨྲས་པ་ཆོས་དེ་དག་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་བདག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲོ བཏགས་ཏེ་བཤད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་མངོན་དུ་བྱས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

由于法无实体，五蕴如色等，以及它们的空性，以及它们的真如，尚且没有回答的能力，更何况说在梦中修行六波罗蜜的果报呢，这是其义。
'我于能回答者、以何回答、对何回答之法，皆未如实见到'，这是对上述内容的简要说明。'能回答者'是指回答的人。'以何回答'是指用何种言语文字来回答。'对何回答'是指对何种事物或义理来回答。'向谁回答'是指向寻找过失并提问的人，由于这些法在胜义中皆以自性空，我未如实见到，那么谁能对谁回答什么呢，此为其义。
'对于授记无上正等正觉者、能授记者、所授记法，我亦未如实见到'，这是指上文中须菩提赞叹弥勒菩萨说'此是被授记得无上正等正觉者，可以向他请教'，这也是显示胜义中无实体，'授记者'是指授记的世尊。'能授记'是指以何种因或功德而得授记。'所授记'是指弥勒菩萨，这是显示它们在胜义中无实体。
'这一切法皆无二亦不可二'，是指上述回答、授记等法，在胜义中无实体，在空性中是一味的意思。
舍利子问：'如所说的这些法，你是否已现证？'这是为了向声闻等有所缘执著者显示无二涅槃不可现证而问。
弥勒答：'如所说的这些法，我未曾现证。'这是显示胜义中一切法自性空，诸法的法性无二，仅是世俗中假立而说，在胜义中能现证者与所现证二者皆是空性一味，故无现证。

 །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་སྙམ་དུ་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནི་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱར་མེད་པའི་དོན་ཟབ་མོ་བསྟན་པས་ཤཱ་རིའི་བུ་མགུ་ནས་བྱམས་པ་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་ཅིང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་ དོན་ལ་གོམས་པར་བྱས་པའི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པར་ནུས་ཀྱི།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་དང་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་བསྟན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ ཇི་སྙམ་དུ་སེམས།ཆོས་གང་གིས་ཁྱོད་དགྲ་བཅོམ་པར་བརྗོད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་བདག་ནི་ཟག་པ་ཟད་དོ། །བདག་གིས་བྱ་བ་བྱས་སོ། །ཁུར་བོར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་རྟོག་པ་ དམིགས་པ་ཅན་བསལ་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་རྣམས་བཅོམ་སྟེ། སྤངས་པ་ཙམ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་རབ་ འབྱོར་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་དེ་བདེན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མེད་ལ་ ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བར་ཡང་དོགས་པ་མེད་ཅིང་།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

然后，具寿舍利子心中这样想，从'这样想'到'这是无所缘行的教示'之间，是菩萨弥勒宣说一切法无二且不可现证的甚深义，舍利子欢喜而赞叹弥勒说：像这样宣说甚深法，是长久以来修习六波罗蜜多，于无所缘义熟习，具有甚深智慧者才能宣说，而非小善根及有所缘智慧者所能宣说的境界。
然后，世尊对具寿舍利子如是宣说：'舍利子，你怎么想？你所说的使你成为阿罗汉的那些法，你是否真实见到？'这是为了遣除声闻阿罗汉们认为'我已漏尽，我已所作已办，我已放下重担，我已证得阿罗汉果'这种有所缘分别念而说的。
答言：'世尊，不是这样。'这是说仅仅断除三界烦恼敌而称为阿罗汉只是名言施设而已，实际上并没有所谓阿罗汉的法。
世尊说：'舍利子，确实如此'，从这句到'我必定将现证无上正等正觉'之间，是说上文由须菩提所说阿罗汉这一实体的无所有是真实的。同样，所谓的授记在胜义中也是不存在的。修行般若波罗蜜多的菩萨，胜义中也无如是相的执著，世俗中对于现证无上正等正觉也无怀疑，也不会因空性而恐惧。
然后，具寿须菩提对世尊如是说道。

 །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱིད་ཅིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཡང་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ལུང་བསྟན་པ་དང་།བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཆོས་དེ་ནི་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སེམས་ཤིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཀྱང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བར་དོགས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཡང་ མེད་དེ་གདོན་མི་ཟ་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་ཤིང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མ་བསགས་པར་མི་འགྱུར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན པ་དྲུག་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱི།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཇི་ལྟར་བསགས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པར་བགྱི་ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཞུས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་གསུམ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་དོན་ཀྱང་རང་ལོག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེ་ནས་འཁོར་དེར་གང་གཱའི་ལྷ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བུད་མེད་ཅིག་འདུས་ཏེ་འདུག་པར་གྱུར་ པ་དེ་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ལེའུ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ལྷ་མོའི་མིང་གང་གཱ་ཞེས་བྱ་བ་ལུང་བསྟན་པ་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་ཡང་བུད་མེད་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཏབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ན་སྐྱེས་པ་དང་འདྲ་བར་འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཚིག་རྣམས་ནི་རང་ལོག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་བཤད་པ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་གནས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་ནུས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་ན། དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་ བར་ཐབས་མཁས་པས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་ཡང་གནས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་ཅིང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བར་ཇི་ལྟར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གིས་ ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཞུས་པའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཇི་ལྟར་གོམས་པར་བྱ་ཞེས་ཞུས་པའོ།

世尊，菩萨大士如何圆满六波罗蜜多，并且接近一切种智？这是针对上文世尊宣说诸法胜义谛中自性本空的教法，以及虽然不执著也不分别'这是现证无上正等正觉的法'，但在世俗谛中对于现证无上正等正觉也无有怀疑和犹豫，必定会现证无上正等正觉的开示。虽然如是现证，但若不圆满六波罗蜜多、不积累福德智慧二资粮是不可能的。那么应当如何圆满六波罗蜜多？应当如何积累福德智慧二资粮而接近一切种智？这是请问在世俗谛中如何圆满六波罗蜜多的方便。
作此请问后，世尊对具寿善现如是宣说：'善现，此中菩萨大士行持布施波罗蜜多时'，乃至第四十三品之间，宣说了安住大悲心而在世俗谛中圆满六波罗蜜多、清净佛土、成熟有情的方便，以及广大誓愿。这些内容在原文中已有详述。
其时，在法会中有一位名为恒伽天女的女子在座，从座而起，乃至第四十四品之间，宣说了授记名为恒伽的天女。如是授记是为了显示女人若发起广大誓愿、生起善根，也能如同男子一样获得圣地，这些文字在原文中已有详述。
其后，具寿善现对世尊如是请问等，是针对上文所说安住三解脱门而成熟有情、清净佛土等。声闻缘觉安住三解脱门而现证涅槃，不能成熟有情、清净佛土等。如何才能不至于如此，而是以善巧方便既安住三解脱门又不现证涅槃，并且圆满利益有情？
其中'如何熟习空性'是请问如何以胜观了知；'如何入空性三摩地'是请问如何修习止。

 །མདོར་ན་ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་ཇི་ལྟར་ཞུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་གཟུགས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཟུགས་ མེད་པའི་ཁམས་སྟོང་ཞེས་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའི་ལན་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཉི་ཚེ་རྟོགས་པས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་རྣམས་སྟོང་པར་རྟོག་གི། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་ རྟོགས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་རྟོགས་ཏེ།དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཁམས་གསུམ་ཡང་སྟོང་ཞེས་བྱ་བར་ལྷག་མཐོང་གིས་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཡང་ཅི་ ནས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་སེམས་གཡེང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མཉམ་པར་གཞག་སྟེ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་སེམས་མི་གཡེང་བ་དང་ལྡན་པས་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ན་ཞི་བ་ཕྱོགས་ གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བསླབས་པས། ཆོས་གང་ལ་ཡང་རིགས་ཆད་པར་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་རྗེས་ སུ་མ་མཐོང་བས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་སྔ་ནས་བསླབས་ཤིང་རྟོགས་པས་འདི་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། ། མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། མངོན་དུ་བྱེད་པ་རྣམས་སོ་སོར་རིགས་སུ་བཅད་དེ་ཡོད་པར་མི་ལྟའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། གང་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། གང་གིས་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།གང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་པོ་ལ་བྱའོ། །གང་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱའོ། །གང་གིས་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གང་ཡང་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

简而言之，这是询问如何修习止观双运。如同询问如何修习空性一样，乃至佛陀十八不共法为止都应当如是运用。
世尊开示道：'须菩提，此中菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应当观察色空'乃至'应当观察无色界空'，这是对须菩提所问的回答。声闻和缘觉仅仅通达人无我，所以能观察外道所执著的我是空，但因为未通达法无我，所以不能观察色等诸法为空。
因此，应当以观慧观察从色等乃至佛陀十八不共法等诸法，以及三界皆空。而且，应当如是观察，使心不散乱，这意味着以止的等持心入定而修习。
以不散乱心，不见彼等诸法为实有，这表明若能止观双运，则不见色等诸法为实有。'由于不见诸法为实有故不证'，意思是如果不执著一切有为法和无为法为实有，就不会证入偏于寂静的涅槃。
为什么呢？因为这位菩萨摩诃萨已经修学了一切法自相空性，于任何法都不作区分。这是说明不见任何法故不证的理由。因为这位菩萨早已修学并了悟一切法自相为空，所以不会认为'这是应证的，这是不应证的，这是能证的因'，不会将能证、所证、能证者分别执著为实有。
为了明显说明这个意义，经中说'于能证、所证及能证之法，一切皆不见'。'能证'是指能证悟的菩萨，'所证'是指所证的涅槃，'能证之法'是指能证的智慧。由于这一切法都是自相空的缘故，所以都不见其为实有。

།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་དུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་མི་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡང་རྟོགས་ལ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ ཞུས་པ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་མི་བྱར་མི་རུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་རྟོག་སྟེ། མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ།རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོང་པ་ལྟར་ཉི་ཚེ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ཀ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ སྟོང་པར་རྟོགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།མངོན་དུ་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་རྟོག་གོ། །མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རྟོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་པའི་སྔོན་རོལ་ནས་ཀྱང་མངོན་དུ་བྱ་བ་དོན་དུ་མི་གཉེར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་ སུ་འདྲིས་པར་བྱ་བར་རྟོག་ཅིང་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱ་བའི་དུས་ཡིན་གྱི།འདི་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡང་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པར་ལྷུང་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ལྷག་མཐོང་གི་དབང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་ཤིང་། འདྲིས་པ་དང་གོམས་པར་བྱེད་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་མཉམ་པར་མ་གཞག་པ་ཉིད་དུ་སེམས་དམིགས་པ་ལ་འདོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི དབང་དུ་གྱུར་ནས།ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་ལྷག་མཐོང་གིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་མ་ཆགས་པར་སེམས་འཇོག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེས་བར་མ་དོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཟག་པ་ཟད་པ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལྷག་མཐོང་ལ་གནས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ འདི་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ཡེ་ཤེས་རླབས་པོ་ཆེ་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པའི་ཚེ་ཆོས་འདི་དག་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས།མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

善现请问道：'世尊曾经这样说过，菩萨大菩萨不应现证空法。那么世尊，菩萨大菩萨如何安住于空性而不现证空性呢？'这是为了分别开示菩萨既通达一切法空性，又不像声闻缘觉那样现证空性的方便而请问的。意思是说，如果安住于空性，难道不应该现证空性吗？
世尊回答说：'善现，菩萨大菩萨观察具有一切相好的空性，但不现证。'等等，这是开示虽安住空性但不现证空性的方便。'具有一切相好的空性'是说，不像声闻缘觉的空性那样是片面的，而是通达人法二空一切相的空性，因为连涅槃也通达为空性，所以不现证。
'不作现证想，不认为是应现证的'，意思是说在入定之前就不追求现证的目标。'思维应当熟习，认为这是熟习的时候，不是现证的时候'，这是开示安住空性的意义。安住空性也不是堕入偏于寂静而现证空性，而是以胜观的力量了知一切法本性空，熟习、串习而安住空性。
'菩萨大菩萨在不入定时系心于所缘'，这是说不被止观所转而以偏于寂静的禅定现证空性，而是以胜观对所缘法无所执著地安置其心。
'因此菩萨大菩萨不会中途退失菩提分法，也不现证漏尽'，这是说如此安住于胜观，既不退失菩提分法，也不现证涅槃。
'为什么呢？'乃至'了知这不是现证的时候'，这是说明不像声闻那样现证涅槃的理由。因为具有止观双运的广大智慧，在行持菩提分法时，了知这些法仅是所知而已，胜义中无实体，所以不应现证。

 །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེས་འདི་ལྟར་ འདི་ནི་ཤེས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དུས་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།ཟག་པ་ཟད་པ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་བཤད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ གང་དང་གང་ལས་མི་ཉམས་པ་དང་།ཟག་པ་ཟད་པའི་ཆོས་གང་དང་གང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ཞིབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་འདྲིས་པ་དང་། གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་དུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཡོངས་སུ་བཏང་བར་འགྱུར་གྱི་དེ་ལྟར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགྲ་བཅོམ་པ་ ཉིད་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ།།རང་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའི་ལན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་དེ། བཀའ་སྩལ་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའོ། །རྣམ་ པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འདྲིས་ཤིང་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ།དེ་དག་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，善现，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应如是思维：'此是修习般若波罗蜜多之时'乃至'此非证得独觉智慧之时'等，上文所说不退失菩提分法，亦不现证漏尽之法，今详细分别开示何等菩提分不退失，何等漏尽法不现证，即是说明：应当了知六波罗蜜多等清净诸法，于其修习、熟悉及串习，而非为证得声闻、独觉果位，应当如是观察。
'此是不舍一切相智证得之时，应当如是观察'，此句意为若现证声闻、独觉果位，则会舍弃一切相智，故不应如是行持。
善现，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于空性熟习及以空性而行，乃至不证阿罗汉果，不证独觉菩提等，此是对上文善现请问'住空性者如何不证空性'之回答，世尊详细开示后总结其义。
于三解脱门等诸法以智慧熟习串习，即是所谓'住于彼等'，而非如声闻、独觉那样现证无漏法，如是开示。

 །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་སྐྱེས་བུ་ཞིག་དཔའ་ལ་རྩལ་ཆེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་མངོན་དུ་བྱས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ དུ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱེད་ལ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་བྱེད་པའི་དཔེ་མི་དཔའ་བོ་རྩལ་ཆེ་ཞིང་ཐབས་མཁས་པ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། ཚིག་གཞན་ནི་རང་ལོག་ཏུ་ཟད། སྒྱུ་རྩལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་ནི་རྩལ་གྱིས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་དང་། དགྲ་ ཐབས་སྣ་ཚོགས་དང་།བཟོའི་སྤྱད་སྣ་ཚོགས་དང་། འཚོ་རྩིས་སུ་བྱ་བའི་སྤྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་མི་དཔའ་བོ་དེ་འབྲོག་དགོན་པ་འཇིགས་པ་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པ་ལས། དགྲ་བྱུང་ཡང་དཔའ་ཞིང་རྩལ་ཆེ་ལ་ཐབས་མཁས་པས་ཕ་མ་དང་བུ་སྨད་ཀྱང་འཇིགས་པ་ནས་ བཏོན་ཏེ་བདེ་བར་བཀོད།བདག་ཉིད་ལ་ཡང་དགྲས་མི་ཚུགས་ཤིང་། དགྲ་ལ་ཡང་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཚད་མེད་པ་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་ཅིང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ ཏེ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་གནས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ཡང་འདྲིས་པར་བྱེད་ལ། དེ་དག་ལ་མཚན་མར་ཡང་མི་འཛིན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ སྟེ།མི་དཔའ་བོ་ཆེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པའི་དཔེའོ། །ཕ་མ་དང་བུ་སྨད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔེའོ། །ཕྱིར་རྒོལ་བའི་དགྲ་མང་པོ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དཔེའོ། །གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་དང་ལྗོངས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་བདེ་ བ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་ལྷུང་བའི་ཉེན་མེད་པའི་དཔེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འདབ་ཆགས་བྱ་ནི་བར་སྣང་ལ་རྒྱུ་ཞིང་ས་ལ་མི་ལྟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་ལ་སྤྱད་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་གནས་པའི་དཔེ་བྱ་བར་སྣང་ལ་རྒྱུ་བ་ལས་བླངས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།བྱ་བར་སྣང་ལ་རྒྱུ་བ་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་བར་སྣང་ལ་ཡང་གནས་མི་འཆའ་ལ། བྱོལ་སོང་གཞན་ལྟར་ས་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་མི་བརྟེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སྤྱད་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མངོན་དུ་ཡང་མི་བྱེད་ལ། ཐབས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཕལ་ལྟར འཁོར་བ་ན་ཡང་མི་གནས་ཏེ་དེ་ལྟར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མི་གནས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，须菩提，譬如有一勇士，大力精进者，从'具大勇力'乃至'虽已现前无相三昧，亦不住于声闻地或独觉地'等文，是为显示菩萨行般若波罗蜜多时，具足方便善巧，通达一切法空性，而不现前声闻、独觉涅槃的譬喻，取自勇士具大力而善巧方便的比喻。其余文句自明。
所谓六十四种技艺，是指精通各种技能方法、各种战术、各种工艺器具、以及各种谋生之具。如是勇士入大旷野险境时，纵遇敌人，因其勇猛有力又善巧方便，能救护父母妻子脱离险境而得安乐，自身不为敌所害，亦不损害敌人。
如是，具足方便善巧的菩萨，于一切众生修习无量心，圆满六波罗蜜多，安住三解脱门，为证得一切种智而修习，于此等亦不执著相，亦不现前会堕入声闻、独觉地的无相三昧。此中大勇士是具方便善巧菩萨的譬喻，父母妻子是一切众生的譬喻，众多反对敌人是小乘恶知识的譬喻，村落、城邑、聚落、地区是菩萨道安乐、无堕入声闻独觉之险的譬喻。
须菩提，譬如飞鸟游行虚空而不坠地，乃至'修习无量佛法，证得一切种智'等文，是以空中飞鸟为喻，显示行般若波罗蜜多的方便善巧菩萨安住无住涅槃。如鸟游行虚空，不住空中，亦不如其他畜生唯依止地面。如是具方便善巧菩萨以三解脱门而行，不现前声闻独觉地，以方便行诸菩萨行，亦不如凡夫住于轮回，如是不住轮回与涅槃任一边，即是无住涅槃。

།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྐྱེས་བུ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་འཕོང་རྩལ་གྱི་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ནམ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ དེ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ན།ཡང་དག་པའི་མཐའ་དམ་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་གྲུབ་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་དོན་མི་བྱེད་ པའི་དཔེ་སྐྱེས་བུ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་འཕོང་རྩལ་གྱི་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་བླངས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།མདའ་གནམ་དུ་འཕངས་ནས་མདའ་ཕྱི་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་ས་ལ་མི་ལྷུང་བར་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྤྱད་པའི་ཤུགས་དྲག་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་མཐར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་མི་གཏོང་བའི་དཔེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ཆོས་དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་རྣམས་མཇུག་བསྡུས་ ནས་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་མཁས་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཆོས་ཉིད་འདི་ལ་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སློབ་ཅིང་ བར་མ་དོར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་དཀའ་བ་བགྱིད་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ངོ་མཚར་ཆེའོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལ་སློབ་པ་རྣམས་སྟོང་པས་སྐྲག་སྟེ།སེམས་ཞུམ་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་པར་བར་མ་དོར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྷུང་བར་ནུས་པ་ནི་དཀའ་བ་བགྱིད་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་གསོལ་པའོ།

譬如，具有力量的人成为射箭老师，乃至那些善根完全成熟于无上正等正觉时，现证殊胜真实际。这段经文是以具有力量的射箭老师为例，说明菩萨行般若波罗蜜多时，在未成就利他圆满之前不成就自利的比喻。
向空中射箭，一箭接一箭相续不落地，这是比喻菩萨的愿力和修习善根的强大力量在未完成众生利益之前不会放弃。
须菩提，因此菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应当如是观察诸法的法性。这是总结上述内容后的教导，说明应当如是学习所说的菩萨善巧方便的法性。
白言：世尊，菩萨摩诃萨学习此法性，乃至学习三解脱门，在中途不退失无上正等正觉实在困难。世尊，真是稀有！善逝，极为稀有！这段经文说明菩萨行般若波罗蜜多时，学习般若波罗蜜多甚深法性，见一切法空性，在学习时因空性而生怯懦，心生退却，在未证得无上菩提之前能够不堕入声闻、缘觉地位实在困难，非常稀有，如是禀白。

 །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་དེ་དག་གི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་ པར་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་ཀྱང་སྟོང་པས་སྐྲག་ཅིང་སེམས་ཞུམ་སྟེ་བར་མ་དོར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཉམས་ནས།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་བས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་སྙིང་ རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་སྟེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མ་བཀོད་ཀྱི་བར་དུ་བདག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ་ཞེས་སྨོན་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་ཡང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་དང་།བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་ཅན་དང་། མཚན་མ་ཅན་དུ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྨོན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་སྟེ།དེ་ལ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་སྟེ། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ལ་གནས་ པ་འདི་དག་ནི་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་དགྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཅིང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟ་སྟེ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བས་ཐབས་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་ བཟུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་ཞིང་དེའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཆེས་རྣོ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་ བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་།སྲོག་དང་། འགྲོ་བ་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་པས་དམིགས་པ་ཅན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་།ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པར་ཤེས་རབ་རྣོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའོ།

世尊开示道：'须菩提，这是因为菩萨摩诃萨不舍弃一切众生的缘故。须菩提，凡是菩萨摩诃萨不舍弃一切众生者，他们的殊胜愿望就会如是实现。'这是说，虽然菩萨了悟一切法空，但不会因空性而恐惧退怯，也不会在中途退失无上正等正觉，不会堕入声闻缘觉地位。他们行持难行，是因为以大悲心不舍一切众生，发殊胜愿：'在未安置一切众生于无上正等正觉之前，我不取证圆满菩提。'
虽然不舍一切众生，但这里所指的是：不舍行持非正法的众生、执著我见的众生、心行颠倒的众生、分别人法的众生、执著相好的众生、希求世间出世间法的众生。关于这点，须菩提，菩萨摩诃萨想：'我不舍弃一切众生，要解脱这些住于非正法的众生。'乃至'应知在未获得一切种智之前，不于中途证入实际。'这是说明不舍行持非正法的众生，故而成就三解脱门三昧，不如声闻缘觉那样证入实际。
须菩提，复次，当菩萨摩诃萨如是修习内空等时，以方便善巧摄持的菩萨摩诃萨，其善根增长，诸根锐利，不同于声闻缘觉。这是说明不舍执著我见的众生，为此而修习空性诸法。这些众生长久以来执著我、众生、寿者、补特伽罗等想而起分别，为断除他们的执著而说法。若不证入实际，则不会减损六波罗蜜多等清净法，反而增长善法，较声闻缘觉更为殊胜，智慧锐利。这是说明不舍执著我见的众生所获得的功德利益。

།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་དམིགས་པ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་ མ་རྫོགས་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དེ།དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གང་ཟག་དང་ ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ པའི་ཚེ།འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དེ། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་ མེད་པ་དང་།སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་མཚན་མ་ཅན་དུ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ཐབས་མཁས་པས་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཡང་དག་པའི་ མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྨོན་ལམ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྨོན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་བསྟན་པའོ།

复次，善现，菩萨摩诶萨如是思维：'这些众生长久以来行于四颠倒'乃至'直至现证无上正等正觉之间也不证实际'，这段经文显示：为了不舍弃心颠倒的众生，在善巧方便和清净诸法未圆满之前不证实际。
复次，善现，菩萨摩诶萨如是思维：'这些众生长久以来行于所缘'乃至'在大悲未圆满之前不证实际。尔时，菩萨摩诶萨圆满修习空、无相、无愿三解脱门三摩地'，这段经文显示：为了不舍弃执著人法分别的众生，在清净诸法未圆满之前不证实际。
复次，善现，菩萨摩诶萨行般若波罗蜜多时如是思维：'这些众生长久以来行于相'乃至'在大悲未圆满之前不证实际。尔时，菩萨摩诶萨圆满修习空、无相、无愿三解脱门三摩地'，这段经文显示：为了不舍弃行于相的众生，以善巧方便在如来十力等未圆满之前不证实际。
复次，善现，菩萨摩诶萨行般若波罗蜜多时如是思维：'这些众生长久以来行于愿'乃至'直至现证无上正等正觉之间也不证实际'，这段经文显示：为了不舍弃希求世间和出世间法的众生，圆满修习三解脱门三摩地，在如来十力等未圆满之前不证实际。

།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ རྣམས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་།འདྲེས་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་ལྟུང་བའམ་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་མེད་སྐབས་མེད་དེ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་དང་། ཐབས་མཁས་པས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་ནི་ནམ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ མེད་པར་ལྟུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།སེམས་ཅན་ཕལ་ལྟར་འཁོར་བ་ན་གནས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཅི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི།དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ནམ། མ་ཡིན་བརྟག་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གཅིག་ལ་གཅིག་འདྲིར་གཞུག་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱ་བ་དེ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལུང་བསྟན་ཏོ། །དེ་རབ་ཏུ་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་ན།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་ པ་མེད་པ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིད་ལ་འདྲིས་པར་བྱ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། མངོན་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་ལྡོན་ན་དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་མཐུན་པར་ལན་ལྡོན་པས་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།

从'喂！善现，菩萨摩诃萨行持布施波罗蜜多'这句话开始，直到'行持佛陀不共法，以及具有如是智慧见解的菩萨摩诃萨，无有造作而堕落，或与三界同住，无有处所，无有归依，此非其处'这句话为止，如前所说，由于具有大悲心，不舍弃一切众生，以及由于善巧方便而不证入真实边际的菩萨，行持六波罗蜜多等，永远不会堕入声闻和独觉的无造作涅槃中，也不会如同普通众生那样住于轮回中。
从'喂！善现，菩萨摩诃萨如是行持菩提分法，如何熟习这些法'等句开始，是为了观察如是行持的菩萨是否得到授记，而宣说令菩萨之间互相询问。从'对于如是行持并熟习这些菩提分法者，如何'这句开始，直到'为什么呢？因为这是不退转菩萨摩诃萨应当熟习的，他得到授记，他能分辨'这句为止，说明对于如是行持的菩萨，当他行持并熟习六波罗蜜多等法时，若有人问他是否证得声闻和独觉地位所证的空性真实边际，如果回答说：仅仅是熟习三解脱门、无造作、无生、无灭、无实有，而不是要证入，这样回答符合不退转菩萨的观点，应当知道这表明他已得到无上正等正觉的授记。

 །རབ་འབྱོར་ གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་དྲིས་ན།འདི་སྐད་དུ་ལུང་སྟོན་ཅིང་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ནོན་པ་ལྟར་བསྲབས་པའི་ས་ནོན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་ན་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ན། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲིས་པའི་ལན་ལྡོན་པ་དང་མི་མཐུན་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ནོན་པ་ལྟར་བསྲབས་པའི་ས་ནོན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་བསྲབས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའི་རིམ་པ་ལ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ས་ལ་བྱ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་རིམ་པ་ལ་ནི་ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད། ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ལ་བྱ་སྟེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་ནོན་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཤིང་ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་ལུང་མ་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་བསྲབས་པའི་ས་ཡང་ལེགས་པར་ནོན་པར་མ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་སླར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་རིམ་པ་ མ་ཐོབ་པ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་ཅི་ལས་བརྟག་ཅེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཐོས་ཀྱང་རུང་མ་ཐོས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལན་གླན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་རིམ་པ་མ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་མོས་ཤིང་།གཞན་གྱིས་དྲིས་པའི་ལན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་མཐུན་པར་ལན་ལྡོན་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྤྱོད་པ་ནི་མང་སྟེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་སའམ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་མ་ལགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་བཞིན་དུ་ལན་འདེབས་པ་ནི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ འགྱུར་བ་དཀོན་པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ས་མ་ཡིན་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཡང་མ་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་ བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པའོ།།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལས་ལེའུ་བཞི་བཅུ་ལྔ་པའོ།

若有人如是询问菩萨摩诃萨，他这样回答说不应熟习空性，从'如是'乃至'不退转菩萨摩诃萨虽已获得不退转地，但未获得修习地'为止，是说在行持六波罗蜜多等时，若有人问如何不现证真际，而回答说不应熟习三解脱门和无造作等，则与不退转菩萨所答不相符合，应知此非授记无上正等正觉。
'不退转菩萨摩诃萨虽已获得不退转地，但未获得修习地'中，所谓修习地，在声闻地位中是指一来地，在菩萨地位中是指从第二地以上至第七地以下。获得第八地的不退转菩萨已断除一切相而任运成就，如是未被授记的那些菩萨们连修习地也未能善得。
世尊啊，是否有方便使其不再退转？此问是请问从何处观察未得菩萨地位者不退转。
世尊告曰：'善现，此有方便。若菩萨摩诃萨，不论是否听闻六波罗蜜多，能如不退转菩萨摩诃萨那样作答。'此说明未得地位的菩萨若于甚深法生信解，对他人提问能如不退转菩萨般作答者，彼等日后将成为不退转。
白言：'世尊，因此行菩提者虽多，但能如不退转菩萨摩诃萨住于清净地或非清净地般作答者甚少。'此说明不退转者稀少。清净地是指胜解行地，非清净地是指尚未获得胜解行地。
世尊告曰：'善现，如是'乃至'彼等不为天、人、阿修罗世间所夺。'
《圣般若波罗蜜多十万颂》第四十五品

། །།ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཀོན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་དགེ་བའི་ རྩ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ཅིང་།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་མཐུན་པར་ལན་ལྡོན་ཞིང་། ཕྱིས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་སླར་མི་ ཚུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ཉིད་བརྟག་པར་བསྟན་པ་སྟེ། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་ལྟ་ལ། མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གི་རྨི་ལམ་ན་ ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་།ཁམས་གསུམ་ལ་འདོད་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་ཞིང་ཡོན་ཏན་དུ་མི་ལྟ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་། སྒྲ་བརྙན་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་བར་ལྟ་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་རྨི་ན་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བའི་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞབས་འབྲིང་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ གཉེར་བའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་མཐོང་ན་རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གི་རྨི་ལམ་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་མང་པོས་བསྐོར་ཞིང་ཆོས་འཆད་པ མཐོང་ལ།ཆོས་དེའི་དོན་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ནན་ཏན་བྱེད་པ་མཐོང་ན་དེ་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་རྟགས་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་དང་གཉེར་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའམ། རྟོག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ བྱའོ།།གཉེར་བའི་ཆོས་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནམ་མཁའ་ལ་འཕགས་ཤིང་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།སྤྲུལ་པ་དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་མཐོང་ན་རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལའི་རྨི་ལམ་ ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་དང་། སྤྲུལ་པ་མང་པོ་སྟོན་ཅིང་། སྤྲུལ་པ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་མཐོང་ན།དེ་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

以上所说是显示不退转菩萨稀有的道理，即是说过去生起广大善根，积累福德智慧资粮的那些人，能与不退转菩萨相应而作答，以后也将成为不退转，他们不被天人非天世间所胜，不可逆转。
其后，世尊又对具寿须菩提如是宣说等，显示观察不退转菩萨的特征。从'须菩提，若菩萨大菩萨即使在梦中'乃至'见一切法如幻化，而不现证，须菩提，当知此是不退转菩萨大菩萨的不退转相'，是说菩萨若在梦中也不生起声闻缘觉地和三界欲心，不视为功德，而见一切法如梦、如回声、如影像、如阳焰、如幻化，不现证真实际，若梦见如是，即是成为不退转菩萨的标志。
'须菩提，复次，菩萨大菩萨在梦中见如来应供正等觉被数百眷属围绕'乃至'见求法而行，须菩提，此亦当知是不退转菩萨大菩萨的不退转相'，是说菩萨若在梦中见到佛世尊被众多眷属围绕说法，而思维应当了知彼法义并精进，见到此相也是将成为不退转的标志。关于'法与求法'，法是指涅槃等所应获得或所应了知的诸法，求法是指为获得彼等诸法而修行圣道。
'须菩提，复次，菩萨大菩萨在梦中见如来应供正等觉升于虚空'乃至'见彼等化身亦于他世界作佛事，须菩提，此亦当知是不退转菩萨大菩萨的不退转相'，是说某些菩萨在梦中见到如来具足大丈夫相好庄严，对比丘僧众说法，并显现神通、神变及众多化身，化身也在其他世界成熟众生等作诸佛事，若见到此相，也是将成为不退转的标志。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྨི་ལམ་ན་དགྲ་བཅོམ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཁམས་གསུམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ ལམ་ལྟ་བུར་བསྟན་པར་བྱའོ་སྙམ་ན་རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་རྨི་ལམ་ན་བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་།མི་བདེ་བ་སྣ་ཚོགས་མཐོང་ ཡང་མི་འཇིགས་མི་སྡོང་ལ་མྱ་ངན་མི་བྱེད་པ་དང་།གཉིད་ལས་སད་པའི་ཚེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་ཤིང་། ཡིད་ཆེས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་གཞན་ལ་ཡང་བསྟན་པར་སེམས་ན་དེ་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་ བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཅི་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྨི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་མཐའ་གང་ཡང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་སྙམ་ན་རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལའི་རྨི་ལམ་དུ་ངན་སོང་གསུམ་མཐོང་ནས་བདག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ན་ངན་སོང་གསུམ་པོ་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དོ་སྙམ་དུ་ཡི་དམ་འཆའ་ན་དེ་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་རྟགས་ཡིན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ན་ངན་སོང་གསུམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །རབ་ འབྱོར་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྨི་ལམ་སད་པའི་ཚེ།གྲོང་ཁྱེར་ཚིག་པར་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེ་དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བདེན་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་ མཐུ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།རྨི་ལམ་མམ་གཉིད་ཀྱིས་མ་ལོག་པའི་ཚེ་ཡང་རུང་། གྲོང་ཁྱེར་མེས་ཚིག་པ་མཐོང་ནས་བདག་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ན་མེ་འདི་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས། བདེན་པའི་ཚིག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་མེ་དེ་ཞི་བར་གྱུར་ན་ ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་སྟེ་མེ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་མ་ཞི་ནས་ལ་ལ་མ་ཚིག་པར་གྱུར་ན་ཡང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ལས་ལས་གྱུར་ཏེ། ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་བས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་གྱུར་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པའི་བྱིན་ གྱི་རླབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་གྱུར་ན་ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་རྣམ་པ་གང་དང་། ཚུལ་གང་དང་མཚན་མ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། ཚུལ་དེ་དག་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་དང་ ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཀྱང་།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་པ་བདེན་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བརྟག་པར་བསྟན་པའོ།

复次，若菩萨摩诃萨于梦中见阿罗汉，乃至三界一切法如梦所示。须菩提，此亦应知是不退转菩萨摩诃萨之不退转相。此说明有些菩萨于梦中见到自他遭受种种损害及不安，然不惊不惧亦不忧愁，醒后亦了知三界一切法如梦，深信不疑，并欲为他人说明一切法如梦，此亦应知是不退转相。
复次，须菩提，如不退转菩萨摩诃萨，乃至梦及梦际，二者无二无别。须菩提，此亦应知是不退转菩萨摩诃萨之不退转相。此说明有些菩萨于梦中见三恶道，发愿自己成佛时佛土中三恶道一切皆无，如是行菩萨行。此亦是不退转之相，并表明该菩萨成佛时其佛土中三恶道必定不存在。
复次，须菩提，若菩萨摩诃萨于梦醒时见城市燃烧，乃至以是因缘，应知是不退转菩萨摩诃萨。此说明应以谛实加持力知其不退转，于梦中或未睡时，见城市被火焚烧，若我是不退转菩萨，愿此火息灭，以谛实语加持，若火息灭，应知是不退转。若火不完全熄灭而有部分未烧，是因众生业力所致，以其业报本应受更大更长久之苦，因菩萨谛实加持力而业报仅至于此，亦应知是不退转。
复次，须菩提，以何相、何行相、何标志，乃至须菩提，具足如是相、如是行相、如是标志之菩萨摩诃萨，应知是不退转。此亦说明以谛实加持力验证是否不退转。

 །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་ཐབས་མཁས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མི་མཁས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ མ་སྤྱད་པ་དག་གིས་བདེན་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ན་བདུད་ཀྱིས་བསླུས་ནས་མངོན་རྟོགས་བསྟན་པས་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་ཏེ་བདག་སྟོད་ཅིང་གཞན་སྨོད་པ་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མིང་གི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མི་མཁས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་པ་དག་ལ་བདུད་ཀྱི་དན་རྟགས་རྣམ་པ་མང་པོ་བསྟན་པ་སྟེ།ཁྱོད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པའོ་ཞེས་སྔོན་གྱི་དན་རྟགས་དང་། ད་ལྟར་སྤྱོད་པའི་དན་རྟགས་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱས་ནས་བསླུས་ན་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་ཅིང་ཡིད་ཆེས་ཏེ། རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་དེ་དེ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་མིང་གི་བྱིན་གྱི་རླབས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་མི་མཁས་པ་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་རེ་ཞིང་།བདག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ པའི་ཚེ་མིང་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་ཅིང་།ཡིད་ལ་བསམས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དན་རྟགས་ཀྱིས་བདུད་ཀྱིས་བསླུས་ནས། དེས་རློམ་སེམས་སྐྱེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ཡུན་རིང་པོའི་འཁོར་བ་ན་འཁྱམས་འཁྱམས་ནས། ཕྱིས་དགེ་ བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལྟ་ བ་དང་།བསྙེན་བཀུར་བར་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་པས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་བདུད་ཀྱིས་བསླུས་ཏེ། རློམས་སེམས་སྐྱེས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་སྨད་ཅིང་བརྙས་པ་མ་བཤགས་མ་ མཐོལ་ན་དགེ་སློང་གི་ཁྲིམས་ཀྱི་རྩ་བ་བཞི་དང་།མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱས་པ་བས་ཀྱང་སྡིག་ཆེ་བར་བཤད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དབེན་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ལུས་དབེན་པ་སྨད་ཅིང་སེམས་དབེན་པ་སྟོང་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ལུས་དབེན་པ་ནི་དགོན་པ་ན་གནས་པའོ།

复次，善现，所谓'菩萨摩诃萨行六波罗蜜多而不具善巧方便'乃至'善现，如是亦应知是菩萨摩诃萨魔业'，此说明菩萨不善巧方便，未圆满修习清净诸法，被魔以真实加持所欺，显示证悟而生起傲慢，自赞毁他，堕入声闻缘觉地。
善现，云何菩萨摩诃萨未行布施波罗蜜多乃至'善现，此亦应知是菩萨摩诃萨以名加持为魔业'，此说明不善巧方便的菩萨未圆满修习六波罗蜜多等，魔示现诸多瑞相，说'汝已得无上正等正觉授记'，以往昔瑞相及现在行为瑞相令其生信，欺骗后执著相信而生起傲慢，此亦应知是魔业。
善现，复次应知菩萨摩诃萨名字加持乃至'依止此般若波罗蜜多，当得现证无上正等正觉'，此说明不善巧方便的菩萨摩诃萨希求证得无上正等菩提，发愿说'愿我成佛时得如是名'，以此意念瑞相被魔欺骗，因此生起傲慢，或堕入声闻缘觉地，或于长久轮回中流转，后依止善知识及此般若波罗蜜多，方能证得无上正等菩提。
善现，若菩萨摩诃萨不常见善知识、不恭敬承事乃至'较五无间罪更为严重，应知所发菩提心较彼更重'，此说明被魔欺骗，生起傲慢而毁谤其他菩萨，若不忏悔发露，其罪过较破四根本戒及造五无间罪更为严重。
善现，复次魔罗波旬显示远离功德乃至'善现，此应知是菩萨摩诃萨自证神通力'，此说明呵责身远离而显示心远离空性，身远离即住阿兰若处。

 །སེམས་དབེན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ལྟ་བ་དམན་པ་མེད་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་ལྷག་པའི་བསམ་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་བའི་མཐའ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་ཅིང་།བསྟེན་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་རིག་པར་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་འབྱོར གཞན་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་རིག་པར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།སྟོན་པ་དང་། ལམ་དང་། སྙིང་པོ་དང་། སྒྲོན་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕན་འདོགས་ པ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ།འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆགས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ནམ་མཁའ་དང་ འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཚན་ཉིད་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ མཚན་ཉིད་གང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆིས་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཆིས་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་དེ་ལྟ་བུ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་དང་།རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་འདྲའམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ།

心的寂静是没有小乘的低劣见解。复次，须菩提，菩萨摩诃萨以增上意乐欲证无上正等正觉，应当亲近善知识，从'应当亲近善知识'乃至'真如、实际、不可思议界，应当了知是诸菩萨摩诃萨的善知识'为止，这是说明菩萨应当亲近、依止、恭敬善知识，以及了知何者是善知识。六波罗蜜等清净法应当了知为善知识，这是因为依止并修习这些法，将成为证得无上正等正觉的因缘。
须菩提，复次，应当了知六波罗蜜是诸菩萨摩诃萨的导师，乃至'何以故？菩萨摩诃萨所应学习的诸法，在此般若波罗蜜中已广为宣说'为止，这是说明六波罗蜜等清净法应当了知为菩萨善知识的理由。导师、道路、精髓、明灯等，应当了知是帮助菩萨及成就无上正等正觉的因缘的异名。
须菩提问道：'世尊，般若波罗蜜的性相是什么？'这是因为前面说'应当学习此般若波罗蜜'，众中有些人从'应当学习此般若波罗蜜'的教导中，为了断除般若波罗蜜是实有的分别而请问。
世尊回答道：'须菩提，如虚空无执著的性相即是般若波罗蜜。'这是说明般若波罗蜜胜义中无实体，如同虚空。'须菩提，般若波罗蜜无性相'，这是说明因为如同虚空，所以不是任何法的性相。'般若波罗蜜无任何性相'，这是说明般若波罗蜜自性空，故无任何性相。
问道：'世尊，是否有这样的理由：以般若波罗蜜存在的性相，一切法也将存在？'这是为了开显一切法自性离、自性空的机会而问'一切法是否如同般若波罗蜜'的意思。世尊回答：'须菩提，确实如此。'

 །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་གང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དབེན་པའི་ མཚན་ཉིད་དུ་མཚན་ཉིད་གང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྟན་པ་དེའི་དོན་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་འཚལ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྤངས པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་བསྒྲུབས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། དངོས་པོ་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ན། དེའི་དོན་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྤྱོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་མེད་པས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་ཞིང་སྟོང་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་ཏེ། མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་འཁོར་བ་ན་འཁྱམས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་བཀྲི་བའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོད་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ་བཤད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་གང་ཡང་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་མི་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་ཀྱང་། སྟོང་ པ་ཉིད་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པར་ཐབས་མཁས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་།དོན་དམ་པར་དེ་དག་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་སྤྱོད་པ་དང་གང་གིས་སྤྱོད་པ་དང་། གང་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སྤྱོད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས།སྤྱོད་པ་པོ་དང་། སྤྱད་པར་བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，以何等相而有般若波罗蜜多之相，即以彼相而有一切法，此说明般若波罗蜜多与一切法皆无相而同为空性。为明显说示此义故，何以故？'须菩提，一切法皆离自性'等，如是说'以空性相及离相之相，以何等相而有般若波罗蜜多之相，即以彼相而有一切法'，此义为般若波罗蜜多与一切法皆离自性且自性空相同。
须菩提白言：'世尊，若一切法亦离一切法'等乃至'世尊，我当如何了知所说之义'，此为若一切法自性本空，世尊为诸有情说断烦恼分及修清净分，以证无上正等正觉成正觉，若彼等一切皆无实体且自性空，其义当如何了知之请问。
世尊告曰：'须菩提，于意云何？诸有情长久以来行于我与我所耶？'等乃至'于彼全无烦恼，是故须菩提，如是诸有情有清净'，此说明胜义中一切法虽自性离而空，然诸有情不如是了知，执相而流转生死，为引导彼等故，于世俗中假立有烦恼及清净，唯是言说而已，胜义中则无有任何。
白言：'世尊，菩萨摩诃萨如是行者，不行于色'等乃至'不行于一切相智'，此说明如是了知胜义中一切法自性空，然不现证空性，以方便善巧于世俗中为成熟有情故，见有烦恼及清净如是行者，虽于世俗中行于色等一切法，然于胜义中不见彼等为实有而行。
何以故？此如是，能行、所行及所行法，彼等一切皆不可得，此说明于胜义中不行一切法之因由，即于胜义中一切法自性空故，能行者、所行境及行因皆不可得故。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱ་མི་ནུས་ཤིང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་། གླིང བཞི་དང་།སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པ་ལ།རིམ་གྲོ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཞན་ལ་སྟོན་པ་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསོད་ནམས་ཆེས་བསྟན་པ་སྟེ། གཞན་ལ་སྟོན་པ་དང་། འཆད་པ་དང་རྣམ་པར་གཞོག་པ་དང་། རབ་ཏུ་གཞོག་པ་དང་། འགྲེལ་པ་དང་། རྣམ་ པར་འབྱེད་པ་དང་།གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཆད་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་གྱུར་ལ། དེ་དག་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་ བུ་མོ་ལ་ལ་ཞིག་གིས།དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་རབ་ཏུ་བཀོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་གླིང་བཞི་དང་། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་མིའི་ལུས་སུ་གྱུར་ལ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཀོད་དེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་བསོད་ནམས་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཞན་ལ་སྟོན་པ་དང་འཆད་པ་ལ་སོགས་ པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ།

世尊，如是行持的菩萨摩诃萨，天人阿修罗等世间所不能胜，从'不能胜'乃至'近于一切种智'等文，说明如是具足方便善巧而行持的菩萨，一切世间不能加害，一切声闻缘觉不能胜过，且近于一切种智的功德。
世尊告曰：'须菩提，若閻浮提所有众生，皆同时得人身'等文，说明閻浮提及四大洲、小千世界、中千世界、三千大千世界的一切众生同时成佛，对其作承事供养等，并将此善根回向无上正等正觉，不如为他人宣说此般若波罗蜜多及作意的福德更大。其中'为他宣说、开示、分别、广分别、解释、辨析、阐明、正确宣说'等，应知是讲解的异名。
须菩提，若閻浮提所有众生皆同时得人身，有善男子善女人，令彼等安住十善业道等文，说明閻浮提及四大洲、小千世界、中千世界、三千大千世界的一切众生同时得人身，令彼等皆安住十善业道等，并将此善根回向无上正等正觉所得福德，不如为他人宣说此般若波罗蜜多及开示等的福德更大。

།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་བསྐྱེད་པར་འདོད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གཞན་ལ་སྟོན་ཅིང་འཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས།རྣམ་པར་སྤྱོད་ པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ།དེའི་ཕན་ཡོན་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་ པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་དང་།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་བདག་གི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་དག་སྟེ། དེ་བས་ན་ཕན་ཡོན་དེ་དག་ཐོབ་པར་ འདོད་པ་དང་།ཡུལ་ཁམས་ཀྱི་བསོད་སྙོམས་བླང་བ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལམ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བས།རྣམ་པར་མི་སྤྱོད་ན་ཡང་དེས་ཡིད་ལ་བྱ་བ་གཞན་གྱི་གོ་སྐབས་མི་དབྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ལ་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ མ་ནུས་ན་ཡང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་གོ་སྐབས་མི་དབྱེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེས་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་དུ་མི་གཏོང་ཞིང་བརྩོན་པར་གནས་པ་དེ་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་སུ་མི་གཏོང་བར་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་དེ་སྟོར་བར་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་རྟག་ཏུ་མི་གཏང་བའི་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་མ་བཏང་ན་རྟག་ཏུ་ཡིད་བདེ་བ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིད་ལ་བགྱི་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་ལོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ།དེ་ལ་འཕེལ་བ་མེད་དོ།

如是修行的菩萨摩诃萨以一切种智相应的作意而修行，从'如是'乃至'欲生无上智慧眼者，应当以般若波罗蜜多相应作意常住不断'为止，是说明如前所说的方式，通过向他人宣说开示此般若波罗蜜多等门而修行，以及以一切种智相应作意而修行的功德。其功德即是：成为一切众生的布施处，具足四无量，具足六波罗蜜多的大光明，虽未现前圆满成佛，却成为一切众生的布施处，于无上菩提得不退转，能令施主所施衣食等布施清净，与一切种智接近等。因此，欲得彼等功德，欲令所受用的国土饮食有果，欲为一切众生开示道路等，应当以般若波罗蜜多相应作意常住不断。
若菩萨摩诃萨不以般若波罗蜜多相应作意而修行，则不应开启其他作意的机会，是说即使如前所说未能圆满般若波罗蜜多相应作意，也不应开启声闻缘觉作意的机会。应当如是精进安住，无论如何都不舍昼夜以般若波罗蜜多相应作意，意思是说应当精进不舍未圆满的般若波罗蜜多作意。
从'须菩提，譬如'乃至'不应遗失一切种智之宝，如是则常具足安乐、悦意及众多喜悦'为止，是显示不舍般若波罗蜜多作意的譬喻，说明若不舍如是作意则常具足众多喜悦。
白言：'世尊，彼等一切作意皆离自性'等，是因为如前所说不离般若波罗蜜多及一切种智相应作意时，众中有些人执著如是作意为实有，为断除此执，须菩提作此请问。从'世尊告曰'乃至'须菩提，如是般若波罗蜜多以自性空，于彼无有增长'。

 །ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ལ་ནི་མི་བྱའོ། །དོན་ དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།སུས་ཀྱང་མ་བྱས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ དབེན་ཞིང་།རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ། འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ལན་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་པར་དེ་ཡང་མ་བྲལ་བ་ལ་ནི་མི་བྱའི། དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ སྟོང་པས།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའི་རང་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། དེ་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་དང་། གཅིག་དང་གཉིས་ཞེས་བྱ་བར་དམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་ཆུད་དེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་ འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།གསོག་ཉིད་དང་། གསོབ་ཉིད་དང་། རག་མ་ལུས་པ་ཉིད་དང་། སྙིང་པོ་མ་མཆིས་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དམེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ།འཁོར་གྱི་ནང་ནས་འགའ་ཞིག་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དངོས་པོར་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གསོག་དང་། གསོབ་དང་། རག་མ་ལུས་པ་ དང་།སྙིང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་སྟོང་ན། སུ་ཞིག་ཙམ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོག་དང་གསོབ་དང་རག་མ་ལུས་པ་དང་། སྙིང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་ པར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཤད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་སྤྱོད་པ་དང་། སྤྱད་པར་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གུད་ན་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཆོས་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ན།དེ་ལས་གཞན་པའི་ ཆོས་འགའ་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མཆིས་སམ་ཞེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཆོས་གཞན་གང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་དོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'完全无有衰减'这句话表明，所谓'不离意行'并非指执著实有事物的意行。从胜义谛而言，一切法本性空寂，无人所作，应知安住于真如、法界等自性，不离此等觉知的意行。
从'世尊，若般若波罗蜜多本性远离、本性空寂'乃至'应知是菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多'这段话，是针对前文所说'不离般若波罗蜜多'，当时众中有人执著般若波罗蜜多为实有，为了遣除这种执著，须菩提提问，世尊作答。所谓'不离般若波罗蜜多'也不是指实有的不离，而是从胜义谛来说，本性空寂，与真如、法界、实际自性无二无别，于此中无有增减、一异等执著分别，即是行于般若波罗蜜多，安住不退转地。
须菩提白言：'世尊，般若波罗蜜多的空性、虚无性、虚幻性、无实性、无实质性，是否行于般若波罗蜜多？'这是针对前文所说'应知是菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多'，众中有人疑惑如是行持的菩萨是否实有，为遣除此执而问。空性、虚无、虚幻、无实、无实质都是空性的异名，意思是般若波罗蜜多及行持者二者本性皆空，谁于何处而行？虚无、虚幻、无实、无实质应知是空性的异名。
世尊答言：'须菩提，不是这样。'这是说所谓'行于般若波罗蜜多'仅是世俗谛中的言说，胜义谛中既无能行亦无所行。
白言：'世尊，离般若波罗蜜多外，是否有任何可得之法行于般若波罗蜜多？'这是说，如果般若波罗蜜多的空性不行于般若波罗蜜多，那么是否有其他法行于般若波罗蜜多？
世尊答言：'须菩提，不是这样。'这是说从胜义谛而言，一切法本性空寂，无有其他任何法行于般若波罗蜜多。

།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གུད་ན་ཆོས་གཞན་འགའ་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་ན། ཅི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དམ་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་དེ་ཉིད་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གཞན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དེ། སྤྱོད་པ་དང་སྤྱད་པར་བྱ་བ་གཉི་ག་སྟོང་ན་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་ དམ་ཞེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སྤྱད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གུད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་དམ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མི་སྤྱོད་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྤྱོད་དམ་ཞེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས། སྟོང་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། གཟུགས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མི་སྤྱོད་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དམ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས།སྤྱོད་པ་དང་སྤྱད་པར་བྱ་བ་གཉིས་སོ་སོར་དབྱེར་མེད་པའོ།

问道：'世尊，何故？所谓般若波罗蜜多修行般若波罗蜜多，如是除般若波罗蜜多外，若无其他法修行般若波罗蜜多，是否般若波罗蜜多自身修行般若波罗蜜多？'
世尊答道：'非也'，此说明胜义中般若波罗蜜多自身亦自性空，故不修行于自身。
问道：'世尊，何故？空性于空性中修行否？'此说明如是除般若波罗蜜多外亦不修行般若波罗蜜多，般若波罗蜜多自身亦不修行般若波罗蜜多。若修行与所修行二者皆空，空性于空性中修行否？
世尊答道：'须菩提，非也'，此说空性即是无事，以无事故，无事不能于无事中修行之义。
问道：'世尊，离空性外于空性中修行否？'此说如是修行自身不修行空性，则离空性外是否有某事物修行空性？
世尊答道：'须菩提，非也'，此说一切法胜义中同一空性味，故无非空性之法之义。
问道：'世尊，何故？色于般若波罗蜜多中修行否？'乃至'世尊，何故？一切相智于般若波罗蜜多中修行否？世尊答道：须菩提，非也'等，此说如是空性不修行空性，则色等乃至一切相智诸法是否修行般若波罗蜜多之问，以及彼等诸法胜义中同一空性味，故修行与所修行二者无可分别。

 །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། གསོག་ཉིད་དང་། གསོབ་ཉིད་དང་། རག་ ལུས་པ་ཉིད་དང་།སྙིང་པོ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་གནས་ཉིད་དང་། ཆོས་སྐྱོན་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་དེ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་ གཏོགས་པ་རྣམས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དམ་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་ནི་སྤྱོད་པ་དང་སྤྱད་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་མེད་པས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་ གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་ན།དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་ སྙམ་དུ་སེམས།ཆོས་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཆོས་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་ངམ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྤྱོད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་ངམ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་ དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཆོས་གང་ཁྱོད་ཀྱིས་མ་མཐོང་བའི་ཆོས་དེ་དམིགས་སུ་ཡོད་དམ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྤྱོད་པ་དང་སྤྱད་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་དོན་དམ་པར་ དངོས་པོ་མེད་པས་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཆོས་གང་དམིགས་སུ་མེད་པ་དེ་སྐྱེ་བའམ་འགག་པར་འགྱུར་རམ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，具寿罗布扎问道：'世尊，何谓色空性乃至一切相智空性、虚妄性、空洞性、残余性、无实性、真如性、无错谬真如性、无异真如性、法界性、法住性、无过失性、真实边际性、不可思议界性，是否于般若波罗蜜多中修行？'
世尊答道：'罗布扎，非也。'此说明如是色等诸法不于般若波罗蜜多中修行，那么色等诸法无实空性所摄诸法，是否于般若波罗蜜多中修行？因一切法本性空中既无修行亦无所修，故说色等空性所摄诸法亦不于般若波罗蜜多中修行。
罗布扎又问：'世尊，若是诸法不于般若波罗蜜多中修行，世尊，菩萨摩诃萨当如何于般若波罗蜜多中修行？'此是承上所说，若无法于般若波罗蜜多中修行，为何世尊说如是修行即是于般若波罗蜜多中修行？
世尊告曰：'罗布扎，于意云何？汝见有法于般若波罗蜜多中修行否？'答道：'世尊，不也。'此说明能修行的菩萨于胜义中实不存在。
世尊又问：'罗布扎，于意云何？菩萨摩诃萨所修行的般若波罗蜜多，如是汝见否？'答道：'世尊，不也。'此说明菩萨所应修行的般若波罗蜜多于胜义中实不存在。
世尊又问：'罗布扎，于意云何？汝所未见之法，是否可得？'答道：'世尊，不也。'此说明能修与所修二者于胜义中皆无实体故不可得。
世尊又问：'罗布扎，于意云何？不可得之法，是否有生灭？'答道：'世尊，不也。'此说明如是于胜义中一切法不可得故无生无灭。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ནམ་ཡང་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མི་འགྲོ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཅི་ལགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་གང་ལགས་པ་དེ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཟོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་ན་ལུང་བསྟན་དུ་ཡང་མཆིས་སམ་ཞེས་གསོལ་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཤད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པས་ལུང་བསྟན་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ལགས་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ལགས་ པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཡོད་མེད་གཉི་ག་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལས་ལུང་བསྟན་པར་མི་འགྱུར་ན། ཅིའི་སླད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་ བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་ལུང་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་གང་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་གང་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་འདིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ། །ཆོས་འདི་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ ཡང་མི་སེམས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལས། ལེའུ་བཞི་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ།

世尊说道：'须菩提，所谓菩萨摩诃萨们的无生法忍'，乃至'彼等诸法永不减损，直至现前圆满证得无上正等正觉'，这段经文显示了获得无生法忍后，菩萨功德不退失的利益。
须菩提问道：'世尊，若一切法本不生，菩萨摩诃萨如何从中得到无上正等正觉的授记？'这是因为前文世尊说具有如是忍的菩萨摩诃萨，将被诸佛世尊授记无上正等正觉，如此若一切法无生，是否还有授记？
世尊说道：'须菩提，不是这样。'这是说授记仅是世俗谛中的说法而已，就胜义谛而言，一切法本性无生，故无任何授记。
须菩提又问：'世尊，若非生非不生'乃至'菩萨摩诃萨如何得到无上正等正觉的授记？'这是执着地询问，若非有非无、非亦有亦无中得授记，为何世尊说如是行持的菩萨得无上正等正觉的授记？
世尊说道：'须菩提，你意下如何，你是否真实见到有法得到无上正等正觉的授记？'乃至'何以故？须菩提，般若波罗蜜多是无分别的。'这段经文说明所谓无上正等正觉的授记也仅是世俗谛中的显示而已，就胜义谛而言并无授记之实，无论是将成就正觉的菩萨、能成就正觉的智慧、所成就的诸法皆不存在，菩萨也不作'我当证得正觉、以此智慧证得正觉、证悟这些法'的分别念，因为般若波罗蜜多是无分别的缘故，菩萨如是无分别。
《圣般若波罗蜜多广释》第四十六品
尔时，天帝释对世尊如是说道：

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་སླད་དུ་ཟབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་སླད་དུ་མཁས་ཤིང་རིག་པས་རྟོགས་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་དོན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རྟོགས་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་སླད་དུ་ཟབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་སྟོན་ཅིང་། དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཟབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།བལྟ་དཀའ་བ་དང་། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དང་། བརྟག་ཏུ་མེད་པ་དང་། བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། ཞིབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་སྔར་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏེ། ཟབ་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །མཁས་ཤིང་རིག་ པས་རྟོགས་པར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཟབ་པས་དམིགས་པ་ཅན་ཐམས་ཅད་མི་མཁས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མིན་གྱི།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཉན་ཅིང་ འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་གྱི་གོ་མི་འབྱེད་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐ་མ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཟབ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ནན་ཏན་བྱེད་ལ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་དམིགས་པ་ཅན་མི་སྐྱེད་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཆོག་དམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཀཽ་ཤི་ཀ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གྲངས་དང་བགྲང་བ་ དང་དཔེ་དང་རྒྱུར་ཡང་མི་བཟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་།ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའི་བསོད་ནམས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ནན་ཏན་བྱས་པ་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་དགེ་སློང་གཅིག་ཅིག་གིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་ པ་ལ་སློབ་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པ་མ་ཡིན་ནོ།

从'世尊般若波罗蜜多是极为寂静故甚深'这句话开始，到'世尊般若波罗蜜多是极为寂静故应以智慧通达'这句话为止，是帝释理解了上文所说一切法无所得的意义后，从甚深的角度赞叹般若波罗蜜多。'极为寂静故甚深'的意思是，说明人法二者无自性，非有所得者的境界，故为甚深。这个意思就是难见、难悟、不可思议、非思议境界、寂静、微细、精妙等义，如前已说，应知是甚深的异名。'应以智慧通达'的意思是，由于如此甚深，一切有所得者皆不能以无智通达，而是方便智慧双运者的境界，这样显示。
从'世尊，若有众生听闻并受持此甚深般若波罗蜜多'这句话开始，到'不生其他心心所法者，彼等非具有最下善根'这句话为止，意思是如此甚深的般若波罗蜜多中修行精进，而不生声闻缘觉有所得的心心所法者，彼等是具有最上善根。
从'憍尸迦，于意云何？阎浮提中所有众生皆具足十善业道'这句话开始，到'数量、计算、譬喻、因亦不能及'这句话为止，显示阎浮提一切众生具足十善、四禅、四无量、四无色定、五神通的福德，与修习般若波罗蜜多精进者的福德相比，后者殊胜广大。
从'尔时一比丘对天帝释如是说'这句话开始，到'如是学习的菩萨摩诃萨是学习菩萨学处，非学习声闻学处'这句话为止。

 །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ་ཞེས་འཁོར་གྱི་ནང་ན་འདུག་འདུག་པའི་དགེ་སློང་གཅིག་ཅིག་གིས་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་དང་།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པས་ཀྱང་ཟིལ་ གྱིས་མི་ནོན་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ནན་ཏན་བྱེད་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེས་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མི་ལྡན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་ལ། ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་དེ་ལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་ཡང་མི་ནུས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དང་། མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིང་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལས་འཕང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་ངན་སོང་གསུམ་དུ་བྱིང་བ་རྣམས་འདོན་ནུས་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་ སློབ་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་མི་སློབ་པའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་ཀྱང་འགྲོ་བར་བྱ་བར་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།འདི་ཉིད་ནན་ཏན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་ཅིང་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ། འདི་ཉིད་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་གྲོར་ བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་དགོངས་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ནད་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོ་འདི་སྙམ་དུ་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ ལེགས་པ་བརྗོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་དང་།དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ཡང་། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཆོས་བཤད་ན་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་དེ་སྐད་སྨྲ་བ་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།

从'不学习独觉的学处'这句话开始，是说在般若波罗蜜多中修行的菩萨能胜过瞻部洲一切具有十善业道等功德的众生，这是在僧众中的一位比丘赞叹的功德。帝释天说，瞻部洲一切众生虽具有十善等功德，以及初发一切智心，也不能胜过他。更何况修行甚深般若波罗蜜多并精进用功的菩萨，他不仅能胜过一切天人非天等世间，而且还能胜过四果声闻，以及不具足方便智慧而修行五波罗蜜多的人，天人非天世间也不能胜过他。
并且，如所说般若波罗蜜多的义理相应而修行，不断一切智种性相续，不远离如来，不退失菩提心要，能救拔堕入三恶道的众生，学习菩萨学处而不学习声闻独觉学处等功德的赞叹。
如是修学的菩萨摩诃萨，四大天王也前往亲近，乃至'当知这些就是菩萨摩诃萨修行甚深般若波罗蜜多时应当精进了知的'这段话，是说修行甚深般若波罗蜜多并精进用功时，欲界天和色界天都会供养恭敬，诸如来经常关注，身心不受伤害，一切痛苦疾病都不会生起等功德利益。
从'具寿阿难这样想'到'应当了知般若波罗蜜多的功德和善说是佛陀的威力'这段话，是说帝释天如是宣说甚深般若波罗蜜多的法门及修行的功德利益，也是为了利益应当调伏的众生，世尊加持帝释天说法。
从'尔时，世尊对具寿阿难如是宣说'等，是世尊为使众会对帝释天所说生起信心而印证其所说为真实。

 །དགའ་བོ་གང་གི་ཚེ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྤུ་གཡོ་བར་འགྱུར་བ་དང་།སྐར་མ་ལྟུང་བ་གཏོང་ཞིང་འཇིགས་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བདུད་ཐམས་ཅད་ གླགས་ལྟ་བར་འགྱུར་གྱིས་བག་ཡོད་པར་བྱོས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་གང་བརྩམས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན། རིགས་ ཀྱི་བུ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་།བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལམ་བརྩམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བ་དང་ཚིམ་ཞིང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་རྣམས་བསྟན་པ་སྟེ། སྔོན་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དད་ཅིང་མོས་པར་མ་བྱས་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་དེའི་ལེགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པས། ཁྱོད་ཀྱིས་སྤྱད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ གཞན་གྱི་དད་པ་བཟློག་པ་དང་།བདག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་བསྙེམས་ཤིང་། གཞན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྙས་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་མཆོག་ཏུ་སེམས་ཤིང་། རློམ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བདག་གི་མིང་དང་རུས་ཀུན་གྱིས་བརྗོད་པའི་ གྲགས་པ་བསྙེམས་ནས།གཞན་ཁྱད་དུ་གསོད་དེ། བདག་སྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དང་། གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ། གང་ཟག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དང་རྩོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནང་འཐབ་པར་འགྱུར་ན། བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དགའ་བོ་གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བསྐལ་པར་གོ་ཆ་བགོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕལ་པས་ལུང་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བསྔོས་ཤིང་། གནོད་པར་བསམས་ལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕལ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ཞིང་ཐོབ་པར་འདོད་ན་གནོད་སེམས་དང་སྡིག་པའི་སེམས་ཇི་སྙེད་བསྐྱེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་དགའ་བ་སྤྱོད་ཅིང་འབད་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དགའ་བོས་གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གི་སེམས་ བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ལ་འབྱུང་བ་གཞན་མཆིས་སམ།འོ་ན་དེ་མ་ལགས་ཀྱི་བསྐལ་པ་དེ་སྙེད་ཁོ་ནར་གོ་ཆ་བགོ་འཚལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ངན་སེམས་སྐྱེས་པ་བཤགས་ཤིང་སྦྱངས་ན་འབྱང་བར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།དགའ་བོ་གང་ཟག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ལ་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གླགས་ལྟ་ཞིང་། གླགས་ཚོལ་བས་ཀྱང་གླགས་མི་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་འཐབས་ཤིང་རྩོད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ན་ཞེ་ལ་མི་འཆང་ཞིང་འཁོན་དུ་མི་ འཛིན་པར་བྱ་སྟེ།མཐོལ་ཞིང་བཤགས་ལ་ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་དེ་ལྟར་མི་བྱ་བར་ཡིད་དམ་བཅས་ཏེ། ཆོད་པར་བྱས་ན་འབྱང་བར་འགྱུར་གྱི་དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་འབྱང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡུན་རིང་པོར་འཁོར་བ་ན་འཁོར་ཞིང་བསྐལ་པ་མང་པོར་བརྩལ་ཞིང་འབད་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

贤者，当菩萨摩诃萨学习般若波罗蜜多时，从'如是说'乃至'毛发竖立，星辰坠落而生恐惧'为止，这是说明如此修习般若波罗蜜多的菩萨，一切魔将寻找机会，应当谨慎。
其后，具寿贤者向世尊如是禀白，从'为何如此'乃至'这两位族姓子所修非一切智智之道。这两位族姓子所修是地狱、畜生、阎魔世间之道'，直至'生欢喜、踊跃、满足、愉悦'为止，这是说明魔得其便的过失。即是过去对般若波罗蜜多不信不解，怀疑，不依止善知识，受持非正法并赞叹其功德，
又对他人说'此般若波罗蜜多甚深，你无法修习'而破坏他人信心，自己修习六波罗蜜多而轻视他人不修六波罗蜜多，自认为殊胜而生傲慢，因自己名姓广为人知而骄傲，轻视他人，自赞毁他，菩萨乘之人与声闻乘之人相争，修学菩萨乘者之间相斗，魔便得其便，如是宣说。
贤者，复次，若菩萨'未授记'等，乃至'应披如是劫数之铠甲'为止，这是说明普通菩萨对已授记菩萨心生嫉妒损害之心，若该普通菩萨仍不舍弃一切智智而欲证得，则应当以其所生恶心、罪心之劫数精进修习。
贤者禀白：'世尊，彼等所生之心，是否有其他出离之道？抑或唯应披如是劫数之铠甲？'此是为详细解说如是恶心若忏悔清净是否可得出离而请问分别。
世尊告曰：'贤者，声闻乘诸人'等，乃至'于彼恶魔寻找机会亦不可得'为止，这是说明如是相争相斗等时，不应怀恨记仇，应当发露忏悔，并立誓今后不再如是。若能如此则可出离，若不如此则不能出离，将长久流转轮回，需经多劫精进努力，如是宣说。

 །དགའ་ བོ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གང་ཟག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དག་དང་འགྲོགས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་བྱ་བ་དག་གོ་སྙམ་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་དང་གནས་པར་མི་བྱ་བ་དང་།ངན་སེམས་མི་བྱ་བ་བསྟན་པའོ། །དགའ་བོས་གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་དག་གནས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་བསླབ་པ་མཉམ་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་དང་མཐུན་པར་གནས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མཉམ་པ་ཉིད་གང་ལ་ བསླབ་པར་བགྱི་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་བསླབ་པ་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཅི་ལྟར་བསླབ་པ་མཉམ་པ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞུས་པའོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སློབ་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་གནས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་བཅོ བརྒྱད་ལ་སློབ་པར་མཉམ་ན་ཆོས་གང་དང་གང་སྟོང་པར་བསླབས་ན།བསླབ་པ་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གཟུགས་བས་པར་བགྱི་བའི་སླད་དུ་སློབ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སློབ་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་སྐྱེ་བར་བགྱི་བའི་སླད་དུ་སློབ་ན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སློབ་པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་།འགག་པར་བྱ་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་མི་སྲིད་ན་ཅི་དེ་ལྟར་སློབ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སློབ་པ་མཚུངས་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པའོ།

复次喜氏，菩萨摩诃萨不应与声闻乘之人共处，从'不应与声闻乘之人共处'乃至'应当解脱一切苦'之间，说明不应与声闻乘之人共住，也不应对其生起恶心。
喜氏问道：'世尊，菩萨摩诃萨应当如何与菩萨乘之人共处？'从此句乃至'如是学习的菩萨摩诃萨是学处平等'之间，说明应当与菩萨乘之人和谐共处。
尔时，具寿须菩提向世尊如是请问：'世尊，菩萨摩诃萨应当学习何种平等性？菩萨摩诃萨的平等性是什么？'此问是针对前文所说'如是学习的菩萨摩诃萨是学处平等'，询问如何是学处平等的理由。
世尊告曰：'须菩提，内空是菩萨摩诃萨的平等性'，乃至'须菩提，无性自性空是菩萨摩诃萨的平等性'之间，是以十八空性结合一切法胜义空性，说明因为在空性的修学上相同，所以是学处平等。
从'色由色空'乃至'一切相智由一切相智空。须菩提，这是菩萨摩诃萨的平等性。安住于此，菩萨摩诃萨将现前圆满证得无上正等正觉'之间，说明一切法十八空性的修学若相等，则无论修学何法之空性，学处都是相同平等的，并将证得无上正等正觉，这是所缘的开示。
问道：'世尊，若菩萨摩诃萨为了灭尽色而修学，是否是在修学一切相智？'乃至'为了使一切相智不生而修学，是否是在修学一切相智？'之间，是在问：由于一切法本性空故，为了灭尽、离贪、寂灭、不生而修学是不可能的，那么如此修学是否与修学一切相智相同？

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་གང་འདི་སྐད་དུ་གཟུགས་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སློབ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ སློབ་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའི་ཚིག་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ནས་སྨོས་ན་དེ་ལྟར་སློབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ།ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམས་ གྲངས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་། དངོས་པོ་མེད་པས་ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགག་པ་དང་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསླབ་ཏུ་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སློབ་པར་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟད་པའམ་སྤོང་བའམ། སྐྱེ་བའམ་འགག་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟད་པའམ་སྤང་བའམ། སྐྱེ་བའམ་འགག་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པ་ལ། ཟད་པ་དང་སྤང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས།ཟད་པའམ་སྤང་བའམ། སྐྱེ་བའམ་འགག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སློབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་དྲི་མ་ཡོངས་སུ་དག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོབས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ།ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། ཟད་པ་དང་སྤང་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མེད་པར་སློབ་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སློབ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སློབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལགས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོབས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ་འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་ཡོངས་སུ་དག་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བའི་ཕྱིར།རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ།

世尊说道：'须菩提，不是这样的。长老须菩提所说：为了灭尽色而修学，是否是在修学一切种智？乃至为了使一切种智不生而修学，是否是在修学一切种智？'这些话不是这样的。这是指须菩提所问的这些话，一一表明不是那样修学的意思。所谓灭尽、离贪、不生等是无实之异名，一切诸法如色等本性空寂，因无实故，不可为灭尽、离贪、寂灭、不生而修学，应知即是于平等性中修学。
'须菩提，你意下如何？色之真如是否会灭尽、断除、生起或灭去？'乃至'一切种智之真如是否会灭尽、断除、生起或灭去？'这是世尊向须菩提询问：就胜义谛而言，一切诸法如色等本性空寂，仅为真如，于此是否有灭尽、断除、生起、灭去？
答道：'世尊，不是这样的。善逝，不是这样的。'这是说就胜义谛而言，一切诸法本性空寂，无有任何灭尽、断除、生起或灭去。
世尊说道：'须菩提，如是修学的菩萨摩诃萨即是修学真如'乃至'须菩提，如是修学的菩萨摩诃萨，由于清净声闻缘觉作意的垢染，将获得一切佛法力的清净。'这是显示如上所说的方式，一切诸法本性空寂，无有灭尽、断除、生起、灭去而修学的功德。即显示如是修学一切种智、六波罗蜜多等乃至一切种智之间诸法的利益。
问道：'世尊，若一切诸法本性清净，菩萨摩诃萨以何法获得清净？'这是因为前面说到'将获得一切佛法力的清净'，众中有人怀疑是否有某种可获得清净的实体，为断除这种疑惑，须菩提作此请问。

 ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཀྱང་། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་རབ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དངོས་པོར་མི་ལྟ་ཞིང་།མི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལས། ལེའུ་བཞི་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་སྤྱད་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྤྱད་པ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ།།སེམས་ཅན་གང་གི་སེམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པ་ལེགས་པར་འཐོབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉན་པ་དེ་དག་ནི། ཀུན་གྱིས་ཡིད་དུ་འོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་ནི།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སེམས་པ་ཙམ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་མེ་ཏོག་མན་དཱ་ར་བ་མང་པོ་བླངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སླར་ལོག་སྟེ།ཉན་ཐོས་སམ་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་སེམས་འགའ་ཙམ་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རྟོགས་ནས། དད་ པ་ལྷག་པར་སྐྱེས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་མཆོད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ། ཕྱིར་ལྡོག་པར་གྱུར་དུ་དོགས་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་མོས་པ་བསྐྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཅི་བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ཟློ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་རྟོགས་པར་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པའོ།

世尊说道：'须菩提，如是。'从此句至'将近一切智性'，再至'将近无上正等正觉'等句，皆如上述方式显示修习般若波罗蜜多的功德。
从'若作是念：此是般若波罗蜜多'至'须菩提，如是行持的菩萨摩诃萨即是修习般若波罗蜜多者'等句，是显示不执著般若波罗蜜多为实有，应无所缘的方便。
此为《圣般若波罗蜜多十万颂》第四十七品。
其后，从'天帝释作是念'至'何况修习十八不共佛法，胜伏一切众生，现证无上正等正觉'等句，是显示修习布施波罗蜜多等清净法的殊胜功德。
从'若诸众生心入一切种智'至'听闻此般若波罗蜜多者，应为一切所敬爱'等句，是显示仅思维一切种智、发无上菩提心及修习般若波罗蜜多的殊胜功德。
其后，从'尔时，天帝释取众曼陀罗花'至'世尊，我全无生起退转为声闻或独觉之心'等句，是显示天帝释了知如是修习般若波罗蜜多的殊胜功德后，生起殊胜信心，供养世尊，并将如是供养的善根回向，及显示已真实趣入无上正等正觉，无有退转之虑。
从'于无上正等正觉生起胜解'至'愿我涅槃后能度化未得涅槃的众生'等句，是显示如是发起无上正等觉心的菩萨具足圆满自他二利的意乐。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བགྱིད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱར་གཤེགས་པའི་ཆ་གཅིག་གིས་ཆུའི་ཐིགས་པ་བླང་བའི་ཚད་ཀྱིས་ཚད་གཟུང་བར་རུང་ཡང་སྲིད་ཀྱི།དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བསོད་ནམས་ལ་ནི་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བསམ་པ་དང་ ལྡན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མི་བགྱིད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི། བདུད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་བདུད་ཀྱི་གནས་ནས་ཤི་འཕོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མི་བྱེད་པ་སྨད་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ ཞེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་ཅིང་འགོང་བ་མེད་པ་དེ་ནི།རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པས། དེ་སྣོད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མེད་པ་བདེན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སེམས་ཞུམ་ པ་མེད་ཅིང་འགོང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི། ཆོས་ཉིད་དེ་མི་ཤེས་མི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་།སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐབས་མཁས་པས་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དེ་ལྟར་ཐབས་མཁས་པ་ལ་སློབ་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། དེ་ལྟར་སློབ་པ་ཉུང་བ་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ཚིག་གཉེར་རྣམས་ནི་རང་ལོག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཆོས་གང་ཡང་དམིགས་པ་མེད་དེ། མི་དམིགས་པས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊，如是对于新入大乘的菩萨摩诃萨们所发的菩提心，随喜功德乃至以一毫端百分之一能取一水滴为量虽可计量，然于彼等随喜相应的发心功德则无量。这是显示对如是具足利益自他圆满意乐者随喜功德广大。
说此语已，天帝释白世尊言：'世尊，若于彼等发心不生随喜之众生，是为魔所加持'乃至'彼等众生是从魔界死来'，这是显示呵责不对如是具足利益自他圆满发心生起随喜者。
何以故？世尊，若心无怯弱无退却，须菩提，是为般若波罗蜜多。这是显示一切法自性清净故，彼器清净无所得为真实，于如是甚深义心无怯弱无退却即是获得清净。
一切凡夫异生皆不知不见法性，乃至行于一切相智。这是显示菩萨虽行六波罗蜜多等，为引导凡夫异生众生趣入真实义故，以善巧方便于世俗中而行。
须菩提，如是行的菩萨摩诃萨乃至不生具一切相智之心。这是显示如是学习善巧方便的利益，及如是学习者稀少并附带譬喻，文句详细已自明。
何以故？须菩提，如是菩萨摩诃萨行此甚深般若波罗蜜多时，不得任何法，以无所得故于任何法亦不发心。这是显示于色等一切法不生有所缘心的理由，即显示胜义中一切法自性空故，无有所得，故不生有所缘心。

 །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འདུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱད་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་ནང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་ སེམས།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན། སེམས་ཅན་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་འཁོད་པ་དེ་དག་མང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ལས་མི་ ཐོབ་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འཛིན་ཅིང་འཆང་བ་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་དང་།དེ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གདམས་ངག་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ ཉིད་རྟོགས་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྔ་བརྡུང་བར་འདོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཏམ་བྱ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྔ་བརྡུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དུང་འབུད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱ་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དེས་ཐོབ་པར་བགྱི་བ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ ཐོབ་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ལས་མི་ཐོབ་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ།འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་བྱ་བའམ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ ཡང་ཐོབ་པར་ནི་བྱའི།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་དེ་ལ་གནས་པར་མི་བྱ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པར་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་བསྒྲུབས་ཏེ། བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་བདུད་ཀྱི་གནས་འཇིག་པར་བགྱིད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།གདོན་མི་ཟ་བར་བདུད་ལས་རྒྱལ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་མི་བྱེད་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，须菩提，如是修学甚深般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，将圆满一切波罗蜜多。从'须菩提，修学此甚深般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨是一切众生中最胜者'这段经文，说明若行持此甚深般若波罗蜜多，则能获得修行一切波罗蜜多等功德，并以比喻说明此般若波罗蜜多中含摄一切波罗蜜多。六十二种见已如前所说。
须菩提，于意云何？三千大千世界中所住众生其数是否众多？乃至'须菩提，修学般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，于一切圆满中无有不得'这段经文，说明受持等此甚深般若波罗蜜多的功德广大，并开示应如何修学的教诫。其中'欲通达佛境界'是指欲证悟法界真如之义。
'欲击佛鼓'与'欲说佛语'是指欲击法鼓、吹法螺、说法语，应当修学此甚深般若波罗蜜多之义。
须菩提白言：'世尊，彼亦能得声闻圆满否？'乃至'应无过失地趣入菩萨道'这段经文，是针对前文所说'于一切圆满中无有不得'，众中有人疑惑是否也能得声闻缘觉果位圆满而请问。答复说虽能得声闻缘觉圆满，但不应如声闻缘觉般住于其中，应无过失地趣入菩萨道。
须菩提，如是修学的菩萨摩诃萨以何种发心成就此愿，并将之回向无上正等正觉的众生，彼等能摧毁魔境。此说明具足如是自他二利圆满之发心，必定战胜魔障，现证无上正等正觉。因此，若不随喜如是发心，即是属于魔的眷属。

 །གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་སེམས་དེ་དག་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བགྱི་བ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ལྟར་གཉིས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་དང་།གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མི་བྱར་མི་རུང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བྱས་ནས་ཀྱང་བསྔོ་བའི་ ཐབས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་ཤིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ཕན་ཡོན་དང་།ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བྱས་ནས། ཇི་ལྟར་བསྔོ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། ཅི་ནས་ཀྱང་སེམས་མེད་པ་དང་། སེམས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཡང་མེད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པའམ།དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་མར་མི་གཟུང་བར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞིང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཅི་ནས་ཀྱང་སེམས་མེད་པ་དང་།སེམས་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཡང་མེད་པར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱས་ཤིང་། བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་སྦྱར་ན།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ནི་སེམས་དེ་དངོས་པོ་མེད་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ མེད་དེ།དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་གྲང་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་སེམས་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་ན། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་སྒྱུ་མ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་ཉིད་དང་སྒྱུ་མ་ལས་དཔེ་བླངས་པའི་སེམས་དེ་གཉི་ག་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསོལ་པའོ།

从'对于那些为了无上正等正觉而生起的菩提心，我随喜功德'这句话开始，到'不应生起二相，也不应生起无二相，如是应当回向'这句话为止，说明对于所生起的菩提心不能不随喜，并且随喜之后也要示现回向的方法。
从'世尊宣说'这句话开始，到'对不退转和一生补处菩萨的善根也应当随喜，并且回向无上正等正觉'这句话为止，说明对于圆满自他二利的发心随喜的功德，以及如何随喜，随喜之后如何回向的方法。'乃至于无心亦无非心'这句话是说明，对所随喜的菩提心不应执著有实体或无实体之相而随喜并回向。
尔时，具寿罗布若向世尊如是请问：'世尊，如幻之心如何能证得无上正等正觉？'这是针对前文所说'乃至于无心亦无非心而随喜，并回向无上正等正觉'而言。若依此而论，究竟义中此心无实，故无随喜、回向及证得无上正等正觉。世俗谛中虽有，但世俗谛中有的心并非真实存在，如同幻化，那么如幻之心如何能证得无上正等正觉？这是执疑而问。
世尊告曰：'罗布若，于意云何？如幻之心汝能真实见否？'这是为了详细说明如幻之心不能证得正觉之义而问罗布若。
答曰：'世尊，不也。世尊，我不见真实幻化，亦不见真实如幻之心。'这是说明幻化本身和以幻化为喻的心二者，仅是世俗言说而已，究竟义中并不存在。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཡང་མ་མཐོང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱང་མ་མཐོང་ན། སེམས་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སེམས་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་ དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྒྱུ་མ་དང་།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་གཉིས་ཀ་མེད་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སེམས་དེ་ག་ལ་ཡོད་སྙམ་དུ་དགོངས་ནས་སྨྲས་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལས་གུད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལས་གུད་ན་ཆོས་གང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དེ།བདག་གིས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པར་ གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བདག་གིས་ཆོས་གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ན། མཆིས་པའམ་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་གང་ཞིག་བདག་གིས་བསྟན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ ལས་གུད་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་ན།དེ་ལས་གཞན་པ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་གཉི་གར་ཡང་བསྟན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་གང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་ནི་མཆིས་པའམ་མ་མཆིས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་གཉི་གར་བསྟན་དུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་ཏེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་གདགས་ཤིང་བསྟན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་གང་དབེན་པ་དེ་ནི་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་ཞིང་དབེན་པ་དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།མ་མཆིས་པའི་ཆོས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་ མི་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱར་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ནི་མ་མཆིས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་མཆིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་ཤིང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ བསྒོམ་པ་ལས་འགྱུར་ན།ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་མེད་པས། མངོན་པར་འཚང་རྒྱར་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊说道：'须菩提，你怎么认为？如此既未见幻术，也未见如幻术般的心，那么你是否真正见到了将证悟无上正等正觉的心？'这是说，如果幻术和如幻术般的心两者都不存在，那么想要证悟无上正等正觉的心又怎么会存在呢？
回答说：'世尊，不是这样。'这是说明没有见到这样的心的意思。
世尊说道：'须菩提，你怎么认为？除了幻术和如幻术般的心之外'一直到'世尊，除了幻术和如幻术般的心之外，我确实未见有任何法能证得无上正等正觉'这段话，是说明除了幻术和如幻术般的心之外，在胜义谛中并没有其他任何法能证得无上正等正觉。
'世尊，如此我既未见到其他法，那么我应当宣说何种存在或不存在的法呢？'这是说，如前所述，除了幻术和如幻术般的心之外，既没有能证得无上正等正觉的法，那么除此之外也无法宣说其他有或无的法。
'极为空寂的法，既不能说它存在，也不能说它不存在。'这是说明无法宣说有无二者的理由，即在胜义谛中，一切法远离有无二边，因为极为空寂的缘故，无法安立和宣说为有或无。
'任何空寂的法都不能证得无上正等正觉'，这是说明如此远离二边而空寂的法不能证得圆满菩提。
'不存在的法也不能证得无上正等正觉'，这是说明极为空寂的义理即是无实体，无实体者也不能证得圆满菩提的意思。
'为什么呢？世尊，这是因为一切能成为杂染或清净的诸法都是不存在且完全不存在的。'这是说明无实体不能证得圆满菩提的理由，即证得圆满菩提是通过断除属于杂染分的诸法，修习清净诸法而成就的，但这些法在胜义谛中都是无实体的，既无所断也无所修，因此也就没有证悟可言。

 །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དབེན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པར་མདོར་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་ བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ནས་སྨོས་ཏེ།ཤིན་ཏུ་དབེན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །ཆོས་གང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་ནི་བསྒོམ་པར་བགྱི་བ་ཡང་མ་ལགས། རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་བགྱི་བ་ཡང་མ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དབེན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ནི་བསྒོམ་ཞིང་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་ཡང་མེད།གཞིག་ཅིང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སུན་དབྱུང་བའམ་གཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་སླད་དུ། ཆོས་གང་ཡང་སྒྲུབ་པ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ལྟར་དབེན་པས་དབེན་པ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དབེན་ཞིང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པས་གང་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པའི་དོན་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་ནས། ཤེས་རབ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དབེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།།རབ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དབེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དེ།ཤིན་ཏུ་དབེན་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？世尊，这是因为般若波罗蜜多极其远离，从'极其远离'到'一切种智极其远离'这些话，是上文中简要宣说一切法极其远离且无实体。
其后从般若波罗蜜多乃至一切种智，逐一列举所有清净法，宣说其极其远离且无实体。
'极其远离的法，既不是所修，也不是所破'这句话是说，如此极其远离且无实体的法，既没有可修可证，也没有可破可断。'所破'的意思是指摧毁或破除。
'因为般若波罗蜜多极其远离，所以没有任何法可成就'这句话是为了使上述义理更加明白而说的。
从'般若波罗蜜多极其远离'到'如何以远离而证得远离'这些话，是说一切法极其远离，本性空寂，作为无上正等正觉之因的般若波罗蜜多以及无上菩提本身，在胜义中也无实体而极其远离，因此没有任何证得圆满正觉可言。
从'世尊说：善哉善哉，须菩提'到'一切种智极其远离'这些话，是为了使众眷属对须菩提所说义理生起信解，而赞叹'善哉'，并宣说般若波罗蜜多等一切清净法极其远离。
从'须菩提，如般若波罗蜜多远离'到'现证无上正等正觉也极其远离'这些话，是说般若波罗蜜多等一切清净法在胜义中无实体而极其远离，同样，现证无上正等正觉也无实体而极其远离，因此没有任何现证无上正等正觉可言。

 །རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་དོན་བཤད་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་ཤིང་། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱད་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མ་སྤངས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མ་གྱུར་ཅིང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པའི་མིང ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་དེ་ལྟར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་དེ། ཤིན་ཏུ་དབེན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤིན་ཏུ་དབེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བརྟེན་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་གྱི།དེ་ལ་བརྟེན་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དབེན་པས་དབེན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་དབེན་ཏེ།དེ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་ཡང་རྒྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་བརྟེན་ པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉི་ག་དངོས་པོ་མེད་དེ་དབེན་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་ཡང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས།མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། དོན་དམ་པར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།ཤིན་ཏུ་དབེན་པས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གཉི་ག་དངོས་པོ་མེད་པས། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ གྱིས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་འགྱུར་བའི་དོན་ཟབ་མོ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ པ།རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ།

'从'若般若波罗蜜多不成为极为空寂'到'彼不成为一切相智'这段经文是解释极为空寂的含义。所谓极为空寂是指远离能取所取，三轮清净。如是以三轮清净而行，则从六波罗蜜多乃至一切相智之间，能获得清净诸法之名。若不舍能取所取，不成极为空寂且三轮不清净，则不能获得六波罗蜜多等之名。
'从'因此须菩提，如般若波罗蜜多极为空寂'到'若不依止般若波罗蜜多则不能现前圆满证得无上正等正觉'这段经文是说，如是胜义中一切法无实，虽极为空寂，但世俗中若不依止极为空寂的般若波罗蜜多，则不能现前圆满证得无上正等正觉。若依止般若波罗蜜多，则以缘起方式而现前圆满成佛。
'以空寂不能现前圆满证得'是说，胜义中般若波罗蜜多也无实而空寂，因此无实不能成就无实的意思。'虽现前圆满证得无上正等正觉，若不依止般若波罗蜜多则不能现前圆满证悟'是说，如是胜义中因果二者虽无实而空寂故不能现前圆满证悟，但世俗中以缘起方式，非不能现前圆满证悟，而且要依止般若波罗蜜多才能现前圆满证悟的意思。
'白言：世尊，菩萨摩诃萨行于甚深义'是说，如上所说的方式，胜义中一切法自性空，以极为空寂故，能修般若波罗蜜多与所证正等菩提二者皆无实，故不能现前圆满证悟，而世俗中以缘起方式，依止般若波罗蜜多而能现前圆满证悟，如是甚深义为有所缘者难以了知，因行持如是义故称为行于甚深义，此是须菩提所说。
'世尊告曰：须菩提，如是如是'等文，是说须菩提所说真实而作如是开示。

 །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་དོན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་། འདི་ལྟ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགྱུར་བའི་དོན་དེ་མངོན་ དུ་མི་བྱེད་པ་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཟབ་མོ་ཡང་བསྒོམས་ལ།ཐབས་མཁས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཀྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར།དཀའ་བ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་བདག་གིས་འཚལ་བ་ལྟར་ན། དཀའ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བགྱིད་ན། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དཀའ་བ་ བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལས་མངོན་དུ་མི་བྱ་བ་ནི་དཀའ་ཡང་སྲིད་ཀྱི།དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་དུ་བྱར་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མངོན་དུ་བྱར་མེད་པ་ལ། མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ལྟ་དཀའ་ཡང་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་མངོན་དུ་བགྱི་བའི་དོན་དེ་ཡང་མི་དམིགས།གང་གིས་མངོན་དུ་བགྱི་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པ། གང་མངོན་དུ་བགྱི་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།མངོན་དུ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་མི་བྱ་བ་ནི་དཀའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་ན་གང་མངོན་དུ་བགྱིས་པས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་དོན་མངོན་དུ་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་གང་ཞིག་མཆིས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་གང་ཞིག་གིས་མངོན་དུ་བགྱི། ཆོས་མངོན་དུ་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཞིག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་མངོན་དུ་བྱར་མེད་ཅིང་།མི་དམིགས་པར་མ་ཟད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་དོན་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་ མི་དམིགས་པའི་སྤྱོད་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྤྱད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མུན་པ་མ་མཆིས་པ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་གང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཅིང་། མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་ན། དམིགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བྱང་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是，须菩提，菩萨摩诃萨行于甚深义，即不现证声闻地或独觉地之义，此为难行。此说明：如是修习空性甚深义，以善巧方便于世俗中成就无上正等正觉，而不现证声闻、独觉地之空性。因为有所缘者不能如是行持，故说为难行。
白言：'如我解世尊所说义，全无难行，云何菩萨摩诃萨有难行？'此义为：于有事不现证尚有可能，于无事则无可现证。如是于无事且无可现证者，不现证有何难行？
何以故？世尊，如是所现证之义不可得，能现证之般若波罗蜜多亦不可得，所现证之法亦不可得。此说明：所现证之义空性，能现证之因般若波罗蜜多，及能现证之补特伽罗，于胜义中皆不可得，故不现证为难。
世尊，若一切法不可得，则以何现证而得现证无上正等正觉？如是现证义复是何？般若波罗蜜多复以何现证？如是现证法复是何？此说明：不仅声闻、独觉地之空性无可现证且不可得，乃至能得现证无上正等正觉之义亦皆不可得。
世尊，此是无所得行，于此行持之菩萨摩诃萨，于一切法得无暗。此说明：如是于诸法不现证且无所得而行，则能净除一切由所缘所生之障。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སེམས་མི་འཛུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དོན་གང་གི་སླད་དུ་བརྗོད་པའི་དོན་དེ་བགྱིད་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་ལ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་སྟོང་པས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་མ་གྱུར་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་དང་། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་རློམ་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན། བདག་གིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་རིང་དུ་གྱུར་པར་བྱ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་ཉེ་བར་གྱུར་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ།ཚིག་གཉེར་ནི་རང་ལོག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ ཐུག་གི་བར་དུ།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་བརྗོད་པ་ཡང་ཅི་ལས་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ ལྟར་གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་བསྟན་པ་ལས།འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རོ་གཅིག་ན། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས། ཅི་ཡང་བྱ་མི་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཤཱ་རིའི་བུས་རབ་འབྱོར་ལ་དྲིས་ པའོ།།རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལས་སངས་རྒྱས་སུ་བརྗོད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལས་ལེགས་ ཉེས་ཅི་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱིད་སྡུག་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་དག་པར་མ་མཐོང་ཞིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ལས་སྤྱད་པས། འབྲས་བུ་ཡང་འཁོར་བ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་ཏེ། འགྲོ་བ་ལྔའི་ནང་དུ་སྐྱེ། སེམས་ ཅན་གང་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་ཏེ།འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ལས་ཐར་ཏེ། འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊，如果从这样的教法中，从'菩萨摩诃萨心不退缩'开始，直至'虽然般若波罗蜜多为了某种意义而说，但般若波罗蜜多是无分别的'为止，对如此甚深义理的教导，如果不像声闻和独觉那样因空性而恐惧害怕，则显示修行般若波罗蜜多的功德，以及如是修行的菩萨对般若波罗蜜多的修行不生起傲慢心，
如是修行般若波罗蜜多时，无有'我应远离声闻独觉地，应令一切种智接近'等分别念，以譬喻显示无分别。文字次第已经完毕。
其后，具寿舍利子对具寿须菩提如是说，从'具寿须菩提说：具寿舍利子，一切法皆无分别'为止，显示如同修行般若波罗蜜多的菩萨和般若波罗蜜多无分别一样，乃至五波罗蜜多等一切种智，以及有为界和无为界等，一切法皆以空性为一味故无分别。
说道：'具寿须菩提，若一切法如是无分别'乃至'称为佛世尊又从何而来'为止，是因为在上文说一切法无分别时，众中有人认为若一切法空性一味，则轮回和涅槃也空性一味，认为无需做任何事，为了遣除这种分别，舍利子向须菩提提问。
从'须菩提说：具寿舍利子'直至'从无分别中称为佛，从无分别中称为菩提'为止，显示胜义中一切法虽自性空而无分别，但在世俗中善恶业果苦乐非无。凡夫众生未如实见而颠倒分别者，造作轮回因的业，果报也成熟于轮回中，于五道中受生。
心不颠倒、不执著轮回诸法而无分别的众生，则从轮回中解脱，获得圣者之地。

 །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདས་པའི་དུས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་ཇི་སྙེད་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པས།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བསྒོམས་པ་ལས་འཕགས་ པའི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པ་ལས། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བརྩན་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་ལས་ལེའུ་བཞི་བཅུ་བརྒྱད་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།ཀྱེ་མ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སྙིང་པོ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་རྟོགས་ན། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན་ལ་ སྤྱོད་པ་ནི་སྤྱོད་པའི་མཆོག་དམ་པ་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ།།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་མ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྙིང་པོ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར།སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ ཡོད་པའི་ནང་ནས་མཆོག་ལ་བྱ།སྙིང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

具寿舍利子，在过去时，如来应供正等正觉如是出现，乃至以无分别般若波罗蜜多而行，证得一切无分别法现前圆满菩提为止，此说明由修习无分别而得圣地的理由。三世诸佛世尊也是由断除分别而现前圆满成佛，因此应当精进于一切法如是性的无分别，应当无分别地行持无分别般若波罗蜜多。
《圣般若波罗蜜多十万颂》第四十八品。
其时，具寿舍利子对具寿须菩提如是说道：'啊！具寿须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多即是行于精要'这句话是对上文所说无分别义被舍利子所领悟，如是行持无分别义即是行持最上殊胜精要之赞叹。
如是说已，具寿须菩提对具寿舍利子如是说道：'啊！具寿舍利子，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多即是行于无精要'这句话是针对上文所说'行于精要'，为了遣除众中有人认为是否有如是精要之实体的分别念，而说'行于无精要'。所谓'精要'是指诸实有中之最胜，所谓'无精要'是指胜义中一切法自性空无实体。因此说明菩萨行般若波罗蜜多即是行于无精要。
何以故？具寿舍利子，般若波罗蜜多是无精要，乃至一切相智是无精要为止，此说明行于无精要的理由。六波罗蜜多等乃至一切相智之间的诸法胜义中无实体，菩萨也行持彼等诸法，故称行于无精要之义。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་ཤིང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ན།སྙིང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་གྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ ལ་ཡང་མི་དམིགས་ཤིང་།དངོས་པོར་མི་ལྟ་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་དམིགས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་བུ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་དག་འདི་སྙམ་དུ་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་འདི་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱག་བྱ་བར་འོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྙིང་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་གཏོང་ཞིང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དཀོན་པས། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་ ཕྱག་བྱ་བར་འོས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་མི་དམིགས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་དེ་བས་དཀའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དམིགས་ སུ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་ལ།ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་མི་དཀའ་དེ་བས་ཀྱང་སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་བྱ་བར་ཡི་དམ་བཅས་ལ། སེམས་ཅན་དེ་དག་མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དཀའ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་ཕྱག་བྱ་བར་འོས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གདུལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་དུ་གོ་ཆ་ཡང་བགོས་ལ།སེམས་ཅན་ཡང་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་བདག་གི་ དོན་འབའ་ཞིག་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་མི་དམིགས་པས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གང་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་སེམས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་འདུལ་བར་སེམས་པ་ དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ནམ་མཁའ་གསོག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གསོག་ཏུ་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སེམས་ཅན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པའི་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་སྟེ། སེམས་ ཅན་འདུལ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་འདུལ་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དབེན་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྙིང་པོ་མེད་པ་དང་། གསོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷའི་བུ་དག་རྣམ་གྲངས་དེས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ སེམས་ཅན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་གྱོན་པ་དེ་དག་ནི་དཀའ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་མི་མཁས་པར་བྱ་བར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

为什么这样说呢？这是因为菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，连无实性也不能执取、不能如实见到，又怎么会执取有实性呢？这是说，对于六波罗蜜等法，在胜义中无实有，菩萨成就这些法时也不执取，不视为实有，那么对于非真实义的有实性之法又怎么会执取呢？因此，行般若波罗蜜多的菩萨是行于无实性的意思。
其后，欲界和色界中众多天子心想：从'如是'到'应当礼敬那些不现证法性平等的人'这段话，是说虽然了悟一切法无实性，但不舍弃无上正等正觉的发心，虽行深奥无所缘的般若波罗蜜多，却不现证声闻、缘觉的真实际和空性法性，如此稀有，因此应当礼敬如是行持的菩萨。
其后，从'具寿善现对那些天子如是说'到'要度化的众生极难可得，这对他们更加困难'这段话，是说不仅难在行无所缘之法而不现证真实际，更难的是立誓利益众多众生，而这些众生又不可得，如此行持才是应当礼敬的。
如是行持的菩萨摩诃萨为度化一切众生而趣入无上正等正觉，这是说不仅为众多众生利益而披甲胄，且不执著众生，这不是仅为自利，而是以利他为主，且无所执著，如此行持才是真正趣入无上正等正觉。
从'欲调伏众生即如欲调伏虚空'到'为积聚虚空而视众生为可积聚'这段话，是说明众生不可得的理由：胜义中众生无实性故如虚空，调伏众生如同调伏虚空。应知'远离'、'空性'、'无实性'、'积聚'是无实性的异名。
天子们，由此理趣，为无实众生利益而披甲胄的菩萨摩诃萨确实困难，这是说对无实之法作有实之事是难以善巧成办的意思。

།གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་ཆ་གྱོན་པ་དེ་དག་ནི་ནམ་མཁའ་དང་བརྩད་པར་འདོད་པ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་པ་འདུལ་བའི་དོན་དུ་གོ་ཆ་གྱོན་པ་ནི་ནམ་མཁའ་འདུལ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གོ་ཆ་དེ་ཡང་བགོས་ལ་སེམས་ཅན་གང་གི་ དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གོ་ཆ་བགོས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དབེན་པའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་དབེན་པར་ ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་དབེན་པའི་ཚིག་གིས་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དབེན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་སུ་མེད་དེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དབེན་པས་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་རྩོལ་བའི་གོ་ཆ་ཡང་དབེན་པས་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དང་གོ་ཆ་གཉིས་ཀ་དབེན་ཏེ། གོ་ ཆ་མེད་པར་བསྟན་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་སྟོང་པས་སྐྲག་ནས།ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་སེམས་སུ་མ་གྱུར་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་དབེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ དབེན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་སེམས་ཅན་དབེན་པར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ་དབེན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་དབེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཟུགས་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དབེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ།འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དེ། དབེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ལྷའི་བུ་དག་ གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པར་བཤད་པ་ལ་སེམས་མི་འཇུམ།ཡོངས་སུ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ལ་དེའི་ཡིད་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དེ།དབེན་པར་བཤད་པས་སྐྲག་སྟེ་སེམས་ཞུམ་པར་མ་གྱུར་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་ སྩལ་ཏོ།

凡是为众生利益而披上铠甲的那些人，是想与虚空较量，这是以虚空为喻来说明众生无实体的意思，即为调伏无实体的众生而披上铠甲，就等同于要调伏虚空一样。
菩萨摩诃萨虽披上铠甲，但为了哪些众生而披上铠甲的那些众生也是不可得的，这是总结说明所要调伏的众生无实体的意思。
为什么呢？因众生空寂故，视铠甲为空寂，这是以空寂之语来说明众生不可得的理由，因为众生无实体且空寂故不可得，如此因众生空寂，为调伏众生而精进披上的铠甲也是空寂的，二者无二的意思。
如果在如此宣说时，菩萨摩诃萨不会退怯，则是在修行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，这是说明如此宣说众生和铠甲二者皆空寂，说明无铠甲时，对于无实体及空性不生恐惧，不生小乘之心，则可知是在修行般若波罗蜜多。
为什么呢？因色蕴空寂故众生空寂，乃至因一切种智空寂故众生空寂，这是说明前面所说众生空寂的理由，即从色等乃至一切种智的一切法，胜义中以自性皆空故空寂，因此众生以自性空且空寂的意思。
因色蕴空寂故般若波罗蜜多空寂，乃至因一切种智空寂故般若波罗蜜多空寂，这是针对前面所说如此修行即是修行般若波罗蜜多的说法，为了遣除众中有人认为般若波罗蜜多有实体的分别念，而说明般若波罗蜜多也无实体，是空寂的。
天子们！如果菩萨摩诃萨对于宣说一切法空寂时心不怯弱，完全不退缩，其心不生恐惧，则是在修行般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，这是说明如此宣说般若波罗蜜多也无实体且空寂时，不因恐惧而生退怯之心，则可知在世俗谛中是在修行般若波罗蜜多。
其时，世尊对具寿善现如是宣说。

།རབ་འབྱོར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་ན། འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྨྲས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་མཆིས་པའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ལ་ཞུམ་པར་ འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མ་མཆིས་པ་སྟེ།དམིགས་སུ་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་དང་། ཞི་བ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གང་ཞུམ་པར་ འགྱུར་བ་དང་།རྒྱུ་གང་གིས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དང་དོན་གང་ལ་ཞུམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལ་མི་འཇུམ་ མི་འགོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གང་ལ་ཞུམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མ་མཆིས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཟླས་ནས་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་ཚངས་པ་དང་བཅས།སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་དང་བཅས་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་བགྱི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་དགོངས་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ཞུམ་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱག་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་གང་ལ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་མཛད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་ཞུགས་ པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'须菩提，为什么菩萨摩诃萨不会对般若波罗蜜多生起怯懦'这句话，是指须菩提解释不生怯懦的原因。为了利益应当调伏的众生，世尊说此话。
从'世尊，因为一切法皆不存在'乃至'为什么呢？世尊，如是，凡是会生起怯懦者、以何因生起怯懦、对何事生起怯懦，这一切法皆不存在，皆不可得'这段话，是须菩提宣说不生怯懦的理由。意思是说，因为在胜义中一切法皆是空寂、寂静、无生，所以无论是生怯懦的人、生怯懦的因、所对之事生怯懦，这一切法都是不存在且不可得，因此不会生起怯懦。
从'世尊，若菩萨摩诃萨对如是所说不怯弱、不畏惧'乃至'凡是会生起怯懦的一切法皆不存在'这段话，是为了使上述义理更加明了而重复宣说并作总结。
从'世尊，如是行持的菩萨摩诃萨，将受到帝释天、梵天、生主天等诸天的顶礼'乃至'圆满一切种智，如是作意'这段话，是说明如是对无所得法的宣说无有怯懦而行持般若波罗蜜多的菩萨，将获得欲界天、色界天诸天顶礼，以及十方如来作意加持的功德利益。
'须菩提，对于行持般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，诸佛世尊若作意加持，应当了知此菩萨摩诃萨必定成佛'这句话的意思是说，如是行持般若波罗蜜多的菩萨若得到十方如来的作意加持，应当了知他必定会成佛。

།རབ་འབྱོར་གང་གཱའི་ ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་ཁམས་དག་ན།སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབེན་པ་ཡིན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ནི།བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་དགོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་ཡང་རྟོགས་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་དང་བདེན་པའི་ཚིག་བསྲུང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་ཁས་འཆེས་ཤིང་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་བྱེད་པ་ལ་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱ་མི་ ནུས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱང་འོང་བར་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་མུན་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགོངས་པ་མཛད་པ་དེའི་དྲུང་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་འོང་སྟེ་འདོམས་ཤིང་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེའི་མིང་དང་རིགས་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་རྗོད་པ་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ལྷའི་བུ་རྣམས་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་ ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགོངས་ཤིང་མིང་དང་རུས་ནས་སྨོས་ཏེ་ཆོས་བསྟན་ཅིང་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་དྲུང་དུ་འོང་ཞིང་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ང་ད་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ ཆོས་སྟོན་ཅིང་བསྔགས་པ་མཛད་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིན་ཆེན་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཙུག་ཕུད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་མིང་ནས་སྨོས་ཏེ་ཆོས་སྟོན་ཅིང་བསྔགས་པ་མཛད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་འཁྲུགས་པའི་ཞམ་འབྲིང་ན་འཁོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ནས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་སྟོན་ཅིང་བསྔགས་པ་མཛད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

须菩提，如恒河沙数世界中，所有众生皆成为魔罗波旬，乃至如所说般，是为空性。诸佛世尊已证知此义。须菩提，行持般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨具足此二法，魔罗波旬等不能降伏。此说明行持般若波罗蜜多的菩萨为十方如来所护念，通达一切法空，以大悲心不舍一切众生，守护真实语，如其所言付诸实践，魔不能为障的功德。
须菩提，如是行持的菩萨摩诃萨处，诸天子亦当来临，乃至为处于黑暗中的众生带来光明，令其生起欢喜。此说明行持般若波罗蜜多的菩萨为如来所护念，世间诸天亦来亲近教导并令生欢喜。
何以故？如是无量无数世界中，乃至以宣说其名姓的方式说法并作称赞。此说明诸天子生起欢喜的因由，即无量世界中的诸佛世尊亦护念行持般若波罗蜜多的菩萨，称其名姓而说法赞叹，故诸天子来其处生欢喜。
须菩提，譬如我今，乃至说法并作称赞。此举例说明无量无数世界的诸佛世尊对行持般若波罗蜜多的菩萨说法赞叹，如世尊释迦牟尼对宝德菩萨和顶髻菩萨行持般若波罗蜜多时称其名而说法赞叹，如同不动如来座下行持般若波罗蜜多的诸菩萨，称其名而说法赞叹。

 །ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག བཞུགས་ཤིང་འཚོ་སྐྱོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྟེང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་ཤིང་འཚོ་སྐྱོང་བ་དང་།ཆོས་སྟོན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཚངས་པའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་དག་ལ་སྤྲོ་བར་མཛད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཏེ།ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཡང་ཆེད་དུ་རྗོད་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དགོངས་ཤིང་། སྤྲོ་བ་མཛད་པའི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་། སོ་སོའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ན་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་དགོངས་ཤིང་སྤྲོ་བར་མཛད་དེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ རྣམས་ལ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དེ་ལྟར་དགོངས་ཤིང་སྤྲོ་བ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་ སྤྱོད་པ་གང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་སྤྲོ་བར་མཛད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཏེ།ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཡང་ཆེད་པ་ཡང་ཆེད་དུ་རྗོད་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་འབའ་ཞིག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགོངས་པ་མཛད་པ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཐུན་པར་བསྒྲུབས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྦྱོང་ན། དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགོངས་ཤིང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྦྱོང་ཞིང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དམ་པའི་ཆོས་ཉམས་ཤིང་ནུབ་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དམིགས་པ་ཅན་གཞན་གྱིས་མི་ནུས པས་དཀའ་བ་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་དགོངས་ཤིང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སླར་ ལྡོག་པའམ།སླར་མི་ལྡོག་པའམ་གང་གིས་མིང་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོན་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོངས་ཤིང་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་མཛད་དམ།འོན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་དགོངས་པ་མཛད་སྙམ་དུ་འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་ན།ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་མ་དག་པ་གཉི་ག་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དགོངས་ཤིང་སྤྲོ་བ་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

从'东方诸佛世尊有多少安住护持'这句话开始，直到'上方诸佛世尊有多少安住护持并说法，彼等一切诸佛，于彼处有多少菩萨摩诃萨修持梵行，不离般若波罗蜜多者，以欢喜方式为其说法，且宣说应说之事'为止，这是显示对修行般若波罗蜜多的菩萨作意并欢喜说法的法性。十方如来也对各自佛土中安住的修行般若波罗蜜多的菩萨作意并生欢喜。因此，诸佛世尊对如是修行般若波罗蜜多的诸菩萨作意并生欢喜，这是其义。
菩萨摩诃萨从初发心直至获得一切智之间，于所有菩提道的修行，诸佛世尊以欢喜方式为其说法，且宣说应说之事。这表明如来不仅对修行般若波罗蜜多者作意，对从初发心起，随顺般若波罗蜜多修持而修学菩提道者，如来也作意并生起欢喜。
为什么呢？'须菩提，为使佛法相续不断而趣入的菩萨摩诃萨们是行难行'，这是说如是修学菩提道并使成佛之因正法不衰败隐没，如此发心他人难以做到故称难行。因此，诸佛世尊对此等菩萨作意并生起欢喜，这是其义。
'白言：世尊，诸佛世尊是以退转或不退转或以何名称的方式宣说彼等菩萨摩诃萨'，这是因为如是对修行般若波罗蜜多的菩萨，诸佛世尊作意并生起欢喜，为断除众中有些人心生疑惑：是否仅对清净的不退转菩萨如是作为，还是对其他未清净的菩萨也作意？须菩提因此请问。
'世尊告曰'等，这是显示若如理修行般若波罗蜜多，诸佛世尊对清净与未清净二者皆作意并生欢喜。

 །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་སྙིང་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་མོས་ཀྱང་།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་མ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་སྤྲོ་བ་མཛད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཡང་ཆེད་དུ་རྗོད་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགོངས་པ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་།དེ་དག་གང་དང་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་འཁྲུགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིན་ཆེན་དཔལ་གྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ འདི་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དགོངས་པ་མཛད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཁ་ཅིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་ཞི་བ་དང་། གསོག་དང་ གསོ་བ་དང་།སྙིང་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། དེ་ལ་མོས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་སྤྱོད་ན། དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགོངས་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་དག་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགོངས་ པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་དག་གིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྤངས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་ཤིང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལྟར་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ན།འཕགས་པའི་ས་མ་ཐོབ་ཀྱང་། ཕྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་ཤིང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་མང་ པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་ནས། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ནན་ཏན་བགྱིས་ཏེ། ཆོས་གང་ཡང་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གནས་མ་མཆིས་ སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་ལས། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ། འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་ཐོབ་ པར་བྱ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དངོས་པོ་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་གང་ཡང་མི་དམིགས་ན། སུ་ཞིག་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་སུ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ།

问道：'世尊，那些是什么'，乃至'虽然相信无实质'，对于那些尚未获得无生法忍的人们，诸佛世尊也以欢喜的方式为他们说法，并且宣说教言。这段经文说明了不清净的菩萨请问如来的密意是什么，以及说明了那些是什么。即是说，效仿不动如来和随学珍宝吉祥菩萨的修行方式，也是在修行这甚深般若波罗蜜多。如此修行时，如来们也会关注那些尚未清净的菩萨，有些不清净的菩萨虽然了解一切法无生、空性、寂静、积聚、治疗和无实质，并且相信这些，但尚未获得无生法忍。当他们修行这甚深般若波罗蜜多时，如来也会关注他们。
从'须菩提，于某些菩萨摩诃萨'乃至'他们安住真如，精进于真如之后，将安住一切种智'这段经文说明了修行般若波罗蜜多的菩萨得到如来关注的利益。这些菩萨舍弃声闻和独觉地，将得到无上正等正觉的授记，安住不退转地并获得一切种智。如此相信般若波罗蜜多，即使尚未获得圣者地位，之后依止善知识，将次第安住不退转地，精进于真如，最终将成就一切种智，具足众多利益。
问道：'世尊，若安住真如，精进修习真如，却不见任何法'乃至'更何况安住真如而说法，这是不可能的'这段经文是针对前面所说修行般若波罗蜜多的利益中提到'安住真如，精进于真如之后，将安住一切种智'，会众中有人认为所证得的真如和能证得的菩萨是实有的，为了断除这种分别念，请问若不见真如以外的任何其他法，谁能安住真如而现前圆满证悟无上正等正觉？又有谁能说法呢？世尊回答说：'须菩提，如你所说'。

 །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་སྐད་སྨྲས་ པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཚིག་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཟླས་ཏེ།ཁྱོད་ཀྱིས་ཞུས་པ་རྣམས་བདེན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །རབ་འབྱོར་གང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ ཏེ་དེ་ནི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའི་ལན་བཏབ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། ཆོས་ སྟོན་པ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་གནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དངོས་པོ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ནི་བཤིག་སྟེ་མེད་པར་བྱས་པས་སྟོང་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཡེ་ནས་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ལ་གནས་པར་འགྱུར བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལས་ལེའུ་བཞི་བཅུ་དགུ་པའོ།། །།དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྨོངས་པར་འགྱུར་བ་མ་ མཆིས་པ་ནི་དཀའ་བ་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་འདོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དམིགས་པ་ཅན་སུས་ཀྱང་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བསྟོད་པའོ།།དེ་ནས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་ཅི་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བརྒྱ་ བྱིན་གྱིས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པར་བཤད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་བཤད་པ་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པར་བྱ་བ་མི་དཀའ་བར་རབ་འབྱོར་གྱིས་བསྟན་པ་དང་།བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་རབ་འབྱོར་ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོན་པར་བསྟོད་པའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་ཀྱི་གཉེར་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡང་དག་པར་ལུང་བསྟན་པས།ལུང་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཀའ་བ་བགྱིད་པའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གང་ ཅི་སྟོན་ཀྱང་།དེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་བརྩམས་ཤིང་སྟོན་ཏེ། ཅི་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་། མཐུན་ནམ་མི་མཐུན་ཆོས་དང་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ལགས་སམ་མ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་གཉེར་བའི་ཆོས་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ལ་བྱ། གཉེར་བའི་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དེ་སྒྲུབ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་མཐུན་པར་བདག་གིས་སྨྲས་པ་ལགས་སམ་མ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའོ།

如是，以'如所说，如是'等词，表示世尊重复了须菩提所说的话，宣示'你所问的都是真实的'。
从'须菩提，若住于真如'到'何况住于真如而说法，是不可得'这段话是对须菩提请问的回答。意思是说，从胜义谛来看，无论是真如、住于真如、现前圆满证得无上正等正觉而说法，这样的事实际上都是不存在的。
为什么这样说呢？从'须菩提，如来出世也好，如来不出世也好'到'何况住于真如而说法，是不可得'这段话，是说明真如和住于真如都是无实体的理由。一切法无实体且本性空，但这种空并非是破坏后才成为空，而是本来如此。因此，在这真如中根本没有所谓的'能住'。
这是《圣般若波罗蜜多十万颂》第四十九品。
从'尔时，天帝释对世尊如是说'到'不迷惑是难行'这段话，是说在胜义谛中虽然无法可得，但在世俗谛中又欲求现前圆满成佛，这样的修行对执著境相的人来说是无法做到的，因此是难行。这是对修行甚深般若波罗蜜多的菩萨的赞叹。
从'尔时，长老须菩提对天帝释如是说'到'同样地，长老须菩提所说法也无所执著'这段话，是须菩提对天帝释所说难行的回应，表明宣说一切法空并非难事，以及天帝释对须菩提宣说甚深法的赞叹。
从'尔时，天帝释对世尊如是说'到'是否如法性所记授般得到授记'这段话，是指之前天帝释说修行甚深法的菩萨是难行者，而长老须菩提无论说什么，都是从空性出发而说，无所执著。这些话是否与世尊所说相符，是否如法而说。其中'法之所依的法性'中，'法'指涅槃法，'所依的法'指证得涅槃的圣道，是在询问自己所说是否与此相符。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་གཉེར་བའི་ཆོས་ཉིད་ལུང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གོང་དུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་ཡང་མཐུན་ལ། ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་མི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་འདིས་ཅི་དང་ཅི་སྤོབས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཤིང་སྤོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཤིང་སྤོབས་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།རབ་འབྱོར་ཉན་ཐོས་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྤྱོད་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་ཤེས་ནས་སྤོབས་པ་ཆེན་པོ་གཞན་ལ་ཡང་སྟོན་པ་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་རབ་འབྱོར་ལ་བསྟོད་པ་བསྟན་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཀཽ་ཤི་ཀ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དཔེ་བྱད་ རྣམས་ཀྱང་མི་དམིགས་ན།གང་གི་ལུས་ལ་དཔེ་བྱད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱོད་པས་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་དང་།དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གཉི་ག་ཡང་མི་དམིགས་པས། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་སྤོབས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀཽ་ཤི་ཀ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གྲངས་དང་ཚ་དང་བགྲང་བ་དང་།དཔེ་དང་རྒྱུར་ཡང་མི་བཟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་སྤྱོད་པ་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་མ་རྟོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ ཅད་སྤངས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མི་ནུས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་འཕགས་པས། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པས་ཁྱད་པར་དུ་མི་འཁོར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

从'世尊说'这句话到'将宣说所求之法性'这段话，是说上文帝释所说的与世尊所说相符，也不违背法性。
帝释说道：'世尊，长老须菩提所说的一切，都是从空性出发而说'，乃至'从一切相智出发而说，真是稀有'这段话，是赞叹须菩提虽为声闻，却能了知菩萨深广行，并能以大无畏向他人宣说，真是稀有。
世尊说道：'憍尸迦，长老须菩提于空性中修行'，乃至'连相好都不可得，何况说有身具相好'这段话，是说长老须菩提如是行持菩萨深广行，对于所修的六度等一切清净法，以及修行的补特伽罗二者皆不可得，因此长老须菩提对六度等清净法如是无畏。
为什么呢？'憍尸迦，长老须菩提于一切法空性中修行'，乃至'不堪为数量、时间、计数、比喻和因'这段话，是说长老须菩提虽具如是深广行，但比起菩萨行持般若波罗蜜多，连百分之一都比不上等，显示菩萨行殊胜。
为什么呢？从'未证如来行'乃至'断除一切烦恼习气相续，成为如来、应供、正等正觉'这段话，是说明菩萨行持般若波罗蜜多超胜声闻缘觉行的理由。即菩萨如是行持般若波罗蜜多，须菩提无法圆满做到，又因菩萨以殊胜愿力超胜，故声闞缘觉行不能与之相比。

།དེ་ནས་འཁོར་དེའི་ནང་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདིས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ལགས་པའི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་དམ་པས། བདག་ཅག་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་ གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་འཁོར་ དེའི་ནང་ན་འཁོད་པས་ཐོས་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བྱས།དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བྱས་ནས། དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་ལུང་བསྟན་པ་བཤད་པའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདག་གི་བསམ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་འདོད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དགེ་སྟོང་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་དད་པ་སྐྱེས་ནས། སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡང་འདི་ལྟར་ལུང་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་ལྟར་མཐུ་ཆེ་ཞིང་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དགའ་བོ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དགའ་བོ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དེ་ནི། སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ། དགེ་བའི་གཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ གཟུང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་ཅིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྱད་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་གྱིས་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། དགའ་བོ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ལ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ལྟ་ཡང་མི་སླུ་སྟེ། ཉན་ཐོས་སམ་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད པས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་སྐྱེད་ཀྱང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལྟར་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ པར་བྱ་བའི་བར་མ་དོར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྟུང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

然后从那个眷属中，三十三天诸天等所说，乃至'以此善根，世尊，愿我等以非声闻缘觉一切行境之殊胜行而行持'等文，说明世尊宣说般若波罗蜜多行持之菩萨超胜声闻缘觉行境，三十三天诸天及一百六十比丘在眷属中闻已，诸天作大供养，诸比丘亦作大供养后，诸比丘发愿超胜声闻缘觉行境，愿行持殊胜般若波罗蜜多行，并授记宣说。
其后从'世尊了知我之意乐'乃至'欲行如来行之菩萨摩诃萨，应当修行般若波罗蜜多'等文，说明一百六十比丘对般若波罗蜜多行生起信心后发愿，如是授记相应，般若波罗蜜多行如是威力广大且圆满意乐，故应当修行。
从'喜护，善男子或善女人于般若'等乃至'喜护，应知彼善男子或善女人于往昔佛作事业、生起善根、为善知识所摄受'等文，说明前世修行般若波罗蜜多并修习种种善根者，将能修行此般若波罗蜜多，其他则不能如是。
从'喜护，某些善男子或善女人虽于如来应供正等觉处生起善根亦不虚妄，然将成为声闻或缘觉'乃至'以一切相智性而行当极为通达'等文，说明虽生起任何善根必定获得三乘果位，然应当极为通达诸法自性，不应在获得无上正等正觉之前堕入声闻缘觉地。
为明显说明彼义，从'极为通达之菩萨摩诃萨行布施波罗蜜多'乃至'行一切相智性者不成为声闻缘觉'等文而说明。

།དགའ་བོ་དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཁྱོད་ལ་གཏད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མདོ་སྡེ་གཞན་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཡིན་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྨོས་ནས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཏད་ཅིང་གཏམས་པ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགའ་བོ་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དགའ་བོ་དེ་བས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དྲུག་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པ་དང་། མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་གཏན་ཚིགས་ བསྟན་པ་སྟེ།འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབ་ཅིང་ཡོངས་སུ་གཏང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགའ་བོ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མ་སྟེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོའི་ས་བརྙེས་པ་ཡང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་བརྙེས་ཤིང་འདིའི་རྒྱུས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དགའ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དྲུག་ལ་སློབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དགའ་བོ་དེ་བས་ན་ཁྱོད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡོངས་སུ་གཏད་དོ། །རྗེས་སུ་གཏད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། མི་བསླབ་ཏུ་མི་རུང་གི་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཤིང་། རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་གཏད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དགའ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ ནས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་།དེ་དག་གི་འཁོར་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདིའི་རྒྱུས་སོ་སོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཅིང་། འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པའོ།

贤者，因此将此甚深般若波罗蜜多付嘱于你，乃至成就一切种智之间，是说明般若波罗蜜多较其他一切经典最为殊胜，并说明具有如来等功德，为了不令衰退而付嘱嘱咐。为什么呢？贤者，从般若波罗蜜多中出生诸佛世尊无上正等正觉，乃至贤者，因此欲证无上正等正觉，欲学六波罗蜜多的菩萨摩诃萨，应当学习此甚深般若波罗蜜多之间，是说明学习般若波罗蜜多、供养承事、不舍弃的理由。即过去、未来、现在十方诸佛世尊的菩提也从此般若波罗蜜多中出生，因此应当学习般若波罗蜜多而不应舍弃。
为什么呢？贤者，譬如般若波罗蜜多是诸菩萨摩诃萨之母，能生菩萨，这是说明应当学习此甚深般若波罗蜜多的理由。诸佛菩萨获得各自的地位，也是依靠此般若波罗蜜多而获得，并因此而证得无上菩提，所以应当学习此般若波罗蜜多。贤者，任何学习六波罗蜜多的菩萨摩诃萨，皆将成就无上正等正觉。贤者，因此再三将此六波罗蜜多付嘱于你，嘱托于你之间，是为了明显说明上述义理而宣说。
如是此般若波罗蜜多能生诸菩萨，故不能不学，为使不衰退而长久住世并广为弘扬，故付嘱于你。为什么呢？贤者，是如来应供正等正觉诸佛的法藏，乃至般涅槃，将般涅槃之间，是说明依靠此般若波罗蜜多，三世诸佛世尊及其声闻眷属，因此般若波罗蜜多而获得各自的果位，依此而说法。

 །དགའ་བོ་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་གང་ཟག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་ རྣམས་ལ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་བསྟན་པས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་པར་བྱས་པ་བས། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཚིག་འགའ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པ་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ།།དགའ་བོ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཆོས་བསྟན་པ་སྔ་མ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་ཏེ།སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ བྱས་པའི་བསོད་ནམས་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཆུང་ངུ་ན་ཉི་མ་འགའ་འམ་ཉི་མ་ཕྱེད་དམ། སྔ་དྲོ་འགའ་འམ་ཆུ་ཚོད་འགའ་འམ། སྐད་ཅིག་གམ་ཡུད་ཙམ་མམ། ཐང་ཅིག་ཙམ་བཤད་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་བདག་ཀྱང་ བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་གནས་མེད་དེ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ བཤད་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆད་པ་ནི་བདག་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྱེད་ལ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བཤད་པའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དགའ་བོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་མེད་པ།མཐོང་བ་མེད་པ། བྱ་བ་ལ་མཐུ་མེད་པ་ཤ་སྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་ལྟ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྫུ་འཕྲུལ་མཛད་པ་ཕྱིས་བལྟར་མེད་ པའི་དཔེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དངོས་པོ་བལྟར་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགའ་བོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་བྱེད་པ་མེད་པས་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་འཛིན་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ བྱེད་པ་མེད་པ་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའོ།།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་དང་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་སེམས་མེད་པས་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རྣམ་པར་སྒྲུབ་པས་སོ་སོར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པས་བྱེད་པ་ པོ་མེད་ཀྱི།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྔགས་ པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སློབ་པ་ནི། དམིགས་པ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

贤者啊！假如你对声闻乘的补特伽罗们，从'从声闻地开始'乃至'将成就声闻事业'之间，以小乘法教化三千大千世界的一切众生都成为阿罗汉，不如对菩萨讲说这甚深般若波罗蜜多的几句话功德更大。
贤者啊！你认为如何？从'以前所说之法'乃至'将胜过一切声闻缘觉乘的善男子、善女人的善根'之间，说明三千大千世界的一切众生同时成为阿罗汉，他们所作的布施、持戒、修行的福德，不如讲说这般若波罗蜜多哪怕是几日、半日、一个上午、几个时辰、一刹那、一须臾或一瞬间的功德更大。
为什么呢？从'如是彼亦欲证无上正等正觉'乃至'决定不会从无上正等正觉退转，这是不可能的'之间，说明讲说此般若波罗蜜多功德广大的理由，即讲说般若波罗蜜多能成就自他二利圆满，决定不会从无上正等正觉退转。
从'讲说此般若波罗蜜多时'乃至'贤者啊！一切法都是无知、无见、无力'之间，为显示不应执著一切法为实有，以神变后不可见的比喻说明一切法也是实相不可得。
为什么呢？从'贤者啊！一切法如虚空无作故无作无取'乃至'因无实质故无感受'之间，以比喻说明无实无作。譬如虚空和幻化人无实无心故无所作。
'以作用各别安住之相'是说，胜义中虽无实无作者，但世俗显现仅依因缘和合而成立。
从'如是行持的菩萨摩诃萨即是行持般若波罗蜜多'乃至'为佛所许、为佛所赞'之间，说明如是通达一切法无实，而修学般若波罗蜜多，超胜一切有所缘的行持。

 །དེ་ལ་གནས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཕྱག་གཡས་པས་གྱེན་དུ་བཏེག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མཉམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་མཐུ་དང་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་བསྟན་པའོ།།དགའ་བོ་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚད་གཟུང་བའམ། མཐའ་བཙལ་བར་འདོད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ཚད་གཟུང་བ་དང་། མཐའ་བཙལ་བར་འདོད་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགའ་བོ་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟད་པར་བྱ་བར་སེམས་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་ཟད་པར་བྱ་བར་སེམས་སུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་ཅིང་ཟད་མི་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཟད་མི་ཟད་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་མ་ཟད་མི་ཟད་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཆོས་དེ་དག་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་ན། དེ་དག་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ འབའ་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་དེ།ཚད་གཟུང་དུ་མེད་ཅིང་མི་ཟད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྗགས་ཀྱི་ དབང་པོ་བཀྲམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དགའ་བོ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུངས་གང་བཟུང་བས། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུངས་བསྟན་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་བཤད་པ།འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤོ་བེ་མི་གསུང་བའི་རྟགས་སུ་ལྗགས་ཀྱི་དབང་པོ་བཀྲམ་སྟེ་བསྟན་ནས། ངས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པར་གྱིས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་དགེ་སློང་ དང་།དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་འཁོར་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཅིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལས་ལེའུ་ལྔ་བཅུ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་འདི་སྙམ་ དུ་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མི་བས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཟབ་ལ། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་ལྟར་ཟབ་ན། དེ་དག་ཇི་ ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཞུས་པ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མི་བས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཞུ་བའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ ནམ་མཁའ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

住于此处的如来、应供、正等正觉诸佛，以右手举起三千大千世界，乃至称为无与等者，称为与不等者等同。以此说明修行般若波罗蜜多的威力和功德之大。
贤护，若欲测量或寻求般若波罗蜜多修行的边际，无异于欲测量或寻求虚空的边际。乃至为何如此？贤护，欲使般若波罗蜜多穷尽者，无异于欲使虚空穷尽。以此说明般若波罗蜜多具有如此大功德，世俗谛中功德无量无尽且不会穷竭。
般若波罗蜜多不尽、不竭、不会穷尽，乃至一切相智不尽、不竭、不会穷尽。彼等诸法无有生，何况有尽。以此说明不仅般若波罗蜜多无实体、不可测量且不竭尽，乃至禅定波罗蜜多等一切相智之间的一切诸法，其自性也是如此。
尔时，世尊伸展舌根，乃至贤护，你应受持此般若波罗蜜多陀罗尼，以此能持一切法的般若波罗蜜多陀罗尼即是此。以此说明，为使众会对所说般若波罗蜜多的诸多功德生起信心，世尊以不说妄语的征相伸展舌根显示后，告诫说：'如我所说应当生信，并应向比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷四众广说此甚深般若波罗蜜多。'
《圣般若波罗蜜多十万颂》第五十品。
尔时，具寿善现作是念，乃至'世尊，般若波罗蜜多是无为法'。以此说明，如前所说，所应证得的无上菩提甚深，能证得的般若波罗蜜多也如是甚深，那应当如何修证？此问世尊。'世尊，般若波罗蜜多是无为法'是为请问如何修证无实体的甚深般若波罗蜜多方便而作的引言。
世尊告曰：'善现，因虚空不竭尽故，般若波罗蜜多不竭尽。'此说明般若波罗蜜多胜义谛中无实体，因与虚空相似故不竭尽。

 །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་ པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་མི་ཟད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་ པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་ཟད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་དེ། མི་ཟད་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་གཟུགས་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པ་ནམ་མཁའི་དཔེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི ལྟར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་པས་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་མེད་པས་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་མ་རིག་པ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམ་པར་བརྟག པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལུགས་དང་ལུགས་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་བལྟས་ནས། དོན་དམ་པར་དེ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དེ་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྟོགས་ པར་བྱས་ནས།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལས་དཔེ་བླངས་ཏེ་ཟད་མི་ཤེས་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་བརྟགས་ པའི་སྒོ་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊，如何成就般若波罗蜜多？般若波罗蜜多如同虚空，若无实体，如何能圆满成就？'
世尊答道：'须菩提，由色不尽故，应当成就般若波罗蜜多'乃至'须菩提，由一切相智不尽故，应当成就般若波罗蜜多'。此说明一切诸法色等，胜义谛中无实体性，了知不尽性即是成就无分别般若波罗蜜多。
'须菩提，复次，由色如虚空不可尽故，菩萨摩诃萨应当成就般若波罗蜜多'乃至'须菩提，由一切相智如虚空不可尽故，菩萨摩诃萨应当成就般若波罗蜜多'。此以虚空为喻说明色等不尽，如同虚空无实体故不会穷尽，如是一切诸法色等胜义谛中亦如虚空无实体故不可穷尽，了知此理后，即能圆满无分别般若波罗蜜多。
'须菩提，复次，由无明如虚空不可尽故，菩萨摩诃萨应当成就般若波罗蜜多'乃至'须菩提，由老死、忧悲苦恼及烦恼如虚空不可尽故，菩萨摩诃萨应当成就般若波罗蜜多'。此说明通过观察十二缘起支分而成就般若波罗蜜多。即于世俗谛中观察十二缘起支分的顺逆次第，于胜义谛中了知它们如同虚空无实体而不可穷尽，由此而圆满无分别般若波罗蜜多。
'须菩提，菩萨摩诃萨应当如是成就般若波罗蜜多'。此总结上文所说：由色等不尽故成就般若波罗蜜多，由色等如虚空不可尽故成就般若波罗蜜多，以及由观察缘起而成就般若波罗蜜多之义。

 །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་བལྟ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་རྣམ་པར་བལྟ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལུགས་དང་ལུགས་མ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ།ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྟོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་སྤང་བ་རྣམ་པར་བལྟ་བ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་དངོས་པོར་ལྟ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུག་པའི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུག་པར་ནུས་ཀྱི།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ནུས་ཏེ། དེ་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་རྟོགས་ན། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གང་ལ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ཤིང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་དེ་དག་གཉི་ག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་ལྟུང་ཞིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་གནས་པར་ འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་པ་གང་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐབས་མཁས་པ་འདི་ལ་མ་བརྟེན་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་མི་ཟད་པར་ཤེས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་མི་ཤེས་པ་ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པའི་ དམིགས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱ། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཐབས་མཁས་པ་ལ་སྤྱད་ཅིང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྟོགས་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

'喂！妙生，菩萨摩诃萨观察缘起，观察极为断除'这句话开始，对十二缘起顺逆观察，如虚空般无尽地了悟，圆满完成般若波罗蜜多的结尾教导。'观察极为断除'这句话的意思是，如同虚空般无尽地了悟即是断除实有见解。
如是观察缘起的菩萨摩诃萨，这是菩萨安住菩提的不共法，意思是如前所说的方式，了悟缘起如虚空般无尽，这是菩萨精要能安住菩提，声闻缘觉等有所缘者不能做到，这是与他们不共的意思。
如是观察缘起者将获得一切种智，意思是如是与声闻缘觉等不共的缘起，如果了悟这样的缘起，将获得一切种智的功德。
'妙生，于如虚空般无尽'这句话开始到'彼将安住无上正等正觉'之间，说明了解一切法如虚空般无尽，现证般若波罗蜜多，观察缘起这两者都不会堕入声闻缘觉地，而将安住无上正等正觉的功德。
'妙生，所有退转的菩萨乘者'这句话开始到'因为不依止这些方便善巧而从无上正等正觉中退转'之间，说明不依止般若波罗蜜多，不了知一切法如虚空般无尽，不知观察缘起如虚空般无尽，将从无上正等正觉中退转的过患。
'妙生，一切不从无上正等正觉退转的菩萨摩诃萨'这句话开始到'应当观察般若波罗蜜多，应当现证'之间，说明依止甚深般若波罗蜜多，修习方便善巧，了悟缘起如虚空般无尽，现证般若波罗蜜多则将成为不退转。

 །རབ་འབྱོར་ དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པར་བལྟ་བས་ནི་ཆོས་གང་ཡང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་དུ་དོན་དམ་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།ནམ་ མཁའ་ལྟར་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྟོགས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་ལྟའི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཁ་ཅིག་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་མི་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་གང་ཡང་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཞི་བར་ ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་མ་ཞི་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྟག་པའམ། འགག་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པར་ཡང་མི་ལྟ་ལ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་རྣམས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པར་མི་བལྟའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་བློས།ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྟག་པ་དང་། འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པར་ཡང་མི་ལྟ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ལ་ཡང་མཁས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་ གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེའི་ཚེ།གཟུགས་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པའམ། བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་བའམ། བདག་ཡོད་པའམ་བདག་མེད་པའམ། ཞི་བའམ་མ་ཞི་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པ་འམ། བདེ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བའམ། ཞི་བའམ་མ་ཞི་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་དང་། ཞི་བ་དང་མ་ཞི་བའི་དངོས་པོར་ལྟ་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། ཆོས་གང་གིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་ འབྱོར་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། བལྟ་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་ཡང་མེད་ལ། ཆོས་དེ་དག་ལ་ལྟ་བར་འགྱུར་བའི་ དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་པས།ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如是，善现，菩萨摩诃萨以观察缘起之理，不见任何法从无因而生。此句意为：如前所说之理，胜义谛中缘起性空，虽然如虚空般了知其不可尽，但在世俗谛中见一切法从因缘而生，不如某些外道那样认为诸法从无因而生。
从'不见任何法为常'乃至'不见为寂静，不见为不寂静'等句，是说：如是通达缘起之义，于世俗谛和胜义谛的道理善巧通达者，不见任何法为常住或灭尽之实有，也不见外道所计的诸我等为实有。
善现，如是行般若波罗蜜多时，菩萨摩诃萨应当观察缘起。此句意为：如前所说之理，以善巧通达缘起的智慧，不见任何法为常、灭等实有，并且应当善巧通达世俗谛中缘起之理。
善现，当菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，从'不见色为常或无常，乐或苦，有我或无我，寂静或不寂静'乃至'不见一切相智为常或无常，乐或苦，寂静或不寂静'等句，是说明：如是以善巧通达缘起的方式行般若波罗蜜多时，于色等乃至一切相智之间的一切法，不见其有四颠倒见及寂静、不寂静之实有。
何以故？善现，如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，从'不见般若波罗蜜多，亦不见能见般若波罗蜜多之法'乃至'善现，如是菩萨摩诃萨应以不缘一切法之理而行般若波罗蜜多'等句，是说明不起颠倒见的理由：由于般若波罗蜜多等乃至一切相智及断除一切习气相续等一切法，胜义谛中自性本空，既无可见之实体，亦无能见之实体，故于彼等一切法不起颠倒见。

 །རབ་འབྱོར་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེའི་ཚེ། བདུད་སྡིག་ ཏོ་ཅན་མྱ་ངན་གྱི་ཟུག་རྔུས་ཟུག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་གྱི་ཟུག་རྔུ་མི་བཟད་པས་ཟུག་པར་གྱུར་ཏེ། རང་རང་གི་སྟན་ལ་འདུག་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་བདུད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་ཤིང་། བདུད་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ལྷ དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས།གང་གི་ཕྱིར་དེ་གཟུང་ཞིང་ཕྱིར་ཟློག་པའི་གླགས་མི་རྙེད་གཏིང་མི་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཟད་མི་ཤེས་པར་རྟོགས་ཤིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པར་ངེས་པར་བསྟན་པ་སྟེ།བདུད་འབའ་ཞིག་གིས་མི་ཚུགས་ཤིང་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱིར་བཟློག་ཅིང་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པས། རྣམ་པར་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བདུད་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱ་མི་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་གནས་ཤིང་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་གདམས་ངག་ཏུ་བསྟན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པས། རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་ པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་མིང་གིས་ཀྱང་སྨོས་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཆར་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ཞུས་པའོ།

当菩萨大菩萨以无所缘执的方式修行般若波罗蜜多时，恶魔波旬便被忧愁的刺所刺伤。三千大千世界中所有的恶魔波旬都被难以忍受的忧愁之刺所刺伤，以至于不愿安坐于自己的座位。这表明以无所缘执的方式修行般若波罗蜜多时，魔不能侵扰，并且具有降伏一切魔的力量。
如是修行的菩萨大菩萨，天人阿修罗等世间都无法找到他的破绽和底细。这表明如是了知一切法如虚空般无尽，修行般若波罗蜜多者必定不会从无上正等正觉退转。不仅魔众无法侵扰和障碍，天人阿修罗等一切世间也无法使其退转和障碍。
因此，须菩提，若菩萨大菩萨欲速证无上正等正觉，应当修行般若波罗蜜多。这是说，如前所述，由于修行般若波罗蜜多等具有魔等不能障碍的力量，并且不会从无上正等正觉退转，所以若欲速证无上正等正觉，应当安住并修行此般若波罗蜜多，这是教诫。
修行般若波罗蜜多的菩萨大菩萨，能圆满修习布施波罗蜜多乃至能圆满修习一切波罗蜜多。这表明如是修行般若波罗蜜多能圆满修习一切波罗蜜多的功德。虽然经文中列举了六波罗蜜多的名称，但又说能圆满修习一切波罗蜜多，这是表明能圆满修习十波罗蜜多。
尔时，具寿须菩提向世尊如是请问：如何能圆满修习六波罗蜜多乃至般若波罗蜜多。这是请问如何圆满修习六波罗蜜多的方法。

 ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཚེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་སྦྱིན་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་གཏོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒོམ་པའི་ཚེ། བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་ལ།དེ་ལྟར་བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་མཁས་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་པུ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལས་ལེའུ་ལྔ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་པུ་ལ་གནས་པའི་ཚེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བརྟེན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། བཟོད་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ།ཅི་ནས་ཀྱང་མི་སྤོང་མི་འཛིན་པ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་ པ་སྟེ།ཅི་ནས་ཀྱང་མི་སྤོང་མི་འཛིན་པ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་གཟུང་བར་བྱ་བ་གཉིས་གར་ཡང་མི་རྟོག་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

世尊宣说道：'须菩提，在此，菩萨摩诃萨行布施时，应当以一切种智回向而行布施'，乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨圆满修习般若波罗蜜多'之间的经文，是教导圆满修习六波罗蜜多的方法。即在修习六波罗蜜多时，为使自己和一切众生获得一切种智而修习，如是修习所得的福德也应当回向：愿自己和一切众生获得一切种智。这样修习则能圆满六波罗蜜多。
从'具寿须菩提对世尊如是说'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨以善巧方便住于布施波罗蜜多，圆满摄持般若波罗蜜多'之间的经文，是教导在单独修习布施波罗蜜多时，圆满六波罗蜜多的方法。
《圣般若波罗蜜多十万颂》第五十一品。
具寿须菩提对世尊如是说：'世尊，菩萨摩诃萨如何住于持戒波罗蜜多而圆满摄持布施波罗蜜多？'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨住于持戒波罗蜜多，圆满摄持般若波罗蜜多'之间的经文，是教导在单独住于持戒波罗蜜多时，圆满六波罗蜜多的方法。
问道：'世尊，菩萨摩诃萨如何住于忍辱波罗蜜多而圆满依止布施波罗蜜多？'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨住于忍辱波罗蜜多而圆满摄持般若波罗蜜多，以不舍不取的方式而摄持'之间的经文，是教导在住于忍辱波罗蜜多时，圆满六波罗蜜多的方法。'以不舍不取的方式而摄持'的含义是：以般若通达诸法胜义无实，既不执著于所断所取二者，但在世俗谛中也并非完全不摄持。

 ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བརྩོན་འགྲུས ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་ ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ པའི་ཚེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེང་གེ་རྣམ་པར་བསྒྱིངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ ལ་གོམས་ཤིང་དབང་དུ་གྱུར་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་འཇིགས་ཤིང་།བག་མི་ཚ་བར་ལུགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཐོད་རྒལ་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཐབས་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།ཡུན་རིང་པོ་ཇི་སྲིད་ཅིག་ནས་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་སྤྱད་པའི་ཞར་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ནུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཀོན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མང་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ སྤྱད་པ་དང་།སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པས། ཐབས་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

问道：'世尊，菩萨摩诃萨如何安住精进波罗蜜多而摄受布施波罗蜜多？'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨安住精进波罗蜜多而摄受智慧波罗蜜多'为止，这是说明安住精进波罗蜜多时，圆满六波罗蜜多的方法。
问道：'世尊，菩萨摩诃萨如何安住禅定波罗蜜多而摄受布施波罗蜜多？'乃至'须菩提，如是菩萨摩诃萨安住禅定波罗蜜多而摄受智慧波罗蜜多'为止，这是说明安住禅定波罗蜜多时，圆满六波罗蜜多的方法。诸禅定的性相和诸禅定的果报神通的性相已如前说。
问道：'世尊，菩萨摩诃萨如何安住智慧波罗蜜多而摄受禅定波罗蜜多'为止，这是说明安住智慧波罗蜜多时，圆满六波罗蜜多的方法。八解脱和九次第定的性相已如前说。
所谓'师子奋迅三昧'，是指于诸禅定和等至熟练自在，不畏违缘，无所怯惧，能顺逆次第及超越次第入定。
尔时，具寿须菩提白世尊言：'世尊，具有如是方便善巧的菩萨摩诃萨，从何时起开始修行？'乃至'未曾有不圆满的智慧波罗蜜多'为止，这是说明如上所述，在修习一波罗蜜多的同时能圆满六波罗蜜多的菩萨极为稀有。意思是说，发菩提心已经很久，在多劫中行菩萨行，承事供养诸多佛陀，圆满完成六波罗蜜多的一切事业，才能具有如是方便善巧。

 །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཐབས་ མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་ངོ་མཚར་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་ཐབས་མཁས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་མཐུ་ཡིན་པ་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ཡང་ནུས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་གསོག་སྟེ། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ཆར་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཡང་གཅིག་ལ་གཅིག་ ཕན་འདོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དམ་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་དེ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཤིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ གསོལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱར་མེད་ལ། དེ་དག་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ།འདི་སྙམ་དུ་ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་འདི་དག་ནི། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་བྱར་མི་རུང་བ་དང་། དེ་དག་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པ་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བགྱི་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པར་བཤད་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་ཡང་བཤད་པ་འགལ་བའི་གལ་བཟུང་སྟེ། རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ།

白言：'世尊，具有如是善巧方便的菩萨摩诃萨们实在是稀有啊'，乃至'禅波罗蜜也不作是念：我随顺般若波罗蜜'为止，是以比喻说明如是具有善巧方便亦是般若波罗蜜之力。
为何如此？彼等之自性即是如此，以无有任何作用之本性而空虚，如同阳焰。此说明虽然般若波罗蜜是五波罗蜜中的主要，但无有互相利益的分别之理由，意即胜义中一切波罗蜜皆以自性空故，不作是念亦无分别。
尔时，具寿须菩提白世尊言：'世尊，若一切法皆以自性空者'等，是从众中有人认为若一切法以自性空，则六波罗蜜亦不可圆满，不能证得圆满彼等之果无上正等正觉，为遣除如是分别而请问。
世尊告曰：'须菩提，于此菩萨摩诃萨行六波罗蜜时，作是念：哀哉，此等住世间者，心颠倒故'，乃至'须菩提，如是通达的菩萨摩诃萨，为诸有情而行般若波罗蜜'为止，说明虽然胜义中一切法以自性空，但世俗中为心颠倒的众生之利益，不能不圆满六波罗蜜，并说明圆满彼等之方便。
白言：'世尊，若诸波罗蜜无有差别'乃至'不平等与平等'为止，是上文说诸波罗蜜空性一味无分别，又说般若波罗蜜为主要，须菩提执持此矛盾而请问。
世尊告曰：'须菩提，如是如是。'

 །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཏེ། ཐ་དད་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་ཡོད་པ་བསྟན་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་དཔེ་སེམས་ཅན་ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་ཐ་དད་པ་རྣམས་རི་རབ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ན། ངོས་གང་དང་ཉེ་བ་དེའི་ཁ་དོག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཁ་དོག་ཏུ་ཁ་དོག་གཅིག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ།རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པ་ན་ཞེས་པ་རིགས་སམ་རང་བཞིན་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་སམ་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་མ་ མཆིས་ལ།བྱེ་བྲག་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། མཉམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ན། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཏེ། ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཐ་དད་པ་མེད་པ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་བརྡར་བྱ་ན། དོན་རྗེས་སུ་འཐོབ་པ་མེད་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པ་ཡང་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཅེས་བགྱི་བ་དང་། གཙོ་བོ་ཞེས་བགྱི་བ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ཅི་ལས་དགོངས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཟུང་ཞིང་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་ན་བ་དེར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་ན། དགེ་བའི་ཆོས་སྤྱོད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་འཁོར་ གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།གཙོ་བོ་དང་རབ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ། མཐོང་བ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་སྟེ་གལ་ཏེ་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོངས་སུ་འཛིན་ན།དེ་ཉིད་མངོན་པར་ཆགས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཅི་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པར་གཏོང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་ པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའམ་གཏོང་བ་མེད་དོ།

从'如是'这句话开始到'因为它们无自性故无差别'这句话为止，是说明在胜义谛中空性一味，虽然无有差别，但在世俗谛中般若波罗蜜多是主要的，表明有差别的分类，以及诸波罗蜜多获得一切相智果位时，成为一切相智自性一体的比喻：以众生身体颜色各异，靠近须弥山时，随其所近之面而变成该面颜色为例来说明，即成为一切相智之'颜色'而成为同一颜色。在梵语中，'颜色'也可指种类或自性，意思是成为一切相智之种类或自性而成为一体。
从'世尊，如是于诸法中都无差别、无区分'这句话开始，到'如所谓不平等与平等'这句话为止，是说明如是诸法皆空性一味，于诸法中都无差别，那么获得无上正等正觉的意义又是什么？为何般若波罗蜜多是主要的？如是请问。虽然诸法在胜义中是空性自性一体，但在世俗谛中以世间名言表述时，既非无所获义，诸波罗蜜多之间也非无差别，并以比喻说明般若波罗蜜多是主要的。
从'世尊，如是般若波罗蜜多称为殊胜、称为主要'这句话开始，到'所谓不平等与平等是缘何而说'这句话为止，是请问般若波罗蜜多为何是主要的理由。世尊告曰：'须菩提，此乃如是，般若波罗蜜多以无住方式摄持一切善法，将安住于一切相智所在之处，是故如此。'意思是说，若具足般若波罗蜜多，以三轮清净而行持一切善法，将获得一切相智，因此成为主要、殊胜等。
世尊，般若波罗蜜多有任何摄持或见到的法吗？'这句话是菩萨的智慧，如果执著某法，则成为贪著过失，如果什么都不执持而舍弃，则一切相智也不能获得，为了遣除如是分别，须菩提作此请问。世尊告曰：'须菩提，不是这样的，般若波罗蜜多于任何法都无有摄持或舍弃。'

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པ་དང་། གཏོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའམ། གཏང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པའམ་གཏོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་མི་འཛིན་མི་གཏོང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟུང་དུ་མེད་པ་དང་།གཏོང་དུ་མེད་པ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཟུགས་ ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་མི་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་མི་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་གཟུང་དུ་ཡང་མེད་གཏོང་དུ་ཡང་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་མི་གཏོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན། གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་མ་བཏང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་མ་བཏང་བ་ལགས་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས། གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་མ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་མ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་ཏེ། དམིགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ ལ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་མ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་མ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་མ་བཏང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གོང་དུ་སྨོས་ པའི་ཚིག་ཉིད་བཟླས་ནས།དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་མི་གཏོང་བ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མི་འཛིན་མི་གཏོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཡིད་ལ་མི་བགྱི། ཚོར་བ་ཡིད་ལ་མི་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་མ་བགྱིས་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་མ་འཕེལ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་རྣམ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱ་ན། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་མི་འཕེལ་བར་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ།

为什么这样说呢？须菩提，这是因为一切法都无所执取、无所舍弃的缘故。这是说，从胜义谛而言，一切法本性空，故无有可执取或可舍弃之事物，因此无执无舍。
世尊，如何是般若波罗蜜多于一切法不执不舍？这是为了详细开示色等一切法皆不可执取、不可舍弃而请问的。
世尊告曰：须菩提，般若波罗蜜多不执取不舍弃色，乃至须菩提，般若波罗蜜多不执取不舍弃无上正等正觉。这是说，由于色等一切法从胜义谛而言无有实体，既不可执取也不可舍弃，因此般若波罗蜜多于任何法都不执取不舍弃。
白言：世尊，云何色无所执取无所舍弃，乃至云何一切相智无所执取无所舍弃？这是请问于色等一切法中，般若波罗蜜多不执取不舍弃的方法。
世尊告曰：须菩提，由于不作意于色，故色无所执取无所舍弃，乃至由于不作意于一切相智，故一切相智无所执取无所舍弃。这是说，色等一切法本来不生，非所缘境界，故由不作意即是无所执取无所舍弃。
须菩提，如是色无所执取无所舍弃，乃至无上正等正觉无所执取无所舍弃。这是重复前述之语，说明如是不作意即是无执无舍，而非有实法之无执无舍。
白言：世尊，若不作意于色，不作意于受，乃至不作意于一切相智，诸善根如何增长？若诸善根不增长，又如何圆满六波罗蜜多？若六波罗蜜多不圆满，又如何证得一切相智？这是执着地请问：如是于一切法不作意，则福慧二资粮也不增长，如何能证得一切相智？

 །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་ནམ་གཟུགས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་འཕེལ་ བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པར་རྟོགས་ཏེ། དེ་དག་ལ་མངོན་པར་མ་ཆགས་ ཤིང་ཡིད་ལ་མ་བྱས་ན།འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་སྤེལ་ཞིང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།གོང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བཟླས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མ་བྱས་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་ཅིའི་སླད་དུ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཡིད་ལ་མ་བགྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ལ་མ་བགྱིས་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་བྱས་ན། སྐྱོན་དུ་ འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་གང་ཡང་འདྲེས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ན། ཆོས་རྣམས་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་མངོན་པར་ཆགས་པས་ཡིད་ལ་བྱས་ན། ཁམས་གསུམ་ལས་གྲོལ་ཐར་པར་མི་ འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཆགས་པས་ཡིད་ལ་མི་བྱ་ཞིང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་གང་དང་ཡང་མ་འདྲེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ གང་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་།ཁམས་གསུམ་གང་དང་ཡང་འདྲེས་པར་མི་བྱ་ན། གང་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་པར་བྱ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་མངོན་པར་ཆགས་པའི་དབང་གིས་ནི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཅིའི་སླད་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་བསྒྲུབ་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། མངོན་པར་ཆགས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཆགས་ཤིང་གནས་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

世尊说道：'须菩提，从不作意色等开始，乃至不作意无上正等正觉时，菩萨摩诃萨的善根增长。由于善根增长，圆满成就六波罗蜜。由于圆满成就六波罗蜜，将获得一切种智。'这段经文说明，通达一切诸法胜义空性，对它们不执著也不作意，以三轮清净而增长善根，圆满成就六波罗蜜后，将获得一切种智。
为什么呢？从'由于不作意色而现证无上正等正觉'等，重复上述意义，说明如是不作意一切诸法，将现证无上正等正觉。
问道：'为何如是不作意色'等乃至'如是不作意无上正等正觉而获得一切种智'，这是为了开示作意一切诸法的过患而请问的。
世尊说道等乃至'不与任何法相混'，说明若以实有见及贪著而作意诸法，则不能解脱三界。因此不应以贪著而作意任何法，也不应与三界任何法相混。
问道：'世尊，如是行持般若波罗蜜多的菩萨摩诃萨，他们住于何处？'这是请问如是不作意一切诸法且不与三界相混时，应依止和安住于何处。
世尊说道：'须菩提，如是行持的菩萨摩诃萨不住于色'等乃至'不住于一切种智'，说明由于实有见及贪著的缘故，不住于任何法。
问道：'世尊，为何连一切种智也不安住？'这是请问既然一切种智是所修所得，为何不安住其中。世尊说道：'由于无贪著故不住于任何处。'这意味着胜义中一切诸法本性空，无所贪著亦无所安住。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་གང་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའམ། གནས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་གང་ ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དོན་དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པས་གསལ་བར་བསྟན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའམ། གནས་པར་བྱར་ཡང་རུང་ན་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའམ། གནས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་མ་ཆགས་ཤིང་མི་གནས་པར་སྤྱོད་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་། གང་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ པ་དང་།དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་མ་ཆགས། གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་སྤྱོད་པ་དེའི་ཚེ། བདག་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་སྒོམ་མོ་ སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཙམ་ཞིག་སྐྱེས་ན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་མི་མཐུན་པས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ནི་གང་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ གཞན་གྱིས་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆགས་པར་བྱ་བ་གཉི་གའི་རང་ བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་འདུ་ཤེས་ན་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཉམས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རབ་འབྱོར་དེ་ཡང་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་གང་ཡང་འདོགས་པ་མེད་ན། ཆོས་ལ་ལ་ཞིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་ཞིང་མཚན་མར་འཛིན་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མི་འཐོབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པའོ།

为什么这样说呢？就是说'如此，他对于应当执著或应当安住的法，完全不见有任何这样的法'，是以理由来明显说明这个意义。如果有某个事物存在，则可以对它执著或安住，但是胜义中一切法本性空，所以没有任何可执著或可安住的对象，因此不会安住于任何法，这就是其意义。
'须菩提，如是菩萨摩诃萨以无执著、无安住的方式行持般若波罗蜜多'，是说如前所述的方式，对任何法都不执著也不安住而行持，就是行持般若波罗蜜多。
假如菩萨摩诃萨这样想：'如是行持、如是修习，就是行持般若波罗蜜多'乃至'远离一切相智'，是说如此对任何法都不执著、不安住而行持时，如果生起'我如是行持和修习'的想法，也与般若波罗蜜多的意义不相符，因此远离般若波罗蜜多等一切清净法。
为什么这样说呢？'般若波罗蜜多不执著任何法，般若波罗蜜多中没有任何执著'，意思是胜义中一切法本性空，般若波罗蜜多也是空的缘故，既不执著他法，也不被他法所执著。
为什么这样说呢？'如是，彼中没有可执著的自性'，是说般若波罗蜜多既不是能执著者，也不是所执著者，这是说明两者都无自性的理由。
'须菩提，菩萨摩诃萨若对般若波罗蜜多起想，则该菩萨摩诃萨将退失般若波罗蜜多。若退失般若波罗蜜多，则将退失一切法'乃至'须菩提，如是如来不施设任何法，哪里会有证得无上正等正觉的法呢？这是不可能的'，是说对般若波罗蜜多等生起想念和执取相，就会退失般若波罗蜜多，并且不能证得无上正等正觉，这是说明其过失。

 །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མངོན་པར་མ་ཆགས་པས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འདུ་ཤེས་དང་མཚན་མར་འཛིན་པའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཐབས་བསྟན་པའོ། ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་ཏེ།རང་བཞིན་གཅིག་ན་བདག་གིས་བདག་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་རལ་གྲི་དེ་ཉིད་ཀྱི་སོས་རལ་གྲི་དེ་ཉིད་བཅད་དུ་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བགྱི་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་ པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ཞེའམ་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདིའི་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེའམ།འདི་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ། །འདིའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་བདག་ དང་བདག་གིར་མི་རྟོག་ཅིང་།མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་ཆགས་པས་ནི་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པར་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དབེན་པའམ། མི་དབེན་པར་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པའམ། བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་བའམ། བདག་གམ་བདག་མེད་པའམ། ཞི་བའམ་མ་ཞི་བའམ། སྟོང་པའམ་མི་སྟོང་པའམ། མཚན་མ་ཡོད་པའམ་མཚན་མ་མེད་པའམ། སྨོན་པ་ཡོད་པའམ། སྨོན་པ་མེད་པའམ། དབེན་པའམ་མི་དབེན་པར་འདུ་ཤེས་ཤིང་། མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་པས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ནི་རྟག་ཅེས་བྱ་བའམ་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དབེན་ཞེས་བྱ་བའམ། མི་དབེན་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་བསྒྲུབ པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི།རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས། མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་ཞིང་སྒྲུབ་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་ པར་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

其后，具寿罗睺罗向世尊如是禀白，乃至'为何如此？般若波罗蜜多是以无执著而说'为止，是说明一切法不会成为执著想与相的过患之方便。
禀白：'世尊，何故？般若波罗蜜多是否与般若波罗蜜多不相离？'乃至'如何成就一切种智？'为止，是说明般若波罗蜜多等一切清净法，离彼等法之自性。若是一性，则自不能成就自身，譬如剑之锋不能自割自身。故而执问'如何成就彼等？'
世尊告曰：'罗睺罗，于此菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，于色或说此是色，此之色，无有执著'乃至'于一切种智或说此是一切种智，此之一切种智，无有执著'为止，是说明通达一切色等诸法胜义无实，不作我与我所分别，以无执著即是成就六波罗蜜多等，若见有实而执著则不能成就。
于'色常或无常无有执著'乃至'一切种智远离或不远离无有执著'为止，是说明于一切色等诸法，无论常或无常、乐或苦、我或无我、寂或不寂、空或不空、有相或无相、有愿或无愿、远离或不远离，皆无执著想，以无执著即是如实了知，故能成就六波罗蜜多等清净诸法。
何以故？'于无自性法，不能成就为常或无常'乃至'不能成就为远离或不远离'为止，是说明能成就常无常等及所成就之法，胜义无实，故不应执著而不可成就。
'自性不能以自性成就'者，是说如是一切法胜义本空，无实，故无实之自性不能成就。

 །རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ལ། དེ་ལ་མངོན་པར་མ་ཆགས་པར་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དཔུང་གི་ཚོགས་ཡན་ལག་བཞི་ནི། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ རྒྱལ་པོ་གང་དང་གང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་དཔེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་། ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བ་ལས་བླངས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། ལམ་མཉམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དམིགས་པ་ཅན་མེད་པའི་དཔེའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ནི་གང་ལགས། ལམ་མ་ལགས་པ་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་ན་བ་དེར། ལམ་མཉམ་ པ་ནས་འགྲོ་ཞེས་གསུངས་པ།ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ། ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དམིགས་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་ལམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་སྟེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་ པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་ན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །འདི་ནི་ལམ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྟ་བ་དམིགས་པ་ཅན་ལ་སྤྱད་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ལམ་དང་ལམ་མ་ལགས་པ་སྟོན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་དོན་ཆེན་པོའི་སླད་དུ་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པས་ རབ་འབྱོར་མགུ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྟོད་པ་སྟེ།ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་སྟོན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྟོན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།དོན་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

从'善现，菩萨大菩萨行般若波罗蜜多'乃至'行布施波罗蜜多者，将安住于一切相智'这段经文，是说如前所述的方式，在胜义中通达一切法空性，于此无所执著而行六波罗蜜多者，由于不离一切相智的自性，故安住于一切相智。
'善现，譬如转轮圣王的四支军队，转轮圣王去往何处，军队即随往何处'等文，是以转轮圣王和驭者为喻，说明此甚深般若波罗蜜多是其他波罗蜜多的主导。平坦道路是声闻和独觉道无所缘的比喻。
'白言：世尊，菩萨大菩萨的道路是什么？非道路是什么？'这是因上文说到一切相智所在处有平坦道路可行，善现请问何为道路与非道路。
世尊告曰：'为获得一切相智，声闻道非菩萨大菩萨之道路，独觉道非菩萨大菩萨之道路'，意思是说有所缘的声闻、独觉道路不是获得一切相智的因。
'为获得一切相智，以般若波罗蜜多为先导的六波罗蜜多是菩萨大菩萨的道路，这是菩萨大菩萨的道路'，是说具足般若波罗蜜多而行持六波罗蜜多，将成为获得一切相智的因。
'这是非道路'，意思是说若行持声闻、独觉有所缘的见解，不能成为获得一切相智的因。
'白言：世尊，如是般若波罗蜜多宣说道路与非道路，是为菩萨大菩萨的广大利益而住'，这是善现因上文宣说道路与非道路而赞叹般若波罗蜜多，意思是说由于宣说法无我和人无我的意义，宣说圆满成就自他二利，以及是获得一切相智大果的因，故能成办广大利益。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པའི་དོན་དེ་ཉིད་འཁོར་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་ ཚད་མེད་པ་དང་།དོན་གྲངས་མེད་པ་ཡང་དོན་ཆེན་པོའི་འགྲེལ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པའི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དོན་དེ་ ཡང་རྗོད་མོད་ཀྱི།གཟུགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་དེ་ལྟ་བུ་དག་སྟོན་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་མཚན་མར་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་བླང་དོར་མེད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་གནས ཉིད་ཚད་མར་བྱས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་གང་ཡང་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གོང་དུ་བླང་དོར་མེད་པ་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་བརྩན་པར་བྱས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་དུ་ཡང་མེད།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དགག་ཏུ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། ཆོས་གང་ཡང་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་འགོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་གནས་ཉིད་མཚན་མར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ བརྩན་པར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཆོས་གང་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་ལགས་འགོག་པ་མ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཆོས་གང་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་གང་ལ་ཡང་མི་རྟོག་སྟེ། མི་འགོག་མི་སྐྱེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱ་ཞེས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་ཏེ། སྦྱིན་པ་བྱིན པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའམ།དགག་པར་བྱ་བ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་ བྱས་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་ན། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་སྟོང་པར་རྟོགས་ལ། ཐབས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་ བསྔོས་ན།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཞིང་འཁོར་གསུམ་དག་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊说道：'须菩提，如是如是'等句，是为了使众会对须菩提所说的义理生起信心，表明其言说为真实。
无量义和无数义是大义的解释，因为是一切种智无量无数功德的因，并且能利益无量无数众生之故。
般若波罗蜜多虽然宣说此义，但'执取色'等句是说：在世俗谛中虽然显示如是等义，但在胜义谛中对于色等世间和出世间一切法，并非执著实有和执取相。
所谓'此般若波罗蜜多并非使菩萨摩诃萨证得无上正等正觉'等句，是显示般若波罗蜜多于任何法都无取舍。
所谓'如是，此般若波罗蜜多不生任何法亦不灭任何法'，是显示上述无取舍的理由。
若以真如为准，一切法皆空性一味，故清净分诸法不可生，烦恼分诸法不可灭，因此不生任何法亦不灭任何法。'若以法住性为相'即是'若以真如为准'之义。
所谓'白言：世尊，若此般若波罗蜜多不生任何法亦不灭任何法'等句，是依胜义谛而问：如是般若波罗蜜多于一切法皆无实有故于任何法都不分别，既不灭亦不生，那么菩萨以般若如何修行布施等六波罗蜜多？
所谓'世尊告曰：应以一切种智为所缘而行布施'等句，是说：虽然胜义中无任何法可生可灭，但在世俗中为证得一切种智而回向，将六波罗蜜多的诸善根与一切众生共同回向无上正等正觉。
若以般若通达胜义空性，以方便在世俗中将诸善根与一切众生共同回向无上正等正觉，则方便与般若双运，三轮清净，六波罗蜜多的修行将圆满成就。

 །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་ནི།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་སྔར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་ཏེ་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་དེ་ ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་མ་བྲལ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་མ་བྲལ་བ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་མ་བྲལ་བ་ཡིན་ པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དྲུག་ལ་བརྩོན་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གོང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལས་གླེང་བསླངས་ནས། དོན་དམ་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞིང་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན།མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན།དྲི་མ་སྤངས་ཏེ་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསྒོམ་ཞིང་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་གཟུགས་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།དེ་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་གནས་ཤིང་བརྟེན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕུང་པོ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ལ་གནས་པའམ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།གཟུགས་ནི་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གནས་པར་མི་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡང་མི་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་ བྱས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མི་འགལ་བས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

所说'菩萨摩诃萨修习慈心，即是一切相智'等，是为显示一切相智的特征。因为菩萨修习慈心如前所说的特征，是获得一切相智的因，故以因标果，显示修习慈心即是一切相智。
同样，不离六波罗蜜多也是获得一切相智的因，故以因标果，不离六波罗蜜多即是不离一切相智。因此，若欲现前证得无上正等正觉，应当精进修习六波罗蜜多。
白言：'世尊，菩萨摩诃萨应当如何精进修习六波罗蜜多？'此是承上所说'应当精进修习六波罗蜜多'而发问，请问在胜义中应当如何修习及精进六波罗蜜多。
世尊告曰：'须菩提，于此菩萨摩诃萨应当如是观察：色既非相应亦非不相应'乃至'一切相智既非相应亦非不相应'。此说明应当修习观察：一切色等诸法在胜义中本性清净，故既非与烦恼等垢染相应，亦非断除垢染而不相应。
须菩提，复次菩萨摩诃萨'不应住于色'等，是说如是一切色等诸法本性清净故不住于任何法，因此无有任何可住可依之事物，乃至一切相智，不应住于获得安乐等异熟蕴的意乐，或住于获得一切相智果的意乐而修习六波罗蜜多。
何以故？'色不住于任何处'等，是显示不应住著的理由。在胜义中，色等诸法的真如不住于任何处，因此菩萨若能无所住，则与真如不相违背，将现前证得无上正等正觉。

།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཤིང་ཐོག་ཨ་མྲ་འམ། པ་ན་ས་ཟ་བར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་ མཐུན་པའི་རྒྱུ་སྤྱད་པའི་དཔེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དཔེ་དེས་དོན་དམ་པར་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བསླབས་ཏེ་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་བྱས་ན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་འདུག་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ནུས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་ཏུ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་བསླབ་ཏུ་མི་རུང་སྟེ།དཔེར་ན་རལ་གྲི་དེ་ཉིད་ཀྱི་སོས་རལ་གྲི་དེ་ཉིད་བཅད་དུ་མི་རུང་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་རབ་ དང་ཐབས་སུ་ལྡན་པས།དེ་ལྟར་བསླབ་ཏུ་རུང་བར་བཤད་དོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་འགྱུར་བ་ཐོབ་པར་འདོད་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་འགྲེལ་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པར་བྱས་ལ།ཐབས་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་དངོས་པོ་གང་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སློབ་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་འགྱུར་བའི་ས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དབང་དུ་འགྱུར་བའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །འདི་ལྟར་དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ནི་ཆུ་ཀླུང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆུ་ཀླུང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་འདུ་ཞིང་ལན་ཚྭའི་ རོར་རོ་གཅིག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་དུ་འདུ་ཞིང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་འགྱུར་བས། ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་ལ་སློབ་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

如是须菩提，譬如有人想要食用芒果或者面包果等，以此等比喻显示世俗谛中随顺果报之因的譬喻。以此世俗谛的比喻说明胜义谛中，若于任何法都不住而修瑜伽，则与如是性相顺，将获得无上菩提。
在世俗谛中也要学习六波罗蜜多，以六波罗蜜多利益众生。如是行持，则不依赖他人而圆满菩提资粮，清净佛土，安住菩提心要，能够转法轮。
白言：'世尊，以般若波罗蜜多学习般若波罗蜜多'是何意？如前所说，一切法如是性中味一，无有差别，则般若波罗蜜多本身，不应以自身学习般若波罗蜜多，譬如剑之锋刃不能自割自身一般，故作此请问。
须菩提，说以般若波罗蜜多应当学习者，是说以般若方便相应故，如是可以学习，此为略说。
欲得一切法自在者，应当学习般若波罗蜜多。此是上文略说之义的解释：以般若了知一切法胜义谛中空性味一，以方便于世俗谛中以无执著之方式学习般若波罗蜜多，则能得一切法自在。
所谓得一切法自在，是指以方便智慧双运，于任何事物都无执著而以无所缘之方式学习。
何以故？能得一切法自在地者，即是般若波罗蜜多。此说明若学习般若波罗蜜多，则将获得于一切法自在之智慧。所谓自在地，是指了悟如是性之智慧。
此般若波罗蜜多是一切法之门。此说明若学习般若波罗蜜多，则能了悟一切法如是性中味一。
譬如大海是一切河流之门，如是一切河流汇入大海而成一咸味。如是一切法汇入般若波罗蜜多中而成如是性味一，故三乘学人皆应学习此般若波罗蜜多。

 །རབ་འབྱོར་དེ་ལྟ་བས་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་བྱས་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་ གི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འཕོང་གི་སློབ་དཔོན་ལག་ཚོད་དང་འབྱོར་པའི་གཞུ་ཐོགས་པ་ནི་དགྲ་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུབ་པར་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་སྤྱོད་ པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགྲས་མི་ཚུགས་པའི་དཔེས་བསྟན་པ་སྟེ།མི་དཔའ་བོ་འཕོང་སྐྱེན་པ་དག་གིས་ལག་ཚོད་ལ་བབ་པའི་གཞུ་ཐོགས་པ་ན་ཉམས་འོག་ཏུ་ཆུད་ཅིང་དབང་དུ་འགྱུར་བས་དགྲ་ལ་སོགས་པས་ཐུབ་པར་བཀའ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཞིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡང་བདུད་ལ་སོགས་པས་ཐུབ་པར་དཀའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ལ་འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དགོངས་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པ་ལ།ཆོས་གང་ལ་ཡང་མ་ཆགས་ཤིང་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་མཐུ་གཏོང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་ པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་དགོངས་པ་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཇི་ལྟར་དགོངས་པ་མཛད་པ་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་དགོངས་པ་མཛད་དེ། ཅི་ནས་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་དམིགས་པ་དེ་ལྟར་དགོངས་པ་མཛད་དོ་ཞེས བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཞིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ལ། དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་ཡང་མི་དམིགས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཡང་སྤྱོད་ལ་ཅི་ལ་ཡང་མ་ཆགས་ཤིང་ མི་དམིགས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་བདུད་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་དགོངས་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལ་གཟུགས་སུ་དགོངས་པ་མི་མཛད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དོན་དམ་པར་ཆོས་གང་གིས་དངོས་པོར་ཡང་དམིགས་ཏེ་དགོངས་པ་མི་མཛད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་དགོངས་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།

须菩提，因此，菩萨摩诃萨应当学习布施波罗蜜多等，如是般若波罗蜜多是一切法之门，以般若波罗蜜多摄持，乃至一切种智之间，应当学习一切清净法，如是宣说。
须菩提，譬如善射之师，手持熟练之弓，难为敌对者所胜，如是以方便智慧双运而行，于一切法得自在后，不为烦恼等敌所胜之譬喻宣说。如勇士善射者，手持熟练之弓，则能降伏自在，难为敌等所胜。如是，方便智慧双运，于一切法得自在之菩萨行般若波罗蜜多者，亦难为魔等所胜，如是宣说。
如是行般若波罗蜜多者，为过去、未来、现在诸佛世尊所护念，此说明如是于一切法得自在之菩萨学习般若波罗蜜多时，于任何法皆不执著、无所缘而行，诸佛加持并赐予力量，如是宣说。
白言：诸佛世尊如何护念行布施波罗蜜多等之菩萨摩诃萨等，此为请问详细宣说诸佛世尊如何护念之科判。
世尊告曰：须菩提，于此诸佛世尊护念行布施波罗蜜多之菩萨摩诃萨，乃至于布施波罗蜜多无所缘，如是护念等，此说明菩萨方便智慧双运并于一切法得自在者，胜义中不缘任何法，世俗中亦非不行波罗蜜多等，而是虽行彼等却于一切无执著、无所缘，不为烦恼、魔等所转而加持护念，如是宣说。
须菩提，复次，诸佛世尊于菩萨摩诃萨不以色作意等，此说明菩萨本身乃至一切种智之间，胜义中不以任何法之事物作意护念，而是世俗中仅以世间名言作意护念，如是宣说。

།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གནས་མང་པོ་ལ་ཡང་བསླབ་པར་བགྱི་ལ། གང་ལ་ཡང་བསླབ་པར་མི་བགྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ རྣམ་པ་མང་པོ་ལ་བསླབས་ལ།དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་འདི་དག་མདོ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་ པར་འཚལ་བར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཤེས་པ་ནི་མདོར་ཤེས་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་རྒྱས་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གོང་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ། ཆོས་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་ གྱིས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ལ་སྐྱེ་བ་མི་དམིགས་འཇིག་པ་མི་དམིགས་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད། གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ།ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་ མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་ཡང་ཡོད།དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཞེས་ཞུས་པའོ།

世尊问道：'菩萨摩诃萨应当学习诸多境界，而又不应学习任何境界'等语，是说在世俗谛中应当学习六波罗蜜多等众多清净法，而在胜义谛中实无可学之法，如是显示。
世尊问道：'如是如来略说及广说此等诸法'等语，是说在胜义谛中应了知一切法皆同一真如味，此为略说；在世俗谛中分别诸法各别相而说，此为广说。
世尊问道：'云何菩萨摩诃萨能知一切法之略说及广说'，此是为开显详细解说知晓一切法之略说及广说之义而请问。
世尊告曰：'若知色之真如，即能知一切法之略说及广说'等语，是说从色等乃至一切种智之间的一切法，了知其同一真如味，此为略知；了知彼等诸法各别相，此为广知，如是显示。
世尊问道：'色之真如云何'，此是上文说若知色等一切法之真如，则能知一切法之略说及广说，为开显详细解说彼等诸法之真如为何而请问。
世尊告曰：'于真如中不见生，不见灭，不见住异，此即是色之真如，菩萨摩诃萨应当如是修学'等语，是显示色等一切法之真如为何。色等诸法于胜义中以自性空及清净故，无生灭住异，此即是色等之真如，菩萨摩诃萨所应修学者亦即是此，如是显示。
'若知实际，即能知一切法之略说及广说'，是说若能以世俗谛及胜义谛之方式了知无为法性之实际，则能知一切法之略说及广说，如是显示。
世尊问道：'实际为何'，此是因有些声闻等将实际执为实有并欲现证，故问此究竟为何，抑或另有所指。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། མཐའ་མེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ།སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་མཐའ་གཉིས་མེད་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་དོན་དེ་ལྟ་བུ་ཤེས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པས་ནི་མདོར་ཤེས་སོ།།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་ པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་གཞུང་ལྟར་ན་རྫས་བདུན་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ།ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་རྒྱུའམ་གནས་ལ་ཡང་དབྱིངས་ཞེས་བྱ། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ལ་ཡང་དབྱིངས་ཞེས་བྱ། སྐབས་འདིར་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ལ་བྱ་ཞེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དབྱིངས་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་གཞུང་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལ་ཆད་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་མི་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆད་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་དུ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རོ་གཅིག་པར་ཤེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་ཤེས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་རྒྱས་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་འཚལ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པར་ཤེས་པ་གོང་དུ་མདོར་བཤད་ པས་ཚིམ་པར་མ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཅི་ནས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་ཕན་ ཚུན་ལྡན་པར་འགྱུར་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པས་གང་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དེ་དེ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ ལགས།མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ལགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་སྤྱིར་སྨོས་པ་མིང་གིས་རེ་རེ་ནས་སྨོས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པས། གང་དང་ཡང་ལྡན་པའམ་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊开示道：'无边际即是真实边际'这句话的意思是，并非像声闻等所说的真实边际那样是实有的，而是一切法自性清净，无生灭二边，这就是真实边际。如果了知这样的真实义，就会通达一切法的略说和广说。
所谓'如果了知法界，菩萨摩诃萨就会通达一切法的略说和广说'，意思是如果通达胜义和世俗的法界，由于一切法都包含在法界中，通过胜义的方式了知就是略说，通过世俗的方式了知就是广说。
问道：'世尊，何为法界？'这是因为按照小乘教义，第七实法也称为法界，诸法生起的因或处所也称为界，保持自相也称为界。此处是询问所说的法界指的是什么。
世尊开示道：'无界即是法界'，这是说不同于前述小乘教义中所说的三种等实有法界，无实有即是法界。
'于彼法界中不见断绝及永断'，这是说由于法界是不变的圆成实性，所以没有断绝和转变。
'如是了知法界的菩萨摩诃萨将通达一切法的略说和广说'，这是总结前面所说的意思。如前所述，如果胜义中了知一切法与法界是一味的，就通达了一切法的略说。世俗中不执著于诸法，了知一切法各自的特征，就是通达广说。
问道：'世尊，应当如何了知一切法的略说和广说？'这是因为前面对一切法的略说和广说的简略解释未能令众生满意，为了利益他们而询问。
世尊开示道：'应当了知一切法既非相应也非不相应'，这是说如果一切法是实有，则会相互关联，但一切法本性空无实体，所以没有任何相应可言，因此应当了知一切法既非相应也非不相应。
问道：'世尊，这些既非相应也非不相应的法是什么？'这是为了详细解释前面笼统提到的'一切法'，请求一一列举。
世尊开示道：'色既非相应也非不相应'等，这是说从色法等直至一切种智的一切法，因为无实体，所以与任何法既非相应也非不相应。

 །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རེ་རེ་ནས་སྨོས་ཏེ། རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དོན་དེ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པའམ་དགའ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ལྡན་པའམ་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ ལྡན་པའམ་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱར་རུང་ན་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པས་ལྡན་པའམ་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པས་ལྡན་པ་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ཉིད་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་།དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོར་བསྡུས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ དུ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་དོན་འདི་ལ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལས་དང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་ལ་གནས་ཏེ།མདོར་བསྡུས་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་གནས་པས་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་འདི་ཉིད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །མདོར་ བསྡུས་པའི་དོན་འདི་ལ་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གོང་དུ་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སློབ་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོ་དབང་པོ་རྣོན་པོས་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འཁོར་གྱི་ནང་ན་སེམས་ཅན་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་དག་གི་ནང་ན་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟ་བུའི་དོན་ཟབ་མོ་བདག་ཅག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་སྒྱིད་ལུགས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ སྐད་ཞུས་སོ།

有为界既非具有也非不具有。无为界既非具有也非不具有，这是说：如上所述从色等乃至一切种智之间的一切诸法，逐一宣说，广说其义，为了摄略或为了利益欢喜的众生，而略说有为界和无为界。
为什么这样说呢？'无有如是能成为具有或不具有的自性'等，是显示如上所说的理由。若有某一事物，则可说为具有或不具有，但胜义中一切法本性空，无有事物，故无有任何可成为具有或不具有者，此为语义。
'须菩提，这是诸菩萨摩诃萨般若波罗蜜多的略说'，是说如上所述方式，一切法本性空，无有事物故非具有，亦非不具有的解说，即是略说一切法皆同一空性。此即是断除一切所知障和烦恼障而究竟，到达一切义的彼岸而圆满，故称波罗蜜多。
对于此略说的波罗蜜多，初业菩萨摩诃萨应当修学，是说对此略说空性之义，住于胜解行地的诸菩萨也应以胜解作意而修学之义。'初业'是指住于胜解行地的菩萨。
住于菩萨十地而修学略说，是说从菩萨初地乃至十地所住的菩萨，也应以证悟真如的方式修学此略说之义。
修学此略说义的菩萨摩诃萨将了知一切法的略说和广说，这是显示修学如上所说义的功德。
'白言：世尊，这是利根菩萨摩诃萨所证'，是说在众中有诸多利根钝根众生，其中一些钝根者想：'如此甚深义非我等境界'而生懈怠心，为了遣除此想而如是请问。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དབང་པོ་ཞན་པས་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མདོར་བསྡུས་པའི་དོན་ཟབ་མོ་འདི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ་དད་པ་ཆེ་ཞིང་ བརྩོན་འགྲུས་སྤྱད་དེ་སློབ་པར་འདོད་པ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་ལོབས་ཤིང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་མེད་ཀྱི། ལེ་ལོ་ཅན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཞན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ལེ་ལོ་ ཅན་ནི་དགེ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་གཞན་ལ་ཞེན་པའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཞན་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་སེམས་མི་སྤྲོ་བའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་སློབ་པར་འདོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་པས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སློབ་པར་འདོད་པས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྤྱིར་ བཤད་པ་གང་ལ་སློབ་པར་འདོད་པའི་དམིགས་ཕྱེ་སྟེ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གལ་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གོང་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་ཅིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་ན།བདུད་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདས་པ་དང་ མ་བྱོན་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དགོངས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ།དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་བསླབས་བསླབས་པ་ལས་ སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སློབ་པ་ལ་དེ་ལྟར་དགོངས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་བརྙེས་ཟིན་པ་དང་།ད་ལྟར་བརྙེས་པ་དང་ཕྱིས་བརྙེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབས་པ་ལས་ གྱུར་པས་བདག་གིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བསླབས་ན་ཆོས་དེ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་བརྩོན་པར་བྱས་ན་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ བྱ་བ་དང་མ་བྲལ་བར་བྱ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊开示道：'须菩提，这是连根器低劣的菩萨摩诃萨也能领悟'等等，是说这深奥的略义是利根钝根一切人的行境，只要有大信心、精进修学的愿望，任何人都能学习领悟，没有不能领悟的。唯有懈怠者、精进力弱者、失念者、心散乱者才不能领悟。其中，懈怠者是执著于非善法。精进力弱者是对善法心不欢喜。
想要修学不退转地者，想要获得一切种智者将能领悟，这是对前面所说'想要修学者将能领悟'的总说明，指出了想要修学的对象。
'如果修学如前所说的般若波罗蜜多'等等，是说如果修学如前所说的般若波罗蜜多，圆满六波罗蜜多后，获得一切种智，将得到魔不能侵扰、诸佛世尊垂念加持的利益。
为什么呢？'如是，从这六波罗蜜多中出生过去、未来、现在诸佛世尊'，这是说明诸佛世尊垂念加持的理由。三世诸佛也是从修学此般若波罗蜜多而成佛，所以对修学般若波罗蜜多的菩萨如是垂念加持。
因此，'菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多'等等，是说如来的功德十力、四无畏等法，三世诸佛已经获得、现在获得、将来获得的这一切，也都是从修学此般若波罗蜜多而来，所以我若修学此般若波罗蜜多也将获得这些法，生起这样的心念而精进，就能迅速现前证悟无上正等正觉，不应离开一切种智作意，应当精进于此般若波罗蜜多。

 །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ན་ཆུང་ངུ་ན་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེའི་བསོད་ནམས་ནི་ཆེས་མང་དུ་འཕེལ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་འཁོད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བཀོད་པ་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ བཀོད་པ་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སེ་གོལ་གཏོགས་པ་ཙམ་གོམས་པར་བྱས་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་ཕན་ཡོན་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པ་བསྟན་པའོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་སྐད་འགའ་འམ་ཉི་མ་འགའ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ན་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བཀོད་པ་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་བཀོད་པ་བས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་སྤྱད་ཅིང་བསྒོམས་པ་ཆེས་བསོད་ནམས་མང་དུ་འཕེལ་བའི་ཕན་ཡོན་གཏན་ ཚིགས་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་བྱུང་ན། ཟག་ པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ལྟར་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ན།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་སྟེ། གཞན་ནི་རང་ལོག་ཏུ་ཟད་དེ་དེ་ལ་གཟུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་འགྱུར་བའོ།།ལུང་བསྟན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལུང་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའོ། །ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་སྲིད་པ་འདོད་པ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་འཁོར་ བར་སྐྱེའི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་མི་སྐྱེ་བའོ།།རྣམ་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པའོ། །ལུང་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་དྲིས་པའི་ལན་ལྡོན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །ཡི་གེ་དང་ཡི་གེ་མེད་པར་ རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚིག་བརྗོད་པ་དང་།དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་ལ་མཁས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ལ་མཁས་པའོ། །བརྗོད་པ་ལ་མཁས་པ་ ནི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྒྲ་སྐད་སྣ་ཚོགས་སུ་བརྗོད་ཅིང་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པའོ།།བརྗོད་པ་མེད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་མཁས་པའོ།

如果菩萨大菩萨为了一切种智而如是修行，即使仅仅打一个响指的时间修习般若波罗蜜多，这位菩萨大菩萨的福德也会大大增长。以此等说明：比起将三千大千世界中所有众生安置于无漏蕴和预流果等果位，仅仅修习般若波罗蜜多一弹指时间所获福德更大，并说明其理由。
'须菩提，复次，或一刹那或一日'等，是说明：比起将恒河沙数世界中所有轮回众生安置于五无漏蕴和预流果等果位，修习此般若波罗蜜多所获福德更多增长，并说明其理由。其理由是：若诸福德事、五无漏蕴、预流果等，以及宣说这些的诸佛世尊都从此般若波罗蜜多中产生，更何况五无漏蕴等。
'应知菩萨大菩萨若如是安住所说般若波罗蜜多者即是不退转'等，是说明如上所述般若波罗蜜多的修行方式，若如是修行，将成为不退转菩萨等，具足世间和出世间功德利益。其他内容自明。其中，'色相圆满'是指具足相好庄严等色身。
'授记圆满'是指得到如来授记。'有意愿受生'是指以愿力为利益一切众生而受生，而非以烦恼力受生。'善巧于诸现观'是指善巧了知无常、苦等十六行相。'善巧于授记'是指善于回答他人疑问。
'善巧于有文字无文字现观'是指善巧于世俗谛言说和胜义谛不可言说之义。'善巧于菩萨行'是指善巧于菩萨禅定、三昧及如是安住。'善巧于言说'是指善巧于以种种语言音声宣说正法。'善巧于无言说'是指善巧于胜义法界不可言说。

 །གཅིག་གིས་ལྷག་པའི་ཚིག་ལ་མཁས་པ་དང་། གཉིས་དང་མང་པོ་དང་། བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དང་། མ་ནིང་གིས་ ལྷག་པའི་ཚིག་ལ་མཁས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གཙུག་ལག་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ལས་གཅིག་གི་ཚིག་དང་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་དང་།མང་པོའི་ཚིག་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་དང་། སྐྱེས་པའི་མཚན་དང་། མ་ནིང་གི་མཚན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ལ་མཁས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་སྔོན་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་དང་། ད་ལྟ་ཇི་ཡིན་པ་དང་། ཕྱིས་ཅིར་འགྱུར་བ་ལ་མཁས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་དང་། འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱི་ཚོར་བ་དྲུག་དང་། སའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་དྲུག་དང་། མ་རིག་ པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་བཞི་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ བཞི་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་འདུ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །འབྲལ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པའོ། །ལྡན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །མི་ལྡན་པ་ལ་ མཁས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་མཁས་པའོ།།ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་དེ་གཉི་གའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པའོ། །ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་དེ་གཉི་ག་མེད་པ་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ མཐའ་དང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་མཁས་པར་བསྟན་པའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་མཁས་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བྱེད་པ་རྣམས་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་གྱི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མཁས་པའོ། །རྐྱེན་ མེད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་མཁས་པའོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་མཁས་པའོ།

精通多于一个词的语言，以及二和多数，女性和男性，以及中性词的语言，即通达世间的语法等论典中的单数词、双数词、复数词，以及女性词、男性词、中性词等词的附加词。
应当了知那位菩萨摩诶萨精通过去、未来、现在，即精通过去、未来、现在诸法过去如何、现在如何、未来将如何。
所谓'应当了知那位菩萨摩诶萨精通色'等，是说精通五蕴、十二处、十八界、六触、六触缘生受、地界等六界、无明等十二缘起、六波罗蜜多、十八空性、三十七菩提分法、四圣谛、四禅定、四无量、四无色定、八解脱、九次第定、三解脱门、六神通、诸三摩地、诸陀罗尼门、如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲、十八不共法、预流果等四果、独觉菩提、道相智、一切相智、涅槃、法界相、有为无为相、有无、自性他性等功德。
其中，精通和合是精通烦恼分；精通分离是依靠对治而精通远离烦恼；精通相应是精通诸行与心相应；精通不相应是精通诸行与心不相应；精通相应与不相应是精通这两者的事物；精通非相应非不相应是精通无此二者。
精通真如等乃至不可思议为止，是说精通法界的异名。精通因缘是说外道所说的自在天等非因缘，而是精通业和烦恼等因缘。精通无缘是精通外道所计的诸缘非缘。精通有为界是精通世间和出世间的世俗法，即由因缘和合而生的诸法。

 །འདུས་མ་བྱས་ལ་མཁས་པ་ནི། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །ཁམས་ལ་མཁས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་ལ་མཁས་པའོ། །ཁམས་མེད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི། དོན་དམ་པར་ཁམས་གསུམ་དངོས་པོ་མེད་པར་མཁས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས།གང་ཡང་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་ནས། ཆོས་དེ་དག་གང་ཡང་ཡིད་ལ་མི་ བྱེད་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་གཟུགས་གཟུགས་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཁས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ ཆོས་དེ་རྣམས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པས་སོ་སོའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།རབ་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ལམ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བདེ་བ་ཅན་ལ་མཁས་ པའོ།།རབ་ཏུ་མ་སྦྱངས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་སྟེ་རབ་ཏུ་མ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ལ་མ་ཆགས་པ་ལ་མཁས་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་། གནས་པ་ ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ལ་མཁས་ཤིང་།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་། དེ་རྣམས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ་མཁས་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུས་དང་ལྟ་བ་དེ་དག་མེད་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ རང་བཞིན་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་དེ་ལ་ལེགས་པ་འདི་དག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ། སྤྱད་པ་དང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་བསྒོམ་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཞི་བ་དང་། རག་ལས་པ་དང་། གསོབ་དང་སྙིང་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཞི་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་པས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའོ།།རག་ལས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་གཞུང་མི་ཚུགས་པའོ། །གསོབ་དང་སྙིང་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

精通无为法，即精通如是性等非因缘和合所作之法。精通界，即精通三界。精通无界，即通达胜义中三界无实。
应知菩萨摩诶萨精通于不作意色等，此说明从色等乃至一切种智之间的一切法，因胜义中无实，了知皆非作意之境，故于彼等诸法皆不作意而成为善巧。
应知菩萨摩诶萨精通于'色以色空'等，此说明从色等乃至一切种智之间的诸法，因胜义中无实，故了知以各自自性皆空。
所谓精通善修之道，即精通以世间道使身心调柔性的善修特征之安乐。所谓精通非善修，即以出世间道令身心调柔，于非善修之安乐无执著而善巧。
所谓精通生灭等，即善巧于生灭住异之自性，以及贪嗔痴及无彼等之自性，并善巧于外道见之因及无彼等见，以及善巧于名色等诸法之自性、因果等功德。
所谓'世尊，应如何行持般若波罗蜜多'等，是因上文说到应知行持般若波罗蜜多、现证般若波罗蜜多、修习般若波罗蜜多有此等功德，而询问行持、现证、修习三者之差别。
世尊告曰：'色寂静'等，以此显示彼等差别，即应了知五蕴等寂静、依托、虚无无实而行持般若波罗蜜多。其中寂静，即以胜义自性空故无生灭等。依托，即实有不成立。虚无无实，即无实之异名。
'以现证虚空空性而现证般若波罗蜜多'，此说明现证，即了知一切法如虚空般空性后，证悟般若波罗蜜多。

 །བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་བསྒོམས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།བསྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤིག་སྟེ། མེད་པར་བསྒོམས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དང་པོའི་སྤྱོད་པ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ས་དང་པོའི་བར་དུ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བྱའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ས་བདུན་གྱི་བར་དུ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བྱའོ། །དེའི་ཡང་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བྱའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ཇི་སྲིད་དུ་སྤྱད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།ས་དང་པོའི་བར་དུ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་སྤྱད། དེའི་འོག་ཏུ་ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་ཤིང་ མཚན་མ་མེད་པར་མངོན་པར་བསྒྲུབ།དེའི་ཡང་འོག་ཏུ་ས་བརྒྱད་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་རྩོལ་བ་ཡང་མེད། མཚན་མ་ཡང་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྒོམ་དགོས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་དང་བྲལ་བར་སྤྱད་པར་བགྱི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ལྟར་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་སྤྱད་པ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསྒོམ་པར་བགྱི་ན་སེམས་ལ་བར་ཆད་མ་མཆིས་པར་ཇི་ལྟར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱ་བ་གཞན་གྱི་གོ་སྐབས་མི་འབྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་བ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་མི་དབྱེ་བས་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མི་འདོར་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཅི་ནས་ཀྱང་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་མི་རྒྱུ་བ་དེ་ལྟར་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་གཞན་གྱི་སྐབས་མི་དབྱེ་བས་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་བར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པ་དང་ མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པས་བྱས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་ཞུས་པའོ།།དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོལ་བ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་བྱས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།འོ་ན་ཅི་ལགས་མ་བསྒོམས་པས་སམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འོ་ན་སྤྱད་པ་དང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་མ་བྱས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་ཞུས་པའོ།

'通过修习各种修行而修习般若波罗蜜多'这句话的意思是，将修行本身也破除为空性，通过无所修习来修习般若波罗蜜多。
初始行为是从信解行地到初地之间，是有功用有相的阶段。
其后的现前修习是从初地以上到第七地之间，是有功用无相的阶段。
再其后的修习是从第八地以上，是任运成就而安住于无相的阶段。
'世尊，菩萨摩诃萨应当多长时间修习般若波罗蜜多，才算是修习般若波罗蜜多'这句话是为了明确这个意义而请问的。
'从初发心直至坐菩提座期间都应当修习般若波罗蜜多'这句话是说，从最初信解行地发起菩提心开始，到初地之间是有功用有相地修习，其后从初地到第七地之间是有功用无相地现前修习，再其后从第八地到佛地之间是无功用无相地任运修习，这样教示的。
'世尊，应当如何修习才能不间断心相续'这句话是说，如此从初发心到坐菩提座期间修习、现前修习和修行时，应当如何做才能使心不间断地请问。
'不给其他作意开启机会'这句话是说，不给非一切智智的其他作意开启机会而修习，为了明确这个意义而说'不舍弃一切智智作意而修习般若波罗蜜多'。
'应当如此修习，使心和心所法不活动'这句话是说明不给其他作意开启机会的修习方法，即修习、现前修习和修行般若波罗蜜多时，使心和心所的分别念不生起。
'世尊，是什么'等句话是请问：以有功用有相的方式修习、现前修习和修行般若波罗蜜多，是否能证得一切智智。
'这是不行的'这句话的意思是，以有功用有相的方式修习、现前修习和修行般若波罗蜜多，不能证得一切智智。
'那么是不修习吗'这句话是请问：那么不修习、不现前修习和不修行就能证得一切智智吗？

 །དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྤྱད་ཅིང་མ་བསྒོམས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འོ་ན་ཅི་ལགས་བསྒོམས་ཀྱང་བསྒོམས་ལ་མ་བསྒོམས་ཀྱང་བསྒོམས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པར་མི་འཐོབ། མ་བསྒོམས་པར་ཡང་མི་འཐོབ་ན། ཅི་བསྒོམས་པ་དང་མ་བསྒོམས་པ་གཉིས་ཀ་བྱས་པས་འཐོབ་བམ་ ཞེས་ཞུས་པའོ།།དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྐྱོན་གཉི་ག་ལྟར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །འོ་ན་ཅི་ལགས་བསྒོམས་པ་ཡང་མ་ལགས་མ་བསྒོམས་པ་ཡང་མ་ལགས་པས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅེར་བུ་པའི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་གཉིས་ཀ་ཡང་ མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་དེ།དེ་ལྟ་བུས་ཐོབ་བམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་ཅིང་གདགས་སུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་ཅིང་གདགས་སུ་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་སྒོམ་ན་གདོད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གདགས་སུ་མཆིས་ པ་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་གདགས་སུ་མེད་དེ་ཅིར་ཡང་མ་བརྟགས་ན་གདོད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན། ཅི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གདགས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གདགས་སུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གདགས་སུ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་ན་གདོད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདགས་སུ་མ་མཆིས་པ་ལགས་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་མཆིས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། གདགས་སུ་མེད་པ་ལས་ཉེས་པ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ངན་སོང་ གསུམ་དང་།ལས་ལེགས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་དང་འཕགས་པའི་ས་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གཞུང་ལས་བཤད་ཅེས་ཞུས་པའོ།

'这不是'的意思是，由于未修习、未修行，就不能获得一切种智。
'那么是什么呢？是修行也修行，不修行也修行吗？'的意思是，如此修行不能获得，不修行也不能获得，那么是否通过修行与不修行两者都做就能获得的询问。
'这不是'的意思是，由于会出现前面所说的两种过失，所以这样也不是。
'那么是什么呢？是既非修行又非不修行吗？'的意思是，如同裸行外道的论典中所说，是否有一个既非两者的事物，以这样的方式获得的询问。
'这不是'的意思是，这样也不是的意思。
'那么应当如何获得一切种智？'的意思是，为了开示如同真如等不可言说、不可思议那样，一切种智也是应当修行的分别处而询问。
世尊开示：'如同真如那样'等，是显示获得一切种智的方法，即如同真如、实际、法界不可言说、不可思议，以及外道所计的我、众生、命、补特伽罗等，即使在世俗谛中也无所缘、不可安立，同样地，如果通达并修行般若波罗蜜多等一切法无所缘、不可安立，才能获得一切种智。
'世尊，般若波罗蜜多是可安立的吗？'等的意思是，如前所说，真如等属于法界异名，以及外道所计的我等不可安立，完全不执著才能获得一切种智，那么般若波罗蜜多等乃至一切种智之间的一切法是否也是不可安立的询问。
世尊开示：'须菩提，般若波罗蜜多是不可安立的'等，显示般若波罗蜜多等清净法，以及有为、无为等一切法也都不可安立，如此通达才能获得一切种智。
'世尊，如果这样一切法都不可安立，世尊，为何会有地狱众生'等的意思是，如此一切法自性空，从不可安立中造作恶业的果报三恶趣，以及善业的果报善趣和圣者地也应当不存在，为何经典中说有这些的询问。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པ་ དམིགས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་དང་མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ལས་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་འབྲས་བུས་སྐྱིད་སྡུག་ཡོད་པར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་གང་ལ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་ པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདགས་སུ་མེད་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་གཟུགས་ལ་བསླབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དེ་ལྟར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་གདགས་སུ་མེད་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་དམིགས་ཤིང་གདགས་སུ་མེད་དེ། བསླབ་ཏུ་ཡང་མེད་པས་དེ་དག་ལ་བསླབ་པར་ཡང་མི་བགྱིའམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་དབྲི་བ་དང་བསྣན་པ་མེད་པར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། དབྲི་བ་མེད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་པར་མི་ལྟ་བའོ། །བསྣན་པ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ པར་ཡོད་པར་མི་ལྟ་བའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་དབྲི་བ་དང་བསྣན་པ་མ་མཆིས་པར་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་བསླབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསླབས་པས་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །འགག་པ་མེད་པར་བསླབས་པས་སྐུར་བ་འདེབས་པ་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེ་བ་ མ་མཆིས་པ་དང་འགག་པ་མ་མཆིས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་འོག་ནས་བཤད་པ་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ འམ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་ཞིང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་།འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞིག་ཅིང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་བསླབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་པས་ཏེ། རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཞིག་ཅིང་སུན་དབྱུང་བ་ལ་བྱའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པ་ལ་བསླབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་བསྐྱེད་པའམ་གཞིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་མདོར་བཤད་པའི་དོན་ཞིབ་ ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་བས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའམ་གཞིག་ པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཞུས་པའོ།

世尊说道：'须菩提，你怎么想？众生的假立是否可得？'等等，关于恶趣和善趣等的说法，是为了利益众生，仅仅是在世俗谛中假立业的善恶果报带来苦乐，而在胜义谛中任何都不可得，因此应当学习一切法皆不可得的道理。
白言：'世尊，如果这样，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，应当学习色'等等，如果这样一切法都不可得，从色等乃至一切种智都不可得也不可假立，那么也就没有什么可学，难道不应当学习这些吗？
世尊说道：'应当学习于色无减无增'等等，是说应当学习不诽谤也不增益。无减是指在世俗谛中也不认为是无，无增是指在胜义谛中不认为是有。
白言：'世尊，应当如何学习色无减无增'等等，是为了开示一切法无生无灭而学习的分类而说的。
世尊说道：'应当学习无生无灭'，学习无生是为了显示无增益，学习无灭是为了显示无诽谤。
白言：'世尊，应当如何学习无生无灭'，是为了请问如何学习无生无灭的方法，以便下文解释而问的。
世尊说道：'应当学习诸行无造作或修习'，是说不应为了生起诸行而修习造作，也不应为了毁坏诸行而造作。'修习'是指毁坏和破除。
白言：'世尊，应当如何学习无造作'，是为了详细解释上文所说的不应为了生起或毁坏诸行而造作的简要说法而问的。
世尊说道：'以见诸法自相空而学习无造作'，是说在胜义谛中一切法自相本空，了知没有任何可生起或可毁坏的事物，应当学习无造作。
白言：'世尊，应当如何观察诸法自相空'，是请问如何通达诸法在胜义谛中自相本空的方法。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གཟུགས་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོའི་རང་བཞིན་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྣང་ཞིང་གྲགས་པ་ལྟ་བུར་དོན་དམ་ པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བས།ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ་ཅི་ཡང་ མེད་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྤྱད་དུ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ། །རབ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པས་ཅི་ལ་ཡང་མི་ སྤྱོད་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་གྱི།དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་མི་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སྤྱོད་པ་མ་མཆིས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྤྱོད་ པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་གང་གིས་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ།དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། གང་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱའོ། །གང་གིས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་གང་གིས་ སྤྱོད་པའོ།།གང་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་གང་ལ་སྤྲོས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།གང་སྤྱོད་པ་གང་ལ་སྤྱོད་པར་རྟོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་མ་མཆིས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་ ན།ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཅི་ལ་ཡང་མི་དམིགས་ཤིང་ཅི་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ན། ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་དེ་ ལྟར་མི་དམིགས་པར་མི་ནུས་ན།ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་ ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལས་དང་པོ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པ་དོན་དམ་པའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་ནུས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཅི་ནུས་སུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊说道：'观色以色空'等，是说一切色等诸法各自的自性遍计所执相，如同显现和名言那样，在胜义中并不存在，以见到这一点，应当修学一切法以自相空的道理。
禀白道：'世尊，如果如此，色以色空等，如是一切法以自相空，什么都没有的话，菩萨还有什么可行？'这样执持而请问。
'须菩提，无所行即是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多'这句话的意思是，由于胜义中一切法无所缘，于任何处都无所行即是行般若波罗蜜多，若有所缘而带有相地行持，则不能称为行般若波罗蜜多。
禀白道：'世尊，为何无所行即是行般若波罗蜜多？'这是为了说明无所缘的意义而请问。
世尊说道：'须菩提，这是因为般若波罗蜜多也不可得'等，是说所行的般若波罗蜜多和能行的菩萨以及行持的方便也都不可得，如此了悟即是行般若波罗蜜多。其中'能行'是指菩萨，'以何所行'是指以何方便而行，'于何所行'是指于般若波罗蜜多。
'须菩提，于彼一切戏论皆不可得，即是菩萨摩诃萨无所行而行般若波罗蜜多'，意思是说，能行、所行等一切戏论都不生起，这就是通达行般若波罗蜜多。
禀白道：'世尊，如果如此无所行即是行般若波罗蜜多的话，初业菩萨摩诃萨应当如何行般若波罗蜜多？'这是说，如果这样于一切都无所缘而无所行即是行般若波罗蜜多，但初业菩萨无法做到如此无所缘，那应当如何行般若波罗蜜多而请问。
世尊说道：'须菩提，在此，初业菩萨摩诃萨从最初发心开始，就应当修学一切法无所缘'，这是说，虽然初业菩萨不能完全做到一切法无所缘的胜义行持，但仍应当随力而修学。

 །དེས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་ཚེ་མི་དམིགས་ པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པ་གཏང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མི་དམིགས་པར་བསླབ་པའི་ཐབས་བསྟན་པ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་ན་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་སྤྱོད་ལ་དངོས་པོར་ལྟ་ཞིང་ཆགས་པར་ཡང་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཅི་ཙམ་གྱིས་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གོང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཅི་ཙམ་དུ་གཉིས་པ་དེ་ཙམ་དུ་ དམིགས་ཏེ།གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་མི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉིས་ཞེས་བགྱི་བ་ ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གོང་དུ་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཇི་ཙམ་དུ་མིག་དང་གཟུགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ཡོད་ པར་གྱུར་པ་དེ་ཙམ་དུ་གཉིས་སུ་ཡོད་པ་ནི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། དམིགས་སུ་མཆིས་པ་མི་དམིགས་སམ། མ་ལགས་ཏེ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་ གསུངས་པ་ལ།འཁོར་གྱི་ནང་ན་ཁ་ཅིག་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་འཕགས་པ་ཁ་ཅིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བགྱི་བ་དེ་དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མཆིས་པ་ཞིག་ལགས་སམ། འོན་ཏེ་དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་པ་ཞིག་ ལགས་ཞེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་མི་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོར་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། དངོས་པོར་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་ པ་གཉི་གར་མི་འབྱེད་ཅིང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ པའི་ཚེ།དམིགས་པ་ལ་ཡང་མི་ཆགས་མི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་མི་ཆགས་པ་ལགས་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ས་ནས་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱི། ས་ནས་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ ཐོབ་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་པ་དང་མི་དམིགས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བསླབ་ན།ཅི་ལ་ཡང་མ་ཆགས། ཅི་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཅི་ལ་ཡང་མ་སྤྱད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་བ་དང་། ས་དེ་དག་ལ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེས་ཞུས་པའོ།

关于'布施时应以无所缘执的方式行布施'等说法，是教导无所缘执的修学方法。即使行持六波罗蜜多等时，虽然在行持，但不应执著于事物而生贪着，这是其含义。
请问世尊，何谓有所缘执？这是针对前文所说的应以无所缘执的方式行持六波罗蜜多等，询问有所缘执与无所缘执的区别。
世尊开示道：凡是有二元对立，即是有所缘执；无二元对立，即是无所缘执。这是简要说明只要有能取所取二元，就会有所缘执；远离能取所取二元，就是无所缘执。
请问世尊，所说的'二'是指什么？这是为了详细解释前文简要说明的内容而提出的问题。
世尊开示道：凡是有眼与色等，即是说明只要有所缘境与能缘心二者存在，就是有二元性。
请问世尊，是有所缘执的不可得，还是无所缘执的不可得？这是因为前文说应以无所缘执的方式行持一切法，众中有人认为'无所缘执'是某些圣者的境界，为了遣除这种分别念而询问：所谓'无所缘执'是实有的还是非实有的？
世尊开示道：须菩提，有所缘执的不可得也不是，意思是'无所缘执'既不是实有的，也不是非实有的，而是不分别有所缘执和无所缘执，达到平等性，这才是无所缘执。应当如此修学有所缘执和无所缘执的平等性。
请问世尊，如果菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，既不执著于有所缘执，也不执著于无所缘执，那么菩萨摩诃萨如何通过修行般若波罗蜜多圆满地道，又如何在圆满地道之后证得一切种智？这是在问：如果这样修学有所缘执和无所缘执的平等性，就要对一切都不执著，对一切都不行持，那么如果什么都不行持，菩萨如何能从一地升至更高的地位，又如何能获得修行这些地道的果位——一切种智？

།དམིགས་པ་ལ་གནས་ཤིང་ས་ནས་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དམིགས་པ་དང་བཅས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དོན་དམ་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་སུ་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་དགོས་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བགྱི་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་བྱས་པས་གཟུགས་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཅི་ནས་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་མེད་ ཅིང་མི་དམིགས་པར་སྤྱོད་ཀྱི།དམིགས་སུ་ཡོད་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བར་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། གཟུགས་ཀྱང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་འཇུག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར ལོ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་དོན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལགས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱས་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པའི་དོན་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་གི་ཕྱིར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ པས་སྤྱད་ཅིང་།སྤྱད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་གི་དོན་དུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

关于'住于所缘而不能从地至地圆满'等句，是说以有所缘而行持般若波罗蜜多时，不能圆满菩萨诸地，也不能获得一切种智。
为什么呢？'般若波罗蜜多也无所缘'等句是说明其理由，意思是般若波罗蜜多、无上菩提以及行持般若波罗蜜多的菩萨，在胜义中都无所缘故。
'世尊，若如是般若波罗蜜多无所缘'等句，是说如果般若波罗蜜多等无所缘，而菩萨摩诃萨又必须通达一切法，那么从色等乃至无上正等菩提之间的世间法和出世间法，应当如何通达？
世尊告曰：'须菩提，菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，如何能使色成为所缘'等句，是说菩萨行持般若波罗蜜多时，应当以诸法恒时无有且无所缘而行，不应以有所缘和可通达而行。
'世尊，若如是菩萨摩诃萨行般若波罗蜜多时，色亦无所缘'等句，是说若一切法无所缘，那么圆满六波罗蜜多后，如何能趣入菩萨地、清净佛土、成熟有情、获得一切种智、转法轮等佛陀事业？
世尊告曰：'须菩提，菩萨摩诃萨不为色义而行般若波罗蜜多'等句，是说圆满六波罗蜜多等仅是世俗谛中世间言说而已，在胜义谛中并无任何所成就之法。
'世尊，菩萨摩诃萨为何而行般若波罗蜜多'等句，是为开显一切法无作、无为义之处而问。
世尊告曰：'菩萨摩诃萨不为任何而行般若波罗蜜多'等句，是说一切法本性空故，虽行而无所行，因此不为任何义而行般若波罗蜜多。

 །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་བགྱིས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། མ་བྱས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོས་མ་བྱས་པ་ལ་བྱའོ། །མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པ་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་ ཚོགས་པས་མ་བསྐྱེད་པ་ལ་བྱའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བགྱིས་པ་སྟེ་མངོན་པར་འདུ་མ་བགྱིས་པ་ལགས་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་རྣམ་པར་དགོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དོན་དམ་པར་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཞིང་རྣམ་པར་དགོད་དུ་ཡང་མེད་པའི་དོན་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་མ་བྱས་མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་དགོད་པ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དོན་དམ་པར་ཆོས་ ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཞིང་རྣམ་པར་དགོད་དུ་མེད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཞིང་རྣམ་པར་དགོད་པ་ཡོད་ དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཕུང་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པ་སྟེ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པས། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་ཅིང་རློམ་སེམས་སུ་བྱས་ནས།བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་དགྲོལ་ལོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་བཀྲི་བའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་བཀོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔས་ཀྱང་ ཆོས་གང་ཡང་མ་གཟིགས་ཏེ་དམིགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ལོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གིས་ལྡོངས་པའོ། །མིག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱན་ལྔ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་བྱའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ལྔས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གང་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་དགྲོལ་བར་བགྱི་བ་དེ་ལྟ་བུ་མ་གཟིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།དོན་དམ་པར་སེམས་ཅན་དམིགས་སུ་མེད་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་བཤད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པའི་སྐལ་བ་ངེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་བྱའོ། །མ་ངེས་པ་ནི་དགེ་བའི་[(]གཤེས་[,]བཤེས་[)]གཉེན་གྱི་ཁར་ལུས་པ་ལ་བྱའོ། །ལོག་པར་ངེས་པ་ནི་ལྟ་བ་ལོག་པ་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་རྣམས་ལ་བྱའོ།

为什么这样说呢？如此说'一切法皆是无作'等等，是为了说明其道理。'无作'是指非由作者所作。'无有造作'是指非由因缘和合所生。
禀白世尊：如果如此一切法皆是无作、无有造作的话，那么如何安立声闻乘、缘觉乘和大乘这三乘呢？这是为了解释究竟义中无法分别安立三乘的意义而请问分别之理。
世尊告曰：'于无作无有造作之法中，安立亦不可得'等等，是为了显示究竟义中一切法本性空寂，于无有造作中不可分别安立三乘，但在世俗谛中，对于无闻愚夫凡夫们有造作分别者，可以分别安立三乘。
为什么这样说呢？如此说'无闻愚夫凡夫执著五蕴'等等，是为了说明其道理。无闻愚夫凡夫以非如实分别，执著色等诸法而生起我慢，认为'我证得无上正等正觉后当解脱众生于轮回'，为了引导众生，仅仅是在世俗谛中分别安立三乘而已，但在胜义谛中，即便是如来五眼也不见任何法，无所得。
其中'盲者'是指被无明所蒙蔽。'无眼者'是指不具五眼。
禀白世尊：如果如此，如来应供正等正觉的五眼也不见有任何众生可从轮回中解脱等等，是为了显示胜义谛中虽无所得众生，但在世俗谛中为了遣除颠倒众生而说三种根机。其中'正定'是指决定成就无上正等正觉的根机。'不定'是指依止善知识者。'邪定'是指邪见者断善根者。

 །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་ལ་ཞུགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པར་ནི་གནས་པ་ཡང་མེད། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་པས། དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ལ་གནས་ཏེ་མངོན་པར རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ།མཐའ་དེ་གཉི་ག་སྤངས་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་རྣམ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་ནི། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དོན་དེ་ཉིད་དཔེས་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་ པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། སེམས་ཅན་མང་པོ་སྤྲུལ་ཏེ། ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་མཛད་ཅིང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ། བསྟན་པ་ཡང་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལས་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་དང་སྤྲུལ་པ་ཙམ་དུ་བསྟན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་ པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལགས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་ལ་ཁྱད་པར་དང་བྱེ་བྲག་ཅི་ཞིག་མཆིས། ཅི་ལས་དགོངས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་གཉིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྣམས་ མཛད་པ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕྲིན་ལས་གང་མཛད་པའི་ལས་དེ་ནི་སྤྲུལ་པ་ཡང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཛད་པ་ལ་དེ་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བཞུགས་ན་སྤྲུལ་པ་ལས་བགྱིད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ན།སྤྲུལ་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞི་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དཔེ་སྔོན་བྱུང་བ་ བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་གཟིགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞི་བའི་བློ་གྲོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ལ་བབ་པའི་ཚེ། ཕྱིན་དམ་པའི་ཆོས་གཏད་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དུ་གཞུག་ཏུ་རུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུང་བསྟན་དུ་འོས་པ་མ་གཟིགས་ནས་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།

祈问：'世尊以胜义谛而入，是否现前圆满证得无上正等正觉？'等言说是为了显示：胜义谛中既无住处，亦无现前圆满成佛之事，故胜义中非成佛；世俗谛颠倒，故住于世俗亦非现前圆满成佛。远离此二边，以不可言说自性、各自内证之相而通达一切法，此即是现前圆满成佛之义。
为使此义易解，故以譬喻说道：'须菩提，譬如如来所化'等。如来所化行持六波罗蜜多等清净诸法圆满，转法轮及化现众多众生，分三聚而说法。如是如来圆满资粮，现前证得无上正等正觉后转法轮，将众生分为三聚而说法，然此非是胜义谛中实有而说，仅是世俗谛中如幻化现而已。
祈问：'世尊，若一切法如幻化，则如来与化身有何差别与区分？此有何密意？'此问是为详细解说世俗谛中利益众生等佛陀事业无有差别之义而请问。
'何以故？须菩提，如是如来所作事业，化身亦能作'者，谓圆满六波罗蜜多等后，现前证得无上正等正觉，转法轮及作种种利益众生事，此二者无有差别。
祈问：'世尊，如来不在时，化身能作事业否？'此问是为开示如来涅槃后化身利益众生之义而请问。
'如来应供正等觉寂慧'等，是显示如来化身利益众生的往昔典故。'未见菩萨'者，是说往昔如来寂慧将入涅槃时，未见有堪能付嘱正法并堪能利益众生、应受授记的菩萨。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་སྤྲུལ་ཏེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་གཏད་དུ་རུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་གཟིགས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་འདྲ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་སྤྲུལ་ཏེ་བཞག་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞི་བའི་ བློ་གྲོས་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཏེ་གཤེགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་མཛད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་ཚེ་རིང་བ་བསྙེམས་ཤིང་། ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་སྐུལ་མ་གདབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པ་དེས་དེའི་ཕྱིར་ན་བསྐལ་པ་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱས་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞི་བའི་བློ་གྲོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱི་ན།སྤྲུལ་པ་དེས་ཀྱང་བསྐལ་པ་གཅིག་གི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལུང་བསྟན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྲུལ་པ་དེས་ བསྐལ་པ་གཅིག་གི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་པའི་རྗེས་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམ་པའི་ཆོས་གཏད་དུ་རུང་བ་ལུང་བསྟན་དུ་འོས་པ་བྱུང་ནས། དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་གཏད་དེ་སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྲགས་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་ལ་སྐྱེ་ བའམ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟ་བུ་དག་སྔོན་བྱུང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ན་སྤྲུལ་པ་དེ་སྐྱེས་པ་ཡང་མེད། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སྤྲུལ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་མ་མཆིས་ན། ཡོན་ ཡོངས་སུ་དག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་ན་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་བ་ཡང་བསོད་ནམས་ཆེ་བར་བཤད་པ་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པ་སྟེ། ཡོན་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་ན་བསོད་ནམས་ཆེན་པོར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་འཚལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། གོང་དུ་མདོར་ཞུས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཤད་དེ་ཞུས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་བའི་བསོད་ནམས་ཟད་མི་ཤེས་པར་ འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཟད་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་ཞུས་པའོ།

说'如来的化身圆寂'是指当未见到堪能付嘱正法的菩萨时，如来寂慧就化现一尊与自身相似的如来留下，而寂慧如来自身则示现涅槃而去。
如此示现的目的是为了警醒长寿而懈怠的众生，以及利益应以化身调伏的众生。
所谓'其化身于一劫中行佛事'，是说寂慧如来涅槃之后，其化身也如同寂慧如来一般，在一劫期间利益众生。
'其后授记大菩萨'是指那化身在一劫中利益众生之后，出现了堪能付嘱正法、应当授记的菩萨，于是将正法付嘱于他，那化身也随即示现涅槃。
'虽示现涅槃，然化身实无生死涅槃'是说虽然过去曾有如此示现，但实际上那化身既无生也无灭。
白言：'世尊，若化身与如来无异，供养功德如何清净？'等，是为了分别化身与如来供养功德差别而问，即问供养如来化身是否也能获得广大福德。
'世尊，众生求福德'等，是将前面简略询问的内容详细展开而问，即问供养如来所得无尽福德，供养如来化身是否也同样能得到无尽福德。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཉིད་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་ན། བསོད་ནམས་ཆེ་ཞིང་ ཟད་མི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡོན་ཕུལ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་ཆེ་ཞིང་ཟད་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་གཉིས་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་ མཚུངས་པ་དང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། ཡོན་གྱི་གནས་སུ་ཡང་མཚུངས་ཏེ། དེ་དག་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོན་ཕུལ་བ་དང་། སེམས་དང་བས་ཡིད་ལ་བྱས་པ་དང་། འོག་ཕྱོགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱས་ཤིང་མེ་ཏོག་གསོལ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་ཚིག་ཙམ་བརྗོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཟད་མི་ཤེས་ཤིང་ཆེ་བར་མཚུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་གཉི་ག་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མཚུངས་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་བརྩན་པར་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ལ་བྱེ་བྲག་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་དཀྲུག་པར་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པར་མི་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཆོས་དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སོ་སོར་འབྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་རྟོག་ན། ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དཀྲུག་པར་འགྱུར་གྱི། དེ་ལྟར་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དཀྲུག་པར་མི་བགྱི་བ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་སོ་སོར་འབྱེད་ན། ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་དཀྲུག་པར་འགྱུར་ཏེ ཆོས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐུག་གི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དཀྲུག་པར་མ་གྱུར་ཏམ་ཞེས་གལ་བཟུང་སྟེ་གསོལ་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་སྨོས་ཏེ་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི། དེ་ཉིད་ལ་རྟོག་ཅིང་ཆགས་པ་མེད་པས། ཆོས་ཉིད་དཀྲུག་པར་མ་གྱུར ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་གཞན་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བགྱི་བའི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། མིང་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མིང་དང་མཚན་མས་བསྟན་དུ་ཡང་ཅི་ཡོད་ཅེས་གསོལ་པའོ།

世尊说道：'善现，所谓法性'等等，意思是如同供养如来能获得广大无尽的福德，同样地，供养如来的化身也能获得同样广大无尽的福德。
'所谓法性'是指如来和如来的化身二者在胜义谛中都是无实体性的法性，在世俗谛中为了利益众生而出现，并且都同样地行持佛陀事业，因此作为供养处也是相等的。对这两者作供养、以净信作意、向下方作意并献花、乃至仅仅说出'礼敬佛陀'等言语所获得的福德都是同样地广大无尽。
'通达诸法法性已'是说在胜义谛中二者都是无实体性的法性，在世俗谛中为了利益众生而出现并行持佛陀事业，这种法性相等的道理，因此如来与如来的化身没有任何差别。
'诸法法性亦不应搅动'等等是说不应违背法性。对于六波罗蜜多等乃至一切种智之间的诸法，如果分别并执著这些法的各自特征以及这些法的法性、空性、真如，就会搅动法性，不应如此。
白言：'世尊，若如是不应搅动诸法法性'等等，是说如果这样分别执著诸法的特征和诸法的法性而加以区分，就会搅动法性而违背法性。那么世尊对色等乃至一切种智之间的诸法各自特征作了区分宣说，是否搅动了诸法的法性呢？
世尊说道：'善现，此非尔'等等，是说世尊如此区分宣说诸法，仅仅是为了让众生理解而说出名相而已，并非执著分别，因此并未搅动法性。
白言：'世尊，若为令他通达故'等等，是说一切法胜义自性本空，无有名相，既然如此，又怎么能用名相来显示呢？

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་བརྗོད་པ་ནི་མིང་ཡང་མ་ཡིན། མཚན་མ་ཡང་མ་ཡིན། མངོན་པར་ཆགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་གྲགས་པའི་མིང་དང་། མཚན་མས་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། མིང་དང་མཚན་མ་ལ་དངོས་པོར་ འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་འབྱོར་གཞན་དུ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བརྗོད་དུ་ཟད་ཀྱི་མིང་དང་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མིང་དང་མཚན་མས་ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་ཡང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་བསྟན་དུ་ཟད་ཀྱི།དེ་ལ་དངོས་པོར་འཛིན་ཅིང་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་མིང་དང་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། མངོན་པར་ཆགས་པའི་གནས་མེད་ཅིང་མི་སྲིད་པ་བསྟན་ པ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། མངོན་པར་ཆགས་པ་མི་སྲིད་པའི་དཔེ་བསྟན་པ་སྟེ་ཆགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཆགས་པར་བྱེད་པ་གཉི་ག་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་ འདུས་བྱས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་དུ་བས་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གཉི་ག་ཡང་རང་བཞིན་མེད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བར་གལ་བཟུང་སྟེ་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གང་དེ་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མིང་དང་མཚན་མ་ཙམ་དུ་ཟད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གྱིས་ ཞུས་པའི་ཚིག་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཟླས་ཏེ།ལན་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་དངོས་པོར་ཆགས་ཤིང་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་དེ་དག་དྲང་བའི་ཕྱིར། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡང་སྤྱད་དེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་བྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམས་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་གསུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ། མིང་དང མཚན་མ་མེད་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་ཅིང་།གདགས་སུ་ཡང་ཅི་མཆིས་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།མིང་དང་མཚན་མར་གདགས་ཤིང་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་དྲང་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ ཤེས་པ་ཉིད་དང་།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་པ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།

世尊开示道：'须菩提，所谓言说既非名，也非相，也非执著'这句话的意思是：为了让众生理解，仅仅是用众生所熟知的名称和特征来说明而已，对名和相并不执著为实有，也不生起强烈的执著，因此没有过失。
须菩提，另外，仅仅是说明苦的本质，对名和相并无执著，这句话的意思是：如此用名和相向众生说明诸法，也仅仅是为了让他们了知轮回的痛苦而说，对此并不执著为实有。
所谓'须菩提，如来或如来的声闻并不执著于名和相'等等，是说明没有执著的对象且不可能有执著。'空性也不会执著于空性'等等，是说明执著不可能存在的比喻，因为能执著和所执著二者在胜义中都无实体，这是其含义。
问道：'世尊，如果这一切有为法都仅仅是名和相'等等，是这样提问的：如果一切法在胜义中本性空无实体，能成就和所成就二者都无自性，那么菩萨为了成就什么而发菩提心，修行菩萨行呢？
世尊开示道：'须菩提，如你所说，如果一切有为法仅仅是名和相'等等，这是世尊重复须菩提的问话后作答：在胜义中一切法本性空无实体，但众生对无实体的事物执著并造作，为了引导他们，在世俗谛中也修行菩萨行，获得一切种智后转法轮等利益众生。
问道：'世尊，所说一切种智是什么？'这是在问：如果一切法本性空无实体，无名无相，那么一切种智又如何安立和表述？
世尊开示道：'须菩提，说一切种智就是一切种智'，这是说明：虽然在胜义中一切法本性空无实体，不可安立名相，但在世俗谛中为了引导众生而作表述。
问道：'世尊，如来所说一切智等'，这是为了详细解释一切智、道相智和一切种智三者之间有何差别而提出的问题。

 །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་རྣམས་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་གསུམ་མདོ་ཙམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གོང་དུ་མདོ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པ་དེ་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་ཙམ་ནི། ཐམས་ཅད་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་བདེན་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཞུགས་ཏེ།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ལམ་ ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ས་བཅུ་ལ་གནས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་འབྱོར་ལམ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་དེ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་རིམ་པས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་ལ། དེ་དག་གི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་ཡང་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བགྱི་འཚལ་ན། འོ་ན་ནི་དེས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་མངོན་དུ་བགྱི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་ བྱེད་ན།སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར། སངས་རྒྱས་སུ་བསྒྲུབས་ན་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཡང་མངོན་དུ་བས་པར་འགྱུར་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་མ་བྱས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་ཀྱི། དེ་ལྟར་མ་བྱས་པར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་བར་ མདོར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

世尊说道：'所谓一切智性，是指声闻和独觉'等，简要地分别开示了三种一切智。
问道：'世尊，为何对声闻和独觉称为一切智性？'等，是为了详细解释上文所分三种经典的道理而请问的。
世尊说道：'所有内外诸法，都为声闻和独觉所知'，是指蕴界等内外一切法，声闻和独觉通过四谛而悟入。'一切有为法皆无常，一切有漏法皆是苦，一切法皆无我'，如此三种方式了知一切法，称为一切智性。
'但并非一切道'是指，菩萨安住十地的菩萨道，并非如同了知一切法那样。
'须菩提，一切道应由菩萨摩诃萨修证'等，显示了菩萨们所知的道的种类。从菩萨初发心的信解行地直至圆满十地，通过见道和修道的真如清净次第，作为获得无上正等正觉的因，到达一切种智境界的智慧，既知声闻和独觉的一切道，又不现证彼等的真实际，这称为道相智性。
问道：'世尊，菩萨摩诃萨若要圆满佛道，那么他也应当现证真实际'，是说如果这样的道相智性不现证真实际，就不能成就佛果；若要成就佛果，就应当现证真实际，这与上文所说相违，因此请问。
世尊说道：'须菩提，若未清净佛土'等，显示未圆满清净佛土、成熟有情等一切菩萨行之前，不应如声闻和独觉那样在中途现证真实际，但在完成这些之后现证真实际则无过失。

།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ལམ་ལ་གནས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བགྱིའམ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱར་མེད་པའི་ དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞུས་པ་སྟེ།ལམ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བགྱིའམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ལམ་དེ་གཉི་ ག་དངོས་པོ་མེད་པས་བརྟེན་ཅིང་གནས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འོ་ན་ལམ་མ་ལགས་པ་ལ་གནས་ཏེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ལམ་གཉིས་ལས་བཟློག་པ་ལ་གནས་ཏེའམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དངོས་པོ་ཡོད་ན་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཟླས་འགྲུབ་སྟེ། ལམ་དངོས་པོ་མེད་ན་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཟླས་འགྲུབ་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས། དེས་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །འོ་ན་ལམ་ཡང་ལགས་ལ། ལམ་མ་ལགས་པ་ཡང་ལགས་པ་ལ་གནས་ཏེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་གཉི་ག་ལ་གནས་ཏེ། ཡང་དག པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱའམ་ཞེས་ཞུས་པའོ།།མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས། གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ལ་གནས་པས་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གསོལ་པ་འོ་ན་ལམ་ཡང་མ་ལགས་ལ། ལམ་མ་ལགས་པ་ཡང་མ་ལགས་པ་ལ་གནས་ཏེ་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བགྱིའམ་ཞེས་ཞུས་པའོ། །མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་མ་གྲུབ་པས། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱ་བ་བཤད་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །རབ་འབྱོར་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ནི།རབ་འབྱོར་ཉིད་ཅི་ལ་ཡང་མི་གནས་པར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཁས་ལེན་དུ་བཅུག་པས། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཅན་རྣམས་གདུལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲིས་པ་སྟེ། ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་བཞིར་ཕྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རབ་འབྱོར་གང་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པ་ཡང་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་འདི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པ་གང་དང་། ཚུལ་གང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་ དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་མ་ནོར་བར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།

问道：'世尊为何？菩萨摩诃萨住于道中，应现证真实际吗？'等，为显示胜义中无法现证真实际之义而问。'住于道中'是指依止声闻与菩萨的见道和修道，问是否现证真实际。
世尊答道：'不是'，是说因为胜义中这两种道都无实体，无所依止安住，所以不是这样。
'那么是住于非道中吗？'是问是否住于与前述两种道相反之处。'不是'是说若道有实体则非道也可由对立而成立，若道无实体则非道也无法由对立而成立，所以也不能由此现证真实际。
'那么是住于亦道亦非道中吗？'是问是否住于道与非道二者中而现证真实际。'不是'是说因为道与非道二者胜义中不成立，所以也不能以住于二者自性而现证真实际。
'那么是住于非道非非道中吗？'是问是否住于二者都不是之处而现证真实际。'不是'是说因为道与非道二者不成立，所以非二者也不成立，因此也不是这样。
问道：'世尊，那么菩萨摩诃萨如何现证真实际？'是为开显无所住而现证真实际的机会而问。
'须菩提，你认为如何？'等，是令须菩提自己承认无所住而心得解脱，为调伏声闻等有所缘者，世尊而问。四种分别道与非道如前所述。
'须菩提，一切相智'等，是显示一切相智。'寂静相'是指如来智慧远离一切分别与遍计，成为清净法界自性，称为寂静相。因为这也是一切法的真实相，所以称为一切相智。
'须菩提，如是何相何法'等，是显示世俗谛中的一切相智。是说通达世间与出世间一切法的自相与共相一切无误，于一切相中了知，称为一切相智。

།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་།རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པ་དང་། བག་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞུས་པའོ། །རབ་འབྱོར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ནི་ མཚུངས་མོད་ཀྱི།བག་ཆགས་ཡན་ཆད་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་སྤངས་ཀྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཀྱང་། བག་ཆགས་མ་སྤངས་སོ་ ཞེས་བསྟན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་མ་སྤངས་མོད་ཀྱི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཉན་ཐོས་དང་མི་འདྲའོ། །གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདུས་མ་བགྱིས་མ་ཐོབ་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ བགྱིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་མཐོང་བར་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་དུ་ཡང་མི་རུང་། ཐོབ་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་དུ་ཡང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་སྙམ་ནས་ཞུས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཐོབ་པར་ བྱ་བ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་སྔར་ཐོབ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཕྱིས་སྤངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་སྔར་སྤངས་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཕྱིས་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་ པའི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་འགགས་ཏེ། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་འགགས་པ་གཉིས་སུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་མ་ཐོབ་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས། འདུས་མ་བྱས་ཐོབ་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའོ།།གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས། འདུས་མ་བྱས་ལ་བྱེ་བྲག་དམིགས་སུ་མཆིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་པ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་མཆིས་སམ་ཞེས་ཞུས་པའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། བྱེ་བྲག་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དམིགས་ སུ་མ་མཆིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།དེ་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་དབྱེར་མ་མཆིས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་མི་མངའ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱེ་བྲག་མཆིས་པར་བཤད་ཅེས་ཞུས་པའོ།

问道：'世尊，所谓一切种智'等，是为了分别开示三种智：一切智性、道相智性和一切种智性这三者在解脱上无差别，而在习气未断方面有差别的内容而请问的。
'须菩提，在烦恼断除上是没有差别的'等，是说在断除烦恼获得解脱上虽然相同，但在断除乃至习气无余和未断除上有差别。如来是断除一切烦恼乃至细微习气，而声闻和独觉虽然断除一切烦恼，但未断除习气，如是开示。
菩萨虽然也未断除细微习气，但因为获得对业和烦恼的自在，所以与声闻不同。
问道：'世尊，声闻和独觉他们是否在未获得无为之前就断除烦恼呢？'这是因为想到若未见到所谓无为涅槃就不应该能断除烦恼，若获得了就没有烦恼可断，那么如何断除烦恼而请问的。
世尊回答说：'不是这样的'，是说在胜义中因为能得和所断二者都无所缘，所以说'不是这样的'。
另一方面，在世俗谛中也不是先获得无为后断除烦恼，也不是先断除烦恼后获得无为，而是在获得无漏智这个对治烦恼的时候，烦恼也就灭尽了。因为对治生起和烦恼灭尽是同一时刻，所以既不是在未获得无为时断除烦恼，也不是断除烦恼后获得无为，如是解释。
问道：'世尊，无为法上是否有差别可得？'是请问声闻、独觉和如来们的无为解脱本性涅槃是否有差别。
世尊回答说：'不是这样的'，是解释说在烦恼相解脱的无为上没有差别。
问道：'世尊，如果这样无有差别'等，是请问如果无为法上没有差别，为什么说如来没有习气相续，而声闻和独觉有习气相续，为什么有这样的差别？

 ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྤངས་མ་སྤངས་པ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས རྒྱས་རྣམས།བག་ཆགས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་སྤངས་པས། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ། །དཔེར་ན་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཀྱང་། ཁ་ཅིག་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས། མེ་ལོང་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཆོང་ ཞིང་འགྲོ་བ་དང་།པི་ལིན་དྷ་བད་ས་ལྟ་བུ་གང་གཱའི་ལྷ་མོ་ལ་དམངས་མོའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་བག་ཆགས་དེ་དག་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་དོ། །ཀུན་དང་ཐུན་མོང་བ་འདྲས་ཀྱང་། འཕགས་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་བག་ཆགས་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་ དང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ནི་སུ་ལ་ཡང་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བག་ཆགས་དེ་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཡོང་ཡེ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕགས་པ་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ།དུས་གསུམ་སྐྱེད་མཛད་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །བླ་མའི་ལུང་གིས་ཉིད་ལ་ཕན་མཛད་ཕྱིར། །རློམ་པ་མི་མངའ་ཞལ་བསྐྱུངས་མཛད་མོད་ཀྱི། །སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ལ་བརྩེ་ཕྱིར་མདོ་གཞུང་བཀྲོལ། །གནས་བརྟན་ཆེ་ལ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྫོགས་སོ།

世尊开示道：'须菩提，关于习气相续，虽然不是烦恼'等等，这是说明在断除烦恼的解脱性质上没有差别，但在断除与未断除习气上是有差别的。声闻和独觉们因为没有完全断除一切种类的习气，所以由贪欲、嗔恨、愚痴的习气力量而有身语行为的变化。
比如阿罗汉虽然断除了烦恼，但有些由于往昔习气的力量，会照镜子、跳跃行走，就像毗邻陀婆蹉对恒河女神说粗鄙语言那样，这种由习气所生的身语行为，一切凡夫都有。
虽然与所有人相似，但圣者们已断除一切烦恼，所以由习气所生的这些身语行为对任何人都无害，因此说明在无为法上没有差别。
'如来、阿罗汉、正等正觉'等等，意思是说如来完全没有这样的习气。
《圣般若波罗蜜多十万颂广释》
顶礼三世生母般若，
为利自身依上师教，
虽无傲慢谦虚行事，
为怜众生释经义。
恭敬顶礼大上座。
圆满。

། །།

。

